Locked History Actions

attachment:surowy-c-popul.txt of PL196x

Attachment 'surowy-c-popul.txt'

Download

   1 1~Minorski S.~Perspektywy rozwoju energetyki~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~8~3
   2 Najpotê¿niejszym[251] i najstarszym[251] bo naturalnym[251] ¼ród³em energii[121] jest promieniowanie[111] s³oñca[121]. Gdyby uda³o[501] siê znale¼æ technicznie dogodne[241] rozwi±zanie[141] problemu wykorzystania[121] tej[221] energii[121], sta³oby[501] siê ono niewyczerpalnym[251] ¼ród³em energii[121] elektrycznej[221] na[66] ziemi[161]. Wielki[211] uczony[111] Juliot-Curie[/] by³ nawet zdania[121], ¿e rozwi±zanie[111] zagadnienia[121] wykorzystania[121] energii[121] s³oñca[121] jest zadaniem wa¿niejszym[251] ni¿[9] wykorzystanie[111] energii[121] atomowej[221]. 
   3 2~Minorski S.~Perspektywy rozwoju energetyki~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~81~dó³
   4 Generator[111] plazmowy[211] jest[57] pomy¶lany[211] w[66] postaci[161] d³ugiego[221] cylindra[62] ¿aroodpornego[221] materia³u, maj±cego[221] na[66] ka¿dym[261] koñcu urz±dzenie[141] odbijaj±ce[241]. Cylinder[111] jest[57] nape³niony[211] gazem zawieraj±cym[251] [~] lub [~] w[66] postaci[161] gazowej[261] i w[66] takiej[261] ilo¶ci[161], ¿e przy[66] równomiernym[261] rozmieszczeniu[161] tej[221] mieszaniny[121] gazów koncentracja jego[42] winna[5] byæ nieco mniejsza od[62] krytycznej[221]. 
   5 3~Minorski S.~Perspektywy rozwoju energetyki~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~99~5
   6 Spadek[111] powy¿szego[221] wska¼nika odbywa³[501] siê w[66] pocz±tkowym[261] okresie przede[+] wszystkim dziêki[63] ogólnemu podniesieniu[131] warunków eksploatacji[121] urz±dzeñ oraz dziêki[63] coraz lepszemu rozk³adowi obci±¿eñ w[66] szybko powstaj±cym[261] krajowym[261] systemie energetycznym[261]. Powa¿n±[241] rolê odegra³y te¿ modernizacje[112] starych[222] kot³ów i turbin. W[66] nastêpnym[261] okresie zmniejszanie[111] wska¼nika zosta³o[57] uzyskane[211] przede[+] wszystkim dziêki[63] wprowadzeniu[131] jednostek bardziej nowoczesnych[222], [&] 
   7 4~Minorski S.~Perspektywy rozwoju energetyki~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~122~6
   8 Obroty[112] czê¶ci[121] wysokoprê¿nej[221] wynosz± wtedy trzy[34] tysi±ce[142] sze¶æset[34] obrotów na[64] minutê, czê¶ci[121] za¶ niskoprê¿nej[221] tysi±c[141] osiemset[34] obrotów na[64] minutê. Jak[9] wynika z[62] praktyki[121] przewaga maszyn o[64] trzy[34] tysi±ce[142] sze¶æset[34] obrotów na[64] minutê pod[65] wzglêdem[151] ilo¶ci[121] materia³u u¿ytego[221] na[64] konstrukcjê nad[65] maszynami wolniejszymi, przy[66] wysokich[262] parametrach pary[121], wystêpuje tylko do[62] mocy[121] rzêdu dwie¶cie megawatów w[66] przypadku maszyn jednowa³owych[222], [&] 
   9 5~Minorski S.~Perspektywy rozwoju energetyki~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~175~1
  10 Woda do[62] turbin zostaje[57] doprowadzona przy[66] pomocy[161] trzech[32] sztolni[122]. Elektrownia Nurekska[/][111] bêdzie[56] posiada³a[52] dziewiêæ[34] turbin o[66] mocy[161] trzysta megawatów ka¿da. Roczna produkcja tej[221] elektrowni[121] wyniesie jedena¶cie[34] i osiem[34] dziesi±tych[122] miliarda kilowatogodzin. Produkcja ca³ej[221] kaskady[121] elektrowni[121] na[66] rzece Wachsz[/], po[66] jej[42] zbudowaniu[161], osi±gnie oko³o[8] trzydzie¶ci[34] cztery[34] miliardy[142] kilowatogodzin. 
  11 6~Groniowski K.~Z dziejów motoryzacji~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~87~16
  12 Cadillac[/] wytwarza³ samochody[142] o[66] trzech[36] mocach dziesiêæ koni mechanicznych[222] w[66] cenie[161] siedemset piêædziesi±t dolarów, jednocylindrowy[241] ch³odzony[241] wod±, trzybiegowy[241] z[65] przek³adni± planetarn±[251], dziesiêæ koni mechanicznych[222] w[66] cenie[161] dziewiêæset piêædziesi±t dolarów oraz tysi±c dolarów (dwie[31] odmiany[112]) czteroosobowy[241] (reszta cech jak[9] u[62] poprzedniego[221]), szesna¶cie koni mechanicznych[222] w[66] cenie[161] tysi±c dwie¶cie dolarów, dwuosobowy[241] (jak[9] wy¿ej), [&] 
  13 7~Groniowski K.~Z dziejów motoryzacji~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~114~23
  14 Dalszy[211] rozwój[111] silnika wysokoprê¿nego[221] poszed³ w[66] kierunku[161] coraz wiêkszych[222] mocy[122], coraz wiêkszej[221] liczby[121] wytwórców[122], którzy nabyli licencjê od[62] MAN[=] oraz postêpu technicznego[221]. Postêp[111] ten[211] wyrazi³[501] siê w[66] zast±pieniu[161] ropy[121] naftowej[221] przez[64] olej[141] napêdowy[241], bêd±cy[241] trzeci±[251] g³ówn±[251] frakcj± ropy[121] naftowej[221]  po[66] benzynie[161] i nafcie[161]. Dziêki[63] temu[43] uzyskano paliwo[141] o[66] sk³adzie bardziej jednorodnym[261], [&] 
  15 8~Groniowski K.~Z dziejów motoryzacji~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~131~26
  16 Z[65] nadwoziem wi±¿e[501] siê naj¶ci¶lej sprawa instalacji[121] o¶wietleniowej[221] samochodu. ¦wiat³o[111] elektryczne[211], upowszechnione[211] na[66] samochodach osobowych[262] i ciê¿arowych[262], stworzy³o nowy[241] problem[141] o¶lepiania[121], czyli "ol¶nienia[121]" kierowcy[121] pojazdu, jad±cego[221] od[62] strony[121] przeciwnej[221]. St±d powsta³a[5] koncepcja opuszczanego[221] snopa ¶wiat³a[121]. Koncepcja ta nie zjawia³a[501] siê w¶ród[62] konstruktorów[122] i wytwórców[122], a zosta³a[57] im[43] narzucona przez[64] w³adze[142] administracyjne[242], [&] 
  17 9~Groniowski K.~Z dziejów motoryzacji~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~161~26
  18 Silniki[112] dwusuwowe[212] mia³y najwiêksze[241] powodzenie[141] w[66] NRD[=] i NRF[=]. Jednak powodzenie[111] to[211] jest zmienne[211]: okresowo wzrasta ono i spada. Wzrost[111] nastêpuje po[66] ka¿dym[261] ulepszeniu[161] konstrukcyjnym[261], pozwalaj±cym[261] zmniejszyæ zu¿ycie[141] paliwa[121] lub powiêkszyæ moc[141]. Jednak niepowodzenie[111] silników dwusuwowych[222] ch³odzonych[222] powietrzem o[66] nieco wiêkszej[261] objêto¶ci[161] skokowej[261] zmniejszy³o zainteresowanie[141] t± konstrukcj±. 
  19 10~Groniowski K.~Z dziejów motoryzacji~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~215~3d
  20 Druga koncepcja, opracowana w[66] postaci[161] projektu miasta[121] "Motopia[/]", jako[62] przedmie¶cia[121] Londynu[/], przenosi ca³y[241] ruch[141] samochodowy[241] na[64] dachy[142] domów. Sieæ[111] domów ustawianych[222] w[66] liniach ci±g³ych[262] ma biec w[66] dwóch[36] kierunkach prostopad³ych[262]. Na[66] skrzy¿owaniach przewidziany[211] jest[57] ruch[111] okrê¿ny[211]. Na[66] czwartym[261] piêtrze ka¿dego[221] domu[121]  najwy¿szym[261]  przewidziane[212] s±[57] gara¿e[112], ni¿ej mieszkania[112], a na[66] dole[161] sklepy[112]. 
  21 11~Sosiñski R.~Rozmowy o technice~LSW~1965~41~25
  22 Dok³adna analiza procesów zachodz±cych[222] w[66] turbinie[161] parowej[261] wykaza³a, ¿e dla[62] wydajnej[221] pracy[121], czyli dla[62] oszczêdnego[221] gospodarowania[121] par±, jest rzecz± konieczn±[251], aby[9] prêdko¶æ[111] obwodowa ³opatek wirnika wynosi³a oko³o[62] po³owy[121] prêdko¶ci[121] pary[121]. Wynika z[62] tego[42], ¿e prêdko¶æ[111] obwodowa ³opatek musi przekraczaæ szybko¶æ[141] d¼wiêku. Nie chc±c budowaæ maszyn[121] o[66] monstrualnych[262] rozmiarach, de[+] Laval[/] musia³ siê zdecydowaæ[501] na[64] ogromn±[241] szybko¶æ[141] obrotów swojej[221] turbiny[121], co[41] przypieczêtowa³o losy[142] jego[42] wynalazku[21]. 
  23 12~Sosiñski R.~Rozmowy o technice~LSW~1965~49~5
  24 Najwymy¶lniejsze[211] urz±dzenie[111] nie jest w[66] stanie[161] obej¶æ[5] tej[221] trudno¶ci[121], gdy¿ jest to[41] prawo[111] natury[121]. Para opuszczaj±ca maszynê pozostaje par±, a jako[61] taka unosi ze[65] sob± ciep³o[141] parowania[121], czyli mnóstwo[141] kalorii[122] straconych[222] dla[62] procesów przetwarzania[121] energii[121], tym[45] siê t³umaczy[501] stosunkowo niska sprawno¶æ[111] maszyn parowych[222]. Pierwsze[212] maszyny[112] parowe[212] przetwarza³y w[64] pracê u¿yteczn±[241] zaledwie kilka[34] procent[122] energii[121] tkwi±cej[221] w[66] paliwie. 
  25 13~Sosiñski R.~Rozmowy o technice~LSW~1965~88~11
  26 Wêgiel[111] kamienny[211] stanowi±cy jeszcze do[+] dzisiaj g³ówny[241] surowiec[141] energetyczny[241], rozpocz±³ swoj±[241] ¶wiatow±[241] karierê do¶æ pó¼no bo dopiero w[66] po³owie[161] dziewiêtnastego[221] wieku[121]. Rewolucja przemys³owa, wywo³ana przez[64] wynalazek[141] maszyny[121] parowej[221] w[66] osiemnastym[261] wieku[161], przez[64] d³ugie[242] lata[142] bowiem opiera³a[501] siê ona na[66] drewnie. Ono by³o materia³em opa³owym[251] którym[251] szafowano rozrzutnie, niszcz±c lasy[142] w[64] sposób[141] katastrofalny[241]. Jeszcze sto[34] lat temu[8] zu¿ycie[111] drewna[121] dla[62] celów energetycznych[222] by³o dwukrotnie wiêksze[211] [||] ni¿ zu¿ycie[111] wêgla. 
  27 14~Sosiñski R.~Rozmowy o technice~LSW~1965~114~5
  28 Na[66] zbiorniku[161], którego[221] poziom[141] zawarto¶ci[121] chcemy kontrolowaæ, umieszcza siê[41] stalowe[241] jarzmo[141] z[65] prowadnicami po[66] obu[36] stronach zbiornika. Wzd³u¿[62] prowadnic przesuwa siê[41] po[66] jednej[261] stronie preparat[141] promieniotwórczy[241], po[66] drugiej[261] przyrz±d[141] pomiarowy[241] w[64] ten[241] sposób[141], ¿e znajduje[501] siê on zawsze na[66] jednej[261] wysoko¶ci[161]. Jak[9] d³ugo preparat[111] znajduje[501] siê ponad[65] zwierciad³em cieczy[121], promieniowanie[111] przenika jedynie przez[64] ¶ciankê zbiornika. Licznik[111] Geigera[/] pokazuje wówczas stosunkowo du¿e[241] natê¿enie[141] promieniowania[121]. 
  29 15~Sosiñski R.~Rozmowy o technice~LSW~1965~135~19
  30 U¿ywany[211] jest[57] te¿ specjalny[211] pomocniczy[211] odbiornik[111] radiowy[211], który[211] odbiera ten¿e[241] sygna³[141], przes³any[241] drog±[151] radiow±[251], oczywi¶cie po[66] wrzuceniu[161] kilku[32] monet. S± te¿ i inne[212] systemy[112], na[64] przyk³ad[141] z[65] ta¶m± magnetyczn±[251] rejestruj±c±[251] odebranie[141] programu i tym[232] podobne[212]. Widzimy wiêc wyra¼nie, ¿e telewizja w[66] Ameryce[/][161] nie jest bynajmniej dobrodziejstwem ¶wiadczonym[251] spo³ecznie na[64] wielk±[241] skalê, lecz tylko takim[251] samym[251] jak[9] inne[212] (lub jeszcze lepszym[251]) "biznesem". 
  31 16~Sosiñski R.~Rozmowy o technice~LSW~1965~197~26
  32 Jaki[211] bêdzie kszta³t[111] toru pocisku, je¶liby powiêkszyæ prêdko¶æ[141] pocz±tkow±[241] ponad[64] siedem[34] tysiêcy dziewiêæset[34] piêædziesi±t[34] metrów na[64] sekundê? Okazuje[501] siê, ¿e tor[111] ten[211] sta³by[501] siê elips±. W[66] jednym[261] z[62] jej[42] ognisk znajdowaæ[511] siê bêdzie[56] ¶rodek[111] ziemi[121]. Elipsa ta mieæ bêdzie kszta³t[141] coraz bardziej wyd³u¿ony[241], w[64] miarê jak[9] prêdko¶æ[111] pocz±tkowa bêdzie[56] wzrastaæ[51]. Z[65] chwil±, gdy prêdko¶æ[111] ta osi±gnie warto¶æ[141] jedena¶cie tysiêcy sto osiemdziesi±t metrów na[64] [||] sekundê, tor[111] pocisku stanie[501] siê paraboliczny[211]. 
  33 17~Sosiñski R.~Rozmowy o technice~LSW~1965~246~19
  34 Wprowad¼my do[62] tego[221] urz±dzenia[121] trzeci±[241] elektrodê, tak zwan±[241] siatkê, i na³adujmy j± ujemnie, umieszczaj±c j± pomiêdzy[65] anod± i katod±. Teraz elektrony[112] oderwane[212] od[62] katody[121] na[66] drodze do[62] anody[121] napotykaæ[51] bêd±[56] ujemnie na³adowan±[241] siatkê. Poniewa¿ elektrony[112] same[212] s± równie¿ ³adunkami ujemnymi, przeto siatka dzia³aæ[51] bêdzie[56] hamuj±co na[64] ich[42] ruch[141] w[66] kierunku[161] anody[121]. Im[9] silniej na³adowana bêdzie[57] ujemnie siatka, tym[9] bardziej bêdzie[56] hamowaæ[51] ruch[141] elektronów. 
  35 18~Sosiñski R.~Rozmowy o technice~LSW~1965~283~11
  36 Nadajniki[112] umieszczone[212] na[66] satelitach musz± byæ z[62] konieczno¶ci[121] lekkie[212], a wiêc ma³ej[221] mocy[121]. Nie chodzi tutaj zreszt± o[64] to[44], ¿e nadajnik[111] du¿ej[221] mocy[121] jest ciê¿szy[211], gdy¿ przy[66] miniaturyzacji[161] urz±dzeñ elektronicznych[222] ciê¿ar[111] ten[211] nie odgrywa wiêkszej[221] roli[121]. Natomiast moc[111] nadajnika jest[57] limitowana przez[64] ciê¿ar[141] urz±dzeñ zasilaj±cych[222] go[44] energi±, a wiêc baterii[122] s³onecznych[222], które[212] s± jedynymi ¼ród³ami zasilania[121] w[66] tego[221] rodzaju[121] systemie. 
  37 19~Sosiñski R.~Rozmowy o technice~LSW~1965~354~4
  38 Wewnêtrzne[212] ¶cianki[112] rurki[121] pokryte[212] s±[57] cieniutk±[251] warstw± mieszaniny[121] proszków fluoryzuj±cych[222]. Elektrody[112] wykonane[212] s±[57] w[66] postaci[161] dwuskrêtek[122], pokrytych[222] materia³em, który[211] po[66] ich[42] rozgrzaniu[161] wysy³a obficie elektrony[142]. W[66] rurze[161] umieszcza[+] siê odrobinê rtêci[121] i nape³nia siê[41] j± rozrzedzonym[251] argonem[151]. W[64] szereg[141] z[65] rur± w³±czony[211] zostaje[57] d³awik[111] dla[62] zapewnienia[121] stabilizacji[121] pracy[121] lampy[121] (tak zwany[211] stabilizator[111]). 
  39 20~Sosiñski R.~Rozmowy o technice~LSW~1965~390~10
  40 Energia kinetyczna to[41] energia ruchu[121]. Posiada j± ka¿de[211] poruszaj±ce[+] siê[211] cia³o[111], na[64] przyk³ad[141] rozpêdzony[211] samochód[111], kula karabinowa, spadaj±ca ceg³a i tak dalej. Ten[241] sam[241] rodzaj[141] stanowi[5] energia pod[65] postaci± ciep³a[121] czy pod[65] postaci± pr±du elektrycznego[221]. Drugi[211] rodzaj[111] to[41] energia potencjalna, wynikaj±ca z[62] wzajemnego[221] po³o¿enia[121] cia³ lub ich[42] cz±stek. Jako[61] przyk³ad[111] s³u¿y tutaj ceg³a podniesiona nad[65] powierzchniê ziemi[121], nakrêcona sprê¿yna zegarka i tak dalej. Ten[241] sam[241] rodzaj[141] energii[121] reprezentuje równie¿ sta³e[211] pole[111] magnetyczne[211] lub elektryczne[211]. 
  41 21~Radwan M.~Rudy, ku¼nice i huty ¿elaza w Polsce~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~37~9
  42 Próby[112] stosowania[121] wêgla kamiennego[221] w[66] postaci[161] naturalnej[261] w[66] wielkich[262] piecach do[62] celów redukcji[121] rudy[121] nie powiod³y[501] siê. W[66] górnej[261] czê¶ci[161] szybu wielkiego[221] pieca obserwowano osiadanie[141] du¿ej[221] ilo¶ci[121] smo³y[121], która tamowa³a przep³yw[141] gazów. By³a tu podobna sytuacja, jak[9] z[65] próbami zastosowania[121] drewna[121], nawet przesuszonego[221]  trzeba by³o drewno[141] najpierw zwêgliæ i do[62] celów metalurgicznych[222] u¿ywaæ go[42] w[66] postaci[161] wêgla drzewnego[221]. 
  43 22~Radwan M.~Rudy, ku¼nice i huty ¿elaza w Polsce~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~139~12
  44 Produkcja ¿elaza[121] by³a niedu¿a, budzi³o[501] siê jednak prze¶wiadczenie[111] o[66] konieczno¶ci[161] kontynuowania[121] prac w[66] tym[261] kierunku[161]. Powsta³a[5] literatura przedmiotu. W[66] historii[161] hutnictwa[121] i górnictwa[121] odnotowane[212] s±[57] nazwiska[112] pierwszych[222] autorów  [122] Rz±czyñski[/][111], Osiñski[/][111], Kluk[/][111], Duñczewski[/][111] i tak dalej zapisani s±[57] jako[61] powa¿niejsi autorzy czy t³umacze literatury[121] obcej[221]. Zaczynaj± te¿ przeciekaæ do[6] Polski[/][121] nowiny[112] techniczne[212], co[+] prawda zazwyczaj spó¼nione[212]. 
  45 23~Radwan M.~Rudy, ku¼nice i huty ¿elaza w Polsce~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~141~2
  46 Ju¿ w[66] siedemnastym[261] wieku[161] rozumiano tu, ¿e kraj[111] posiadaj±cy[211] wêgiel[141] kamienny[241] powinien przeznaczaæ drewno[141] na[64] budowê okrêtów, ¿elazo[141] za¶ zakupywaæ w[66] krajach bogatych[262] w[64] paliwo[141] metalurgiczne[241], to[41] jest w[64] wêgiel[141] drzewny[241], Anglia[/] wiêc przywozi³a ¿elazo[141] ze[62] Szwecji[/][121] i Rosji[/][121], a stal[141] z[62] Austrii[/][121], jeszcze w[66] pierwszej[261] po³owie[161] osiemnastego[221] wieku[121] pokrywaj±c cztery[34] pi±te[142] zapotrzebowania[121] z[62] importu. 
  47 24~Radwan M.~Rudy, ku¼nice i huty ¿elaza w Polsce~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~236~15
  48 Metal[111] badany[211] pod[65] mikroskopem po[6] przewalcowaniu[161] nie wykazywa³ prawie[8] ¿adnych[222] wtr±ceñ niemetalicznych[222]. W[66] pewnych[262] przypadkach wykazywa³ on wy¿sze[242] w³asno¶ci[142] ni¿[9] stal[111] z[62] innych[222] procesów na[64] przyk³ad[141] stal[111] na[64] cienki[241] drut[141] zero[111] dwadzie¶cia[31] piêæ[31] setnych[122] milimetra mia³a wytrzyma³o¶æ[141] do[62] dwustu[32] kilogramów na[64] milimetr[141] kwadratowy[241] (po[66] przeci±ganiu[161] i po[66] obróbce[161] cieplnej[261]). 
  49 25~Radwan M.~Rudy, ku¼nice i huty ¿elaza w Polsce~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~243~21
  50 Jako[64] pomys³[141] naprawdê rewelacyjny[241] trzeba oceniæ zupe³nie nowy[241] sposób[141] walcowania[121] ta¶m blachowych[222] na[+] zimno wed³ug[62] patentu in¿yniera[121] [~] Sêdzimira[/][121], zrealizowany[241] w[66] hucie[161] Pokój[/] w[66] latach tysi±c dziewiêæset trzydzie¶ci trzy na[64] trzydzie¶ci cztery. Pocz±tkowo by³a to[41] walcarka próbna, nastêpnie za¶ zosta³a[57] przejêta przez[64] zarz±d[141] huty[121] do[62] normalnej[221] eksploatacji[121]. Produkcja walcarki[121] siêga³a oko³o[8] czterysta[34] ton[122] na[64] miesi±c[141] blachy[121] o[66] grubo¶ci[161] zero trzydzie¶ci piêæ setnych[122] do[62] zero czterdzie¶ci piêæ setnych[121] milimetra. 
  51 26~Radwan M.~Rudy, ku¼nice i huty ¿elaza w Polsce~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~252~6dó³
  52 Straty[112] w[66] zniszczonych[262] zak³adach hutniczych[262] oceniane[212] s±[57] na[64] wiele[34] miliardów dzisiejszej[221] waluty[121]. ¦wiat[111] techników[122] i in¿ynierów[122] nie doliczy³[501] siê po³owy[121] stanu sprzed[62] wojny[121], tak wielu[32] by³o zabitych[122], zmar³ych[122] i rozproszonych[122]. Nie inaczej by³o i z[65] szeregowymi hutnikami. Tote¿, gdy tylko wojska[112] okupacyjne[212] opuszcza³y zak³ady[142], ró¿nymi drogami, pieszo, na[66] osiach wagonów, przygodnymi samochodami wojskowymi zbiegali zewsz±d pracownicy. 
  53 27~Stefanowski B.~Pojêcie ciep³a w rozwoju historycznym~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~54~1
  54 Rozwój[111] nauki[121] o[66] cieple, g³ównie w[66] Anglii[/][161] i we[66] Francji[/][161], mimo[62] ogromnych[222] postêpów ci±gle opiera³[501] siê na[66] materialnym[261] ujêciu[161] ciep³a[121]. Carnot[/][111], choæ by³ ju¿ bliski uznania[121] zasady[121] równowa¿no¶ci[121] ciep³a[121] i pracy[121], jak[9] wiemy nie og³osi³ tego[221] pogl±du i dopiero z[62] opublikowanego[221] w[64] kilkadziesi±t[34] lat po[66] ¶mierci[161] Carnota[/][121] dziennika jego[42] pracy[121], [&] 
  55 28~Stefanowski B.~Pojêcie ciep³a w rozwoju historycznym~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~72~24
  56 Wprowadzenie[141] przez[64] [~] Thomsona[/][141] pojêcia[121] temperatury[121] bezwzglêdnej[221] nale¿y uznaæ za[64] jego[42] najwiêkszy[241] wk³ad[141] do[62] nauki[121], lecz jego[42] dzia³alno¶æ[111] obejmowa³a obszerny[241] zasiêg[141] naukowych[222] zagadnieñ i to[8] nie tylko z[62] dziedziny[121] zagadnieñ cieplnych[222], ale i innych[222], które[242] [~] Thomson[/][111] potrafi³ rozwi±zaæ. Nale¿y jeszcze podkre¶liæ, ¿e zupe³nie niezale¿nie od[62] Clausiusa[/][121] sformu³owa³ [~] Thomson[/][111] twierdzenie[141], zwane[41] drug±[251] zasad± termodynamiki[121], [&] 
  57 29~Stefanowski B.~Pojêcie ciep³a w rozwoju historycznym~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~29~9
  58 S± jednak pewne[212] cia³a[112], które[212] poddane[212] fizycznej[231] analizie[131], nie wykazuj± zgodno¶ci[121] z[65] prawem Nernsta[/][121], mianowicie s± to[41] cia³a[112] nie bêd±ce[212] w[66] równowadze[161] wewnêtrznej[261], zwane[212] cia³ami metastabilnymi przechodz±ce[212] bardzo wolno[8] w[64] stan[141] równowagi[121], na[64] przyk³ad[141] wskutek[62] du¿ej[221] lepko¶ci[121] i temu[43] podobne[212]. Nie mo¿na wiêc twierdziæ, ¿e cia³a[112] te[212] przy[66] [~] stanowiæ[51] bêd±[56] uk³ad[141] o[66] najmniejszej[261] mo¿liwej[261] energii[161] i ich[42] entropia w[66] tych[262] warunkach nie d±¿y do[62] zera[121]. 
  59 30~Czetwertyñski W.~Woda w technice~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1967~9~10
  60 Ciekami woda sp³ywa do[62] jezior, mórz i oceanów, sk±d paruje zasilaj±c zasoby[142] wilgoci[121] w[66] powietrzu[161]. Oczywi¶cie, ¿e woda z[62] cieków oraz powierzchni[121] gruntu równie¿ paruje, jednak najwiêksza czê¶æ[111] pary[121] wodnej[221] znajduj±cej[+] siê[221] w[66] atmosferze[161] powstaje wskutek[62] parowania[121] wody[121] z[62] powierzchni[121] mórz i oceanów. Parê[141] wodn±[241] znad[62] oceanów przenosz± wiatry[112] nad[64] kontynenty[142], [&] 
  61 31~Czetwertyñski W.~Woda w technice~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1967~39~4dó³
  62 Filtry[112] piaskowe[212] s± najstarszym[251] urz±dzeniem filtruj±cym[251], dotychczas powszechnie stosowanym[251]. Dzia³anie[111] filtru piaskowego[221] polega na[66] tym[46], ¿e przy[66] przep³ywie[161] wody[11] przez[64] warstwê piasku[121] osadzaj±[501] siê najpierw zanieczyszczenia[112] grubsze[212], drobniejsze[212] za¶ przechodz± miêdzy[65] ziarnkami piasku[121]. Przez[64] stopniowe[241] osadzanie[+] siê[141] coraz drobniejszych[222] zanieczyszczeñ kanaliki[112] miêdzy[65] ziarnkami piasku[121] czê¶ciowo siê zatykaj±[501], [&] 
  63 32~Czetwertyñski W.~Woda w technice~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1967~58~3
  64 Przy[66] tym[261] sposobie oczyszczania[121] ¶cieków nie powstaj± przykre[212] zapachy[112], wydzielony[241] ze[62] ¶cieków osad[141] przerabia siê[41] w[66] komorach fermentacyjnych[262], suszy[5] na[66] poletkach i u¿ywa siê[41] jako[64] nawóz[141]. Oczywi¶cie eksploatacja tych[222] urz±dzeñ jest bardziej kosztowna ni¿[9] poletek irygacyjnych[222], gdy¿ wymaga sta³ego[221] wt³aczania[121] du¿ych[222] ilo¶ci[122] powietrza[121] i ci±g³ej[221] kontroli[121] przebiegu[121] procesów biologicznych[222]. 
  65 33~Elsztein P.~M³ody modelarz rakiet~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1966~60~7
  66 Model[111] nie jest trudny[211] do[62] budowy[121]. Mo¿na go[44] wykonaæ w[66] ci±gu[161] dwóch[32]  trzech[32] godzin. Rakieta jest[57] zbudowana z[62] kartonu, drewna[121] sosnowego[221], drutu, nici[122] i kleju[121]. A oto czê¶ci[112] sk³adowe[212]: g³owica sto¿kowa  karton[111], kad³ub[111] rurowy[211]  karton[111], usterzenie[111]  karton[111], obsada ¶mig³a[121]  sosna, piasta[111] ¶mig³a[121]  sosna, o¶ka ¶mig³a[121]  drut[111] stalowy[211] ¶rednicy[121] zero piêæ dziesi±tych[122] milimetra, ³opatki[112] ¶mig³a[121]  karton[111]. 
  67 34~Elsztein P.~M³ody modelarz rakiet~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1966~77~8
  68 Kad³ub[111] rakiety[121] sk³ada[501] siê z[62] gumowej[221] g³owicy[121] wtopionej[221] w[64] górn±[241] czê¶æ[141] skorupy[121], z[62] trzech[32] cylindrycznych[222] segmentów po³±czonych[222] zak³adkami w[66] ¶rodkowej[261] czê¶ci[161] oraz trzech[32] stateczników tworz±cych[222] jedn±[241] ca³o¶æ[141] z[65] dolnym[251] segmentem kad³uba. ¦rodkowa czê¶æ[111] jest[57] wykonana z[62] tworzywa[121] przezroczystego[221], umo¿liwiaj±cego[221] kontrolê nape³niania[121] wod±  "paliwem". W[66] dolnej[261] czê¶ci[161] rakiety[121] jest[57] wtopiona plastykowa tuleja, [&] 
  69 35~Elsztein P.~M³ody modelarz rakiet~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1966~88~4
  70 Koñcówka lontu powinna tkwiæ tu¿ przy[66] ³adunku[161] ta¶m[121], aby[9] mog³a siê ona zapaliæ[501]. Lont[141] jednak musimy równie¿ zaliczyæ do[62] urz±dzeñ prymitywnych[222], st±d te¿ d±¿no¶æ[111] do[62] wykorzystania[121] innych[222] mo¿liwo¶ci[122] zapalania[121] ³adunków. Lont[111] ma niekontrolowan±[241] prêdko¶æ[141] spalania[+] siê[121], mo¿e[5] na[64] przyk³ad[141] raz[8] paliæ[501] siê bardzo powoli, a innym[251] razem[151] spalaæ b³yskawicznie. 
  71 36~Elsztein P.~M³ody modelarz rakiet~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1966~163~20
  72 Na[66] linii[161] stanowisk startowych[222] odleg³ych[222] od[62] wyrzutni[121] o[64] oko³o[8] dwadzie¶cia[34] piêæ[34] metrów znajdowa³a[501] siê centralna tablica rozdzielcza kierownika[121] startu i maszt[111] ze[65] ¶wiat³ami sygnalizacyjnymi. ¦wiat³o[11] zielone[211] oznacza³o przygotowanie[141]  droga[111] wolna, czerwone[211] by³o sygna³em startu i jednocze¶nie ostrze¿eniem dla[62] wszystkich[222], ¿e silnik[111] rakiety[121] pracuje. Stanowisko[111] startowe[211] by³o zradiofonizowane[211], a ³±czno¶æ[141] z[65] trzema punktami pomiarowymi utrzymywa³y telefony[112] polowe[212] i radiostacje[112]. 
  73 37~Elsztein P.~M³ody modelarz rakiet~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1966~196~4
  74 Drugi[211] stopieñ[111] jest[57] wyposa¿ony[211] w[64] urz±dzenie[141] rejestruj±ce[241] ci¶nienie[141] gazów powsta³e[241] w[66] wyniku[161] dzia³ania[121] ³adunku[121] miotaj±cego[221]. Urz±dzenie[111] to[211] sk³ada[501] siê z[62] cylindra, sprê¿yny[121], dwóch[32] t³oczków i rysika. Gazy[112] cisn± na[64] t³oczek[141] zamocowany[241] do[62] cylindra, ¶ciskaj±c sprê¿ynê, która z[62] kolei[121] wywiera nacisk[141] na[64] rysik[141] zapisuj±cy[241] na[66] obwodzie cylindra wielko¶æ[141] si³y[121]. 
  75 38~Górski J.~Podbój g³êbin oceanów~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1964~52~11
  76 Dzieje[501] siê tak dlatego, poniewa¿ morze[111] jest dzikim[251] zbiorowiskiem biologicznym[251], w[66] którym[261] cz³owiek nie reguluje warunków racjonalnego[221] wspó³¿ycia[121], jak[9] jego[42] prehistoryczni przodkowie. W[66] obecnym[261] stanie[161] rzeczy[122] cz³owiek mo¿e[5] korzystaæ tylko z[62] okre¶lonej[221] nadwy¿ki[121] ryb, powstaj±cej[221] co[62] roku[121] w[66] procesie produkcji[121] biomasy[121] oceanicznej[221]. 
  77 39~Górski J.~Podbój g³êbin oceanów~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1964~83~17
  78 Ogó³em[8] Siewierianka[/] odby³a ju¿ ko³o[62] dziesiêciu[32] wypraw[122] badawczych[222], przep³ynê³a podczas[62] nich[42] przesz³o[8] dwadzie¶cia[34] piêæ[34] tysiêcy mil morskich[222] i spêdzi³a na[66] Atlantyku[/][161] i Morzu[161] Beringa[/][121] oko³o[8] sto[34] piêædziesi±t[34] dni[122]. Oceanografowie radzieccy, zadowoleni z[62] nabytku[121], zabiegaj± o[64] zbudowanie[141] innego[221] statku[121] podwodnego[221], od[62] pocz±tku[121] konstruowanego[221] dla[62] badañ naukowych[222]. 
  79 40~Górski J.~Podbój g³êbin oceanów~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1964~137~4
  80 Na[66] przyk³adzie Sharka[/][121] mo¿na przekonaæ[501] siê, jak[9] szybki[211] jest postêp[111] w[66] budownictwie okrêtów podwodnych[222]. Shark[/][111] mo¿e[5] zanurzaæ[501] siê na[64] g³êboko¶æ[141] trzystu[32] trzydziestu[32] metrów, potrafi wynurzaæ[501] siê i nurkowaæ pod[65] bardzo du¿ym[251] k±tem do[62] czterdziestu[32] stopni[122], na[66] powierzchni[161] rozwija prêdko¶æ[141] trzydziestu[32] piêciu[32] wêz³ów, a w[66] zanurzeniu[161] dwadzie¶cia piêæ wêz³ów. Bez[62] uzupe³niania[121] zapasów paliwa[121] mo¿e[5] przebyæ sto[34] tysiêcy mil. 
  81 41~Górski J.~Podbój g³êbin oceanów~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1964~140~25
  82 Na[66] pok³adzie[161] Nautilusa[/][121] znajdowali[501] siê dwaj oceanografowie doktor: Waldo[/][111] i jego[42] asystent. Ju¿ podczas[62] pierwszych[222] godzin podwodnego[221] rejsu zebrali wiêcej informacji[122] naukowych[222] o[66] wodach Oceanu Lodowatego[/][221], ani¿eli wszyscy ich[42] poprzednicy w[66] ci±gu[161] dziesiêcioleci[122]. Najwiêkszym[251] zaskoczeniem by³y[5] dla[62] Waldo[/][121] wyniki[112] potwierdzaj±ce[212] w[66] ca³ej[261] rozci±g³o¶ci[161] informacje[142] o[66] pr±dach Oceanu Lodowatego[/][221], opublikowane[242] przez[64] uczonych[142] radzieckich[242]. 
  83 42~Górski J.~Podbój g³êbin oceanów~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1964~169~13
  84 Uczeni[112] amerykañscy koñcz± opracowywanie[141] modeli basenów portowych[222] dla[62] tamtej[221] strony[121] ko³a[121] polarnego[221]. Nowy[211] port[111] amerykañski[211] powstanie[5] tu¿ przy[66] Cape[+] Thompson[/] na[66] pó³nocno-zachodnim[261] brzegu[161] Alaski[/][121]. Bêdzie to[41] najdalej na[64] pó³noc[141] wysuniêty[211] port[111] dla[62] podwodnych[222] flot handlowych[222]. Do[62] robót ziemnych[222] zwi±zanych[222] z[6] budow± podbiegunowych[222] basenów portowych[222] u¿yje siê[41] zapewne ³adunków j±drowych[222] o[66] maksymalnej[261] sile wybuchu[121] dwadzie¶cia osiem tysiêcy ton[122] trotylu. 
  85 43~Górski J.~Podbój g³êbin oceanów~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1964~211~5
  86 Uczeni[112] radzieccy dokonali zdjêæ wielu[32] miejsc dna morskiego[221] na[66] du¿ej[261] g³êboko¶ci[161]. Na[66] fotografiach widaæ wyra¼nie pofalowanie[141] gruntu, takie[241] jakie[241] podczas[62] odp³ywu morza[121] widaæ niekiedy na[66] mieliznach. Oznacza to[41], ¿e równie¿ przy[66] samym[261] dnie morza[121] p³yn± wartkie[212] pr±dy[112]. Te[212] obserwacje[112] pozwoli³y uczonym[132] radzieckim[232] na[64] wyci±gniêcie[141] wniosku, ¿e w[66] ró¿nych[262] warstwach oceanu, a¿ do[62] g³êboko¶ci[121] jedenastu[32] tysiêcy metrów, odbywa[501] siê o¿ywiona wymiana wody[121]. 
  87 44~Banaszczyk E.~Najszybsi ludzie ¶wiata~LSW~1964~11~7
  88 W[66] styczniu[161] tysi±c dziewiêæset czterdziestego[221] szóstego[221] roku[121] XS-jeden[/], jak[9] wówczas okre¶lano rakietoplan[141] Bella[/][121], by³ na[+] tyle zaawansowany[211] w[66] budowie[161], i¿ mo¿na by³o przyst±piæ do[62] dokonania[121] pierwszych[222] próbnych[222] lotów szybowych[222] ze[62] specjalnie przystosowanego[221] bombowca typu B-dwadzie¶cia-dziewiêæ[/]. Dokonywa³ ich[42] Jack[/] Woolams[/], który[211] jednak¿e wkrótce zgin±³ na[66] innym[261] samolocie. Jego[42] nastêpc± w[66] roli[161] oblatywacza[121] XS-jeden[/] zosta³ Slick[/] Goodlin[/], pilot zawodowy[211]. 
  89 45~Banaszczyk E.~Najszybsi ludzie ¶wiata~LSW~1964~36~23
  90 W[66] przypadku[161] B-jeden[/], a wiêc w[66] najwcze¶niejszej[261] fazie[161] ataku[121] na[64] wielkie[242] prêdko¶ci[142], zastosowano rozwi±zania[142] konwencjonalne[242], odpowiadaj±ce[242] ówczesnemu poziomowi[131] wiedzy[121] aerodynamicznej[221]. Konsultantem zespo³u konstruktorskiego[221] w[66] tym[261] zakresie by³ profesor W³odzimierz[/] Pysznow[/], jeden[211] z[62] nielicznych[222] jeszcze wówczas w[66] ¶wiecie uczonych[122], zajmuj±cych[+] siê[222] badaniami zjawisk aerodynamicznych[222] zachodz±cych[222] w[66] sferze[161] prêdko¶ci[122] zbli¿onych[222] do[62] prêdko¶ci[121] d¼wiêku[121]. 
  91 46~Banaszczyk E.~Najszybsi ludzie ¶wiata~LSW~1964~60~19
  92 Porównanie[111] Rastorgujewa[/][121] by³o w[66] dodatku[161] o[+] tyle uzasadnione[211], ¿e wykonywa³ on zadanie[141] nadzwyczaj niebezpieczne[241]. Wystarczy powiedzieæ, ¿e ilo¶æ[111] kwasu azotowego[221], jaka zastosowana by³a[57] w[66] tym[261] typie silnika rakietowego[221], a któr±[251] wype³nione[212] by³y[57] zbiorniki[112], wystarczy³aby w[66] zupe³no¶ci[161], aby[9] zniszczyæ ca³y[241] samolot[141] w[66] jednym[261] mgnieniu[161] oka[121]. 
  93 47~Banaszczyk E.~Najszybsi ludzie ¶wiata~LSW~1964~62~28
  94 Lotnictwo[111] radzieckie[211] po[66] wojnie[161] mia³o przej¶æ[5] z[62] jednego[221] rodzaju[121] napêdu na[64] drugi[241]. Napêd[111] odrzutowy[211] stwarza³ ogromne[242] mo¿liwo¶ci[142], ale by³ nowy[211], nie znany[211] zupe³nie tysi±com lotników[122] armii[121] radzieckiej[221]. Kto zna lotnictwo[141], ten[211] wie, jak[9] ostro¿nie braæ[111] lotnicza odnosi[501] siê do[62] nowo¶ci[121] i dziwiæ[501] siê temu[43] nie trzeba. 
  95 48~Banaszczyk E.~Najszybsi ludzie ¶wiata~LSW~1964~90~21
  96 W[66] pierwszej[261] po³owie[161] roku[121] tysi±c dziewiêæset piêædziesi±t dwa nazwiska[112] Carpentiera[/][121] czy Rozanoffa[/][121] by³y na[66] ustach wszystkich[222] mi³o¶ników[122] lotnictwa[121], których[242] we[66] Francji[/][161] liczy siê[41] na[64] miliony[142]. Z[65] pocz±tkiem lata[121] okre¶lono ju¿ dla[62] dwóch[32] maszyn i kilku[32] pilotów[122] konkretne[241] zadanie[141]: osi±gn±æ jednego[241] macha[141]. Samolotami by³y "Vautour[/]" i "Mystere[/]", a pilotami Rozanff[/] i Carpentier[/], którzy oblatuj±c poprzedniego[221] roku[121] samolot[141] "Mystere[/]" przekroczyli dziewiêæ[34] dziesi±tych[122] macha[121]. 
  97 49~Banaszczyk E.~Najszybsi ludzie ¶wiata~LSW~1964~120~20
  98 Jednym[251] z[62] takich[222] w³a¶nie "orygina³ów[122]" lotniczych[222] jest Sergiusz[/] Anochin[/]. Polskiemu czytelnikowi nazwisko[111] to[211] jest[57], byæ mo¿e[5], ma³o znane[211], w[66] Zwi±zku[/][161] Radzieckim[/][261] otacza je[44] s³awa równa[211] Yeagera[/][121] w[66] Stanach[/] Zjednoczonych[/][262] lub Dukea[/][121] w[66] Anglii[/][161]. Wiadomo, ¿e Anochin[/], pu³kownik lotnictwa[121] za[64] swoje[242] loty[142] do¶wiadczalne[242] odznaczony[211] zosta³[57] Z³ot±[/][251] Gwiazd±[/] Bohatera[/][121] Zwi±zku[/][121] Radzieckiego[/][221] i Nagrod±[/] Leninowsk±[/][251]. 
  99 50~Banaszczyk E.~Najszybsi ludzie ¶wiata~LSW~1964~175~20
 100 Program[111] ten[211] po[66] przeprowadzonych[262] dot±d lotach rozszerza³[501] siê. Chodzi³o teraz nie tylko o[64] kontynuowanie[141] szybko¶ciowych[222] lotów, maj±cych[222] na[66] celu[161] dalsze[242] badania[142] "bariery[121] cieplnej[221]", ale tak¿e o[64] osi±gniêcie[141] maksymalnego[221] pu³apu. Realizacj± czê¶ci[121] "szybko¶ciowej[221]" w[66] lotach poziomych[262] zaj±æ[501] siê mia³ [~]. Kincheloe[/] natomiast wykonaæ mia³ zadanie[141] w[66] pewnym[261] sensie bardziej skomplikowane. 
 101 51~Banaszczyk E.~Najszybsi ludzie ¶wiata~LSW~1964~176~20
 102 ¦wietny[211] ten[211] pilot, jak[9] dzi¶ niemal wszyscy lotnicy do¶wiadczeni, in¿ynier, odniós³ ca³kowity[241] sukces[141], osi±gaj±c w[66] locie wysoko¶æ[141] trzydzie¶ci osiem tysiêcy czterysta trzydzie¶ci metrów. Do[62] tamtej[221] pory[121] ¿aden cz³owiek nie dotar³ tak daleko od[62] powierzchni[121] ziemi[121]. Gdy normalnie o[66] znaczniejszych[262] wyczynach lotników[122] wojskowych[222] zwyk³ by³ komunikowaæ w[66] ramach swych[222] obowi±zków[122] rzecznik prasowy[211] wojsk lotniczych[222], tym[251] razem[151] dwudziestego[221] wrze¶nia tysi±c dziewiêæset piêædziesi±tego[221] szóstego[221] roku[121] [#] 
 103 52~Banaszczyk E.~Najszybsi ludzie ¶wiata~LSW~1964~234~9
 104 W[66] czerwcu[161] tysi±c dziewiêæset piêædziesi±tego[221] pi±tego[221] roku[121] odby³a[501] siê kolejna generalna konferencja FAI[=]. Rozwa¿ano na[66] niej[46] miêdzy[+] innymi sprawê ustanowienia[121] odrêbnych[222] rekordów kobiecych[222] w[66] sporcie samolotowym[261], proponuj±c pe³ne[241] równouprawnienie[141] w[66] tej[261] dziedzinie[161], czyli inaczej mówi±c, zaniechanie[141] oddzielnego[221] rejestrowania[121] rekordów ustanawianych[222] przez[64] mê¿czyzn[142] i kobiety[142]. 
 105 53~Marchaj Cz.~Teoria ¿eglowania~Sport i turystyka~1966~12~25
 106 Skoro zdano sobie[43] sprawê ze[62] znaczenia[121] wielko¶ci[121] jachtu dla[62] wyniku[121] regatowego[221], nasun±æ[501] siê musia³ oczywisty[211] wniosek[111], ¿e aby[9] wyrównaæ szanse[142] rywalizuj±cych[222] za³óg, nale¿a³oby ograniczyæ start[141] jedynie do[62] jachtów posiadaj±cych[222] podobne[242] wymiary[142] lub wprowadziæ handicap[141] czasu, oparty[241] na[66] wielko¶ci[161] jachtu. Poniewa¿ jachty[112] mia³y ró¿ne[242] proporcje[142], ró¿ne[242] rodzaje[142] o¿aglowania[121] i nierówne[242] powierzchnie[142] ¿agli[122] monotypowych[222] klas wówczas nie znano, powsta³ do¶æ trudny[211] do[62] rozwi±zania[121] problem[111]: jak[9] mierzyæ i klasyfikowaæ jednostki[142] ze[62] wzglêdu na[64] daj±c±[+] siê[241] osi±gn±æ maksymaln±[241] szybko¶æ[141] ¿eglugi[121], [#] 
 107 54~Marchaj Cz.~Teoria ¿eglowania~Sport i turystyka~1966~20~12
 108 [>] wszystkie[212] wymiary[112] w[66] metrach lub stopach angielskich[262]. Obliczon±[241] warto¶æ[141] regatow±[241] jachtu podawano odpowiednio w[66] metrach lub stopach. Ta regu³a pomiarowa chybi³a jednak celu[121]. S±dzono ¿e pomiar[111] obwodu poszycia[121], wiêkszy[211] w[66] jachtach p³askodennych[262] z[65] bulbkilem[151] zapobiegnie budowaniu[131] tych[222] jachtów pe³nokad³ubowych[222]. Czynnik[111] [~] zwiêksza³ bowiem warto¶æ[141] regatow±[241] jachtów bulbkilowych[222], zaliczaj±c je[44] do[62] klas wy¿szych[222], o[66] d³u¿szej[261] jak[+] gdyby linii[121] wodnej[221], a wiêc szybszych[222]. 
 109 55~Marchaj Cz.~Teoria ¿eglowania~Sport i turystyka~1966~38~1
 110 Dragon[111] jest równie¿ klas± olimpijsk±[251]. Jest to[41] stosunkowo ma³y[211] jacht[111] balastowy[211], który[211] sta³[501] siê monotypem miêdzynarodowym[251] przez[64] ewolucjê podobnego[221] jachtu, u¿ywanego[221] na[66] wodach wielkich[222] jezior w[66] USA[=] i Kanadzie[/][161]. Traktowany[211] pocz±tkowo jako[61] tania jednostka u¿ywana do[62] turystyki[121], przeobrazi³[501] siê w[64] wyrafinowany[241] jacht[141] regatowy[241], do¶æ kosztowny[241], ale popularny[241] na[66] wodach europejskich[262]. Kszta³t[111] kad³uba, powierzchnia ¿agli[122], a nawet ciê¿ar[111] gatunkowy[211] p³ótna[121] s±[57] ¶ci¶le kontrolowane[212] przepisami klasowymi. 
 111 56~Marchaj Cz.~Teoria ¿eglowania~Sport i turystyka~1966~69~8
 112 Uzasadnione[211] jest[57] przypuszczenie[111], ¿e spadek[111] ten[211] wywo³any[211] zosta³[57] zmian± prêdko¶ci[121] przep³ywu przez[64] przekroje[142] i manometry[112] i nie wykazuj± ¿adnych[222] zmian, poniewa¿ w[66] przekrojach nie[+] ma wzrostu prêdko¶ci[121] przep³ywu. P³ytki[112] górna i dolna s± do[62] siebie[42] równoleg³e[212] i prêdko¶æ[111] przep³ywu w[66] tych[262] przekrojach jest taka sama, jak[9] przed[65] wej¶ciem do[62] przekroju[121], to[41] jest dwadzie¶cia metrów na[64] sekundê. Poniewa¿, jak[9] ju¿ wspomnieli¶my, powietrze[111] mo¿e[5] byæ[57] traktowane[211] przy[66] takiej[261] prêdko¶ci[161] jako[61] nie¶ci¶liwe[211], ³atwo mo¿na wnioskowaæ, ¿e szybko¶æ[111] przep³ywu przez[64] przekroje[142] [~] i [~] które[212] s± mniejsze[212] od[62] przekroju[121] [~], musi byæ odpowiednio wiêksza. 
 113 57~Marchaj Cz.~Teoria ¿eglowania~Sport i turystyka~1966~25~1
 114 Dla[62] przyk³adu, s³up[111] o[66] d³ugo¶ci[161] dziesiêciu[32] metrów mo¿e[5] byæ[57] sklasyfikowany[211] jako[61] jedenastometrowy[211], gdy w[66] jego[42] konstrukcji[161] d±¿enie[111] do[62] szybko¶ci[121] przewa¿a nad[65] wzglêdami wygody[121] i mieszkalno¶ci[121]. Albo kecz[111] dwunastometrowy[211] w[66] linii[161] wodnej[261] o[66] szerokim[261] kad³ubie i nieco niedo¿aglowany[211] mo¿e[5] byæ[57] sklasyfikowany[211] jako[61] jedenastometrowy[211]. Zak³ada siê[41] przy[66] tym[46], daj±c ³odziom tê sam±[241] klasê, ¿e spodziewany[211] wzrost[111] prêdko¶ci[121] ³odzi[121] wskutek[62] nierównych[222] d³ugo¶ci[122] w[66] linii[161] wodnej[261] (dziesiêæ metrów i dwana¶cie metrów) bêdzie[57] zneutralizowany[211] przez[64] ujemny[241] wp³yw[141] wiêkszej[221] szeroko¶ci[121], [&] 
 115 58~Marchaj Cz.~Teoria ¿eglowania~Sport i turystyka~1966~133~29
 116 Szybko¶æ[111] wiatru rzeczywistego[221] zmienia[501] siê zale¿nie od[62] wielko¶ci[121] blisko[62] powierzchni[121] wody[121] prêdko¶æ[111] wiatru jest mniejsza. Wskutek[62] tarcia[121] o[64] pod³o¿e[141], warstwy[112] powietrza tu¿ nad[65] wod± s±[57] przyhamowywane[212] silniej, ni¿ warstwy[112] po³o¿one[212] wy¿ej. Charakter[111] zmian prêdko¶ci[121] wiatru zale¿nie od[62] wysoko¶ci[121] jest podobny[211] do[62] tych[222], jakie[242] mo¿na obserwowaæ w[66] granicach warstwy[121] przy¶ciennej[221], jakkolwiek w[66] znacznie wiêkszej[261] skali[161]. Pomiary[112] metereologiczne[212] wykaza³y, ¿e stopieñ[111] wzrostu prêdko¶ci[121] wiatru, czyli tak zwany[211] pionowy[211] gradient[111] wiatru, zale¿y od[62] warunków pogodowych[222] oraz od[62] stanu morza[121]. 
 117 59~Marchaj Cz.~Teoria ¿eglowania~Sport i turystyka~1966~163~11
 118 Oczywi¶cie przy[66] wiatrach silnych[262], gdy przechy³y[112] wiatru s± za[+] du¿e[212], za³oga mo¿e[5] zarefowaæ zbyt[8] g³êboki[241] ¿agiel[141] albo prowadziæ ¿agle[142] przy[66] czê¶ciowym[261] ich[42] ³opocie[161]. Oba[31] te[212] rozwi±zania[112] s± jednak gorsze[212] w[66] porównaniu[161] z[65] korzy¶ci±, jak±[241] daje, odpowiednie[211] dla[62] danych[222] warunków postawienie[111] p³askiego[221] ¿agla. Mo¿na przyj±æ jako[64] zasadê, ¿e refowanie[111] nawet najbardziej staranne[211] i umiejêtne[211], deformuje ¿agiel[141] i dlatego posiadanie[111] kilku[32] kompletów ¿agli daje bezsporne[242] korzy¶ci[142]. 
 119 60~Marchaj Cz.~Teoria ¿eglowania~Sport i turystyka~1966~198~2
 120 I nic[41] innego[221] w[66] równym[261] stopniu nie przeszkadza w[66] osi±gniêciu[161] najwiêkszej[221] prêdko¶ci[121] przy[66] ostrzeniu[161] na[64] wiatr[141], jak[9] zbyt[8] mocne[211] doci±gniêcie[111] foka[121] do[62] grota[121]. Poluzowanie[111] szotów foka[121], niekiedy o[64] kilka[34] centymetrów, lub niewielkie[211] przesuniêcie[111] na[+] zewn±trz pozycji[121] kip[122] mo¿e[5] radykalnie poprawiæ sprawno¶æ[141] jachtu. Te[212] praktyczne[212] do¶wiadczenia[112] potwierdzone[12] zosta³y[57] w[66] eksperymentach tunelowych[262], wykonanych[262] przez[64] autora[141] na[66] uniwersytecie w[66] South[+] Ampton[/]. 
 121 61~Marchaj Cz.~Teoria ¿eglowania~Sport i turystyka~1966~228~16
 122 W[66] ¶rodowisku[161] ¿eglarskim[261] dobrze znane[212] s±[57] fakty[112], ¿e mniej szybkie[212] jachty[112] s± na[+] ogó³ kiepsko wywa¿one[212] kierunkowo i przeto twarde[212] i oporne[212] na[66] sterze. W[66] krañcowych[262] wypadkach, mimo[62] nieraz wielkich[222] si³ na[66] sterze i przeciwdzia³ania[121] sternika[121], ¼le kierunkowo wywa¿one ³odzie[112] maj± tendencjê do[62] gwa³townego[221] wyostrzenia[121] w[66] porywach wiatru i zatrzymywania[+] siê[121] przy[66] ³opocz±cych[262] ¿aglach w[66] osi[161] wiatru. 
 123 62~Marchaj Cz.~Teoria ¿eglowania~Sport i turystyka~1966~246~29
 124 Zdarza[501] siê niekiedy, ¿e tylne[212] partie[112] ¿agla wy³amuj±[501] siê na[64] zawietrzn±[141]. Je¶li wystêpuje to[41] tylko przy[66] wiatrach silnych[262], mo¿e[5] byæ korzystne[211], poniewa¿ zmniejsza przechy³[141] ³odzi[121]. Przy[66] wiatrach s³abych[262] natomiast jest to[41] wad±, która mo¿e[5] byæ wynikiem czê¶ciowego[221] zniszczenia[121] ¿agla; powodem mog³o byæ ¿eglowanie[111] w[66] pierwszym[261] okresie stawiania[121] nowego[221] ¿agla przy[66] zbyt[8] silnych[262] wiatrach, lub zbyt[8] ma³a wytrzyma³o¶æ[111] tkaniny[121] ¿aglowej[221] (w³ókna[112] tkaniny[121] zlepione[212] razem[8] w[66] procesie ¿ywicowania[121] i kalandrowania[121] rozdzieli³y[501] siê). 
 125 63~Marchaj Cz.~Teoria ¿eglowania~Sport i turystyka~1966~293~18
 126 Wiadome[211] jest zarówno z[62] obserwacji[121] zachowania[+] siê[121] ³odzi[121] w[66] naturalnych[262] warunkach ¿eglugi, jak[9] i z[62] eksperymentów w[66] basenach do¶wiadczalnych[262], ¿e pod³u¿ny[211] trym[111] kad³uba nie jest sta³y[211], je¿eli szybko¶æ[111] ¿eglugi wzrasta. Ka¿da jednostka zmienia swój[241] trym[141] to[41] jest usytuowanie[141] konstrukcyjnej[221] linii[121] wodnej[221] do[62] powierzchni[121] wody[121] stosownie do[62] uk³adu fal wzd³u¿[62] kad³uba oraz do[62] wielko¶ci[121] si³ dynamicznych[222] ci¶nienia[121] wody[121] wywieranych[222] na[64] dno[141]. Niezale¿nie od[62] d³ugo¶ci[121] jednostki[121] oraz jej[42] wyporno¶ci[121] daje[501] siê jednak obserwowaæ pewien[211] typowy[211] sposób[111] zmiany[121] trymu przy[66] wzrastaj±cej[261] prêdko¶ci[161] ruchu[121]. 
 127 64~Marchaj Cz.~Teoria ¿eglowania~Sport i turystyka~1966~385~12
 128 Stateczno¶æ[111] pod³u¿na w[66] porównaniu[161] z[65] poprzeczn±[251] jest du¿a i dlatego ewentualne[212] zmiany[112] pod³u¿nego[221] trymu kad³uba s± w[66] czasie ¿eglugi niewielkie[212] i st±d wp³yw[111] trymu na[64] opory[142] hydrodynamiczne[242] jest stosunkowo nieznaczny[211] w[66] porównaniu[161] ze[65] skutkami przechy³u (szczególnie jachtów balastowych[222]). Niemniej jednak i te[212] niezbyt du¿e[212] zmiany[112] oporu, jakie[212] mog± byæ[57] spowodowane[212] pod³u¿nym[251] trymem licz±[501] siê, gdy chodzi o[64] osi±gniêcie[141] najlepszej[221] sprawno¶ci[121] regatowej[221], na[64] przyk³ad[141] mieczowych[222] ³odzi[122] regatowych[222]. 
 129 65~Marchaj Cz.~Teoria ¿eglowania~Sport i turystyka~1966~455~27
 130 Oznaczaj±c symbolem [~] najwiêksz±[241] prêdko¶æ[141] przep³ywu wody[121] rzecznej[221], mo¿emy wydzieliæ z[62] rzeki[121] pewn±[241] strugê o[66] najwiêkszej[261] prêdko¶ci[161] przep³ywu. Struga taka nosi nazwê nurtu rzeki[121]. Zró¿nicowanie[111] brzegów oraz zmienna g³êboko¶æ[111] koryta[121] rzeki[121] sprawiaj±, ¿e linia nurtu, nawet na[66] prostych[262] odcinkach rzeki[121], wije[501] siê od[62] brzegu[121] do[62] brzegu[121]. Wygl±da to[41] tak, jak[+] gdyby w[66] du¿ej[261] rzece[161] p³yn±³ kapry¶nie wartki[211] strumieñ[111]. 
 131 66~Weinfeld S.~Elektryczno¶æ przywraca zdrowie~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~34~2
 132 Do³±czona do[62] uzwojenia[121] wtórnego[221] lampa prostownicza przepuszcza p³yn±cy[241] pr±d[141] tylko w[66] jednym[261] kierunku[161]. Lampa ta dzia³a wiêc jak[9] wentyl[111], który[211] tylko w[66] jednym[261] kierunku[161] przepuszcza powietrze[141]. Pr±d[111], który[211] przechodzi przez[64] lampê prostownicz±[241], jest wiêc jednokierunkowy[211], ale warto¶æ[111] jego[42] wci±¿ siê zmienia[501]. Do[62] galwanizacji[121] za¶ potrzebny[211] jest pr±d[111] jednokierunkowy[211] o[66] sta³ej[261] warto¶ci[161]. 
 133 67~Weinfeld S.~Elektryczno¶æ przywraca zdrowie~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~87~14
 134 Jakiekolwiek[212] by to[41] nie by³y[54] przyrz±dy[112], ka¿dy[211] z[62] nich[42] jednak posiada wskazówkê, której[221] wychylenie[111] zale¿y od[62] warto¶ci[121] mierzonego[221] napiêcia[121] lub natê¿enia[121] pr±du. Na[66] tarczce wymalowana jest[57] podzia³ka, pozwalaj±ca na[64] odczytanie[141], jakiej[221] warto¶ci[121] pr±du odpowiada dane[211] wychylenie[111] wskazówki[121]. Oczywi¶cie przy[66] wzro¶cie pr±du wskazówka wychyla[501] siê bardziej, przy[66] zmniejszaniu[161] odchyla[501] siê w[66] kierunku[161] przeciwnym[261]. 
 135 68~Weinfeld S.~Elektryczno¶æ przywraca zdrowie~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~93~8dó³
 136 Pr±d[111] anodowy[211] zwi±zany[211] jest[57] jednak i z[65] napiêciem w[66] obwodzie anodowym[261], st±d te¿ wynika, ¿e zmiany[112] napiêcia na[66] siatce wywo³uj± zmiany[142] napiêcia[121] w[66] obwodzie anodowym[261]. Ta okoliczno¶æ[111] nie by³aby jeszcze sama w[66] sobie[46] ciekawa, gdyby nie fakt[111], ¿e siatka znajduje[501] siê znacznie bli¿ej[62] katody[121] ani¿eli anoda. Dlatego te¿ wp³yw[111] potencja³u siatki[121] na[64] wylatuj±ce[242] z[62] katody[121] elektrony[142] jest znacznie silniejszy[211] ni¿[9] wp³yw[111] potencja³u anody[121]. 
 137 69~Weinfeld S.~Elektryczno¶æ przywraca zdrowie~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~104~27
 138 Te[212] okre¶lenia[112] wynikaj± z[62] badañ, które[212] ustali³y, ¿e dochodz±cy[211] do[62] naszego[221] ucha[121] d¼wiêk[111] jest niczym[45] innym[251], jak[9] drganiem powietrza[121]. Je¶li jest to[41] drganie[111], to[9] oczywi¶cie jego[42] paszportem, jego[42] dowodem osobistym[251] musi byæ czêstotliwo¶æ[111]. Jak[9] siê te¿ okaza³o[501], z[65] czêstotliwo¶ci± drgañ akustycznych[222] zwi±zana jest[57] wysoko¶æ[111] tonu. Im[9] czêstotliwo¶æ[111] jest wiêksza, tym[9] ton[111] jest wy¿szy[211] i na[+] odwrót: [&] 
 139 70~Girulski R.~Amatorskie urz±dzenia krótkofalowe i ich obs³uga~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~9~15
 140 Generator[111] steruj±cy[211] oddzielony[211] jest[57] od[62] pozosta³ych[222] stopni nadajnika tak zwanym[251] separatorem. Separator[111], czyli stopieñ[111] izoluj±cy[211], zapobiega szkodliwym[232] wp³ywom dalszych[222] stopni nadajnika na[64] pracê generatora steruj±cego[221]. Po[66] separatorze nastêpuj± stopnie[112] zwielokratniaj±ce[212] pierwotn±[241] czêstotliwo¶æ[141], czyli powielacze[112]. Nastêpuje jednocze¶nie wzmocnienie[111] energetyczne[211] drgañ. Wzmocnione[212] i powielone[212] do[62] ¿±danej[221] czêstotliwo¶ci[121] drgania[112] steruj± koñcowy[241] wzmacniacz[141] mocy[121], który[211] zasila obwody[142] anteny[121]. 
 141 71~Girulski R.~Amatorskie urz±dzenia krótkofalowe i ich obs³uga~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~13~17
 142 Obwody[112] zasilaj±ce[212] generator[141] powinny byæ prawid³owo zaprojektowane[212] pod[65] wzglêdem[151] filtracji[121] i odsprzê¿eñ. Z[62] regu³y[121] pierwsze[212] stopnie[112] nadajnika zasilane[212] s±[57] z[62] osobnego[221] zasilacza. Lampa generatora i obwód[111] siatki[121] steruj±cej[221] lampy[142] separatora objête[212] s±[57] wspólnym[251] ekranem eliminuj±cym[251] sprzê¿enia[142] z[65] pozosta³ymi stopniami nadajnika (szczególnie przy[66] pracy[161] bez[62] powielania). Nieznaczny[241] pr±d[141] siatki[121] lampy[121] generatora uzyskuje siê[41] [&] 
 143 72~Girulski R.~Amatorskie urz±dzenia krótkofalowe i ich obs³uga~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~78~9
 144 Wiêksze[211] odchylenie[111] od[62] powy¿szej[221] normy[121] (zarówno w[64] dó³[141] jak[9] i w[64] górê)  ze[62] wzglêdu na[64] silnie obci±¿on±[241] pr±dem anodowym[251] katodê  prowadzi do[62] szybkiej[221] utraty[121] emisji[121]. Dlatego te¿ zalecane[211] jest[57] umieszczanie[111] w[66] nadajnikach wiêkszej[221] mocy[121] oddzielnego[221] transformatora ¿arzeniowego[221] w[+] pobli¿u lamp koñcowych[222] wzmacniacza mocy[121]. Unika siê[41] wtedy znacznego[221] spadku[121] napiêcia[121] ¿arzenia[121] na[66] d³ugich[262] doprowadzeniach. 
 145 73~Girulski R.~Amatorskie urz±dzenia krótkofalowe i ich obs³uga~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~126~12
 146 Przy[66] modulacji[161] w[66] siatce zerowej[261] siatka ekranowa powinna byæ zasilana przez[64] opornik[11] redukcyjny[241]; zapobiega to[41] przeci±¿eniu[131] przy[66] ujemnych[262] szczytach modulacji[121]. Modulacja ta stosowana tylko w[66] przypadku[161] pentod[122] z[65] wyprowadzon±[251] na[66] cokole siatk± zerow±[251] odznacza[501] siê ma³ymi zniekszta³ceniami. Inne[212] parametry[112], na[64] przyk³ad[141] sprawno¶æ[111], zgodne s± z[65] parametrami omówionymi poprzednio przy[66] opisie modulacji[121] w[66] obwodzie siatki[121] steruj±cej[221]. 
 147 74~Girulski R.~Amatorskie urz±dzenia krótkofalowe i ich obs³uga~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~131~20
 148 Istot± amatorskiej[221] ³±czno¶ci[121] krótkofalowej[221] fonicznej[221] jest przekazanie[111] w[64] sposób[141] ca³kowicie czytelny[241] ca³ej[221] tre¶ci[121] informacji[122] sk³adaj±cych[+] siê[222] na[64] normalne[241] QSO[=]. Od[62] modulacji[121] nie jest[57] tu wymagana w[66] ¿adnym[261] razie[161] radiofoniczna jako¶æ[111] przenoszenia[121], która zazwyczaj i tak by³aby zatracona w[66] w±skopasmowym[261] kanale odbiorczym[261] wspó³czesnego[221] odbiornika komunikacyjnego[221]. Poza[65] tym[45], jak[9] ju¿ wiadomo, moc[111] wstêg bocznych[222] istotna jest w[66] przekazaniu[161] informacji[121]. 
 149 75~Girulski R.~Amatorskie urz±dzenia krótkofalowe i ich obs³uga~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~158~9
 150 Brakuj±c±[241] falê no¶n±[241], niezbêdn±[241] z[62] kolei[121] w[66] procesie demodulacji[121] odtwarza siê[41] w[66] odbiorniku za[65] pomoc± lokalnego[221] generatora (BFO[=]). Poniewa¿ w[66] amatorskich[262] odbiornikach nie przeprowadza siê[41] synchronizacji[121] czêstotliwo¶ci[121] generatora pomocniczego[221] czêstotliwo¶ci± t³umionej[221] fali[121] no¶nej[221], staje[501] siê mo¿liwe[211] maksymalne[211] wyt³umienie[111] fali[121] no¶nej[221] poni¿ej[62] siedemdziesiêciu[32] decybeli. Brak[111]  emitowanej[221] fali[121] no¶nej[221] zapewnia eliminacjê zak³óceñ typu interferencyjnego[221] od[62] sygna³ów s±siednich[222] stacji[122]. 
 151 76~Girulski R.~Amatorskie urz±dzenia krótkofalowe i ich obs³uga~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~273~7dó³
 152 Przy[66] mieszaniu[161] sumacyjnym[261] w[66] pentodzie[161] napiêcie[141] z[62] heterodyny[121] doprowadza siê[41] przez[64] niewielki[241] kondensator[141] do[62] siatki[121] steruj±cej[221] lampy[142]. Taki[211] proces[111] mieszania[121] mo¿e[5] spowodowaæ promieniowanie[141] energii[121] wielkiej[22] czêstotliwo¶ci[121] heterodyny[121] do[62] anteny[121], trzeba wiêc stopieñ[141] mieszacza[121] poprzedziæ wstêpnym[251] wzmacniaczem wielkiej[221] czêstotliwo¶ci[121]. Mieszanie[111] sumacyjne[211] mo¿e[5] siê odbywaæ[501] tak¿e w[66] uk³adzie[161] z[62] rysunku[121] czterna¶cie do[62] dwadzie¶cia cztery, w[66] którym[261] napiêcie[141] heterodyny[121] doprowadza siê[41] do[62] obwodu katodowego[221] mieszacza[121]. 
 153 77~Girulski R.~Amatorskie urz±dzenia krótkofalowe i ich obs³uga~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~320~5
 154 Krytyczne[211] jest te¿ dobranie[111] oporno¶ci[121] zespolonej[221] jak±[251] przedstawia cewka reakcyjna wraz z[65] kondensatorem i potencjometrem sprzêgaj±cym[251] przy[66] czêstotliwo¶ci[161] roboczej[261] odbiornika. Oporno¶æ[111] ta powinna byæ[57] zbli¿ona do[62] oporno¶ci[121] wyj¶ciowej[221] generatora w[66] odbiorniku tranzystorowym[261]. Ilo¶ci[142] zwojów cewki[121] antenowej[221] oraz reakcyjnej[221] dobiera siê[41] zawsze mniejsze[242] od[62] ilo¶ci[121] zwojów cewki[121] g³ównego[221] obwodu drgañ, a to[41] w[66] celu[161] zapewnienia[121] oscylacji[121] o[66] czêstotliwo¶ci[161] zgodnej[261] z[65] [~] obwodu g³ównego[221]. 
 155 78~Girulski R.~Amatorskie urz±dzenia krótkofalowe i ich obs³uga~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~339~6dó³
 156 Najwy¿sz±[241] stabilno¶æ[141] zapewniaj± uk³ady[112] stabilizatorów elektronowych[222], w[66] których[262] zastosowane[212] s±[57] zarówno lampy[112] jak i neonówki[112] stabilizacyjne[212]. Stabilizatory[112] takie[212] zapewniaj± sta³o¶æ[141] napiêcia[121] wyj¶ciowego[221] wiêksz±[241] od[62] jednego[221] procenta[121], a w[66] przypadku[161] bardziej rozbudowanych[222] uk³adów  oko³o[8] zero[111] jedna[211] dziesi±ta[111] procenta[121]. Wygoda w[66] u¿yciu[161] stabilizatorów elektronowych[222] polega na[66] ³atwym[261] regulowaniu[161] napiêcia[121] wyj¶ciowego[221] w[66] stosunkowo szerokich[262] granicach. 
 157 79~Girulski R.~Amatorskie urz±dzenia krótkofalowe i ich obs³uga~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1963~354~1
 158 Wypadkow±[241] czêstotliwo¶æ[141] akustyczn±[241] kontroluje siê[41] za[65] pomoc± s³uchawek i pomocniczego[221] wzmacniacza ma³ej[221] czêstotliwo¶ci[121]. Najmniejsza czêstotliwo¶æ[111] dudnieñ odpowiada zgodno¶ci[121] czêstotliwo¶ci[121] wzorcowej[221] z[65] czêstotliwo¶ci± badan±[251]. Generator[141] wzorcowy[241] wykonuje siê[41] zgodnie z[65] zaleceniami warunkuj±cymi du¿±[241] stabilno¶æ[141] czêstotliwo¶ci[121] w[66] czasie i pod[65] wp³ywem zmian temperatury[121]. Pracuje on zwykle tylko w[66] jednym[261] pa¶mie czêstotliwo¶ci[121] na[64] przyk³ad[141]. 
 159 80~Wolszczak S.~Amatorskie odbiorniki tranzystorowe~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1966~39~13
 160 Do[62] zasilania[121] odbiorników lampowo-tranzystorowych[222] potrzebne[212] s± trzy[31] baterie[112] o[66] napiêciu[161]: pó³tora wolta[121] do[62] ¿arzenia[121] lamp, sze¶ædziesi±t siedem i pó³ wolta[121] do[62] zasilania[121] anod lamp oraz sze¶æ wolt[122] lub dziewiêæ wolt[122]  do[62] zasilania[121] tranzystorów. Taka ilo¶æ[111] baterii[122]  jak[9] na[64] jeden[241] odbiornik[141]  to[41] sprawa trochê k³opotliwa. Bateriê sze¶ædziesi±t siedem i pó³ mo¿na zast±piæ przetwornic± tranzystorow±[251] zasilan±[251] napiêciem sze¶æ lub dziewiêæ wolt[122]. 
 161 81~Wolszczak S.~Amatorskie odbiorniki tranzystorowe~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1966~59~7
 162 Punkt[141] pracy[121] tego[221] tranzystora ustala opornik[111] [~]. Opornik[111] ten[211] w[66] przypadku[161] zastosowania[121] innego[221] tranzystora mo¿e[5] mieæ warto¶æ[141] od[62] osiem i dwie dziesi±te do[62] piêtnastu[32] [~]. Wzmocniona energia pr±dów ma³ej[221] czêstotliwo¶ci[121] zostaje[57] przeniesiona przez[64] transformator[141] do[62] drugiego[221] stopnia pracuj±cego[221] na[64] g³o¶nik[141]. Wzmacniacz[111] ma³ej[221] czêstotliwo¶ci[121] wykonany[211] w[66] uk³adzie[161] [~] zapewnia du¿±[241] stabilno¶æ[141] pracy[121] i du¿e[241] wzmocnienie[141] mocy[121]. 
 163 82~Adamowicz Z., Fija³kowski W., Paczóski J.~Telekopia - technika przesy³ania obrazów~MON~1963~45~21
 164 Rozró¿niamy dwa[34] zasadnicze[242] rozwi±zania[142] modulatora ekspozycji[121]: sygna³[141] elektryczny[241] oddzia³ywania[121] na[64] ¼ród³o[141] ¶wiat³a[121], zmieniaj±c wypromieniowany[241] strumieñ[141] ¶wietlny[241]. Takim[251] ¼ród³em ¶wiat³a[121] mog± byæ lampy[112] o[66] ma³ej[261] bezw³adno¶ci[161] cieplnej[261], na[64] przyk³ad[141] jarzeniowe[212]; sygna³[111] elektryczny[211] powoduje, ¿e strumieñ[111] ¶wietlny[211] zostaje[57] po[66] drodze[161] rozdzielony[211] na[64] czê¶æ[141] tworz±c±[241] plamkê ¶wietln±[241] i czê¶æ[141] ulegaj±c±[241] rozproszeniu[131]. 
 165 83~Adamowicz Z., Fija³kowski W., Paczóski J.~Telekopia - technika przesy³ania obrazów~MON~1963~53~8
 166 Obraz[141] mo¿emy tylko wtedy obserwowaæ, gdy jest[57] on dostatecznie o¶wietlony[211], wówczas odbijaj±c czê¶æ[141] strumienia padaj±cego[221] staje[501] siê on wtórnym[251] ¼ród³em ¶wiat³a[121]. O[66] wra¿eniu[161], jakie[241] wywo³uje obraz[111], decyduje natê¿enie[111] o¶wietlenia[121], barwa ¶wiat³a[121] i warunki[112] obserwacji[121]. Omówienie[111] warunków jako¶ci[121] systemów telekopiowych[222] wymaga przypomnienia[121] pojêæ wielko¶ci[122] z[62] teorii[121] ¶wiat³a[121]. 
 167 84~Adamowicz Z., Fija³kowski W., Paczóski J.~Telekopia - technika przesy³ania obrazów~MON~1963~61~14
 168 W[66] przybli¿eniu[161] mo¿na oceniæ zdolno¶æ[141] rozdzielcz±[241] systemu telekopiowego[221] na[66] podstawie[161] znajomo¶ci[121] lub gêsto¶ci[121] rozwiniêcia[21] albo liczby[121] elementów rozwiniêcia[121] przypadaj±cych[222] na[64] decymetr[141] kwadratowy[241] obrazu. Przy[66] porównywaniu[161] szybko¶ci[121] telekopiowania[121] z[65] szybko¶ci± przekazywania[121] znaków pisma[121] w[66] telegrafii[161] alfabetowej[261] nale¿y wzór[141] okre¶laj±cy[241] powierzchniê, zamieniæ wzorem okre¶laj±cym[251] liczbê s³ów na[64] godzinê. Zwykle przyjmuje siê[41] ¿e na[64] jeden[241] decymetr[141] kwadratowy[241] przekazanych[222] zostaje[57] oko³o[8] sto[31] s³ów. 
 169 85~Adamowicz Z., Fija³kowski W., Paczóski J.~Telekopia - technika przesy³ania obrazów~MON~1963~82~27
 170 Znaczna amplituda pierwszego[221] przekroczenia[121] warto¶ci[121] nie jest tak niebezpieczna jak[9] oscylacje[112] nastêpne[212]. W[66] pewnym[261] stopniu mo¿e[5] byæ nawet po¿±dana, gdy¿ dziêki[63] niemu lepiej podkre¶lone[212] zostaj±[57] zarysy[112] obrazu. Warunki[112] stawiane[212] transmisji[131] telekopiowej[231] dopuszczaj± na[+] ogó³ przekroczenie[141] od[62] dziesiêciu[32] procent[122] do[62] piêtnastu[32] procent[122]. Natomiast amplitudy[112] nastêpnych[222] oscylacji[122], je¿eli nie maj± byæ przyczyn± zwielokrotnienia[121] zarysów, nie powinny przekraczaæ piêæ[34] procent[122]. 
 171 86~Adamowicz Z., Fija³kowski W., Paczóski J.~Telekopia - technika przesy³ania obrazów~MON~1963~168~18
 172 CCIF[=] nie precyzuje ogólnie obowi±zuj±cych[222] warunków dotycz±cych[222] zniekszta³ceñ t³umieniowych[222] w[66] kana³ach telefonicznych[262] wê¿szych[262] od[62] trzystu[32] do trzech[32] tysiêcy czterystu[32] herców. Pewn±[241] ogóln±[241] informacjê jakiej[221] charakterystyki[121] mo¿na siê spodziewaæ[501] na[66] tego[221] rodzaju[121] kana³ach daje rysunek[111], który[211] przedstawia wymagania[142] stawiane[242] przez[64] CCIF[=] dla[62] kana³ów telefonicznych[222] naturalnych[222] do[62] transmisji[121] telegrafii[121] wielokrotnej[221]. 
 173 87~Adamowicz Z., Fija³kowski W., Paczóski J.~Telekopia - technika przesy³ania obrazów~MON~1963~205~19
 174 Wp³yw[141] na[64] ni±[44] maj± równie¿ warunki[112] na¶wietlenia[121] i warunki[112] obróbki[121] chemicznej[221]. Warunki[112] na¶wietlenia[121] s± to[41]: czas[111] na¶wietlenia[121]l; sk³ad[111] spektralny[211] promieniowania[121]; przerwy[112] w[66] czasie na¶wietlania[121]; temperatura w[66] czasie na¶wietlania[121]; czas[111] pozostawania[121] obrazu utajonego[221] w[66] stanie[161] niewywo³ywanym[261]. Do[62] warunków obróbki[121] chemicznej[221] zalicza siê[41]: sk³ad[141] chemiczny[241] wywo³acza[121], temperaturê wywo³acza[121], szybko¶æ[141] poruszania[+] siê[121] wywo³acza[121] w[66] stosunku[161] do[62] obrabianej[221] emulsji[121], [&] 
 175 88~Adamowicz Z., Fija³kowski W., Paczóski J.~Telekopia - technika przesy³ania obrazów~MON~1963~232~3
 176 Nowo¶ci± tego[221] uk³adu w[66] stosunku[161] do[62] opisanych[222] poprzednio jest umieszczenie[111] obci±¿enia[121] lampy[121], jakie[241] stanowi[5] oscylograf[111] lusterkowy[211], w[66] obwodzie katodowym[261] lampy[121] wzmacniacza[121]. W[66] omawianym[261] uk³adzie daje siê[41] zauwa¿yæ szczególn±[241] dba³o¶æ[141] o[64] odpowiedni[241] dobór[141] (za[65] pomoc± napiêæ pomocniczych[222] warunków pracy[121] uk³adu). Potencjometrem ustala siê[41] pocz±tkowe[241] wychylenie[141] lusterka[121] oscylografu. Wychylenie[111] to[211] odpowiada pocz±tkowej[231] warto¶ci[131] gêsto¶ci[121] optycznej[221] zaczernienia[121], [&] 
 177 89~Adamowicz Z., Fija³kowski W., Paczóski J.~Telekopia - technika przesy³ania obrazów~MON~1963~297~35
 178 Do¶wiadczalne[212] badania[112] tego[221] uk³adu optycznego[221] wykaza³y szereg[141] jego[42] zalet w[66] porównaniu[161] ze[65] zwyk³ymi uk³adami optycznymi, jednocze¶nie jednak wynik³y[5] znaczne[212] zniekszta³cenia[112] kszta³tu i zwiêkszenie[111] wymiaru elementów rozwiniêcia[121] na[66] skrajach linii[121] rozwiniêcia[121]. Przyczyn± tego[42] jest dystorsja, powstaj±ca wskutek[62] du¿ego[221] nachylenia[121] promieni na[66] skraju[161] linii[121] rozwiniêcia[121], która jest szczególnie zauwa¿alna przy[66] zastosowaniu[161] obiektywów o[66] krótkich[262] ogniskowych[162]. 
 179 90~Adamowicz Z., Fija³kowski W., Paczóski J.~Telekopia - technika przesy³ania obrazów~MON~1963~324~3
 180 Generatory[112] RC[=] z[65] przesuwnikiem fazy[121] s±[57] w[66] szczególno¶ci[161] niezast±pione[212] w[66] uk³adach dzielników, gdy czêstotliwo¶æ[111] wyj¶ciowa jest ni¿sza od[62] dziesiêciu[32] herców. W[66] tym[261] zakresie inne[212] metody[112] s± niepewne[212] albo wymagaj± elementów o[66] wielkich[262] wymiarach. Ró¿nice[112] w[66] stosunku[161] do[62] zwyk³ych[222] generatorów[122] RC[=] polegaj± na[66] u¿yciu[161] pojemno¶ci[161] [~] i [~] i na[66] punkcie[161] pracy[121] lampy[121]. 
 181 91~Burakowski T., Giziñski J.,Sala A.~Podczerwieñ i jej zastosowanie~MON~1963~23~23
 182 Przeprowadzaj±c pomiary[142] energii[121] wypromieniowanej[221] przez[64] cia³o[141] doskonale czarne[241] przy[66] kilku[36] ró¿nych[262] temperaturach zauwa¿ymy, ¿e na[64] pewne[242] zakresy[142] d³ugo¶ci[121] fal przypadaj± najwiêksze[212] ilo¶ci[112] energii[121]. Mówimy wtedy, ¿e na[64] dany[241] zakres[141] fal przypada maksimum[111] promieniowania[121]. Z[62] wykresu przedstawiaj±cego[221] widmowy[241] rozk³ad[141] mocy[121] promieniowania[121] cia³a[121] doskonale czarnego[221] przy[66] ró¿nych[262] temperaturach widzimy, ¿e ka¿da krzywa[111] ma wyra¼ne[241] maksimum[141]. 
 183 92~Burakowski T., Giziñski J.,Sala A.~Podczerwieñ i jej zastosowanie~MON~1963~70~1{?}
 184 Metoda wyparowania[121] polega na[66] utrwalaniu[161] obrazu, jaki[241] daje promieniowanie[111] podczerwone[211], na[66] bardzo cienkich[262] warstwach kamfory[121], naftalenu lub oleju parafinowanego[221] naniesionych[262] na[64] koloidaln±[241] b³onkê. B³onka taka, zaczerniona z[62] drugiej[221] strony[121], umieszczona jest[57] w[66] naczyniu[161] z[65] par± nasycon±[251] kamfory[121] lub naftalenu. Promieniowanie[111] podczerwone[211] po[66] przej¶ciu[161] przez[64] odpowiedni[241] uk³ad[141] optyczny[241] jest[57] odbierane[211] przez[64] zaczernion±[241] powierzchniê warstwy[121]. 
 185 93~Burakowski T., Giziñski J.,Sala A.~Podczerwieñ i jej zastosowanie~MON~1963~84~30
 186 Ze[62] wzglêdu na[64] mechanizm[141] fotoprzewodnictwa[121] mo¿emy je[44] podzieliæ na[64] oporniki[142] fotoelektryczne[242] samoistne[242]  gdy pod[65] wp³ywem poch³anianego[221] promieniowania[121] elektron[111] przechodzi z[62] pasma[121] podstawowego[221] do[62] pasma[121] przewodnictwa[121], i oporniki[142] fotoelektryczne[242] domieszkowe[242]  gdy elektron[111] poch³aniaj±c kwant[141] promieniowania[121] przechodzi z[62] pasma podstawowego[221] na[64] poziom[141] akceptorowy[241] lub te¿ z[62] poziomu[121] donorowego[221] do[62] pasma[121] przewodnictwa[121]. 
 187 94~Burakowski T., Giziñski J.,Sala A.~Podczerwieñ i jej zastosowanie~MON~1963~99~7
 188 To[241] samo[44] mo¿na powiedzieæ o[66] rozpraszaniu[161] promieniowania[121] przez[64] substancjê. Na[64] przyk³ad[141] rozproszenie[111] promieniowania[121] w[66] powietrzu[161] jest odwrotnie proporcjonalne[211] do[62] czwartej[221] potêgi[121] d³ugo¶ci[121] fali[121], a maksymalne[211] rozproszenie[111] nastêpuje wtedy, gdy d³ugo¶æ[111] fali[121] jest równa[211] promieniowi[131] rozpraszaj±cej[221] cz±steczki[121] powietrza[121]. Przy[66] przechodzeniu[161] promieniowania[121] przez[64] cienkie[242] warstewki[142] cia³ sta³ych[222], cieczy[122] i gazów rozproszenie[141] mo¿emy zaniedbaæ w[66] stosunku[161] do[62] promieniowania[121] przepuszczonego[221]. 
 189 95~Burakowski T., Giziñski J.,Sala A.~Podczerwieñ i jej zastosowanie~MON~1963~137~23
 190 Czêsto w[66] celu[161] uzyskania[121] du¿ej[221] zdolno¶ci[121] rozdzielczej[221] u¿ywa siê[41] w[66] spektrofotometrach siatek dyfrakcyjnych[222]. Na[64] siatkê dyfrakcyjn±[241] skierowuje siê[41] zazwyczaj nie ca³y[241] strumieñ[141] promieniowania[121], to[1] znaczy strumieñ[141] o[66] sk³adzie widmowym[261] takim[261], jak[9] emituje ¼ród³o[111], a pewien[241] jego[42] zakres[141], który[211] zosta³[57] uprzednio wybrany[211] za[65] pomoc± pryzmatu. W[66] tym[261] przypadku[161] pryzmat[111] spe³nia jak[+] gdyby rolê wstêpnego[221] segregatora promieniowania[121]. 
 191 96~Burakowski T., Giziñski J.,Sala A.~Podczerwieñ i jej zastosowanie~MON~1963~152~12
 192 Spektrofotometry[142] na[64] podczerwieñ[141] wykorzystuje tak¿e nowoczesny[211] przemys³[111] spo¿ywczy[211]. U¿ywa siê[41] ich[42] tutaj do[62] identyfikowania[121] analizy[121] wêglowodanów, witamin, olejów i ró¿nych[222] sk³adników w[66] produktach spo¿ywczych[262], bada siê[41] zawarto¶æ[141] krochmalu w[66] produktach miêsnych[262], wykrywa siê[4] zarazki[142] lub ska¿enia[142] w[66] ró¿nych[262] owocach, jarzynach i tym[232] podobne[242]. 
 193 97~Burakowski T., Giziñski J.,Sala A.~Podczerwieñ i jej zastosowanie~MON~1963~194~7
 194 Dotychczasowe[211] wykorzystanie[111] promienników podczerwieni[121] do[62] ogrzewania[121] pomieszczeñ nie znalaz³o jeszcze tak szerokiego[221] zastosowania[121], jakby mo¿na by³o[54] tego[42] oczekiwaæ. Nie[+] ma zreszt± siê co[8] dziwiæ[501], gdy¿ jest stosunkowo nowa metoda ogrzewania[121]. Ponadto nie we[66] wszystkich[262] krajach produkuje siê[41] ca³y[241] asortyment[141] promienników podczerwieni[121]. 
 195 98~Burakowski T., Giziñski J.,Sala A.~Podczerwieñ i jej zastosowanie~MON~1963~210~26
 196 Promienniki[142] podczerwieni[121] stosuje siê[41] równie¿ do[62] celów laboratoryjnych[222] przy[66] badaniu[161] nagrzewania[+] siê[121] pokryæ[12] kad³ubów samolotów i rakiet. W[66] tym[261] celu[161] gotowe[242] elementy[142] pokrycia[121] lub nawet gotowe[242] konstrukcje[142] samolotów lub rakiet poddaje siê[41] nagrzewaniu[131] promiennikowemu do[62] temperatury[121] zmierzonej[221] uprzednio w[66] tunelu[161] aerodynamicznym[261], badaj±c przy[66] tym[46] wytrzyma³o¶æ[141] napromienionego[221] elementu. Na[66] rysunku[161] pokazano nagrzewanie[141] elementu kad³uba samolotu przez[64] specjaln±[241] nagrzewkê z[65] promiennikami kwarcowymi. 
 197 99~Burakowski T., Giziñski J.,Sala A.~Podczerwieñ i jej zastosowanie~MON~1963~272~20
 198 Wymuszanie[141] luminescencji[121] przez[64] promieniowanie[141] podczerwone[241] zaczêto stosowaæ do[62] celów technicznych[222] zw³aszcza wojskowych[22] dopiero w[66] latach drugiej[221] wojny[121] ¶wiatowej[221]. W[66] odró¿nieniu[161] od[62] opisanej[221] wy¿ej metody[121], tutaj promieniowanie[111] podczerwone[211] nie wygasza, a wymusza luminescencjê uprzednio wzbudzonego[221] podobnie jak[9] w[64] poprzedni[241] sposób[141] luminoforu[121]. P³ytkê z[65] luminoforem styka siê[41] potem[8] z[65] b³on± lub p³yt± panchromatyczn±[241] i otrzymuje siê[41] na[66] nich[46] diapozytywy[142]. 
 199 100~Wêgrzyn B.~Modelarstwo rakietowe~MON~1963~11~7
 200 Najlepszym[251] tego[42] dowodem mo¿e[5] byæ fakt[111], i¿ rakieta porusza[501] siê w[66] pró¿ni[161] o[+] wiele ³atwiej ni¿[9] w[66] powietrzu[161], poniewa¿ nie dzia³a[5] na[64] ni±[44] czynnik[111] hamuj±cy[211] jej[42] lot[141] opór[11] powietrza[121]. Lot[111] rakiety[121] odbywa[501] siê na[66] zasadzie[161] zjawiska[121] odrzutu. Zasadê odrzutu po[64] raz[141] pierwszy[241] sformu³owa³ teoretycznie w[66] jednym[261] ze[62] swoich[222] praw[122] dynamiki[121] uczony[111] angielski[211] Izaak[/] Newton[/], [&] 
 201 101~Wêgrzyn B.~Modelarstwo rakietowe~MON~1963~25~19
 202 Szkolenie[111] modelarzy[122] rakietowych[222] w[66] poszczególnych[262] klasach odbywa[501] siê w[66] modelarniach szkolnych[262] lub przyzak³adowych[262]. Coraz czê¶ciej szkolenie[141] przeprowadza siê[41] tak¿e w[66] modelarniach wielobran¿owych[262], w[66] których[262] obok[62] szkolenia[121] w[66] zakresie modelarstwa[121] rakietowego[221] odbywaj±[501] siê zajêcia[112] w[66] zakresie modelarstwa[121] przemys³owego[221], ko³owego[221] okrêtowego[221] oraz lotniczego[221]. 
 203 102~Wêgrzyn B.~Modelarstwo rakietowe~MON~1963~59~16
 204 Gdy prêdko¶æ[111] powstawania[121] gazu bêdzie[56] równowa¿yæ[511] siê z[65] prêdko¶ci± wp³ywów, wówczas ci¶nienie[111] w[66] komorze[161] spalania[121] bêdzie[56] utrzymywa³o[521] siê na[66] równym[261] poziomie. Je¿eli prêdko¶ci[112] te[212] nie pozostaj± w[66] równowadze[161] wówczas ci¶nienie[111] mo¿e[5] maleæ lub rosn±æ, przy[66] czym[46] gro¼ny[211] jest wzrost[111] ci¶nienia[121], który[211] prowadzi czêsto bezpo¶rednio do[62] zerwania[+] siê[121] silnika. 
 205 103~Wêgrzyn B.~Modelarstwo rakietowe~MON~1963~100~1
 206 Przy[66] czym[46] okazuje[501] siê, ¿e w[64] miarê wzrostu wyd³u¿eñ modelu powy¿ej[62] warto¶ci[121] sze¶æ i cztery dziesi±te[112] opór[111] czo³owy[211] staje[501] siê coraz wiêkszy[211]. Wreszcie dla[62] wyd³u¿enia[121] modelu po³o¿enie[111] maksymalnego[221] przekroju nieznacznie tylko wp³ywa na[64] warto¶æ[141] wspó³czynnika oporu [~] [&] 
 207 104~Wêgrzyn B.~Modelarstwo rakietowe~MON~1963~145~1
 208 Konstrukcje[112] modelarskich[222] wyrzutni[122] rakietowych[222] odznaczaj±[501] siê du¿±[251] ró¿norodno¶ci± rozwi±zañ. Przyjmuj±c za[64] kryterium[141] podzia³u d³ugo¶æ[141], wyrzutnie[142] mo¿emy podzieliæ na[64] zerowe[242] oraz rozbiegowe[242]. Wyrzutnia zerowa jest to[41] wyrzutnia o[66] zerowej[261] d³ugo¶ci[161] prowadnic. Rakieta spoczywa na[66] takiej[261] wyrzutni[161] w[66] trzech[36] punktach. W[66] dwóch[36] przednich[262] jest[57] swobodnie podparta, natomiast w[66] trzecim[261], tylnym[261] punkcie umocowana jest[57] za[65] pomoc± zamka, reguluj±cego[221] moment[141] startu. 
 209 105~Wêgrzyn B.~Modelarstwo rakietowe~MON~1963~148~8
 210 Zbli¿ona pod[65] wzglêdem budowy[121] do[62] poprzednich[222] wyrzutni[122] jest[57] wyrzutnia pokazana na[66] rysunku[161]. Sk³ada[501] siê ona z[62] czterech[32] prowadnic listowych[222] z[62] drewna[121] o[66] zmiennym[261] przekroju[161], usztywnionych[222] trzema kwadratowymi obejmami metalowymi. Ca³o¶æ[111] spoczywa na[66] drewnianej[261] podstawie[161] po³±czonej[261] na[+] sta³e. Dla[62] zapewnienia[121] stateczno¶ci[121] wyrzutni[121] wykorzystano cztery[34] naci±gi[142] linowe[242]. 
 211 106~Gorecki M.~Wojskowe pojazdy terenowe~MON~1963~104~13
 212 Samochód[111] ma aluminiowe[241] samono¶ne[241] nadwozie[141], w[66] którego[221] tylnej[261] czê¶ci[161] umieszczony[211] jest[57] czterocylindrowy[211] silnik[111] ch³odzony[211] powietrzem. Zespó³[111] bie¿ny[211], uk³ad[111] przenoszenia[121] napêdu, silnik[111] i osprzêt[111] elektryczny[211] s± hermetyczne[212]. Dla[62] wyeliminowania[121] zak³óceñ radiowych[222] instalacja elektryczna jest[57] ekranowana. 
 213 107~Gorecki M.~Wojskowe pojazdy terenowe~MON~1963~135~10
 214 W[66] skrzynce[161] rozdzielczej[261] wmontowane[211] jest[57] tylne[211] ko³o[111], które[211] zabezpiecza automatyczne[241] wy³±czenie[141] przedniej[221] osi[121] napêdowej[221] samochodu podczas[62] jazdy[121] do[62] przodu w[66] dobrych[262] warunkach drogowych[262]. Przy[66] wy³±czeniu[161] biegu[121] wstecznego[221] w³±czane[212] s±[57] automatyczne[212] napêdy[112] osi[121] przedniej[221] i tylnych[222]. Napêd[111] na[64] o¶[141] przedni±[241] przekazywany[211] jest[57] przez[64] przek³adnie[142] o[66] wiêkszym[261] po³o¿eniu[161] od[62] przek³adni[121] osi[122] tylnych[222]. 
 215 108~Gorecki M.~Wojskowe pojazdy terenowe~MON~1963~151~12
 216 [>] mechanizmy[112] kierownicze[212] zêbatkowe[212] i wspomagane[212] hydraulicznie. Ko³a[112] ogumione[212] resorowane[212] s±[57] za[65] pomoc± zwyk³ych[222] podwójnych[222] sprê¿yn ¶rubowych[222], w[66] których[262] umieszczone[212] s±[57] amortyzatory[112] teleskopowe[212]. Zarówno sprê¿yny[112], jak[9] i amortyzatory[112] znajduj±[501] siê na[+] zewn±trz pancernego[221] kad³uba samochodu. Ko³a[112] ¶rodkowe[212] s±[57] resorowane[212] i automatyzowane[212] przez[64] niewielkie[242] cylindry[142] hydrauliczno-pneumatyczne[242] przeznaczone[242] równie¿ do[62] puszczenia[121] i unoszenia[121] kó³. 
 217 109~Gorecki M.~Wojskowe pojazdy terenowe~MON~1963~184~15
 218 Niestety, mimo[6] swych[222] niew±tpliwych[222] zalet terenowych[222], koszty[112] produkcji[121] takich[222] pojazdów s± olbrzymie[212], na[64] skutek[141] czego[42] wiêkszo¶æ[111] podobnych[222] rozwi±zañ pozostaje zazwyczaj w[66] fazie[161] do¶wiadczalnej[261]. Jak[9] kosztowne[212] s± tego[221] rodzaju[121] pojazdy[112], ¶wiadczy fakt[111], i¿ jedna[211] opona poci±gu-giganta kosztuje oko³o[8] sze¶æ[34] tysiêcy dolarów. 
 219 110~Lew J.~Sto wcieleñ ¿yroskopu~MON~1963~21~14
 220 Wychylenie[+] siê[111] osi[121] ziemskiej[221] pod[65] dzia³aniem precesji[121] na[66] przestrzeni[161] tysi±cleci[122] zmienia obraz[141] nieba[121], obserwowanego[221] z[62] danego[221] punktu kuli[121] ziemskiej[221]. Ze[62] starych[222] opisów nieba[121] mo¿na siê na[64] przyk³ad[141] dowiedzieæ[501], ¿e przed[65] dwoma tysi±cami lat gwiazdozbiór[111] Wielkiej[/][221] Nied¼wiedzicy[/] ¶wieci³ w[66] po³udniowej[261] Grecji[/][161] wysoko na[66] niebie. 
 221 111~Lew J.~Sto wcieleñ ¿yroskopu~MON~1963~36~7
 222 Wirnik[111] ¿yroskopu wraz z[65] uk³adem zawieszenia[121], a wiêc z[65] wszystkimi obrotowymi ramkami, nazywa[501] siê wêz³em lub podzespo³em ¿yroskopowym[261]. Podzespó³[111] ¿yroskopowy[211] jest podstawowym[251] elementem przyrz±du ¿yroskopowego[221]  jego[42] sercem. Dlatego te¿ specjalna uwaga przy[66] budowie[161] i produkcji[161] przyrz±dów ¿yroskopowych[222] zwrócona jest[57] na[64] ten[241] w³a¶nie podzespó³[141]. 
 223 112~Lew J.~Sto wcieleñ ¿yroskopu~MON~1963~123~5
 224 Uk³ad[111] ¿yropilota utrzymuje ster[141] w[66] niezmiennym[261] po³o¿eniu[161]. Je¿eli okrêt[111] zejdzie z[62] nakazanego[221] kursu, na[64] przyk³ad[141] pod[65] wp³ywem silnego[221] uderzenia[121] bocznej[221] fali[121], wówczas sytuacja w[66] uk³adzie[161] ulegnie zmianie[131]. Styk[111] ruchomy[211] znajdzie[501] siê na[66] jednym[261] z[62] pier¶cieni[122] i zewrze obwód[141] lewego[221] lub prawego[221] uzwojenia[121] silnika. 
 225 113~Ja¶tak Z.~Ska¿enia promieniotwórcze, chemiczne, biologiczne~MON~1963~49~9
 226 Wybuch[111] drugiej[221] wojny[121] ¶wiatowej[221] zasta³ Niemców[142] doskonale przygotowanych[242] do[62] wojny[121] chemicznej[221]. W[66] szeregu[161] dokumentów zdobytych[222] po[66] kapitulacji[161] faszystowskich[222] Niemiec[/][122] omawiane[212] by³y[57] sposoby[112] stosowania[121] ¶rodków truj±cych[222] za[65] pomoc± artylerii[121], mo¼dzierzy i wyrzutni[122] oraz mówi³o siê[41] zupe³nie wyra¼nie o[66] szeroko rozwiniêtych[262] przygotowaniach do[62] wojny[121] chemicznej[221]. 
 227 114~Ja¶tak Z.~Ska¿enia promieniotwórcze, chemiczne, biologiczne~MON~1963~158~29
 228 W[66] wypadku[161] pora¿enia[121] nosa i gard³a[121] trzeba przep³ukaæ je[44] czyst±[251] wod±, a po[66] wyj¶ciu[161] z[62] rejonu[121] ska¿onego[221] wyj±æ z[62] indywidualnego[221] pakietu[121] przeciwchemicznego[221] ampu³kê z[65] mieszanin± przeciwdymn±[251], zgnie¶æ j±[44] i w±chaæ zawarto¶æ[141] przez[64] trzy[34] minuty[142]; po[66] piêciu[36], dziesiêciu[36] minutach wykorzystuje siê[41] drug±[241] ampu³kê. 
 229 115~Ja¶tak Z.~Ska¿enia promieniotwórcze, chemiczne, biologiczne~MON~1963~159~28
 230 Nastêpnie zdj±æ maskê rozpi±æ odzie¿[141] i, w[66] razie[161] konieczno¶ci[121], zastosowaæ sztuczne[241] oddychanie[141]. Je¿eli s± ampu³ki[112] z[65] odtrutkami w[66] woreczkach z[62] gazy[121], to[9] ju¿ przy[66] pierwszych[262] objawach pora¿enia[121] nale¿y je[44] rozgnie¶æ i w³o¿yæ pod[64] maskê poszkodowanego[121] tak, aby[9] oddycha³ parami cieczy[121] znajduj±cej[+] siê[221] w[66] ampu³ce[161]. 
 231 116~Burakowski T., Giziñski J.,Sala A.~Podczerwieñ i jej zastosowanie~MON~1963~341~16
 232 Przy[66] wykorzystaniu[161] bezpo¶rednich[222] metod fotografii[121] w[66] podczerwieni[161] odleg³o¶æ[111] fotografowania[121] zwiêksza[501] siê dwa[34] do[62] trzech[32] razy[122] w[66] porównaniu[161] z[65] fotografowaniem w[66] zakresie widzialnym[261] przy[66] wykonywaniu[161] zdjêæ podczas[62] lekkiej[221] mgie³ki[121]. Natomiast w[66] czasie gêstej[221] mg³y[121], podczas[62] deszczu i ¶niegu oraz przy[66] wykonywaniu[161] zdjêæ pod[64] s³oñce[141] metody[112] fotografii[121] w[66] podczerwieni[161] nie daj± lepszych[222] wyników ni¿ fotografowanie[111] w[66] zakresie widzialnym[261]. 
 233 117~Burakowski T., Giziñski J.,Sala A.~Podczerwieñ i jej zastosowanie~MON~1963~406~20
 234 Pociski[142] odrzutowe[242] z[65] g³owicami samonaprowadzaj±cymi na[64] podczerwieñ[141] stosuje siê[41] do[62] zwalczania[121] za³ogowych[222] i bezza³ogowych[222] aparatów lataj±cych[222] a wiêc samolotów, samolotów-pocisków, bezza³ogowych[222] samolotów rozpoznawczych[222] i wreszcie do[62] zwalczania[121] najgro¼niejszych[222] ze[62] wszystkich[22] ¶rodków napadu powietrznego[221]  balistycznych[222] pocisków rakietowych[222]. 
 235 118~Burakowski T., Giziñski J.,Sala A.~Podczerwieñ i jej zastosowanie~MON~1963~445~17
 236 Z[62] czasów drugiej[221] wojny[121] ¶wiatowej[221] znane[212] s±[57] przypadki[112], gdy w[66] czo³gu[161] znajdowa³[501] siê tylko przetwornik[111] obrazu, natomiast potê¿ny[211] reflektor[111] podczerwieni[121] by³[57] umocowany[211] na[66] towarzysz±cym[261] czo³gowi[131] transporterze opancerzonym[261]. Przy[66] takim[261] rozwi±zaniu[161] zasiêg[111] noktowizora by³ znaczny[211], gdy¿ przekracza³ dwa[34] tysi±ce[142] metrów, jednak odpowiednie[211] wspó³dzia³anie[111] transportera z[65] czo³giem w[66] nocy[161], w[66] warunkach bojowych[262], by³o do¶æ trudne[211]. Tego[22] typu noktowizory[142] stosowali Niemcy[112]. 
 237 119~Burakowski T., Giziñski J.,Sala A.~Podczerwieñ i jej zastosowanie~MON~1963~453~12
 238 Podstawow±[251] wad± dotychczas stosowanych[222] noktowizorów z[65] przetwornikami pró¿niowymi jest to[41], ¿e reflektor[111] "o¶wietlaj±cy[211]" teren[141] w[66] du¿ym[261] stopniu demaskuje stanowisko[141] obserwatora[121], gdy tylko nieprzyjaciel posiada odpowiednie[242] przyrz±dy[142] do[62] wykrywania[121] promieniowania[121] podczerwonego[221]. Reflektor[111] noktowizyjny[211] o¶wietlaj±cy[211] teren[141] za[65] pomoc± promieniowania[121] podczerwonego[221] mo¿e[5] byæ[57] wykryty[211] z[62] odleg³o¶ci[121] kilkakrotnie wiêkszej[221] od[62] tej[221], na[64] jak±[241] dany[211] noktowizor[111] jest zdolny[211] d[62] obserwacji[121]. 
 239 120~Sosiñski R.~Rozmowy o technice~LSW~1965~29{?}~4
 240 Wysoko¶æ[111] z[62] jakiej[221] sp³ywa woda, czyli ró¿nica poziomów w[66] górnym[261] i dolnym[261] biegu[161] wody[121], odpowiada napiêciu[131] elektrycznemu. A wiêc w[66] porównaniu[161] naszym[261] metry[112] wysoko¶ci[121] odpowiadaj± woltom[132]. Na[64] pytanie[141] ile[34] koni mechanicznych[222] daje takie[211] ko³o[111] wodne[211], technik[111] odpowiada: trzeba pomno¿yæ ilo¶æ[141] (ciê¿ar[141]) wody[121] sp³ywaj±cej[221] w[66] ci±gu[161] sekundy[121] przez[64] wysoko¶æ[141] spadku[121]. Je¶li ciê¿ar[141] wyrazimy w[66] kilogramach, a wysoko¶æ[141] w[66] metrach, to[9] moc[141] ko³a[121] wodnego[221] otrzymamy w[66] kilogramometrach na[6] sekundê. 
 241 121~Kopacz J.~Czy latanie jest bezpieczne?~MON~1963~125~19
 242 Napotykaj±c w[66] czasie[161] lotu na[64] niebezpieczne[242] warunki[142] atmosferyczne[242], za³oga mo¿e[5] powzi±æ w³a¶ciw±[241] decyzjê tylko wówczas, je¶li bêdzie[56] zna³a[52] fizyczne[242] procesy[142] ich[42] powstawania[121] i rozpatrzy te[242] zjawiska[142] nie oddzielnie, lecz synoptycznie, w[66] powi±zaniu[161] z[65] ogóln±[251] sytuacj± atmosferyczn±[251]. 
 243 122~Kopacz J.~Czy latanie jest bezpieczne?~MON~1963~184~5
 244 O[66] niebezpieczeñstwie[161] zderzenia[+] siê[121] dwóch[32] samolotów w[66] locie ju¿ mówili¶my. Wydawa³oby[501] siê, ¿e przy[66] wiêkszych[262] prêdko¶ciach lotu zmniejszaj±[501] siê szanse[112] ocalenia[121] za³ogi[121] po[66] zderzeniu[161]. Tak jednak nie jest. Znane[21] s±[57] wypadki[112], ¿e po[66] zderzeniu[+] siê[161] dwóch[32] samolotów odrzutowych[222], lec±cych[222] z[65] du¿ymi prêdko¶ciami, za³ogi[112] zdo³a³y siê uratowaæ[501] dziêki[63] u¿yciu[131] katapulty[121]. 
 245 123~Semeñczuk A.~Tajemnice paliw rakietowych~MON~1963~35~12
 246 W[66] komorze[161] spalania[121] dokonuje[501] siê pocz±tkowy[211] etap[111] pracy[121] silnika rakietowego[221], polegaj±cy[211] na[66] zamianie[161] energii[121] chemicznej[221] materia³u pêdnego[221] na[64] energiê ciepln±[241] gazowych[222] produktów spalania[121]. W[66] nastêpnym[261] etapie pracy[121] silnika zachodzi zamiana energii[121] cieplnej[221] chaotycznie poruszaj±cych[+] siê[222] cz±steczek w[64] kinetyczn±[241] energiê ich[42] uporz±dkowanego[221] wp³ywu, to[41] jest, kinetyczn±[241] energiê wyp³ywaj±cego[221] z[62] silnika strumienia gazów spalinowych[222]. 
 247 124~Semeñczuk A.~Tajemnice paliw rakietowych~MON~1963~54~5
 248 Poniewa¿ ciek³y[211] tlen[111] nieustannie paruje, maszyny[112], w[66] których[262] s±[57] przechowywane[212] zbiorniki[112], musz± byæ bez[62] przerwy[121] wietrzone[212] i nie mog± siê w[66] nich[46] znajdowaæ[501] materia³y[112] organiczne[212]. Nale¿y pamiêtaæ, ¿e po¿ar[111] takiego[221] magazynu by³by prawie[8] niemo¿liwy[211] do[62] ugaszenia[121], gdy¿ w[66] p³omieniu tlenowym[261] spalaj±[501] siê nie tylko substancje[112] palne[212], ale nawet metale[112]. 
 249 125~Semeñczuk A.~Tajemnice paliw rakietowych~MON~1963~67~9
 250 Du¿a gêsto¶æ[111], wynosz±ca jeden[241] i sze¶ædziesi±t[34] cztery[34] setne[142] grama na[64] centymetr[141] sze¶cienny[241], decyduje o[66] tym[46], ¿e czteronitrometan[111] zawiera na[64] jednostkê objêto¶ci[121] prawie[8] tyle[34] aktywnego[221] tlenu, co[9] i ciek³y[211] tlen[111]. Warto¶ci[112] te[212] podane[212] s±[57] w[66] tablicy[161], nietrudno tu zauwa¿yæ zalety[142] czteronitrometanu porównuj±c jego[42] charakterystyki[142] z[65] charakterystykami najczê¶ciej stosowanych[222] utleniaczy, to[41] jest tlenu i kwasu azotowego. 
 251 126~Semeñczuk A.~Tajemnice paliw rakietowych~MON~1963~122~23
 252 Spo¶ród[62] utleniaczy wystêpuj±cych[222] w[66] postaci[161] sta³ej[261] bêd±[56] nas[44] interesowa³y[52] takie[212] zwi±zki[112] chemiczne[212], które[212] podczas[62] swego[221] rozk³adu wydzielaj± mo¿liwie du¿o wolnego[221] tlenu. Przyk³adem takiego[221] utleniacza mo¿e[5] byæ dobrze ju¿ nam znana saletra potasowa [~]. Z[62] chemicznego[221] punktu widzenia[121] jest to[41] sól[111] potasowa kwasu azotowego[221] i dlatego wed³ug[62] nomenklatury[121] chemicznej[221] nazywamy j± azotanem potasu. 
 253 127~Semeñczuk A.~Tajemnice paliw rakietowych~MON~1963~95~7
 254 W[66] momencie uruchomienia[121] silnika turbina wprawia w[64] ruch[141] pompy[142], które[212] zasysaj± sk³adniki[142] ciek³e[242] ze[62] zbiorników i t³ocz± je[44] do[62] komory[121] spalania[121]. Miêdzy[65] zbiornikami a pompami wytwarza[501] siê podci¶nienie[111], pomiêdzy[65] za¶ pompami a komor± spalania[121]  nadci¶nienie[111]. Spo¶ród[62] znanych[222] turbin najbardziej rozpowszechniona jest[57] turbina gazowa. Zasilana jest[57] za[65] pomoc± generatora gazów, w[66] którym[261] wytwarza siê[41] gaz[141]. 
 255 128~Marks A.~Cz³owiek w kosmosie~WP~1963~29~13
 256 Oprócz[62] takiego[221] "miêkkiego[221]" po¿ywienia[121] kosmonauta powinien spo¿ywaæ pokarm[141] w[66] postaci[161] twardej[261], bowiem badania[112] wykazuj±, ¿e gryzienie[111] pokarmów jest niezbêdne[211] dla[62] prawid³owego[221] funkcjonowania[121] uk³adu pokarmowego[221]. Przy[66] od¿ywianiu[+] siê[161] nale¿y tak¿e zwracaæ wielk±[241] uwagê na[64] ¶ci¶le regularne[241] przyjmowanie[141] posi³ków. Winny[5] one byæ niezbyt czêste[212] i nie za[+] obfite[212]. 
 257 129~Marks A.~Cz³owiek w kosmosie~WP~1963~124~17
 258 Do¶æ czêsto jako[64] ¼ród³o[141] energii[121] elektrycznej[221] wymienia siê[41] tak¿e ogniwa[142] j±drowe[242]. Je¶li uda[501] siê pomy¶lnie rozwi±zaæ problem[141] ochrony[121] przed[65] ich[42] promieniowaniem, wejd± one bez[62] w±tpienia[121] w[64] wyposa¿enie[141] przysz³ych[222] za³ogowych[222] statków kosmicznych[222]. Rozwa¿a siê[41] tak¿e sprawê wykorzystania[121] tak zwanych[222] ogniw paliwowych[222]. 
 259 130~Weinfeld S.~Niewidzialne szlaki~WP~1963~50~19
 260 Dla[62] zabezpieczenia[121] przed[65] wp³ywami atmosferycznymi promiennik[111] posiada os³onê z[62] masy[121] plastycznej[221]. Gdyby sam[241] promiennik[141] umie¶ciæ nawet najwy¿ej, zasiêg[111] stacji[121] by³by mimo[64] to[44] niezmiernie ma³y[211]. Fale[112] rozprasza³by[501] siê na[64] wszystkie[242] strony[142], a moc[111] sygna³u, który[211] dotar³by do[62] anteny[121] odbiorczej[221], by³aby zbyt[8] ma³a, aby[9] mo¿na go[44] by³o praktycznie wykorzystaæ. 
 261 131~Weinfeld S.~Niewidzialne szlaki~WP~1963~101~16
 262 Ucho[111] czu³e[211] jest bowiem na[64] bardzo ograniczony[241] zakres[141] czêstotliwo¶ci[121], podczas[+] gdy szumy[112] rozci±gaj±[501] siê znacznie dalej  wystêpuj± w[66] ca³ym[261] zakresie czêstotliwo¶ci[122] odbieranych[222] przez[64] dane[241] urz±dzenie[141]. Szumy[112] wystêpuj± zarówno w[66] przyrz±dach elektrycznych[262], jak[9] w[66] telefonie czy w[66] odbiorniku najwy¿szej[221] klasy[121]. 
 263 132~Goryñski J.~Urbanizacja, urbanistyka i architektura~PWN~1966~37~8
 264 Grupa krajów NRF[=], NRD[=], Czechy[/][112] i Francja[/] znajduj±[501] siê w[66] okresie przej¶ciowym[261] do[62] cywilizacji[121] us³ug; W³ochy[/], ZSRR[=], Wêgry[/] i Polska[/][111] s± jeszcze na[66] etapie pe³nego[221] rozwoju[121] uprzemys³owienia[121], czyli cywilizacji[121] wtórnej[221]. Nie jest te¿ przypadkiem, ¿e kolejno¶æ[111], w[66] której[261] ugrupowali¶my te[242] kraje[142] wed³ug[62] rosn±cego[221] zatrudnienia[121] w[66] rolnictwie, odpowiada w[66] du¿ym[261] przybli¿eniu[161] ich[42] kolejno¶ci[131] wed³ug[62] malej±cego[221] stopnia urbanizacji[121]. 
 265 133~Goryñski J.~Urbanizacja, urbanistyka i architektura~PWN~1966~61~16
 266 Przed³u¿enie[111] czasu przeciêtnego[221] trwania[121] ¿ycia[121] wp³ywa wiêc w[66] równym[261] stopniu na[64] wielko¶æ[141] przyrostu, co[9] wzrost[111] rozrodczo¶ci[11]. Takie[211] w³a¶nie zjawisko[111] ma miejsce[141] w[66] krajach, które[212] osi±gnê³y ju¿ wysoki[241] poziom[141] gospodarczy[241], a przede[+] wszystkim w[66] krajach socjalistycznych[262], gdzie mo¿no¶æ[111] korzystania[121] z[62] nowoczesnej[221] ochrony[121] zdrowia i wypoczynku[121] objê³a wszystkie[242] grupy[142] spo³eczne[242] i zawodowe[242]. 
 267 134~Goryñski J.~Urbanizacja, urbanistyka i architektura~PWN~1966~142~2
 268 Przykrycie[111] nabiera kszta³tu pó³okr±g³ego[221], wpierw beczkowego[221], a pó¼niej coraz bardziej z³o¿onego[221] i fantazyjnego[221]. Opanowanie[111] i rozwiniêcie[111] technologii[121] sklepienia[121] da³o wiêc pocz±tek[141] zupe³nie odmiennej[231] zasadzie[131] kompozycyjnej[231], która znalaz³a swój[241] klasyczny[241] wyraz[141] w[66] epoce[161] panowania[121] stylu[121] gotyckiego[221]. Po[66] wielu[36] wiekach wspó³istnienia[121] i zmiennego[221] panowania[121] zasad prostok±tnej[221] kompozycji[121] klasycznej[221] lub urozmaiconej[221] krzywiznami i ³ukami kompozycji[121] budownictwa[121] sklepionego[221] i drewnianego[221], dopiero wiek[111] dziewiêtnasty[211] przyniós³ zasadniczo odmienn±[241] zasadê kompozycyjn±[241]. 
 269 135~zbiorowa~Rozwój techniki w PRL~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~86~4
 270 Wzrost[111] wydobycia[121] wêgla w[66] latach tysi±c dziewiêæset czterdzie¶ci piêæ  tysi±c dziewiêæset sze¶ædziesi±t trzy zosta³[57] osi±gniêty[211] zasadniczo dwiema drogami, a mianowicie przez[64] budowê nowych[22] kopalñ i otwieranie[141] nowych[222] poziomów wydobywczych[222] w[66] kopalniach istniej±cych[262], modernizacjê kopalñ starych[222] oraz poprawê organizacji[121] pracy[121]. 
 271 136~zbiorowa~Rozwój techniki w PRL~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~197~12
 272 Du¿ym[251] osi±gniêciem w[66] zakresie poprawy[121] jako¶ci[121] stali[121] jest metalurgia pró¿niowa. Umo¿liwia ona wytwarzanie[141] wyrobów stalowych[222] o[66] znacznie lepszych[262] w³asno¶ciach fizycznych[262] i mechanicznych[262] ni¿[9] wyroby[112] wytwarzane[212] metodami zwyk³ymi, dziêki[63] znacznemu zmniejszeniu zawarto¶ci[121] gazów, a zw³aszcza wodoru. 
 273 137~zbiorowa~Rozwój techniki w PRL~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~217~1
 274 Czynnikiem jeszcze bardziej decyduj±cym[251] by³y mo¿liwo¶ci[112] inwestycyjne[212]. Te[212] ostatnie[212] by³y[57] ograniczone[212] trudno¶ciami w[66] zabezpieczeniu[161] nowych[222] technologii[122] i dokumentacji[122] na[66] wysokim[261] poziomie technologicznym[261], a w[66] szczególno¶ci[161] trudno¶ciami w[66] zakresie importu urz±dzeñ i maszyn dla[62] przemys³u chemicznego[221], potêgowanymi przez[64] niedorozwój[141] tej[221] ga³êzi[121] krajowego[221] przemys³u maszynowego[221]. 
 275 138~zbiorowa~Rozwój techniki w PRL~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~291~11
 276 Przemys³y[112] budowy[121] wagonów kolejowych[222], okrêtowy[211], lotniczy[211], samochodowy[211] i motocyklowy[211] mia³y pierwszeñstwo[141] w[66] pokryciu[161] zapotrzebowania[121] na[64] wyroby[142] tworzywowe[242], gumowe[242], lakiery[142] choæby dlatego, ¿e lekko¶æ[111] i odporno¶æ[111] polimerów na[64] wp³ywy[142] atmosferyczne[242] predystynuj± je[44] do[62] powy¿szych[222] zastosowañ. Przemys³y[112] te[212] przy[66] tym[46] ³atwiej znosz± ani¿eli budownictwo[111] obecne ceny[142] tworzyw, jeszcze na[+] razie wy¿sze[242] od[62] cen rynku[121] ¶wiatowego[221]. 
 277 139~zbiorowa~Rozwój techniki w PRL~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~315~10
 278 Drewno[111] w[66] Polsce[/][161] jest materia³em wybitnie deficytowym[251]. Do[62] zmniejszenia[121] naszych[222] zasobów przyczyni³[501] siê szczególnie nadmierny[211] wyr±b[111] lasów w[66] czasie okupacji[121] i wielkie[212] potrzeby[112] na[64] drewno[141] jako[64] surowiec[141] w[66] pierwszych[262] latach odbudowy[121], kiedy nie by³o go[44] czym[45] zast±piæ. Dzi¶ dopuszcza siê[41] jedynie do[62] takiego[221] zu¿ycia[121] drewna[121], jakie[211] mo¿e[5] byæ[57] kompensowane[211] przez[64] przyrost[141] naturalny[241] i racjonaln±[241] hodowlê kultur le¶nych[222]. 
 279 140~zbiorowa~Rozwój techniki w PRL~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~317~4
 280 Problem[111] zaspokojenia[121] potrzeb gospodarki[121] narodowej[221] w[66] zakresie wysokowarto¶ciowego[221] tworzywa[121] zastêpuj±cego[221] wyroby[142] z[62] grubizny[121] zosta³[57] rozwi±zany[211] przez[64] uruchomienie[141] i szybk±[241] rozbudowê produkcji[121] p³yt spil¶nionych[222] i wiórowych[222]. Surowcem dla[62] trzech[32] du¿ych[222] zak³adów aktualnie pracuj±cych[222] i produkuj±cych[222] p³yty[142] spil¶nione[242] by³y pocz±tkowo zrzyny[11] tartaczne[212], a obecnie jeszcze trudniejsze[212] surowce[112] odpadowe[212], jak[9] odpady[112] ³uszczarskie[212], zrêbki[112] poekstrakcyjne[212], drobnica le¶na, drewno[111] pokopalniane[211]. 
 281 141~zbiorowa~Rozwój techniki w PRL~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~333~32
 282 Zaraz po[66] wojnie[161] wiele[8] uwagi[121] po¶wiêcono rozwojowi bazy[121] surowcowej[221] tego[221] przemys³u. Jednak¿e organizacja tej[221] bazy[121], podniesienie[111] hodowli[121] krów i ich[42] mleczno¶ci[121], nast±pi³o dopiero w[66] pó¼niejszych[262] latach. W[66] roku[161] tysi±c dziewiêæset trzydziestym[261] ósmym[261] dostarczano dla[62] przetwórstwa[121] dziewiêæset[34] osiemdziesi±t[34] milionów litrów mleka  w[66] roku[161] tysi±c dziewiêæset sze¶ædziesi±tym[261] pierwszym[261] dostawy[112] wzros³y do[62] trzech[32] miliardów osiemset sze¶ædziesiêciu[32] czterech[32] milionów litrów. 
 283 142~zbiorowa~Rozwój techniki w PRL~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~351~4
 284 Czynione[212] s±[57] równie¿ starania[112], aby[9] wykorzystaæ do¶wiadczenia[142] i osi±gniêcia[142] krajów kapitalistycznych[222] w[66] dziedzinie[161] budownictwa[121]. Przyk³adem mo¿e[5] tu byæ sprawa betonów komórkowych[222]. Po[66] d³u¿szym[261] okresie prób i niepowodzeñ udaje[501] siê adaptowaæ do[62] naszych[222] surowców i warunków zak³ady[142] lekkich[222] betonów. Dzi¶ zak³ady[142] takie[242] eksportujemy do[62] ZSRR[=] i innych[222] krajów naszego[221] obozu. 
 285 143~zbiorowa~Rozwój techniki w PRL~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~{brak}~{brak}
 286 Za[65] przyk³adem Zwi±zku[/][11] Radzieckiego[/][221] równie¿ u[62] nas[42] stosuje siê[41] tak zwany[241] monta¿[141] "z[62] kó³", to[41] znaczy d¼wig[111] bierze element[141] wprost ze[62] ¶rodka transportowego[221] i przenosi na[64] miejsce[141] przeznaczenia[121]. Konieczna w[66] tym[261] wypadku[161] precyzja wspó³pracy[121] pomiêdzy[65] transportem i grupami monta¿owymi op³aca[501] siê, szczególnie w[66] wypadku[161] stosowania[121] wielkowymiarowych[222] prefabrykatów, na[64] przyk³ad[141] wielkich[222] p³yt. 
 287 144~zbiorowa~Rozwój techniki w PRL~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~402~17
 288 Obecnie tylko na[66] wiêkszych[262] stacjach posiadamy oko³o[8] dwie¶cie[34] osiemdziesi±t[34] urz±dzeñ d¼wigowych[222] ró¿nych[222] typów do[62] wy³adunku[121] i za³adunku[121] towarów ciê¿kich[222]. Szersze[241] stosowanie[141] mechanizacji[121] robót ³adunkowych[222] na[66] torach ogólnego[221] u¿ytku[121] przewiduje siê[41] w[66] najbli¿szej[261] przysz³o¶ci[161], po[66] wprowadzeniu[161] koncentracji[121] ³adunków na[66] wiêkszych[262] stacjach i wprowadzeniu[161] do[62] przewozów towarów w[66] du¿ych[262] kontenerach. 
 289 145~zbiorowa~Rozwój techniki w PRL~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~490~5
 290 Obs³uga prasy[121] sprowadza[501] siê jedynie do[62] nadzoru pracy[121] prasy[121] i obserwacji[121] przebiegu[121] procesu technologicznego[221]. Prasa PW-dwadzie¶cia[+] piêæ[/] mo¿e[5] zast±piæ osiem[34] pras mimo¶rodowych[222], a wydajno¶æ[111] jej[42] dziêki[63] sze¶ciostopniowej[231] przek³adni[131] zêbatej[21] wynosi od[62] tysi±c dziewiêæset do[62] trzech[32] tysiêcy trzystu[32] sztuk na[64] godzinê. Sterowanie[111] prasy odbywa[501] siê za[65] pomoc± przycisków elektrycznych[222], a smarowanie[111] jest automatyczne[211]  centralne[211]. 
 291 146~zbiorowa~Rozwój techniki w PRL~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~601~19
 292 W[66] systemie rozwojowym[261] nauka-produkcja mo¿na wyodrêbniæ podstawowe[242] funkcje[142]:  tworzenie[141] i pomna¿anie[141] wiedzy[121]  przekazywanie[141] wyników tworzenia[121] i zasobów wiedzy[121]  techniczne[241] przygotowanie[141] do[62] praktycznego[221] wykorzystania[121] wyników tworzenia[121] i pomna¿ania[121] wiedzy[121]  uruchamianie[141] i powiêkszanie[141] produkcji[121]. Tworzenie[111] i pomna¿anie[111] wiedzy[121] mo¿e[5] byæ[57] dokonywane[211] przez[64] studia[142] i prace[142] teoretyczne[242], przez[64] badania[142] i prace[142] do¶wiadczalne[242], a nawet pod[65] wp³ywem intuicji[121]. 
 293 147~Zygierewicz J.~Kosmiczna ³±czno¶æ radiowa~MON~1964~23~10
 294 W[66] przypadku[161] wiêkszej[221] liczby[121] satelitów kr±¿±cych[222] po[66] tej[261] samej[261] orbicie[161] doj¶æ[5] musi jeszcze jeden[211] system[111] anten obrotowych[222]. Gdy jedna[211] z[62] anten bêdzie[56] utrzymywa³a[52] ³±czno¶æ[141] z[65] satelit± zanikaj±cym[251] za[65] horyzontem, druga musi jednocze¶nie umo¿liwiaæ nawi±zanie[141] ³±czno¶ci[121] z[65] drugim[251] satelit±, pojawiaj±cym[+] siê[251] nad[65] horyzontem z[62] przeciwnej[221] strony[121]. 
 295 148~Zygierewicz J.~Kosmiczna ³±czno¶æ radiowa~MON~1964~106~27
 296 Orbity[112] te[212] s± prostopad³e[212] do[62] siebie[42], przy[66] czym[46] w[66] rozwa¿aniach bierze siê[41] najczê¶ciej pod[64] uwagê jedn±[241] orbitê równikow±[241], a drug±[241] po³udnikow±[241]. I w[66] tym[261] przypadku[161] liczba satelitów, niezbêdnych[222] do[62] zapewnienia[121] ³±czno¶ci[121], zale¿eæ[51] bêdzie[56] od[62] odleg³o¶ci[121] ich[42] orbit od[62] powierzchni[121] ziemi[121]. Przy[66] odleg³o¶ci[161] dziesiêciu[32] tysiêcy kilometrów nale¿a³oby rozmie¶ciæ w[66] sta³ych[262] odstêpach na[66] orbicie[161] równikowej[261] oko³o[62] dwudziestu[32] satelitów[122], [&] 
 297 149~Zygierewicz J.~Kosmiczna ³±czno¶æ radiowa~MON~1964~145~25
 298 W[66] Zwi±zku[/][161] Radzieckim[/][261] w[+] pobli¿u Moskwy[/][121] buduje siê[41] stacjê radioastronomiczn±[241], której[221] zespo³y[112] antenowe[212] zajm± obszar[141] o¶miu[32] hektarów. Za[65] pomoc± tych[222] anten bêdzie mo¿na wychwytywaæ fale[142] elektromagnetyczne[242] wytwarzane[242] na[64] skutek[141] reakcji[122] atomowych[222] w[66] kosmosie z[62] odleg³o¶ci[121] do[62] dziesiêciu[32] tysiêcy milionów lat ¶wietlnych[222]. Sygna³y[112] docieraj±ce[212] do[62] nas[42] z[62] tych[222] odleg³ych[222] obszarów zosta³y[57] wytworzone[212] w[66] czasach, kiedy nasza planeta jeszcze nie istnia³a. 
 299 150~Zygierewicz J.~Kosmiczna ³±czno¶æ radiowa~MON~1964~160~26
 300 Gdy stacja zbli¿y³a[501] siê do[62] Marsa[121], odleg³o¶æ[111] miêdzy[65] ni±[45] a ziemi± wynosi³a dwie¶cie[34] czterdzie¶ci[34] siedem[34] milionów kilometrów. W[64] ten[241] sposób[141] zosta³[57] osi±gniêty[211] nowy[211] rekord[111] odleg³o¶ci[121] dla[62] ³±czno¶ci[121] radiowej[221], lepszy[211] od[62] wyników uzyskanych[222] przez[64] amerykañsk±[241] sondê na[66] Wenus[161] przesz³o[8] trzykrotnie. W[66] celu[161] odebrania[121] s³abych[222] sygna³ów z[62] tak du¿ej[221] odleg³o¶ci[121] i odró¿nienia[121] ich[42] z[62] niezwykle bogatego[221] t³a[121] szumów cieplnych[222], [&] 
 301 151~Zygierewicz J.~Kosmiczna ³±czno¶æ radiowa~MON~1964~175~12
 302 Przy[66] wykorzystaniu[161] tego[221] zjawiska[121] przez[64] zmianê w[64] takt[141] sygna³u natê¿enia[121] pola[121] otrzymuje siê[41] modulacjê czêstotliwo¶ci[121] wytwarzanego[221] przez[64] laser[141] promieniowania[121]. Mo¿na równie¿ wykorzystaæ w[66] tym[261] celu[161] zmienne[242] w³a¶ciwo¶ci[142] przepuszczania[121] strumienia ¶wietlnego[221] lub skrêcanie[141] p³aszczyzny[121] polaryzacji[121] przez[64] kryszta³[141], na[64] który[241] oddzia³ywa siê[41] sygna³em moduluj±cym[251]. 
 303 152~Zygierewicz J.~Kosmiczna ³±czno¶æ radiowa~MON~1964~191~16
 304 W[66] celu[161] zaprojektowania[121] takiego[221] sprzêtu nale¿y okre¶liæ warunki[142] propagacji[121] na[66] powierzchni[161] Ksiê¿yca, czêstotliwo¶æ[141] pracy[121] systemu, sposób[141] wykonania[121] anten oraz moc[141], jak±[241] trzeba doprowadziæ do[62] anteny[121] nadawczej[221]. Na[66] podstawie[161] wyników obserwacji[121] powierzchni[121] Ksiê¿yca i szeregu[121] pomiarów wykonywanych[222] za[65] pomoc± radaru, spektroskopów i temu[43] podobnych[222] przyjêto pewne[242] parametry[142] transmisji[121] radiowej[221] na[66] Ksiê¿ycu, [&] 
 305 153~Sosiñski R.~Z dziejów energetyki~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1964~53~7
 306 Nastêpnym[251] powa¿nym[251] krokiem w[66] badaniach nad[65] elektryczno¶ci± by³o odkrycie[111] francuskiego[221] fizyka[121] Coulomba[/][121], który[211] stwierdzi³, ¿e si³a przyci±gania[121] lub odpychania[121] miêdzy[65] dwoma ma³ymi kulkami na³adowanymi elektryczno¶ci± jest wprost proporcjonalna do[62] iloczynu ich[42] ³adunków, a odwrotnie proporcjonalna do[62] kwadratu odleg³o¶ci[121] miêdzy[65] nimi. Prawo[111] Coulomba[/][121] by³o pierwszym[251] ilo¶ciowym[251] prawem w[66] historii[161] elektryczno¶ci[121]. 
 307 154~Sosiñski R.~Z dziejów energetyki~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1964~79~1
 308 W[66] latach osiemdziesi±tych[262] ubieg³ego[221] wieku[121] to[211] znaczenie[111] energii[121] elektrycznej[221], które[241] wyczuwa³ profesor Ayrton[/][111], rysowa³o[501] siê ju¿ zupe³nie wyra¼nie. Ale pogl±dy[112] takie[212] by³y jeszcze niedostêpne[212] dla[62] szerokich[222] krêgów spo³eczeñstwa[121] i Marceli[/] Deprez[/][111]  pionier w[66] dziedzinie[161] przesy³ania[121] energii[121] na[64] dalekie[242] odleg³o¶ci[42]  nastêpuj±cymi s³owami scharakteryzowa³ punkt[141] widzenia[121] pokutuj±cy[241] w[66] technice[161] a¿ do[62] czasu wystawy[121] monachijskiej[221]: [&] 
 309 155~Sosiñski R.~Z dziejów energetyki~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1964~98~14
 310 Ten[211] najprostszy[211] model[111] stanowi[5] w³a¶ciwie ma³y[241] silnik[141]. Ale silnik[111] ten[211] posiada przede[+] wszystkim jedn±[241] powa¿n±[241] wadê. A¿eby go[44] wprawiæ w[64] ruch[141], trzeba wprawiæ w[64] ruch[141] magnes[141], czyli u¿yæ[5] do[62] jego[42] obracania[121] znowu jakiego¶[221] innego[221] silnika. Oczywi¶cie by³by to[41] nonsens[111] z[62] punktu widzenia[121] technicznego[221]. Czy jednak nie uda³oby[501] siê wywo³aæ magnetycznych[222] dzia³añ [&] 
 311 156~Sosiñski R.~Z dziejów energetyki~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1964~154~3
 312 Nad[65] rozwi±zaniem tych[22] trudno¶ci[122] g³owi³[501] siê ca³y[211] szereg[111] s³awnych[222] in¿ynierów[122] dziewiêtnastego[221] wieku[121]. Jest przy[66] tym[46] rzecz± uderzaj±c±[251] jak[9] wiele[8] zmieni³o[501] siê w[66] dziedzinie[161] techniki[121] od[62] czasów maszyny[121] parowej[221]. Twórcami jej[42] byli  jak[9] wiemy  empirycy, ludzie praktyki[121], bynajmniej nie uczeni[112]. Tymczasem je¶li idzie o[64] wynalazek[141] i dalsze[241] udoskonalanie[141] turbiny[121] parowej[221] [&] 
 313 157~Sosiñski R.~Z dziejów energetyki~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1964~227~22
 314 Istnieje obecnie ca³y[211] szereg[111] rozmaitych[222] typów reaktorów[122] atomowych[222] i coraz to[8] dalsze[212] powstaj± ci±gle. Typ[111] opisany[211] powy¿ej zwie[501] siê reaktorem niejednorodnym[251], gdy¿ jego[42] czê¶æ[111] aktywna sk³ada[501] siê z[62] siatki[121] przestrzennej[221] grafitu i uranu, a wiêc z[62] punktu widzenia[121] materia³owego[221] jest niejednorodna. Istniej± równie¿ reaktory[112] jednorodne[212], [&] 
 315 158~Sosiñski R.~Z dziejów energetyki~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1964~229~18
 316 Od[62] tej[221] pory[121] powsta³a pewna liczba elektrowni[122] atomowych[222], g³ównie w[66] Anglii[/][161] i Ameryce[/][161]. Jednak¿e zagadnienie[111] produkcji[121] energii[121] elektrycznej[221] przy[66] wykorzystaniu[161] energii[121] j±drowej[221] do[+] dzisiaj nie zosta³o[57] jeszcze rozwi±zane[211] w[64] taki[241] sposób[141], aby[9] elektrownie[112] te[212] mog³y konkurowaæ z[65] elektrowniami konwencjonalnymi. Z³o¿y³[501] siê na[64] to[44] ca³y[211] szereg[111] przyczyn. 
 317 159~Sosiñski R.~Z dziejów energetyki~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1964~237~4
 318 W[66] zasadzie[161] ogniwo[111] paliwowe[211] oparte[211] jest[57] na[66] zjawisku[161] elektrolizy[121], która zostaje[57] przeprowadzona jak[+] gdyby w[66] odwrotnym[261] kierunku[161]. W[66] "zwyk³ym[261]" procesie elektrolizy[121] pod[65] dzia³aniem pr±du elektrycznego[221] nastêpuj± pewne[212] reakcje[112] chemiczne[212], w[66] rezultacie których[222] pojawiaj±[501] siê nowe[212] substancje[112]. Tak na[64] przyk³ad[141] elektroliza roztworu kwasu siarkowego[221] powoduje wydzielanie[+] siê[141] wodoru i tlenu. Które[212] gromadz±[501] siê na[66] elektrodach i mog± byæ[57] wytwarzane[212] w[66] dowolnych[262] ilo¶ciach, [&] 
 319 160~Krowicki K., Syczewski M.~Sta³e paliwa rakietowe~MON~1964~16~4
 320 Zale¿no¶æ[111] miêdzy[65] szybko¶ci± spalania[121], ci¶nieniem i temperatur± jest najwa¿niejsz±[251] charakterystyk± ka¿dego[221] paliwa[121]. Teoretyczne[212] obliczenia[112] matematyczne[212] prowadz± do[62] mniej lub wiêcej zgodnych[222] z[65] praktyk± wzorów, lecz przewa¿nie s± to[41] zale¿no¶ci[112] bardzo skomplikowane[212]. Dla[62] paliw z³o¿onych[222] do[62] najtrafniejszych[222] nale¿y wzór[111] wyprowadzony[211] przez[64] [~] Summerfielda[/][141] i wspó³pracowników[142] z[62] uniwersytetu Princeton[/]. 
 321 161~Krowicki K., Syczewski M.~Sta³e paliwa rakietowe~MON~1964~88~17
 322 Parametrami, które[212] ilo¶ciowo mog± okre¶liæ przydatno¶æ[141] paliwa[121] pod[65] wzglêdem mechanicznym[251] s±: modu³[111] Jounga[/][121] dopuszczalne[211] naprê¿enie[111], udarno¶æ[111] i tym[232] podobne[212]; ostatecznego[221], jakiego¶[221] ogólnego[221] ujêcia[121] zagadnieñ wytrzyma³o¶ciowych[222] paliw i wp³ywu tych[222] w³asno¶ci[122] na[64] balistykê wewnêtrzn±[241] silników dotychczas brak[5]. Dlatego poni¿sze[212] uwagi[112] równie¿ nie pretenduj± do[62] takiego[221] ujêcia[121] zagadnienia[121]. 
 323 162~Krowicki K., Syczewski M.~Sta³e paliwa rakietowe~MON~1964~96~14
 324 Temperatura krucho¶ci[121] tworzywa[121] zale¿y od[62] takich[222] czynników jak[9]: ciê¿ar[141] cz±steczkowy[241], wi±zania[142] drugiego[221] rzêdu (polarne[242], wodorowe[242]), wi±zania[142] poprzeczne[242], giêtko¶æ[141] cz±steczek, czynnik[141] plastyfikuj±cy[241], wype³niacz[141] i stopieñ[141] krystalizacji[121] polimeru. Wraz ze[65] wzrostem ciê¿aru cz±steczkowego[221] temperatura krucho¶ci[121] zmienia[501] siê (obni¿a) do[62] chwili[121], gdy ciê¿ar[111] cz±steczkowy[211] nie przekroczy wielko¶ci[121] oko³o[8] dziesiêæ do[62] czwartej[221] potêgi[121]; [&] 
 325 163~Krowicki K., Syczewski M.~Sta³e paliwa rakietowe~MON~1964~105~29
 326 Przytoczone[212] liczby[112] wyja¶niaj±, dlaczego prochy[112] przyklejone[212] do[62] ¶cian komory[121] tak ¼le pracuj± i uzasadniaj±, dlaczego w[66] wypadku[161] ³adunków przyklejonych[222] masa prochu[121] musi byæ bardzo elastyczna we[66] wszystkich[262] spotykanych[262] w[66] eksploatacji[161] temperaturach. Przy[66] co[+] najmniej dziesiêciokrotnie wiêkszej[261] rozszerzalno¶ci[161] termicznej[261] liniowej[261] paliwo[111] kruche[211] przy[66] minimalnych[262] wahaniach temperatury[121] uleg³oby popêkaniu[131] i odklejeniu[131]. 
 327 164~Krowicki K., Syczewski M.~Sta³e paliwa rakietowe~MON~1964~121~18
 328 Na[66] tym[261] przyk³adzie widzimy, ¿e w[66] wypadku[161] stosowanych[222] rozdrobnieñ utleniaj±cych[222] substancji[121], lepko¶ci[121] nieutwardzonych[222] ¿ywic i istniej±cych[222] ciê¿arów w³a¶ciwych[222] stosowanych[222] substancji[122] opadanie[111] zachodzi albo w[64] sposób[141] laminarny[241] (prawo[111] Stokesa[/][121]), albo substancja sta³a[211] jest[57] praktycznie zawieszona w[66] cieczy[161]. St±d wynika, ¿e nie[+] ma du¿ego niebezpieczeñstwa[121] rozdzielania[121] ma³ych[222] kryszta³ów substancji[121] utleniaj±cej[221] od[62] du¿ych[222], poniewa¿ du¿e[212] kryszta³y[112] opadaj±c bêd±[56] porywaæ[51] ma³e[242], które[212] same[212] nie opadaj±. 
 329 165~Krowicki K., Syczewski M.~Sta³e paliwa rakietowe~MON~1964~156~19
 330 S± ró¿ne[212] sposoby[112] sporz±dzania[121] paliw. Po[66] zmieszaniu[161] z[65] utleniaczem i innymi dodatkami monomeryczne[241] ciek³e[241] lepiszcze[141] poddaje siê[41] polimeryzacji[131] przez[64] dodawanie[141] odpowiednich[222] katalizatorów. Niektóre[212] ¿ywice[112] (fenolowe[212]) s± termoutrwardzalne[212], inne[212], jak[9] chlorek[111] poliwinylu[121], poliakryliany[112], polietylen[111] lub asfalt[111], s± termopastyczne[212]. Kilka[31] jest nietwardniej±cych[222]  pozostaj± miêkkie[212], elastyczne[212], na[64] przyk³ad[141] poliizobutelen[111]. 
 331 166~Krowicki K., Syczewski M.~Sta³e paliwa rakietowe~MON~1964~183~22
 332 Nitroceluloza jest ¶wietnym[251] ¶rodkiem wi±¿±cym[251]. Z[65] dodatkiem plastyfikatorów jest bardzo elastyczna. £atwo wi±¿e substancje[142] sta³e[242] oraz ¿eluje[5] sk³adniki[142] ciek³e[242]. Wad± nitrocelulozy[121] jest niemo¿no¶æ[111] odlewania[121] ³adunków prochowych[222], gdy¿ koloidalne[212] roztwory[112] o[66] du¿ej[261] zawarto¶ci[161] nitrocelulozy[121] maj± tak du¿±[241] lepko¶æ[141], ¿e nawet metodami wyciskania[121] otrzymaæ mo¿na tylko ziarno[141] o[66] niewielkich[262] ¶rednicach. 
 333 167~Krowicki K., Syczewski M.~Sta³e paliwa rakietowe~MON~1964~223~33
 334 Dlatego pod[65] nazw±[151] spowolniacz nale¿y rozumieæ substancjê zmniejszaj±c±[241] szybko¶æ[141] spalania[121] paliw z[65] nadchloranami. Stosowanie[111] spowolniaczy do[62] paliw z[65] azotanami by³oby zupe³nie bezcelowe[211], gdy¿ paliwa[112] te[212] maj± tak nisk±[241] szybko¶æ[141] spalania[121], ¿e najczê¶ciej, aby[9] podtrzymaæ palenie[141], nale¿y stosowaæ dodatek[141] "katalizatorów" spalania[121]. 
 335 168~Zieleziñski J.~Obs³uga techniczna samolotów sportowych~Wyd. Kom. i £.~1962~31~9
 336 W[66] przypadku[161] ³±czenia[121] sklejek uzyskanie[111] odpowiedniego[221] skosu jest nieraz spraw± trudn±[251], zw³aszcza gdy ³±czenie[111] ma miejsce[141] na[66] w±skich[262] wrêgach lub ¿ebrach. Dlatego te¿ nale¿y unikaæ ³±czenia[121] sklejek na[66] powierzchniach zbyt[8] w±skich[262] nie podpartych[262] dostatecznie sztywno. Op³aca[501] siê wtedy nawet wymiana wiêkszego[221] pola[121] sklejki[121], to[41] znaczy do[62] szerszej[221] wrêgi[121], ¿ebra[121] i tym[232] podobne[212], ni¿ pocz±tkowo zachodzi³a tego potrzeba[111] (z[62] tytu³u uszkodzenia[121]). 
 337 169~Zieleziñski J.~Obs³uga techniczna samolotów sportowych~Wyd. Kom. i £.~1962~50~10
 338 Pod³u¿nice[112] i wrêgi[112] kad³ubów o[66] konstrukcji[161] metalowej[261] i pokryciu[161] pracuj±cym[261] wykonywane[212] s±[57] z[62] kszta³towników formowanych[222] z[62] blach ze[62] stopów lekkich[222]. Z[62] tych¿e[222] stopów wykonane[212] s±[57] blachy[112] przeznaczone[212] na[64] pokrycie[141] pracuj±ce[241]. S± to[41] najczê¶ciej blachy[112] duralowe[212] o[66] grubo¶ci[161] piêæ dziesi±tych[122] milimetra do[62] dwóch[3] milimetrów. Klejenie[111] drewna[121] lub spajanie[111] rur znajduje w[66] tych[262] konstrukcjach odpowiednik[141] w[66] postaci[161] nitowania[121]. 
 339 170~Zieleziñski J.~Obs³uga techniczna samolotów sportowych~Wyd. Kom. i £.~1962~66~7
 340 Usuwanie[111] nitu polega na[66] nawiercaniu[161] jego[42] g³ówki[121]. ¦rodek[141] g³ówki[121] oznacza siê[41] starannie przez[64] zapunktowanie[141], a nastêpnie wywierca siê[41] g³ówkê wiert³em nieco mniejszej[221] ¶rednicy[121] ni¿ ¶rednica trzonka. Podczas[62] wiercenia[121] nale¿y zwracaæ uwagê na[64] wspó³osiowe[241] prowadzenie[141] wiert³a[121], aby[9] nie dopu¶ciæ do[62] uszkodzenia[121] krawêdzi[122] ³±czonych[222] elementów. Nawiercaæ nale¿y mo¿liwie p³ytko, to[41] znaczy jedynie do[62] poziomu blachy[121], w[64] sposób[141] przedstawiony[241] na[66] rysunku[161]. 
 341 171~Bochenek R.~Od Muru Chiñskiego do Linii Maginota~MON~1964~44~8
 342 Machiny[112] oblê¿nicze[212], stosowane przy[66] szturmowaniu[161] ¶redniowiecznych[222] budowli[122] obronnych[222], w[66] zasadzie[161] nie ró¿ni³y[501] siê od[62] tych[222], którymi pos³ugiwali[501] siê wojownicy ¶wiata antycznego[221]. U¿ywano taranów, haków niszczycielskich[222], helepolii[122] czyli ruchomych[222] wie¿ oblê¿niczych[222] i tak dalej. W[66] pierwszej[261] po³owie[161] czternastego[221] wieku[121] jako[61] zapowied¼[111] nowych[222] czasów pojawia[501] siê broñ[111] palna. 
 343 172~Bochenek R.~Od Muru Chiñskiego do Linii Maginota~MON~1964~97~7
 344 Wynalezienie[111] przez[64] francuskiego[241] chemika[141] Vieille'a[/][141] prochu[121] bezdymnego[221] i zastosowanie[111] go[42] oko³o[62] tysi±c osiemset osiemdziesi±tego[221] szóstego[221] roku[121] w[66] amunicji[161] karabinowej[261] pozwoli³o w[66] ostatnich[262] latach dziewiêtnastego[221] wieku[121] skonstruowaæ typy[142] karabinów ca³kowicie wspó³czesnych[222]. Karabiny[142] takie[242] skonstruowali Lebel[/] w[66] tysi±c osiemset osiemdziesi±tym[261] szóstym[261] roku[161] we[66] Francji[/][161], Mosin[/] w[66] tysi±c osiemset dziewiêædziesi±tym[261] pierwszym[261] roku[161] w[66] Rosji[/][161] i Moser[/] w[66] tysi±c osiemset osiemdziesi±tym[261] dziewi±tym[261] w[66] Niemczech[/]. 
 345 173~Bochenek R.~Od Muru Chiñskiego do Linii Maginota~MON~1964~104~7
 346 W[66] latach siedemdziesi±tych[262] ubieg³ego[221] stulecia[121] wzrost[11] zasiêgu[121] ognia artylerii[121] oblê¿niczej[221] zmusi³ fortyfikatorów[142] do[62] prawie[8] dwukrotnego[221] powiêkszenia[121] promienia fortów otaczaj±cych[222] cytadelê oraz odsuniêcia[121] ich[42] od[62] siebie[42] na[64] trzy[34] do[62] czterech[32] kilometrów. Po[66] up³ywie zaledwie dwudziestu[32] lat okaza³o[501] siê jednak, ¿e i ta nowa linia fortów oddalonych[222] od[62] czterech[32] do[62] sze¶ciu[32] kilometrów od[62] cytadeli[121] nie jest ju¿ w[66] stanie[161] zabezpieczyæ jej[42] przed[65] ogniem artylerii[121] oblê¿niczej[221]. 
 347 174~Bochenek R.~Od Muru Chiñskiego do Linii Maginota~MON~1964~113~12
 348 Naczelny[211] in¿ynier twierdzy[121] pu³kownik Korotkiewicz[/] zosta³[57] zabity[211], pozostali[212] oficerowie dostali[501] siê do[62] niewoli[121]. £upem niemieckiego[221] patrolu[121] sta³a[501] siê teczka zawieraj±ca plan[141] twierdzy[121] oraz pe³n±[241] dokumentacjê jej[42] fortyfikacyjnej[221] rozbudowy[121] z[65] dok³adnym[251] rozmieszczeniem poszczególnych[222] budowli[122] obronnych[222] i miejscami ustawienia[121] dzia³[122]. 
 349 175~Bochenek R.~Od Muru Chiñskiego do Linii Maginota~MON~1964~139~13
 350 Do[62] jej[42] rozbudowy[121] zu¿yto ponad[8] sze¶æ[34] milionów ton[122] cementu i sze¶æset[34] piêædziesi±t[34] tysiêcy metrów sze¶ciennych[222] drewna[121]. W[66] okresie najwiêkszego[221] nasilenia[121] prac budowlanych[222] przy[66] wznoszeniu[161] Linii[121] Zygfryda[/][121] pracowa³o ponad[8] piêæset[31] tysiêcy ludzi[122] oraz dostarczano dziennie do[62] rejonu jej[42] budowy[121] oko³o[8] osiemset[34] wagonów materia³ów fortyfikacyjnych[222]. 
 351 176~Burakowski T., Sala A.~Pociski przeciwlotnicze i przeciwpociski~MON~1964~62~6
 352 Faza koñcowa kierowania[121] wystêpuje równie¿ nie we[66] wszystkich[262] typach przeciwlotniczych[262] pocisków odrzutowych[222] jednak w[66] tej[261] fazie[161] pociski[112] przeciwlotnicze[212] i przeciwpociski[112] s±[57] kierowane[212] znacznie czê¶ciej ni¿[9] w[66] fazie[161] startowej[261] i kalibrowania[121]; pociski[112] s±[57] najczê¶ciej samonaprowadzane[212], rzadziej kierowane[212] zdalnie. W[66] przypadku[161] przeciwpocisków i du¿ych[222] pocisków przeciwlotniczych[222] o[66] wiêkszym[261] pu³apie lub zasiêgu[161] wystêpuj± zazwyczaj dwa[31] systemy[112] kierowania[121]: [&] 
 353 177~Burakowski T., Sala A.~Pociski przeciwlotnicze i przeciwpociski~MON~1964~109~4
 354 Jednak jeszcze do[62] tej[221] pory[121] Nike-Ajax[/] stanowi± obronê przeciwlotnicz±[241] wa¿niejszych[222] o¶rodków USA[=] oraz amerykañskich[222] baz wojskowych[222] na[66] terenie Grenlandii[/][121], NRF[=], Japonii[/][121] i innych[222]. Ponadto Stany[/][112] Zjednoczone[/][212] sprzeda³y je[44] kilku[33] pañstwom cz³onkowskim[232] NATO[=] miêdzy[+] innymi Francji[/][131] i NRF[=] i obecnie ponad[8] tysi±c[111] piêæset[31] tych[222] pocisków znajduje[501] siê na[66] ich[42] uzbrojeniu[161]. 
 355 178~Burakowski T., Sala A.~Pociski przeciwlotnicze i przeciwpociski~MON~1964~137~1
 356 Poniewa¿ miêdzy[65] dywizjonow±[251] stacj± radiolokacyjn±[251] wykrywania[121], i radiolokatorem bateryjnym[251] ¶ledzenia[121] jest pewna odleg³o¶æ[111], zatem dane[142] przekazuje siê[41] wzajemnie przez[64] urz±dzenie[141] obliczaj±ce[241] samoczynnie poprawkê na[64] paralaksê, czyli przez[64] tak zwany[241] przelicznik[141], jest to[41] czê¶æ[111] sk³adowa centralnego[221] urz±dzenia[121] licz±cego[221], które[241] posiada bateria i które[211] znajduje[501] siê w[66] wozie dowódcy[121] baterii[121]. 
 357 179~Domañski J.~Transport wojskowy w przestworzach~MON~1964~24~9
 358 W[66] USA[=] na[64] przyk³ad[141], w[66] grudniu tysi±c dziewiêæset sze¶ædziesi±tego[221] trzeciego[221] roku[121] uruchomiono po[64] raz[141] pierwszy[241] sta³e[242] kontynentalne[242] towarowe[242] linie[142] lotnicze[242], obejmuj±ce[242] miasta[142] le¿±ce[242] miêdzy[65] Nowym[/][251] Jorkiem[/] a San[+] Francisco[/]. Rejsy[112] samolotów na[66] tych[262] liniach uzale¿nione[212] s±[57] oczywi¶cie od[62] zamówieñ sk³adanych[222] przez[64] firmy[142]. Odrzutowce[112] obs³uguj± te[242] linie[142], przystosowane[242] wy³±cznie do[62] przewozu towarów mog± zabraæ na[64] swój[241] pok³ad[141] czterdzie¶ci[34] piêæ[34] ton[122] ³adunku, to[41] jest tyle[8], ile[8] dwa[31] ¶redniej[221] wielko¶ci[121] wagony[112] towarowe[212]. 
 359 180~Domañski J.~Transport wojskowy w przestworzach~MON~1964~48~17
 360 W[66] ka¿dym[261] b±d¼[8] razie[161] pocz±wszy od[62] pierwszego[221] dnia operacji[121] siedemnastego[221] wrze¶nia do[62] trzydziestego[221] wrze¶nia tysi±c dziewiêæset czterdziestego[221] czwartego[221] roku[121] z[62] samolotów transportowych[222] zrzucono na[66] spadochronach dwadzie¶cia[34] tysiêcy stu[34] dziewiêædziesiêciu[34] ¿o³nierzy[142], trzyna¶cie[34] tysiêcy siedemset[34] osiemdziesi±t[34] jeden[8] ¿o³nierzy[142] wyl±dowa³o wraz z[65] samolotami transportowymi na[66] l±dowiskach przygotowanych[262] przez[64] oddzia³y[142] które[212] wyl±dowa³y uprzednio. 
 361 181~Domañski J.~Transport wojskowy w przestworzach~MON~1964~73~1
 362 Kampanie[112] drugiej[221] wojny[121] ¶wiatowej[221] w[64] sposób[141] nie budz±cy[241] ¿adnych[222] w±tpliwo¶ci[122] wykaza³y, a niedawne[212] dzia³ania[112] wojenne[212] w[66] Korei[/][161], Wietnamie[/], Egipcie[/] i Algierii[/][161] potwierdzi³y, ¿e g³ównym[251] zadaniem samolotu nie jest ju¿ przewo¿enie[111] bomb, lecz ¿e nale¿y go[44] traktowaæ jako[64] nowy[241] ¶rodek[141] transportu, który[211] mo¿e[5] wp³yn±æ na[64] zmianê formy[121] prowadzenia[121] wojny[121], co[41] jest szczególnie wa¿ne[211] w[66] erze[161] broni[122] j±drowych[222]. 
 363 182~Domañski J.~Transport wojskowy w przestworzach~MON~1964~121~14
 364 Ogólnie rzecz[141] bior±c klapy[112] s±[57] znacznie szerzej rozpowszechnione[212] od[62] skrzeli[122], gdy¿ zwiêkszaj± si³ê no¶n±[241] przy[66] niezwiêkszonym[261] k±cie natarcia[121] skrzyd³a[121], a to[41] z[62] kolei[121] umo¿liwia l±dowanie[141] samolotów przy[66] niezbyt du¿ym[261] k±cie natarcia[121], co[41] u³atwia widoczno¶æ[141] z[62] kabiny[121] pilota[121] i umo¿liwia stosowanie[141] krótszego[221] podwozia[121]. Ta cenna zaleta spowodowa³a, ¿e wszystkie[212] wspó³czesne[212] samoloty[112], w[66] tym[46] oczywi¶cie i samoloty[112] transportowe[212], wyposa¿one[212] s±[57] w[64] klapy[142]. 
 365 183~Domañski J.~Transport wojskowy w przestworzach~MON~1964~150~19
 366 Istota tego[221] projektu polega na[66] tym[46], ¿e ¶mig³owcowi[131] w[64] miarê mo¿liwo¶ci[121] nadano cechy[142] samolotu. ¦mig³owiec[111] Girarda[/][121] ma wiêc silnik[141] turboodrzutowy[241] umocowany[241] tak jak[9] w[66] normalnym[261] samolocie i daj±cy[241] ci±g[141] w[66] locie poziomym[261]. Do[62] pionowego[221] startu i l±dowania[121] s³u¿yæ ma natomiast wirnik[111] no¶ny[211] o[66] kszta³cie trójk±ta z[65] ruchomymi koñcówkami do[62] jego[42] sterowania[121]. W[66] locie poziomym[261] wirnik[111] no¶ny[211] jest[57] unieruchomiony[211] i spe³nia rolê szcz±tkowego[221] p³ata[121]. 
 367 184~Domañski J.~Transport wojskowy w przestworzach~MON~1964~176~4
 368 Samoloty[112] komunikacyjne[212] ¶redniego[221] zasiêgu[121] zabieraj± od[62] dwudziestu[32] piêciu[32] do[62] stu[32] pasa¿erów[122], lataj± z[65] prêdko¶ci± rzêdu czterysta dziewiêæset kilometrów na[64] godzinê na[66] wysoko¶ciach od[62] tysi±c piêæset do[62] dziesiêciu[32] tysiêcy metrów. Górny[241] pu³ap[141] osi±gaj± tylko samoloty[112] o[66] napêdzie turboodrzutowym[261] (na[64] przyk³ad[141] pu³ap[111] samolotu Tu-sto[+] dwadzie¶cia[+] cztery[/] wynosi dziesiêæ[34] tysiêcy metrów). 
 369 185~Grzegorzewski J., Siekierski Z.~Przyspieszenia. Przeci±¿enia. Niewa¿ko¶æ.~{brak}~{brak}~62~4
 370 Zwiêkszenie[141] przyspieszenia[121] samolotu mo¿na uzyskaæ równie¿ za[65] pomoc± innych[222] urz±dzeñ, nie zamontowanych[222] na[66] samolocie, a nale¿±cych[222] do[62] wyposa¿enia[121] lotniskowego[221]. S± to[41] przede[+] wszystkim ró¿nego[221] rodzaju[121] katapulty[112] bêd±ce[212] jednym[251] z[62] najstarszych[222] i szeroko stosowanych[222] ¶rodków skrêcania[121] rozbiegu[121] samolotów, umo¿liwiaj±ce[212] rozpêdzenie[141] samolotu na[66] krótkim[261] odcinku drogi[121] do[62] prêdko¶ci[121] koniecznej[221] do[62] oderwania[121]. 
 371 186~Jankiewicz Z.~Lataj±ce trójk±ty~MON~1964~24~12
 372 Dalsze[212] prace[112] nad[65] tym[251] prototypem profesora[121] Lippischa[/][121] doprowadzi³y do[62] seryjnej[221] produkcji[121] my¶liwca rakietowego[221], zastosowanego[221] operacyjnie z[65] koñcem roku[121] tysi±c dziewiêæset czterdziestego[221] czwartego[221]. Po[66] zakoñczeniu[161] wojny[121] prace[112] nad[65] do¶wiadczeniami Lippischa[/][121] kontynuowane[212] by³y[57] w[66] amerykañskich[262] zak³adach Convair[/]. Rezultatem ich[42] by³o skonstruowanie[111] pierwszego[221] na[66] ¶wiecie lataj±cego[221] trójk±ta z[65] silnikiem turboodrzutowym[251] samolotu do¶wiadczalnego[221] Convair-siedem[+] tysiêcy[+] dwa[/], [&] 
 373 187~Jankiewicz Z.~Lataj±ce trójk±ty~MON~1964~54~16
 374 G³ówne[212] zalety[112] szybowca to[41] bardzo prosta konstrukcja oraz u³atwiony[211] transport[111], szybowiec[111] mo¿e[5] bowiem byæ[57] holowany[211] bokiem za[65] samochodem bez[62] potrzeby[121] demonta¿u[121]. Skrzyd³a[112] prostok±tne[212] o[66] k±cie skosu trzyna¶cie stopni s±[57] do¶æ silnie skrêcone[212] geometrycznie. Usterzenie[111] kierunku[121] sk³ada[501] siê z[62] dwóch[32] trójk±tnych[222] powierzchni[122] osadzonych[222] na[66] koñcach skrzyde³. Rolê lotek[122] i steru wysoko¶ci[121] spe³niaj± sterolotki[112]. 
 375 188~Jankiewicz Z.~Lataj±ce trójk±ty~MON~1964~63~13
 376 D³ugoletnie[212] do¶wiadczenia[112] z[65] samolotem AVRO[+] siedemset[+] siedem[/] umo¿liwi³y skonstruowanie[141] pierwszego[221] bombowca w[66] uk³adzie[161] czystej[221] delty[121] AVRO-sze¶æset[+] dziewiêædziesi±t[+] osiem[/] Vulcan[/], produkowanego[221] seryjnie i stanowi±cego[221] nadal podstawowe[241] wyposa¿enie[141] lotnictwa[121] bombowego[221] RAF[=], drugim[251] z[62] brytyjskich[222] zak³adów, który[211] zaj±³[501] siê do¶wiadczeniami z[65] samolotami w[66] uk³adzie[161] delty[121], jest Boulton[+] and[+] Paul[+] Limited[/]. 
 377 189~Jankiewicz Z.~Lataj±ce trójk±ty~MON~1964~81~4
 378 Kad³ub[111] o[66] konstrukcji[161] pó³skorupowej[261] mie¶ci w[66] swojej[261] przedniej[261] czê¶ci[161] ci¶nieniow±[241] kabinê dla[62] piêciu[32] cz³onków[122] za³ogi[121], wyposa¿on±[241] w[64] fotele[142], które[212] w[66] razie[161] niebezpieczeñstwa[121] mog± byæ[57] katapultowane[212]. Chwyty[112] powietrza[121] do[62] czterech[32] silników znajduj±[501] siê w[66] skrzyd³ach po[66] obu[36] stronach kad³uba. W[66] prototypach stosowano silniki[142] Saphire[/] i Avon[/]. Podwozie[111] sk³ada[501] siê z[62] trzech[32] wieloko³owych[222] zespo³ów. 
 379 190~Kawecki A.~O walce w eterze bez tajemnic~MON~1964~92~34
 380 Natê¿enie[141] to[241] mo¿na zwiêkszyæ przez[64] podwy¿szenie[141] mocy[121] w[66] impulsie, przez[64] zwiêkszenie[141] rozmiarów anteny[121], co[41] wyostrza wi±zkê promieniowania[121], oraz za[65] pomoc± innych[222] ¶rodków. Radiolokatory[112] naziemne[212] posiadaj± tego[221] rodzaju[121] mo¿liwo¶ci[142]. Natomiast urz±dzenia[112] zak³ócaj±ce[212] z[62] regu³y[121] musz± byæ ma³ej[221] mocy[121] i niewielkich[222] rozmiarów. Na[64] zwiêkszenie[141] mocy[121] stacji[121] radiolokacyjnej[221] nie mog± odpowiedzieæ zwiêkszeniem swojej[221] mocy[121], gdy¿ obci±¿aj± elektrownie[142] samolotu. 
 381 191~Kawecki A.~O walce w eterze bez tajemnic~MON~1964~97{?}~28
 382 Z[62] przeprowadzonych[222] badañ wynika, ¿e niektóre[212] materia³y[112] rokuj± nadzieje[142] na[64] uzyskanie[141] dobrych[222] rezultatów, jednak prawdopodobnie nadawa³yby[501] siê one tylko do[62] samolotów nie przekraczaj±cych[222] bariery[121] d¼wiêku[121]. Warto po¶wiêciæ kilka[34] s³ów szerokim[232] mo¿liwo¶ciom maskowania[121] celów przed[65] radiolokatorami umieszczonymi na[66] pok³adzie[161] samolotów oraz wytwarzaniu[131] fa³szywych[222] celów naziemnych[222]. 
 383 192~Kawecki A.~O walce w eterze bez tajemnic~MON~1964~131~11
 384 Podczas[62] pierwszych[222] nalotów bombowych[222] na[64] Angliê[/] nawigatorzy bombowców okre¶lali swoje[241] po³o¿enie[141] dokonuj±c pomiaru kierunku[121] odbioru fal z[62] tak zwanych[222] radiolatarni[122], czyli nadajników, których[222] sygna³y[112] by³y[57] znane[212], po³o¿enie[111] za¶ by³o[57] oznaczone[211] na[66] mapie[161]. Po[66] wykre¶leniu[161] na[66] mapie[161] zmierzonych[222] kierunków punkt[111] przeciêcia[121] wyznacza³ pozycjê samolotu. System[111] ten[211] zosta³[57] zak³ócony[211] przez[64] Anglików[142], którzy odbierali sygna³y[142] z[62] niemieckich[222] radiolatarni[122]. 
 385 193~Kazimierczuk Z.~Izotopy - nieznani czarodzieje~MON~1964~16~7
 386 Ale ju¿ atom[111] obdarzony[211] jednym[251] neutronem wiêcej, a wiêc ¿elazo[+] piêædziesi±t[+] dziewiêæ[111] jest izotopem promieniotwórczym[251]. Naruszyæ stabilno¶æ[141] j±dra[121] mo¿na nie tylko metod± "dok³adania[121]" mu neutronów. J±dro[111] jest nietrwa³e[211] równie¿ wtedy, kiedy ma za[+] ma³o neutronów. Je¶li ¿elazo-piêædziesi±t[+] sze¶æ[141] pozbawiæ jednego[221] neutronu, stanie[501] siê ono tak¿e izotopem promieniotwórczym[251]. 
 387 194~Kazimierczuk Z.~Izotopy - nieznani czarodzieje~MON~1964~76~13
 388 Przyrz±d[111] sk³ada[501] siê z[62] cynkowego[221] zasobnika, w[66] którym[261] umieszczona jest[57] aluminiowa probówka z[65] niewielk±[251] ilo¶ci± tulu-sto[+] siedemdziesi±t[121] lub europu-sto[+] piêædziesi±t[+] piêæ[121]. Przyrz±d[111] zawieszony[211] jest[57] nad[65] ta¶m±, na[66] której[261] przesuwa[501] siê ruda[111]. Wchodz±c w[64] zasiêg[141] promieniowania[121], diamenty[112] silnie rozb³yskuj±. Reszta jest spraw± specjalnego[221] mechanizmu który[21] wy³awia ¶wiec±ce[242] grudki[142]. 
 389 195~Kazimierczuk Z.~Izotopy - nieznani czarodzieje~MON~1964~114~4
 390 S± to[41] jednak neutrony[112] tak zwane[212] prêdkie[212]  posiadaj±ce[212] mimo[62] kilkakrotnych[222] zderzeñ ci±gle jeszcze do¶æ du¿±[241] energiê. Podkre¶lamy to[44] nie bez[62] powodu, istniej± bowiem jeszcze neutrony[112] spowolnione[212]  zwane[212] tak¿e termicznymi. Rzecz[111] w[66] tym[46], ¿e detektory[112] rejestruj±ce[212] neutrony[142] prêdkie[242] s± zupe³nie niewra¿liwe[212] na[64] neutrony[142] termiczne[242]. Ten[211] w³a¶nie fakt[111] mia³ decyduj±ce[241] znaczenie[141] dla[62] dalszego[221] rozwoju[121] badañ geologicznych[222], [&] 
 391 196~Kazimierczuk Z.~Izotopy - nieznani czarodzieje~MON~1964~165~13
 392 Do[62] normalnych[222] aparatów rentgenowskich[222] potrzebne[211] jest wysokie[211] napiêcie[111]. Delikatne[241] i skomplikowane[241] urz±dzenie[141] musz± obs³ugiwaæ wysoko kwalifikowani fachowcy. A przy[66] tym[46] aparaty[112] rentgenowskie[212] s± drogie[212], niewygodne[212] w[66] transporcie i w[66] wielu[36] miejscowo¶ciach odizolowanych[262] od[62] wielkich[222] o¶rodków  na[+] ogó³ niemo¿liwe[212] do[62] zastosowania[121]. 
 393 197~Kazimierczuk Z.~Izotopy - nieznani czarodzieje~MON~1964~196~8
 394 Naukowcy pracuj± tak¿e nad[65] ¶rodkami zabezpieczaj±cymi przed[65] promieniowaniem. Badania[112] s±[57] prowadzone[212] wprawdzie w[66] wielu[36] wypadkach na[64] zlecenie[141] instytucji[122] cywilnych[222], ale w³a¶nie wojsko[111] jest[57] szczególnie zainteresowane[211] ich[42] pozytywnymi wynikami. Warto tu przytoczyæ takie[242] osi±gniêcia[142], jak[9] wytworzenie[141] nowego[221] materia³u, chroni±cego[221] przed[65] szkodliwym[251] dzia³aniem neutronów i promieniowaniem gamma. Nowy[211] materia³[111] o[66] nazwie[161] Densithene[/] jest mieszanin± sproszkowanego[221] o³owiu[121] i tworzywa[121] sztucznego[221]. 
 395 198~Zieleziñski J.~Obs³uga techniczna samolotów sportowych~Wyd. Kom. i £.~1962~100~22
 396 Bezwzglêdnie do[62] ich[42] liczby[121] zaliczyæ trzeba zabezpieczenia[142] po³±czeñ. W[66] przypadku[161] zawleczek[122] wymagania[112] te[212] dotycz± w[66] pierwszym[261] rzêdzie materia³u i ¶rednicy[121] zawleczki[121]. Zawleczki[112] wykonywane[212] s±[57] w[64] sposób[141] znormalizowany[241] w[66] zale¿no¶ci[161] od[62] ¶rednicy[121] ¶rub i sworzni[122]. Przy[66] ich[42] wytwarzaniu[161] znajduje zastosowanie[111] wêglowa stal konstrukcyjna zwyk³ej[221] jako¶ci[121]. 
 397 199~Zieleziñski J.~Obs³uga techniczna samolotów sportowych~Wyd. Kom. i £.~1962~135~5
 398 Poprawnie zbudowane[212] ¶ci±gacze[112] powinny byæ[57] poddawane[212] jedynie obci±¿eniom osiowym[232]. Powinny one byæ[57] równie¿ zabezpieczone[212] przed[65] ewentualnym[251] rozkrêceniem[+] siê za[65] pomoc± wy¿arzonego[221] drutu mosiê¿nego[221] lub ¿elaznego[221] drutu ocynkowanego[221] o[66] ¶rednicy[161] osiem dziesi±tych[122] do[62] jednego[221] milimetra. Do[62] zabezpieczenia[121] jednego[221] ¶ci±gacza potrzebne[212] s± dwa[31] kawa³ki[112] drutu o[66] jednakowej[261] d³ugo¶ci[161]. Wymiary[112] tych[22] drutów uzale¿nione[212] s±[57] od[62] numeru ¶ci±gacza i wynosz±: [&] 
 399 200~Zieleziñski J.~Obs³uga techniczna samolotów sportowych~Wyd. Kom. i £.~1962~148~21
 400 Uk³ady[112] sterowania[121] samolotów kryj± w[66] sobie[161] nieraz drobne[242] niespodzianki[142], których[222] nieznajomo¶æ[111] utrudniaæ mo¿e[5] szybk±[241] regulacjê wychyleñ sterów. Dlatego te¿ przed[65] przyst±pieniem do[62] regulacji[121] wychyleñ sterowych[222] konieczne[211] jest zapoznanie[+] siê[111] z[65] kinematyk± uk³adu sterowego[221]. Najwiêcej trudno¶ci[122] przysparza zwykle regulacja wychyleñ lotek[122], a to[41] ze[62] wzglêdu na[64] stosunkowo skomplikowan±[241] mechanikê ró¿nicowo¶ci[121]. 
 401 201~Zieleziñski J.~Obs³uga techniczna samolotów sportowych~Wyd. Kom. i £.~1962~261~14
 402 Gdy jednak ilo¶æ[111] opi³ków stopniowo siê zwiêksza[501], silnik[111] wymaga rozebrania[121] w[66] celu[161] stwierdzenia[121] przyczyny[121] ich[42] pojawienia[+] siê[121]. Niektóre[212] instrukcje[112] u¿ytkowania[121] samolotów zalecaj± po[66] spuszczeniu[161] zu¿ytego[221] oleju[121] przemywanie[141] instalacji[121] olejowej[221] naft±. Przy[66] czynno¶ci[161] tej[261] nale¿y jednak zwa¿aæ na[64] to[44], aby[9] nie nalaæ nafty[121] do[62] wnêtrza[121] silnika. Stosuje siê[41] tak¿e czêsto p³ukanie[141] instalacji[121] za[65] pomoc± czystego[221] oleju[121] w[64] sposób[141] omówiony[241] ju¿ wy¿ej przy[66] dokonywaniu[161] zmiany[121] gatunku[121] oleju[121]. 
 403 202~Zieleziñski J.~Obs³uga techniczna samolotów sportowych~Wyd. Kom. i £.~1962~265~9
 404 Do[62] wytworzenia[121] pr±du wysokiego[221] napiêcia[121] w[66] silnikach tych[262] s³u¿y prawie[8] zawsze urz±dzenie[111] zwane iskrownikiem. W[66] nielicznych[262] tylko przypadkach w[66] bardzo ma³ych[262] samolotach sportowych[262] stosowany[211] jest[57] jeszcze bateryjny[211] system[111] zapalania[121] (u[62] nas[42] w[66] kraju[161] nie[+] ma takich[222] samolotów w[+] ogóle). Pracuje on na[66] tej[261] samej[261] zasadzie[161] co[9] system[111] iskrownikowy[211] z[65] t±[251] ró¿nic±, ¿e sk³ada[501] siê z[62] akumulatora jako[62] ¼ród³a[121] pr±du, cewki[121] indukcyjnej[221] przetwarzaj±cej[221] pr±d[141] niskiego[221] napiêcia[121] p³yn±cy[241] z[62] akumulatora na[64] pr±d[141] wysokiego[221] napiêcia[121], urz±dzenia[121] "delco[/]", [&] 
 405 203~Zieleziñski J.~Obs³uga techniczna samolotów sportowych~Wyd. Kom. i £.~1962~162~14
 406 W[66] wiêkszo¶ci[161] samolotów sportowych[222] fotele[112] za³ogi[121] wyposa¿one[212] s±[57] w[64] urz±dzenia[142] do[62] regulacji[121] ich[42] po³o¿enia[121]. Urz±dzenie[111] to[211] mo¿e[5] byæ dwojakie[211]. Mo¿e[5] na[64] przyk³ad[141] umo¿liwiaæ przesuwanie[141] fotela do[62] przodu i do[62] ty³u, albo jego[42] podnoszenie[141] do[62] góry[121] i opuszczenie[141] do[62] do³u. Spotyka siê[41] tak¿e bardziej skomplikowane[242] urz±dzenia[142], które[212] ³±cz± w[66] sobie[46] jednocze¶nie oba[34] kierunki[142] ruchów. W[66] takim[261] przypadku[161] przesuwaniu[131] fotela do[62] przodu towarzyszy[5] jego[42] jednoczesne[211] unoszenie[111] do[62] góry[121]. 
 407 204~¯mihorski E.~Konstrukcje przek³adowe~MON~1964~26~15
 408 Zmniejszenie[111] ciê¿aru uzyskane[211] przez[64] zastosowanie[141] konstrukcji[122] przek³adowych[222] daje korzy¶ci[142] równie¿ w[66] lotnictwie wojskowym[261] i sportowym[261]. Korzy¶ci[142] te[242] jednak trudno jest wykazaæ w[66] postaci[161] konkretnych[222] oszczêdno¶ci[122], stwierdzone[212] s±[57] natomiast polepszenia[112] osi±gów, jak[9] wzrost[111] ud¼wigu[121], zwiêkszenie[111] prêdko¶ci[121], zasiêgu[121], zmniejszenie[111] ciê¿aru w[66] porównaniu[161] z[65] rozwi±zaniami konwencjonalnymi. 
 409 205~¯mihorski E.~Konstrukcje przek³adowe~MON~1964~35~19
 410 Wype³niacze[112] papierowe[212] s± najtañsze[212] z[62] obecnie znanych[222]. Sam[211] papier[111] mimo[62] sklejenia[121] go[42] w[64] komórkowy[241] blok[141] jest tworzywem o[66] niskiej[261] wytrzyma³o¶ci[161] i z[62] tego[221] powodu wymaga usztywnienia[121] przez[64] nasycenie[141] go[42] ¿ywic±. ¯ywica po[66] utwardnieniu[161] usztywnia papier[141] i zabezpiecza go[44] przed[65] wp³ywami atmosferycznymi. W[66] wyniku[161] przesycenia[121] papieru ¿ywic± otrzymuje siê[41] blok[141] komórkowy[241] o[66] dobrej[261] wytrzyma³o¶ci[161] na[64] ¶ciskanie[141], jednak wytrzyma³o¶æ[111] na[66] ¶cianie[161] pozostaje niska, [&] 
 411 206~¯mihorski E.~Konstrukcje przek³adowe~MON~1964~62~9
 412 Spienianie[111] i utwardzanie[111] wype³niacza[121] o[66] grubo¶ci[161] cztery do[62] piêtna¶cie milimetrów wymaga nagrzania[121] formy[121] do[62] osiemdziesiêciu[32] stopni Celsjusza[/][121] w[66] czasie od[62] piêtnastu[32] do[62] dwudziestu[32] minut. Przetrzymanie[111] w[66] tej[261] temperaturze[161] przez[64] sze¶ædziesi±t[34] minut powoduje spienienie[+] siê[141] mieszaniny[121] pianotwórczej[221]. Podwy¿szenie[111] temperatury[121] do[62] stu[32] piêædziesiêciu[32] stopni Celsjusza[/][121] w[66] czasie od[62] dwudziestu[32] do[62] dwudziestu[32] piêciu[32] minut ma na[66] celu[161] utwardzenie[141] spienionego[221] tworzywa[121]. 
 413 207~¯mihorski E.~Konstrukcje przek³adowe~MON~1964~89~15
 414 Jak[9] widaæ z[62] wykresu, piêædziesi±t[31] piêæ[31] procent[122] kosztów przypada na[64] materia³[141] matrycy[121], listew i operacjê rozpuszczania[121], reszta za¶ kosztów  na[64] materia³[141] ok³adzin i wype³niacza, walcowanie[141], formowanie[141] cylindra i monta¿[141] zespo³u. Druga metoda ³±czenia[121] wype³niaczy z[65] ok³adzinami  lutowanie[111], zapewnia wysok±[241] wytrzyma³o¶æ[141] po³±czeñ. 
 415 208~¯mihorski E.~Konstrukcje przek³adowe~MON~1964~95~19
 416 Filmy[112] klejowe[212] maj± tê zaletê w[66] stosunku[161] do[62] innych[222] rodzajów klejów, ¿e zapewniaj± sta³±[241] grubo¶æ[141] warstwy[121] kleju[121], przy[66] czym[46] ca³a powierzchnia ³±czenia[121] pokryta jest[57] klejem, a wytrzyma³o¶æ[111] po³±czeñ obu[32] wyk³adzin (dolnej[221] i górnej[221]) z[65] wype³niaczem jest jednakowa. Najczê¶ciej stosowane[212] filmy[112] przy[66] wytwarzaniu[161] elementów przek³adkowych[22] maj± ciê¿ar[141] w³a¶ciwy[241] od[62] piêtna¶cie setnych[122] do[62] jednej[221] drugiej[121] metrów kwadratowych[222] klejonej[221] powierzchni[121]. 
 417 209~Elsztein P.~Zagadki lotu~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~22~8
 418 Budowê tunelu[121] rozpoczynamy od[62] wyciêcia[121] sto¿kowej[221] dyszy[121] z[62] kartonu grubo¶ci[121] pó³tora milimetra, wed³ug[62] rozmiarów podanych[222] na[66] rozwiniêciu[161] rysunku[121] dziesi±tego[221]. Po[66] wyciêciu[161] obrysu[121] zwijamy go[44] bez[62] za³amania[121] i sklejamy spi³owuj±c przedtem klinowato brzegi[142] kartonu, tak aby[9] dysza nie mia³a najmniejszego[221] grubienia[121] w[66] miejscu[161] spojenia[121]. Podstawa dyszy[121] sk³ada[501] siê z[62] deseczek lub sklejki[121] od[62] trzech[32] do[62] piêciu[32] milimetrów grubo¶ci[121]. 
 419 210~Elsztein P.~Zagadki lotu~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~61~16
 420 Jeszcze bardziej pouczaj±ce[241] do¶wiadczenie[141] z[65] walcem mo¿na wykonaæ puszczaj±c go[44] z[62] pewnej[221] wysoko¶ci[121]. Ruch[141] obrotowy[241] uzyskujemy podobnie jak[9] przy[66] poprzednim[261] do¶wiadczeniu[161] dziêki[63] zastosowaniu[131] nici[122]. Walec[111] puszczony[211] rozpêdza[501] siê opadaj±c pionowo i nagle za³amuje tor[141] lotu, spadaj±c pod[65] pewnym[251] k±tem do[62] ziemi[121], jakby siê ¶lizga³[501] po[66] niewidzialnej[261] równi[161] pochy³ej[261]. 
 421 211~Elsztein P.~Zagadki lotu~Wydawnictwa Naukowo-Techniczne~1965~90~5
 422 Zauwa¿yæ mo¿na przy[66] tym[46], ¿e maksymalny[241] zasiêg[141] uzyska nasz[211] model[111] rakiety[121] przy[66] k±cie startu oko³o[8] czterdzie¶ci piêæ stopni, a maksymalny[241] pu³ap[141] (wysoko¶æ[141]) mniej wiêcej na[66] po³owie[161] zasiêgu[121] przy[66] k±cie startu oko³o[8] dziewiêædziesi±t stopni. W[66] celu[161] analizy[121] poszczególnych[222] krzywych[122] na[66] tablicy[161] wykre¶la siê[41] siatkê wspó³rzêdnych[122]. Najprostsze[212] obliczenia[112] umo¿liwiaj± okre¶lenie[141] najkorzystniejszego[221] k±ta startu dla[62] uzyskania[121] maksymalnego[221] zasiêgu[121]. 
 423 212~Klejman H.~Masery i lasery nowe zdobycze elektroniki~MON~1965~87~21
 424 Monokryszta³[111] rubinu mo¿e[5] te¿ emitowaæ promienie[142] w[64] sposób[141] ci±g³y[241]. Daje siê[41] wtedy koncentracjê jonów chromu dziesiêciokrotnie mniejsz±[241] (polepsza[501] siê wówczas monochromatyczno¶æ[111], ale moc[111] wyj¶ciowa znacznie spada, prêt[111] utrzymuje[501] siê w[66] temperaturze[161] ciek³ego[221] azotu) oraz stosuje siê[41] specjalny[241] uk³ad[141] intensywnego[221] pompowania[121] optycznego[221]. Moc[111] promieniowania[121] wyj¶ciowego[221] jest przy[66] tym[46] ma³a, bo rzêdu[62] kilku[32] miliwatów. 
 425 213~Klejman H.~Masery i lasery nowe zdobycze elektroniki~MON~1965~134~4
 426 W[66] tym[261] okresie w[66] gwa³townym[261] tempie nastêpowa³y coraz to[8] nowe[212] odkrycia[112] i wynalazki[112], a czasopisma[112] naukowe[212] i techniczne[212] publikowa³y niemal w[66] ka¿dym[261] numerze nowe[242] rewelacje[142] z[62] tej[221] dziedziny[121]. Laser[111] rubinowy[211], gazowy[211], szklany[211], pó³przewodnikowy[211], cieczowy[211]  oto z[+] grubsza plon[111] niespe³na trzech[32] lat. Tempo[111] i¶cie b³yskawiczne[211], bogactwo[111] problematyki[121] naukowo-technicznej[221] ogromne[211], rezultaty[112] prac imponuj±ce[212]! 
 427 214~Klejman H.~Masery i lasery nowe zdobycze elektroniki~MON~1965~152~10
 428 Z[65] wi±zk± o[66] k±cie rozwarcia[121] jedna minuta mo¿na przy[66] ich[42] pomocy[161] rozró¿niæ przedmioty[142] o[66] wymiarach od[62] trzech[32] do[62] piêciu[32] metrów w[66] odleg³o¶ci[161] dziesiêciu[32] kilometrów. Taki[211] lokator[111] mo¿e[5] wspó³pracowaæ z[65] konwencjonalnym[251] mikrofalowym[251] radarem dalekiego[221] zasiêgu[121], jako[61] przystawka do[62] precyzyjnych[222] pomiarów w[66] mniejszym[261] promieniu. Wymiary[112] i ciê¿ar[111] lokatora[121] optycznego[221] bliskiego[221] zasiêgu[121] s± ma³e[212], rzêdu kilkunastu[32] kilogramów, co[41] decyduje o[66] jego[42] portatywno¶ci[161], szczególnie wygodnej[261] dla[62] wojska[121]. 
 429 215~Klejman H.~Masery i lasery nowe zdobycze elektroniki~MON~1965~155~5
 430 Taki[211] lokator[111] mo¿e[5] s³u¿yæ do[62] pomiarów szybko¶ci[121] i przyspieszeñ pojazdów kosmicznych[222] lub sztucznych[222] satelitów, jak[9] równie¿ do[62] precyzyjnych[222] pomiarów w[66] odniesieniu[161] do[62] celów ruchomych[222]  w[66] zakresie zastosowañ wojskowych[222]. Jednak najbardziej perspektywiczne[211] jest wykorzystanie[111] bardzo dobrej[221] czu³o¶ci[121] tego[221] urz±dzenia[121] do[62] wykrywania[121] i pomiarów i obiektów poruszaj±cych[+] siê[222] szczególnie wolno[8], na[64] przyk³ad[141] z[65] prêdko¶ci± jednego[221] milimetra na[64] sekundê. W[66] tym[261] przypadku[161] dopplerowskie[211] przesuniêcie[111] czêstotliwo¶ci[121] wynosi a¿ cztery[34] metaherze[142]! 
 431 216~Klejman H.~Masery i lasery nowe zdobycze elektroniki~MON~1965~157~31
 432 Wykorzystanie[111] laserowej[221] technologii[121] "przebijania[121]" bardzo dok³adnych[222] mikrootworów, w[66] dowolnie twardym[261] materiale, pozwala na[64] obróbkê dysz wykonanych[222] z[62] wêglików spiekanych[222], co[41] zwiêksza ich[42] trwa³o¶æ[141] niemal dwie¶ciekrotnie w[66] porównaniu[161] z[65] dyszami stalowymi. Praktycznie nieograniczone[241] zwiêkszenie[141] trwa³o¶ci[121] mo¿e[5] daæ u¿ycie[111] o[62] tego[221] celu[121] korundu. 
 433 217~Nowacki T., Pióro T.~Cz³owiek a technika wojenna~MON~1964~25~6
 434 Niemniej wa¿n±[241] rolê odgrywaj± ¶rodki[112] przeprawowe[212], których[222] warto¶ci[112] techniczne[212] wp³ywaj± w[66] powa¿nej[261] mierze[161] na[64] tempo[141] operacji[121]. Szczególnego[221] znaczenia[121] nabiera to[211] zagadnienie[111] w[66] operacjach na[66] europejskim[261] teatrze dzia³añ, obfituj±cym[261] w[64] du¿±[241] ilo¶æ[141] rzek, kana³ów i innych[222] przeszkód wodnych[222]. Nowoczesne[212] ¶rodki[112] przeprawowe[212] pozwalaj± ju¿ obecnie na[64] pokonywanie[141] rzek niemal bez[62] zatrzymania[121] wojsk, co[41] umo¿liwia zwiêkszenie[141] tempa[121] dzia³añ. 
 435 218~Nowacki T., Pióro T.~Cz³owiek a technika wojenna~MON~1964~44~1
 436 W[66] zasadzie[161] mo¿na stwierdziæ ¿e postêp[111] w[66] technice[161] wojennej[261] powoduje wypieranie[141] stosunkowo niewielkiej[221] ilo¶ci[121] rodzajów uzbrojenia[121], wprowadza natomiast wiele[34] typów nowych[222]. Dzieje[501] siê tak miêdzy[+] innymi dlatego, ¿e pojawienie[+] siê[111] ka¿dej[221] nowej[221] broni[121] wywo³uje natychmiast odpowiednie[242] zmiany[142] w[66] postaci[161] wynajdywania[121] ¶rodków obrony[121] czynnej[221] lub biernej[221]. Mo¿na wiêc sformu³owaæ ogólne[241] prawo[141] rozwoju[121] techniki[121] wojennej[221], wyra¿aj±ce[+] siê[241] w[66] rosn±cym[261] zró¿nicowaniu[161] ¶rodków walki[121]. 
 437 219~Nowacki T., Pióro T.~Cz³owiek a technika wojenna~MON~1964~55~20
 438 Inny[211] czynnik[111] wp³ywaj±cy[211] na[64] liczebno¶æ[141] wojsk, rodzaj[111] uzbrojenia[121], równie¿ nie naruszy³ masowego[221] charakteru wspó³czesnej[221] armii[121]. Rozwój[111] techniki[121] doprowadzi³ do[62] redukcji[121] kawalerii[121], ale na[66] tym[46] w³a¶ciwie skoñczy³a[501] siê redukcyjna dzia³alno¶æ[111] generalnych[222] sztabów. Pojawi³[501] siê natomiast ca³y[211] garnitur[111] nowych[222] rodzajów wojsk organizowanych[222] w[64] miarê pojawiania[+] siê[121] nowego[221] uzbrojenia[121], a wiêc lotnictwo[111], wojska[112] pancerne[212], jednostki[112] obrony[121] przeciwlotniczej[221], wojska[112] rakietowe[212] i inne[212]. 
 439 220~Nowacki T., Pióro T.~Cz³owiek a technika wojenna~MON~1964~68~6
 440 Wzajemne[211] powi±zanie[111] ró¿norodnych[222] systemów uzbrojenia[121], szereg[111] konieczno¶ci[122] przed[65] jakimi staje konstruktor broni[121]  to[41] niew±tpliwie bardzo istotne[212] czynniki[112] wp³ywaj±ce[212] na[64] powstanie[141] pewnej[221] tendencji[121] wystêpuj±cej[221] dzi¶ ostrzej ni¿ kiedykolwiek w[66] historii[161] wojskowo¶ci[121], a mianowicie tendencji[121] do[62] wyrównywania[121] bilansu osi±gniêæ w[66] rozwoju[161] techniki[121] na[66] ¶wiecie. Jeste¶my na[64] przyk³ad[141] ¶wiadkami tego[42], jak[9] znakomite[212] osi±gniêcia[112] Zwi±zku[/][121] Radzieckiego[/][221] w[66] dziedzinie[161] nowych[222] broni[122] wywo³uj± gor±czkowe[242] wysi³ki[142] sztabów i instytutów badawczych[222] pañstw imperialistycznych[222] do[62] odrobienia[121] swych[222] opó¼nieñ w[66] tej[261] dziedzinie[161]. 
 441 221~Nowacki T., Pióro T.~Cz³owiek a technika wojenna~MON~1964~72~10
 442 W[66] Stanach[/][162] Zjednoczonych[/][262] na[64] przyk³ad[141] wiêcej ni¿ po³owa specjalistów[122] zajêtych[222] dzia³alno¶ci± badawczo-naukow±[251] i konstruowaniem pracuje w[66] dziedzinie[161] problematyki[121] wojennej[221]. Zmiany[112] i wynalazki[112] w[66] wielu[36] ga³êziach nauki[121] znajduj± niemal natychmiast odzwierciedlenie[141] w[66] dziedzinie[161] wojskowej[261]  osi±gniêcia[112] fizyki[121] atomowej[221], pó³przewodniki[112], ultrad¼wiêki[112] i infrad¼wiêkowe[212] fale[112], ¶wiat³o[111] podczerwone[211], technika rachunkowa i tym[232] podobne[212]. 
 443 222~Nowacki T., Pióro T.~Cz³owiek a technika wojenna~MON~1964~97~15
 444 Wywód[111] ten[211] ukazuje w[66] specyficznym[261] ¶wietle znaczenie[141] czynnika ludzkiego[221] w[66] wojnie[161]. Ukazuje go[44] od[62] strony[121] poziomu intelektualnego[221] osób odpowiedzialnych[222] za[64] przygotowania[142] obronne[242] i dzia³ania[142] wojenne[242], a maj±cych[222] olbrzymi[241] wp³yw[141] na[64] zachowanie[141] lub wyniszczenie[141] ludno¶ci[121] w³asnego[221] kraju[121]. Naczelne[212] dowództwa[112] i ich[42] koncepcje[112] w[66] znacznym[261] stopniu decyduj± o[66] losach danej[221] spo³eczno¶ci[121] i armii[121] w[66] czasie dzia³añ wojennych[222]. 
 445 223~Nowacki T., Pióro T.~Cz³owiek a technika wojenna~MON~1964~152~23
 446 Przez[64] pojêcie[141] "automatyka" rozumie siê[41] procesy[142] techniczne[242], w[66] których[262] cz³owiek nie bierze bezpo¶redniego[221] udzia³u, czyli nie stanowi[5] ogniwa[121] w[66] obwodzie ich[42] dzia³ania[121], natomiast organizuje proces[141] automatyczny[241] oraz pe³ni[5] funkcje[142] kierowania[121] i kontroli[121] (uruchomienie[111], nastawienie[111], regulacja, konserwacja, nadzór[111] i naprawa). 
 447 224~Nowacki T., Pióro T.~Cz³owiek a technika wojenna~MON~1964~161~20
 448 Prostszy[211] sposób[111] przyspieszania[121] adaptacji[121] ¶wietlnej[221] polega na[66] ograniczeniu[161] o¶wietlenia[121] tych[222] pomieszczeñ, w[66] których[262] operatorzy znajduj±[501] siê przed[65] objêciem dy¿uru. W[66] takich[262] pomieszczeniach nale¿y unikaæ otwartych[222] lamp elektrycznych[222] bez[62] przys³oniêtych[222] w³ókien ¿arzenia[121]. Poleca siê[41] stosowaæ ¿arówki[142] o[66] matowej[261] powierzchni[161] i matowe[242] aba¿ury[142]. Po[66] przebywaniu[161] w[66] takim[261] pomieszczeniu[161] maksymaln±[241] czu³o¶æ[141] osi±ga siê[41] ju¿ po[66] dwudziestu[36] minutach pozostawania[121] w[66] ciemno¶ci[161]. 
 449 225~Bêdkowski L., Kru¶ J.~Elektryczno¶æ w samolocie~MON~1965~16~6
 450 W[66] niektórych[262] samolotach pasa¿erskich[262] stosowane[211] jest[57] indywidualne[211] o¶wietlenie[111], umo¿liwiaj±ce[211] ka¿demu pasa¿erowi czytanie[141] w[64] taki[241] sposób[141], aby[9] nie przeszkadza³o to[41] pozosta³ym[232]. Oprawê z[65] ¿arówk± o[66] mocy[161] dwadzie¶cia do[62] trzydzie¶ci watt[122] z[65] odb³y¶nikiem i z[65] uk³adem soczewek wbudowuje siê[41] w[64] ¶cianê kabiny[121]. Bañka lampy[121] ma specjalny[241] kszta³t[141], dziêki[63] czemu[43] strumieñ[111] ¶wietlny[211] skierowany[211] jest[57] na[64] gazetê lub ksi±¿kê w[66] promieniu[161] ko³a[121] piêædziesiêciu[32] centymetrów. 
 451 226~Bêdkowski L., Kru¶ J.~Elektryczno¶æ w samolocie~MON~1965~29~3
 452 Moc[111] ¿arówki[121] wynosi piêædziesi±t[34] watt[122]. Nastêpnym[251] spo¶ród[62] ¶wiate³ pomocniczych[222] jest ¶wiat³o[111] sygnalizacji[121] wypuszczenia[121] podwozia[121]. Oprawa ¶wiat³a[121] jest[57] zabudowana w[66] dolnej[261] czê¶ci[161] kad³uba. ¦wiat³o[111] w[66] kolorze ¿ó³tym[261] podaje na[64] ziemiê sygna³[141] informuj±cy[241] o[66] wypuszczonym[261] podwoziu[161]. Zasiêg[111] widoczno¶ci[121] tego[221] ¶wiat³a[121] wynosi trzy[34] kilometry[142], k±t[111] wi±zki[121] ¶rednio sto[34] osiemdziesi±t[34] stopni w[66] dolnej[261] pó³kuli[161]. 
 453 227~Bêdkowski L., Kru¶ J.~Elektryczno¶æ w samolocie~MON~1965~104~5
 454 Dla[62] umo¿liwienia[121] za³odze[131] orientacji[121] przy[66] przelocie nad[65] poszczególnymi radiolatarniami stosuje siê[41] dodatkowe[242] nadajniki[142] sygna³ów przelotu, tak zwane[242] markiery[142], które[212] uruchamiaj± na[66] pok³adzie samolotu odpowiednie[242] sygna³y[142] d¼wiêkowe[242] (dzwonek[111]) i ¶wietlne[242] (lampka sygnalizacyjna). Wzd³u¿[62] linii[121] l±dowania[121] mo¿e[5] znajdowaæ[501] siê kilka[31] markierów[122] (dwa[31] lub trzy[31]), ka¿dy[211] w[66] innej[261] odleg³o¶ci[161] od[62] pocz±tków pasa l±dowania[121]. 
 455 228~Bêdkowski L., Kru¶ J.~Elektryczno¶æ w samolocie~MON~1965~76~7
 456 Naj³atwiejszym[251] sposobem zapalania[121] mieszanki[121] jest zap³on[111] od[62] iskry[121] elektrycznej[221]. Iskrê elektryczn±[241] mo¿na wywo³aæ za[65] pomoc± impulsu pr±du elektrycznego[221] o[66] wysokim[261] napiêciu[161]. Impulsy[112] takie[212] wytwarzane[212] s±[57] przez[64] specjalne[242] urz±dzenia[142], tak zwane[242] iskrowniki[142] i cewki[142] zap³onowe[242]. Natomiast urz±dzenie[111], które[211] wytwarza iskrê bezpo¶rednio w[66] cylindrze, zwane[211] jest[57] ¶wiec±[151] zap³onow±[251]. 
 457 229~Burakowski T., Sala A.~Noktowizja~MON~1965~50~14
 458 Ziemskimi ¼ród³ami promieniowania[121] s± wszystkie[212] cia³a[112] znajduj±ce[+] siê[212] na[66] kuli[161] ziemskiej[261]. Przyk³adami ziemskich[222] ¼róde³ naturalnych[222] mog± byæ: piasek[111], woda, gleba, ska³a, drzewa[112], ro¶liny[112], zwierzêta[112], ludzie i tak dalej. Charakterystyka widmowa ka¿dego[221] z[62] nich[42] zale¿y zarówno od[62] temperatury[121], jak[9] równie¿ od[62] w³asno¶ci[121] powierzchni[121] i kszta³tu ¼ród³a[121]. 
 459 230~Burakowski T., Sala A.~Noktowizja~MON~1965~115~7
 460 Widikon zosta³[57] opracowany[211] w[66] ostatnich[262] latach i nale¿y do[62] przetworników obrazu z[65] niepe³nym[251] przetwarzaniem. Spo¶ród[62] innych[222] telewizyjnych[222] lamp analizuj±cych[222] wyró¿nia[501] siê dobr±[251] czu³o¶ci±, prost±[251] budow± i najmniejszymi rozmiarami (maksymalna ¶rednica dwadzie¶cia osiem milimetrów, maksymalna d³ugo¶æ[11] sto sze¶ædziesi±t milimetrów), co[41] szczególnie predysponuje go[44] do[62] wykorzystania[121] w[66] telewizji[161] specjalnej[261]. 
 461 231~Cheda W., Malski M.~Jak powstaje samolot~MON~1965~37~19
 462 Pu³apem samolotu nazywa[501] siê wysoko¶æ[111], na[66] której[261] samolot[111] dysponuje jeszcze prêdko¶ci± wznoszenia[+] siê[121] równ±[251] jednej[221] piêædziesi±tej[121] metra na[64] sekundê. Jest on szczególnie wa¿ny[211] dla[62] samolotów wojskowych[222]. Samoloty[112] te[212] na[66] du¿ych[262] wysoko¶ciach ³atwiej mog± prowadziæ dzia³ania[142] na[66] du¿ych[262] wysoko¶ciach zarówno zaczepne[242], jak[9] i obronne[242]. Pu³ap[111] wp³ywa równie¿ na[64] zmniejszenie[141] kosztów eksploatacji[121] dziêki[63] temu[43], ¿e ze[65] wzrostem wysoko¶ci[121] zmniejszaj±[501] siê opory[112] aerodynamiczne[212], a co[41] za[65] tym[45] idzie maleje si³a potrzebna na[64] ich[42] pokonanie[141]. 
 463 232~Cheda W., Malski M.~Jak powstaje samolot~MON~1965~146~37
 464 Wyszkolenie[111] pilota[121] lataj±cego[221] na[66] tych[262] nowoczesnych[262] samolotach te¿ osi±ga zawrotne[242] sumy[142] i kosztuje wiêcej ni¿[9] wykszta³cenie[111] piêciu[32] lekarzy[122] i trzech[32] filozofów[122]. Podobnie wygl±da sytuacja w[66] dziedzinie[161] nowoczesnych[222] samolotów pasa¿erskich[222]. Znana amerykañska firma Boeing[/] poda³a do[62] wiadomo¶ci[121], ¿e koszty[112] przez[64] ni±[44] poniesione[212] na[64] opracowanie[141] pasa¿erskiego[221] odrzutowca Boeing-siedemset[+] siedem[/], po[66] uruchomieniu[161] seryjnej[221] produkcji[121] i sprzedaniu[161] ró¿nym[232] liniom lotniczym[232] trzystu[32] piêædziesiêciu[32] sztuk tych[222] samolotów, nie zwróci³y[501] siê. 
 465 233~Telakowska W., Reindl T.~Problemy wzornictwa przemys³owego~PWN~1966~22~24
 466 Oczywi¶cie o[66] dalszych[262] losach analogicznych[222] inicjatyw rozstrzygaj± potem[8] specyficzne[212] warunki[112] poszczególnych[222] krajów. Omawiane[212] dwa[31] przyk³ady[112] dostatecznie ilustruj± taki[241] w³a¶nie przebieg[141] spraw[122]. Na[+] pewno wychowankowie Bauhausu[121] szybciej ni¿ absolwenci warszawskiej[221] akademii[121] mogli dotrzeæ do[62] problemów wzornictwa[121] produkcji[121] przemys³owej[221]. Byli[5] te¿ do[62] niej[42] lepiej przygotowani. 
 467 234~Telakowska W., Reindl T.~Problemy wzornictwa przemys³owego~PWN~1966~62~17
 468 Towary[112] znajduj±ce[+] siê[212] w[66] sklepach i demonstrowane[212] w[66] witrynach, powszechnie noszone[212] ubiory[112], meble[112] naszych[222] mieszkañ, przedmioty[112], którymi siê otaczamy[501], ¶rodki[112] komunikacji[121], wyposa¿enie[111] dworców, hoteli, ¶wietlic i kin  wszystko[41] to[211] ma wp³yw[141] na[64] kszta³towanie[141] sposobu bycia[121], upodobañ, przyzwyczajeñ i mody[121]  s³owem na[64] kszta³towanie[141] kultury[121] i poziomu konsumpcji[121]. 
 469 235~Telakowska W., Reindl T.~Problemy wzornictwa przemys³owego~PWN~1966~126~25
 470 Przy[66] komponowaniu[161] ¶wiadomie, a czasem[8] pod¶wiadomie dokonywana jest[57] dzi¶ selekcja i ograniczanie[111] elementów sk³adaj±cych[+] siê[222] na[64] ca³o¶æ[141], szukanie[111] zwiêz³o¶ci[121], jednoznaczno¶ci[121], rzetelno¶ci[121] plastyczno¶ci[121] wyrazu. Potrzeba[111] prostoty[121] nasila[501] siê. Bez[62] trudu zauwa¿yæ to[44] mo¿na nie tylko we[66] wspó³czesnej[261] architekturze[161], ubiorze, formach sprzêtu komunikacyjnego[221], w[66] plakacie i innych[262] ¶rodkach propagandy[121] i reklamy[121]. 
 471 236~Jó¼wiak R.~Sztuczny wiatr~MON~1965~18~11
 472 Chc±c lataæ szybko, wygodnie i bezpiecznie musimy badaæ. Wszelkie[212] badania[112], a w[66] tym[261] przypadku[161] badania[112] aerodynamiczne[212], umo¿liwiaj± nam poznanie[141] zjawisk, z[65] którymi mo¿e[5] siê zetkn±æ[501] cz³owiek w[66] powietrzu[161]. Poznanie[111] tych[222] zjawisk w[66] badaniach aerodynamicznych[262] przeprowadzonych[262] na[66] ziemi[161], stwarza podstawy[142] dalszego[221] postêpu i zapobiega niepotrzebnemu nara¿eniu[131] ¿ycia[121] cz³owieka[121]. 
 473 237~Jó¼wiak R.~Sztuczny wiatr~MON~1965~67~9
 474 Nastêpnym[251] kryterium[151] warunkuj±cym[251] pe³ne[241] podobieñstwo[141] aerodynamiczne[241] jest liczba Macha[/][121], obrazuj±ca wp³yw[141] ¶ci¶liwo¶ci[121] powietrza[121] na[64] charakter[141] przep³ywu. Liczb± Macha[/][121] nazywamy stosunek[141] prêdko¶ci[121] d¼wiêku[121], czyli prêdko¶ci[121] rozchodzenia[+] siê[121] d¼wiêku[121] (g³osu) w[66] danym[261] o¶rodku[161] (powietrzu[161]). 
 475 238~Jó¼wiak R.~Sztuczny wiatr~MON~1965~115~12
 476 Pamiêtamy bowiem, ¿e ka¿dej[231] nadd¼wiêkowej[231] prêdko¶ci[131] przep³ywu odpowiada tylko jeden[241] okre¶lony[241] kszta³t[141] dyszy[121]. W[66] tym[261] przypadku[161] elastyczne[212] ¶cianki[112] dyszy[121], mog±ce[212] znacznie siê odkszta³caæ[501], przybieraj± potrzebne[242] kszta³ty[142] pod[65] naciskiem specjalnie wykonanych[222] do[62] tego[221] celu[121] instalacji[122]. Nale¿y nadmieniæ, ¿e dyfuzor[111] zmniejszaj±cy[211] prêdko¶ci[142] przep³ywu od[62] warto¶ci[122] nadd¼wiêkowych[222] do[62] podd¼wiêkowych[222], powinien mieæ równie¿ regulowany[241] kszta³t[141]. 
 477 239~Jó¼wiak R.~Sztuczny wiatr~MON~1965~122~14
 478 Oprócz[62] powy¿szych[222] czynników zjawisku[131] odbitej[221] fali[121] uderzeniowej[221] towarzyszy[5] zwiêkszenie[+] siê[111] czasu trwania[121] przep³ywu ustalonego[221]. Wzrost[111] ten[211] jest jednak niewielki[211] i czas[111] przep³ywu ustalonego[221] jest w[66] dalszym[261] ci±gu[161] bardzo krótki[211]. Niewielkie[241] zwiêkszenie[141] czasu przep³ywu ustalonego[221] mo¿na uzyskaæ tak¿e przez[64] d³u¿enie[141] rury[121] niskiego[221] ci¶nienia[121]. 
 479 240~Jó¼wiak R.~Sztuczny wiatr~MON~1965~133~13
 480 Modele[112] startuj± przewa¿nie z[62] ziemi[121] (mo¿na je[44] równie¿ wypuszczaæ z[62] samolotu). Do[62] tego[221] celu[121] u¿ywa siê[41] silników rakietowych[222] na[64] paliwo[141] sta³e[241], które[211] nastêpnie oddziela[501] siê od[62] modelu[121] i opada. Przed[65] prób± przeprowadza siê[41] badania[142] atmosfery[121] za[65] pomoc± radiosond, rakiet i tym[232] podobne[212]. Badania[112] aktualnych[222] parametrów atmosfery[121] (ci¶nienia[121], wilgotno¶ci[121] gêsto¶ci[121], temperatury[121]) niezbêdne[212] s± dla[62] wprowadzenia[121] poprawek do[62] wyników pomiarów (na[64] przyk³ad[141] prêdko¶ci[121]). 
 481 241~Jó¼wiak R.~Sztuczny wiatr~MON~1965~204{?}~24
 482 W³a¶ciwe[211] obliczenie[111] i zaprojektowanie[111] takich[222] nietypowych[222] konstrukcji[122] dachowych[222] wymaga znajomo¶ci[121] rozk³adu ci¶nieñ na[66] dachu[161] w[66] zale¿no¶ci[161] od[62] kierunku[121] i prêdko¶ci[121] wiatru. Maj±c rozk³ady[142] ci¶nieñ na[66] dachu[161], ³atwo jest obliczyæ obci±¿enia[142] dzia³aj±ce[242] na[64] poszczególne[242] segmenty[142] konstrukcji[121] i wykryæ miejsca[142] najbardziej obci±¿one[242], które[242] trzeba bêdzie wzmocniæ. 
 483 242~Kochañski M.~Od balisty do dzia³a atomowego~MON~1965~14~17
 484 Si³y[121] miotaj±cej[221] w[66] balistach dostarcza³y pêki[112] skrêconych[222] ¿y³[122] zwierzêcych[222], umocowane[212] pionowo w[66] ramie[161] zbudowanej[261] z[62] klocków drewnianych[222] w[64] pêki[142] ¿y³[122] wk³adano dwie[34] d¼wignie[142] z[62] obu[32] stron ko³yski[121], drugie[242] koñce[142] ko³yski[121] ³±czono z[65] d¼wigni±. Aby[9] wystrzeliæ pocisk[141], napinano ciêciwê za[65] pomoc± ko³owrotka i utrzymywano w[66] stanie[161] napiêtym[261] na[66] zaczepie[161]. Przed[65] ciêciw±, w[66] wy¿³obieniu[161] ko³yski[121], uk³adano pocisk[141], którym[251] by³ kamieñ[111] lub strza³a. 
 485 243~Kochañski M.~Od balisty do dzia³a atomowego~MON~1965~51~12
 486 Przy[66] zwyk³ym[261] dzia³aniu[161] zapalnika przyczynami zadzia³ania[121] sp³onki[121] zapalaj±cej[221] mog± byæ: nak³ucie[111] przez[64] iglicê mechanizmu uderzeniowego[221], przesuwaj±c±[+] siê[241] w[66] kierunku[161] sp³onki[121] pod[65] wp³ywem bezw³adno¶ci[121] podczas[62] uderzenia[121] pocisku[121] w[64] przeszkodê (w[66] zapalnikach uderzeniowych[262]); nak³ucie[111] iglic± mechanizmu zegarowego[221] w[66] mechanicznym[261] zapalniku[161] czasowym[261]; impuls[111] pr±du w[66] zapalnikach zbli¿eniowych[262] i zapalnikach elektrycznych[262] uderzeniowych[262] lub czasowych[262]. 
 487 244~Kochañski M.~Od balisty do dzia³a atomowego~MON~1965~95~12
 488 Wspó³czynnik[111] kszta³tu pocisku[121] jest czê¶ci± sk³adow±[251] tak zwanego[221] wspó³czynnika batalistycznego[221] pocisku[121], który[211] w[66] postaci[161] nieco uproszczonej[261] przedstawiony[211] jest[57] zwi±zkiem [~] bêd±cym[251] zasadnicz±[251] charakterystyk± balistyczn±[251] pocisków. W[66] powy¿szym[261] wzorze [~]. Oznacza kaliber[141] pocisku[121] [~] jego[42] ciê¿ar[141] [~]. Czym[9] jest [~] mniejsze[211], tym[9] lepiej, gdy¿ ¶wiadczy to[41] o[66] mniejszych[262] oporach napotykanych[262] przez[64] pociski[142] w[66] czasie lotu. 
 489 245~Kochañski M.~Od balisty do dzia³a atomowego~MON~1965~115~3
 490 Zamki[112] poosiowo suwliwe[212] ró¿ni±[501] siê od[62] zamków klinowych[222] i ¶rubowych[222] tym[45], ¿e przy[66] otwieraniu[161] i zamykaniu[161] maj± ruch[141] posuwisty[241], równoleg³y[241] do[2] osi[121] przewodu lufy[121]. Mo¿na wykorzystywaæ je[44] przy[66] tym[46] dla[62] szeregu[121] czynno¶ci[122] takich[222], jak[9] na[64] przyk³ad[141] pêd[111] mechanizmu do[62] noszenia[121] i podawania[121] nabojów, wyrzucanie[111] wystrzelonych[222] ³usek i dosy³anie[111] kolejnego[221] naboju[121] do[62] komory[121] nabojowej[221]. 
 491 246~Kochañski M.~Od balisty do dzia³a atomowego~MON~1965~170~8
 492 Wybuch[141] ³adunku[121] atomowego[221] przeprowadza siê[41] przez[64] szybkie[241] przej¶cie[141] masy[121] paliwa[121] atomowego[221] w[64] stan[141] skupiony[241]. Kr±¿±ce[212] dotychczas swobodnie neutrony[112] wywo³uj± reakcjê ³añcuchow±[241]. Intensywno¶æ[141] wybuchu[121] wzmagaj± otaczaj±ce[212] paliwo[141] atomowe[241] specjalne[12] pow³oki[112] grafitowe[212], których[222] zadaniem jest utrudnianie[111] wylatywania[121] neutronów na[+] zewn±trz ³adunku[121]. W[66] chwili[161] spotkania[121] z[65] celem[151] na[66] okre¶lonej[261] odleg³o¶ci[161] od[62] celu[121] nastêpuje wybuch[111] zwyk³ego[221] materia³u[121] wybuchowego[221]. 
 493 247~Kochañski M.~Od balisty do dzia³a atomowego~MON~1965~199~22
 494 Wie¿a czo³gu[121] jest dwudzielna. Bêd±c ko³ysk± dla[62] dzia³a[121], górna czê¶æ[111] wie¿y[121] waha[501] siê w[66] czopach dolnej[221], obrotowej[221] czê¶ci[121] wie¿y[121]. Wahliwa[211] wie¿a umo¿liwia ustawienie[141] na[66] czo³gu[161] potê¿nego[221] dzia³a[121], które[211] znajduje[501] siê poza[65] jego[42] dzia³em bojowym[251]. Dziêki[63] temu[43] mo¿na zmierzyæ ¶rednicê czê¶ci[121] obrotowej[221] czo³gu[121] i ogólne[242] wymiary[142] czo³gu[121], a przez[64] to[44] i jego[42] ciê¿ar[141]. Francuskie[212] czo³gi[112] ciê¿kie[212] o[66] podobnej[261] konstrukcji[161] nie zosta³y[57] wprowadzone[212] na[64] uzbrojenie[141]. 
 495 248~Pilecki S.~Od Ikara mêdrsi~MON~1965~19~16
 496 Jonosfera jest warstw± zalegaj±c±[251] nad[65] stratosfer± na[66] wysoko¶ci[161] od[62] oko³o[8] osiemdziesiêciu[32] do[62] oko³o[8] sze¶æset kilometrów. Sk³ada[501] siê ona z[62] silnie zjonizowanych[222] o[66] ujemnym[261] ³adunku[161] elektrycznym[261] cz±stek rozrzedzonych[222] gazów. W[66] ni¿szych[262] partiach atmosfery[121], w[66] zwi±zku[161] z[65] wiêksz±[251] gêsto¶ci± powietrza[121], jony[112] nie mog± istnieæ przez[64] d³u¿szy[241] okres[141] czasu, na[66] wiêkszych[262] jednak wysoko¶ciach mo¿liwo¶ci[112] te[212] s± znaczne[212]. Stopieñ[111] jonizacji[121] i wysoko¶æ[111] jonosfery[121] nad[65] powierzchni± ziemi[121] s± zmienne[212] i zale¿± od[62] pory[121] doby[121] i roku[121], nasilenia[121] plam s³onecznych[222] i tym[232] podobnych[222]. 
 497 249~Pilecki S.~Od Ikara mêdrsi~MON~1965~24~34
 498 Najbardziej istotny[241] wp³yw[141] na[64] organizm[141] cz³owieka[121] wywieraj± przeci±¿enia[112] powstaj±ce[212] w[66] tych[262] w³a¶nie kierunkach. Wp³yw[111] przyspieszenia[121] (przeci±¿enia[121]) na[64] organizm[141] cz³owieka[121] zale¿ny[211] jest[57] od[62] nastêpuj±cych[222] czynników: warto¶ci[121] przyspieszenia[121], czasu jego[42] dzia³ania[121] prêdko¶ci[121] narastania[121] przyspieszenia[121], kierunku[121] si³ przyspieszenia[121] wzglêdem[65] cia³a[121] obcego[221], czê¶ci[122] cia³a[121], na[64] które[242] si³y[112] te[212] dzia³aj±, czêsto¶ci[121] zmian tych[222] si³ i stanu organizmu. 
 499 250~Pilecki S.~Od Ikara mêdrsi~MON~1965~82~15
 500 W[66] szko³ach takich[262] szkoli siê[41] ró¿nych[242] specjalistów[142], których[222] praca wi±¿e[501] siê z[65] wypadkami i awariami w[66] lotnictwie. S± wiêc nimi piloci, nawigatorzy, ³±czno¶ciowcy, mechanicy jak równie¿ lekarze, sanitariusze i inni. Zakres[111] wiedzy[121] o[66] s³u¿bie[161] ratowniczej[261] jest bardzo obszerny[211], gdy¿ awarie[112] mog± zachodziæ w[66] bardzo ró¿nych[262] warunkach, a sposoby[112] przeciwdzia³ania[121] im[43] lub likwidowania[121] czy zmniejszania[121] ich[42] nastêpstw musz± byæ inne[212] na[66] oceanie, w[66] lasach, na[66] jeziorach lub w[66] za¶nie¿onych[262] górach. 
 501 251~Pilecki S.~Od Ikara mêdrsi~MON~1965~177~31
 502 Bior±c pod[64] uwagê du¿e[242] trudno¶ci[142], jakie[212] mog± wyst±piæ z[65] hodowl± wy¿szych[222] ro¶lin na[66] statku[161] kosmicznym[261], zwrócono uwagê na[64] ro¶linê wodn±[241] Wolffia[+] arrhiza[$]. A¿ sze¶ædziesi±t[34] do[62] sze¶ædziesiêciu[32] piêciu[32] procent[122] ca³ej[221] tej[221] masy[121] stanowi± wêglowodany[142] (skrobia). Nie jest[57] wykluczone[211], ¿e równie¿ niektóre[212] ro¶liny[112] wy¿sze[212] w[66] ograniczonej[261] ilo¶ci[161] bêd±[56] mog³y[52] byæ[57] hodowane[212] na[66] pok³adzie[161] statku[121] kosmicznego[221]. 
 503 252~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~34~1
 504 Architektura romañska narasta³a na[66] tradycji[161] antycznego[221] Rzymu[/], odrodzonej[261], skodyfikowanej[261] i rozwiniêtej[261] w[66] oparciu[161] o[64] nowe[241] imperium[141] Karola[/][121] Wielkiego[/][221] i Ottonów[/][122]. Dawne[212] rzymskie[212] wzorce[112] techniczne[212], przestrzenne[212] i plastyczne[212]  najmniej przez[64] "ciemne[242] wieki[142]" zniekszta³cone[212] w[66] Italii[/][161]  wraz z[65] ³aciñsk±[251] "romañsk±[251]" kultur± wêdrowa³y na[64] pó³noc[141], po[66] drodze[161] upraszczane[212], a w[66] zakresie kompozycji[121] planu, bry³y[121] i p³aszczyzny[121] poddane[212] nowemu, geometrycznemu modu³owi. Na[66] pó³nocy[161], a szczególnie na[66] terenach normandzkiej[221] Francji[/][121] i Anglii[/][121] romanizm[111] przechodzi³ w[66] ci±gu[161] dwunastego[221] wieku[121] zupe³nie zasadnicze[242] przeobra¿enia[142]. 
 505 253~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~70~31
 506 ¦ci¶le centralna o¶mioboczna nawa ze[65] smuk³ym[251] ciosowym[251] s³upem, rozsuwaj±cym[251] ze[62] ¶rodka ¿ebra[121] gwia¼dzistej[221] sieci[121] sklepienia[121], posiada³a analogie[142] w[66] przykatedralnych[262] kapitularzach angielskich[262], genetycznie bli¿sza by³a[5] jednak zapewne kwadratowym[232] kapitularzom Malborka[/] czy wrêcz jednos³upowemu cysterskiemu kapitularzowi niedalekiego[221] L±du[/]. O¶miobok[111] nie stanowi[5] jednak ca³ego[221] ko¶cio³a w[66] Gos³awicach[/], lecz wi±¿e[501] siê czterema bokami z[65] formuj±cymi rzut[141] krzy¿a aneksami: [&] 
 507 254~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~94~22
 508 Podczas[+] gdy na[66] nizinach o[66] obliczu[161] stylowym[261] architektury[121] decydowa³y nadal ko¶cio³y[112], w[66] Ma³opolsce[/][161] ju¿ w[66] piêtnastym[261] wieku[161] budownictwo[111] ¶wieckie[211] nie ustêpuje sakralnemu. Doskona³o¶ci± artystyczn±[251] i techniczn±[251] mo¿e[5] siê ono tylko równaæ[501] z[65] ówczesn±[251] mieszczañsk±[251] architektur± Gdañska[/][121], ale jego[42] wybitne[212] przyk³ady[112] powstaj± nie[+] tyle[9] na[64] zlecenie[141] mieszczan, co[9] kulturalnych[222] ma³opolskich[222] mo¿now³adców[122]. Ich[42] poczynania[142] budowlane[242] przyæmi dopiero od[62] koñca pierwszej[221] æwierci[121] szesnastego[221] wieku[121] mecenat[111] ostatnich[222] Jagiellonów[/][122], [&] 
 509 255~Supiñski W.~Sto lat okrêtów wojennych~MON~1965~23~17
 510 Napêd[111] parowy[211] zwiêkszy³ znacznie zdolno¶ci[142] manewrowe[242] okrêtów, co[41] doprowadzi³o do[62] ponownego[221] pojawienia[+] siê[121] taranów. Tarany[112] zawiod³y ostatecznie w[66] praktyce[161], lecz przez[64] nastêpne[241] pó³wiecze[141] stanowi³y charakterystyczny[241] element[141] konstrukcyjny[241] okrêtów i wywar³y niema³y[241] wp³yw[141] na[64] taktykê bitew morskich[222] dziewiêtnastego[221] wieku[121]. 
 511 256~Supiñski W.~Sto lat okrêtów wojennych~MON~1965~43~33
 512 Pozioma czê¶æ[111] pok³adu znajdowa³a[501] siê nieco powy¿ej[62] linii[121] wodnej[221], pochy³e[212] boki[112] natomiast schodzi³y poni¿ej[62] tej[221] linii[121]. Ca³o¶æ[111] tworzy³a co¶[44] w[66] rodzaju[161] dachu[121] chroni±cego[221] ¿ywotne[242] czê¶ci[142] okrêtu przed[65] pociskami. Pok³ad[111] pancerny[211] okrêtu mia³[5] tylko trzydzie¶ci[34] osiem[34] milimetrów grubo¶ci[121], lecz poniewa¿ móg³ byæ[57] trafiony[211] tylko pod[65] ma³ym[251] k±tem, dawa³ skuteczn±[241] ochronê przed[65] pociskami ¶rednich[222] kalibrów. 
 513 257~Supiñski W.~Sto lat okrêtów wojennych~MON~1965~53~26
 514 Entuzjazm[111] do[62] tej[221] nowej[221] broni[121] wyst±pi³ przede[+] wszystkim we[66] Francji[/][161], która widzia³a w[66] torpedowcach skuteczn±[241] przeciwwagê dla[62] potê¿nej[221] floty[121] angielskich[222] okrêtów liniowych[222]. W[66] ci±gu[161] o¶miu[32] lat, miêdzy[65] rokiem tysi±c osiemset osiemdziesi±tym[251] ósmym[251] a tysi±c osiemset dziewiêædziesi±tym[251] szóstym[251], wybudowano we[66] Francji[/][161] siedemdziesi±t[34] piêæ[34] torpedowców, przy[66] czym[46] ograniczono do[62] minimum[121] budowê nowych[222] okrêtów liniowych[222]. 
 515 258~Supiñski W.~Sto lat okrêtów wojennych~MON~1965~61~16
 516 Torpedowce[112] dawnego[221] typu zosta³y[57] ca³kowicie wyparte[212] z[62] u¿ycia[121], jako[61] okrêty[112] bojowe[212], przez[64] niszczyciele[142] i kutry[142] torpedowe[242]. Pozosta³e[212] jeszcze w[66] sk³adzie[161] flot stare[212] torpedowce[112] by³y[57] u¿ywane[212] w[66] czasie wojny[121] jako[61] przybrze¿ne[212] jednostki[112] dozorowe[212]. Te[242] same[242] funkcje[142] spe³nia³y torpedowce[112] nowo budowane[212] przez[64] niektóre[242] pañstwa[142], jak[9] W³ochy[/][142] i Niemcy[/][142]. 
 517 259~Supiñski W.~Sto lat okrêtów wojennych~MON~1965~166~11
 518 Obecnie jednak uznano, ¿e uzbrojenie[111] to[211] jest ju¿ niewystarczaj±ce[211] pod[65] wzglêdem[151] dono¶no¶ci[121] i jedno[211] z[62] dzia³[122] kalibru sto dwadzie¶cia siedem milimetrów ma byæ[57] zamienione[211] na[64] pojedyncz±[241] wyrzutniê pocisków kierowanych[222] przeciwlotniczych[222] typu Tartar[/][111] o[66] dono¶no¶ci[161] dwadzie¶cia jeden tysiêcy metrów, a dotychczasowy[211] miotacz[111] bomb g³êbinowych[222] na[64] ulepszony[241] miotacz[141] rakieto-torped[122] typu Asroc[/][111] o[66] dono¶no¶ci[161] czterna¶cie tysiêcy piêæset metrów. Za³oga liczy czterystu[32] piêædziesiêciu[32] ludzi[122]. 
 519 260~Supiñski W.~Sto lat okrêtów wojennych~MON~1965~180~9
 520 Okrêty[12] pomocnicze[212] zyska³y na[66] znaczeniu[161] we[66] wspó³czesnych[262] warunkach, gdy¿ stare[212] bazy[112] s±[57] powa¿nie zagro¿one[212] przez[64] broñ[141] atomow±[241], a flota bêdzie[56] musia³a[52] byæ[57] zaopatrzona w[64] potrzebne[242] ¶rodki[142] na[66] nie maj±cych[262] odpowiednich[222] urz±dzeñ redach[162], a nawet na[66] pe³nym[261] morzu[161]. Wiêkszo¶æ[111] pañstw pos³uguje[501] siê jednak jeszcze okrêtami pomocniczymi zbudowanymi w[66] czasie drugiej[221] wojny[121] ¶wiatowej[221]. 
 521 261~Witkowski B.J.~Od lontu do radiozapalnika~MON~1965~13~13
 522 Dzia³anie[111] zapalnika rurkowego[221] by³o bardzo proste[211]  choæ czêsto zawodne[211]  od[62] gazów prochowych[222], maj±cych[222] wysok±[241] temperatur w[66] chwili[161] strza³u, zapala³[501] siê knot[111], od[62] którego[221] ogieñ[111] przechodzi³ do[62] zapalnika. Masa prochowa zapalnika pali³a[501] siê przez[64] okre¶lony[241] czas[141], po[66] up³ywie którego[221] ogieñ[111] dochodzi³ do[62] ³adunku[121] wybuchowego[221]  powoduj±c rozerwanie[+] siê[141] pocisku[121] i ra¿enie[141] przeciwnika[121] od³amkami. 
 523 262~Witkowski B.J.~Od lontu do radiozapalnika~MON~1965~76~7
 524 Wiadomo powszechnie, ¿e kondensatory[112] przy[66] w³±czeniu[161] do[62] uk³adu pr±du sta³ego[221] nie przewodz± pr±du, natomiast zostaj±[57] na³adowane[212]. Dlatego, mówi±c na[66] marginesie, wyjêcie[111] wtyczki[121] odbiornika radiowego[221] z[62] sieci[121] wcale nie daje gwarancji[121] unikniêcia[121] podczas[62] manipulacji[121] we[66] wnêtrzu[161] pora¿enia[121] pr±dem. Natomiast kondensatory[112] doskonale przewodz± pr±d[141] zmienny[241] i dlatego mog± w[66] tym[261] wypadku[161] spe³niæ rolê urz±dzenia[121] zabezpieczaj±cego[221] w[66] opisywanym[261] zapalniku[161]. 
 525 263~Witkowski B.J.~Od lontu do radiozapalnika~MON~1965~89~2
 526 Czêstotliwo¶æ[111] odebranych[222] fal bêdzie[56] równie¿ ró¿ni³a[521] siê od[62] fal wysy³anych[222] z[62] powodu istnienia[121] tak zwanej[221] prêdko¶ci[121] wzglêdnej[221] (miêdzy[65] pociskiem a samolotem), czyli czêstotliwo¶æ[111] ta bêdzie[56] siê zmienia³a[521] zgodnie z[65] opisanym[251] ju¿ zjawiskiem Dopplera[/][121]. Czêstotliwo¶æ[111] fal odbitych[222] któr±[241] oznaczamy przez[64] [~] wzrasta podczas[62] zbli¿ania[+] siê[121] pocisku[121] do[62] celu[121]. 
 527 264~Witkowski B.J.~Od lontu do radiozapalnika~MON~1965~114~19
 528 Ka¿de[211] nagrzane[211] cia³o[111] emituje promienie[142] podczerwone[242] i im[9] ma wy¿sz±[241] temperaturê, tym[9] wyra¼niej mo¿na okre¶liæ ilo¶æ[141] promieniowania[121]. Doskona³ym[251] promiennikiem tych[222] fal jest lec±cy[211] samolot[111], który[211] emituje moc[141] nawet rzêdu kilku[32] kilowatów. Dlatego powsta³y[5] g³owice[112] samonaprowadzaj±ce[212], które[212] pracuj± w[66] zakresie fal podczerwonych[222] w[64] sposób[141] bierny[241]. 
 529 265~Sêkowski S., Szostakiewicz S.~¦wiat tworzyw sztucznych~WP~1965~34~23
 530 Istniej± dwa[31] kwasy[112]: cyjanowy[211] i piorunowy[211], których[222] cz±steczki[112] sk³adaj±[501] siê z[62] tej[22] samej[221] liczby[121] atomów tych[222] samych[222] pierwiastków; mimo[64] to[44] ka¿dy[211] z[62] tych[222] zwi±zków wykazuje zupe³nie inne[242] w³a¶ciwo¶ci[142]. Pierwszy[211] z[62] nich[42], kwas[111] cyjanowy[211], tworzy z[65] metalami bardzo trwa³e[241] po³±czenie[141], wytrzymuj±ce[241] nawet pra¿enie[141] do[62] czerwono¶ci[121]. Drugi[221], kwas[111] piorunowy[211], daje z[65] tymi samymi metalami zwi±zki[142] nies³ychanie ³atwo, [&] 
 531 266~Sêkowski S., Szostakiewicz S.~¦wiat tworzyw sztucznych~WP~1965~48~22
 532 W[66] latach siedemdziesi±tych[262] ubieg³ego[221] wieku[121] s³ynnemu chemikowi niemieckiemu Baeyerowi[/] oraz jego[42] uczniom znany[211] ju¿ by³[57] fakt[111] ³±czenia[+] siê[121] fenolu[121] z[65] formaldehydem w[66] obecno¶ci[11] kwasów na[64] substancjê przypominaj±c±[241] konsystencj± ¿ywicê. O[66] wyci±gniêciu[161] z[62] tej[221] wiadomo¶ci[121] jakich¶[222] korzy¶ci[122] praktycznych[222] nie my¶lano, gdy¿ formaldehyd[111] by³ jeszcze wówczas zwi±zkiem bardzo drogim[251], niedostêpnym[251] na[64] skalê przemys³ow±[241]. 
 533 267~Sêkowski S., Szostakiewicz S.~¦wiat tworzyw sztucznych~WP~1965~157~1
 534 A wiêc z[65] nylonem mo¿emy siê spotkaæ[501] dzi¶ niemal wszêdzie. W[66] mieszkaniu[161], w[66] szpitalu, we[66] wszelkich[262] ¶rodkach lokomocji[121] morskiej[221], l±dowej[221] i powietrznej[221], w[66] górach czy nad[65] morzem, w[66] fabryce[161], na[66] stadionie sportowym[261] czy na[66] zabawie[161], gdzie dziesi±tki[112] nóg w[66] nylonowych[262] poñczochach i skarpetkach tañcz± w[64] tak[141] jazzu z[62] d³ugograj±cej[221] nylonowej[221] p³yty[121]. 
 535 268~Sêkowski S., Szostakiewicz S.~¦wiat tworzyw sztucznych~WP~1965~179~22
 536 Nie pomog³a akcja ratownicza, w[66] której[261] brali udzia³[141] najwybitniejsi naukowcy, a miêdzy[65] nimi wielki[211] Pasteur[/]. Setki[112] fabryk przerabiaj±cych[222] jedwab[141] stanê³y bezczynnie, ich[42] robotnicy[112] znale¼li[501] siê bez[62] pracy[121], a w³a¶ciciele zastanawiali[501] siê powa¿nie nad[65] ca³kowitym[251] zlikwidowaniem swych[222] zak³adów i przerzuceniem[+] siê na[64] produkcjê mniej ryzykown±[241] i mniej zale¿n±[241] od[62] kaprysów przyrody[121]. 
 537 269~Sêkowski S., Szostakiewicz S.~¦wiat tworzyw sztucznych~WP~1965~188~3
 538 Przez[64] odpowiednie[242] procesy[142] termiczne[242], mechaniczne[24] b±d¼ chemiczne[242] w³óknom poliamidowym[232] nadaje siê[41] trwa³±[241] postaæ[141] spiralnych[222] sprê¿ynek. Doskona³a sprê¿ysto¶æ[111] poliamidu, jak[9] równie¿ jego[42] zdolno¶æ[111] zachowywania[121] raz[8] nadanego[221] kszta³tu, sprawiaj±, ¿e dzianiny[112] i trykota¿e[112] wykonane[212] z[62] takich[222] sprê¿ynkowatych[222] w³ókien odznaczaj±[501] siê ¶wietn±[251] elastyczno¶ci±. 
 539 270~Gaszyñski L.~Niewidzialny s³uga~WP~1965~33~19
 540 Jednostk± napiêcia[121] jest wolt[111] w[66] skrócie [~], wywodz±cy[211] sw±[241] nazwê[141] od[62] nazwiska[121] w³oskiego[221] uczonego[221] Aleksandra[/][121] Volty[/][121], który[211] na[66] prze³omie osiemnastego[221] i dziewiêtnastego[221] wieku[121] zbudowa³ pierwsze[241] ¼ród³o[141] energii[121] elektrycznej[221] w postaci[161] ogniwa[121]. Jednostka ta jest[57] niew±tpliwie znana ju¿ choæby z[62] napisu "dwie¶cie[31] dwadzie¶cia[31] wolt[122]", wytrawionego[221] na[66] szkle ka¿dej[221] ¿arówki[121] czy na[66] metalowej[261] tabliczce[161] kuchenki[121] elektrycznej[221]. Czy jest to[41] jednostka "du¿a", czy "ma³a", zorientuje nas[44] poni¿sze[211] zestawienie[111] najczê¶ciej spotykanych[222] napiêæ[122]: [&] 
 541 271~Gaszyñski L.~Niewidzialny s³uga~WP~1965~46~23
 542 Jest to[41] niewielki[211] elektromagnes[111], uzwojenie[141] którego[221] ³±czymy ze[65] ¼ród³em pr±du za[65] po¶rednictwem na[64] przyk³ad[141] wy³±cznika przyciskowego[221] gdy naci¶niemy na[64] guziczek[141] owego[221] wy³±cznika, pod[65] wp³ywem pr±du przep³ywaj±cego[221] przez[64] uzwojenie[141] elektromagnesu rdzeñ[111] przyci±ga przegubow±[241] ¿elazn±[241] kotwiczkê. Jej[42] ruch[111] powoduje z[62] kolei[121] zwarcie[141] dwóch[32] styków, które[242] mo¿emy w³±czyæ do[62] jakiego¶[221] innego[221] obwodu. Najczê¶ciej jest to[41] obwód[111], w[66] którym[261] p³ynie[5] pr±d[111] o[66] du¿ym[261] natê¿eniu[161]. 
 543 272~Gaszyñski L.~Niewidzialny s³uga~WP~1965~56~25
 544 Tymczasem p³yta wolnoobrotowa o[66] ¶rednicy[161] dwudziestu[32] piêciu[32] centymetrów pozwala na[64] wys³uchanie[141] utworu trwaj±cego[221] osiemna¶cie[34] minut, a rozporz±dzaj±c p³yt± trzydziestocentymetrow±[251] mamy[5] zapewnion±[241] nieprzerwan±[241] kontemplacjê nagrania[121] przez[64] dwadzie¶cia[34] piêæ[34] minut. Istniej± te¿ ca³kiem ma³e[212] p³yty[112] d³ugograj±ce[212] o[66] ¶rednicy[161] siedemnastu[32] i piêæ dziesi±tych[122] centymetra. Odtwarzamy je[44] z[65] prêdko¶ci± czterdziestu[32] piêciu[32] obrotów na[64] minutê w[66] czasie do[62] siedmiu[32] minut. 
 545 273~Gaszyñski L.~Niewidzialny s³uga~WP~1965~116~7
 546 Czy¿by wiêc akumulator[111] przedstawia³ urz±dzenie[141], z[62] którego[221] mo¿na pobieraæ tyle[8] energii[121], ile[8] siê[41] jej[42] w[66] nim[46] poprzednio zmagazynowa³o? Niestety, nie. Z[62] akumulatora daje[501] siê uzyskaæ jedynie oko³o[8] siedemdziesi±t[34] procent[122] energii[121] uprzednio zmagazynowanej[221]. Ten[211] stosunek[111] energii[121] uzyskiwanej[221] do[6] doprowadzanej[221] zwie[501] siê sprawno¶ci± akumulatora. 
 547 274~Gaszyñski L.~Niewidzialny s³uga~WP~1965~125~18
 548 Otó¿ drugi[211] koniec[111] tego¿[221] uzwojenia[121] wyprowadzony[211] jest[57] na[+] zewn±trz do[62] przerywacza[121] mieszcz±cego[+] siê[221] we[66] wspólnej[261] obudowie[161] ze[65] wspomnianym[251] ju¿ rozdzielaczem. Na[64] przerywacz[141] sk³ada[501] siê nieruchomy[211] styk[111], przymocowany[211] do[62] oprawy[121] i po³±czony[211] z[65] mas±, oraz styk[111] ruchomy[211], utrzymywany[211] w[66] pozycji[161] zwarcia[121] przez[64] sprê¿ynuj±c±[241] blaszkê. Styki[112] s±[57] rozwierane[212] przez[64] krzywkê na[66] wa³ku napêdzaj±cym[261] palec[141] rozdzielacza. 
 549 275~Gaszyñski L.~Niewidzialny s³uga~WP~1965~131~7
 550 Mówi±c o[66] pr±dzie elektrycznym[261] wspomnieli¶my, ¿e atom[111] przypomina budow± Uk³ad[141] S³oneczny[241]. Dok³adniejsze[212] badania[112] wykaza³y jednak istnienie[141] zasadniczych[222] ró¿nic miêdzy[65] nimi. Pierwsza polega na[66] tym[46], ¿e planety[112] okr±¿aj± S³oñce[141] po[66] orbitach le¿±cych[262] niemal w[66] jednej[261] p³aszczy¼nie[161]  podczas[+] gdy elektrony[112] atomu ¶migaj± dooko³a[62] jego[42] j±dra[121] po[66] orbitach bardzo ró¿nie roz³o¿onych[262] w[66] przestrzeni[161]. 
 551 276~Gaszyñski L.~Niewidzialny s³uga~WP~1965~162~26
 552 Po[66] na³o¿eniu[161] rur ss±cych[222] i wê¿a[121] ss±cego[221] do[62] otworu w[66] przodzie obudowy[121] i nasadzeniu[161] na[64] jego[42] wlot[141] du¿ej[221] szczotki[121], mo¿emy ni±[45] czy¶ciæ przedmioty[142] p³askie[242] o[66] du¿ych[262], chropowatych[262] powierzchniach. Za[65] pomoc± za¶ ma³ej[221] szczotki[121] usuwamy kurz[141] z[62] mebli, ram, wnêk[122], ksi±¿ek i przedmiotów o[66] nierównej[261] powierzchni[161]. Ssawka du¿a s³u¿y do[62] czyszczenia[121] du¿ych[222] g³adkich[222] powierzchni[122], [&] 
 553 277~Gaszyñski L.~Niewidzialny s³uga~WP~1965~169~24
 554 Dopóki kabina porusza[501] siê z[65] nominaln±[251] prêdko¶ci±, linka uk³adu ogranicznika[121]  po³±czona przez[64] d¼wigniê [~] z[65] kabin±  przesuwa[501] siê równie¿ z[65] t±[251] sam±[251] prêdko¶ci±. W[66] trakcie obracania[+] siê[121] bloczka [~] specjalne[212] krzywki[112] na[66] jego[42] bocznej[261] powierzchni[161] zaczepiaj± rytmicznie o[64] podstawê przegubowo osadzonej[221] d¼wigni[121] [~], zmuszaj±c j± do[62] miarowych[222] wahniêæ w[66] kierunku[161] prostopad³ym[261] do[62] osi[121] ko³a[121]. 
 555 278~Biskupski S.~Uwaga peryskop!~WP~1962~61~14
 556 Horyzont[141] ogl±damy przez[64] jeden[241] okular[141], tote¿ odnosi siê[41] wra¿enie[141], ¿e patrzymy jednym[251] okiem. Wystarczy jednak chwila, ¿eby siê do[62] tego[42] przyzwyczaiæ[501]. W[66] okularze widoczne[212] s± dwie[31] wspó³rzêdne[212] linie[112] z[65] wyznaczon±[251] podzia³k±. Przy[66] ataku[161] torpedowym[261] podzia³ka ta u³atwia celowanie[141] i oddanie[141] celnej[221] salwy[121] torpedowej[221]. W[66] podzia³ce[161] ukazuje[501] siê nagle sylwetka statku[121] zd±¿aj±cego[221] w[66] kierunku[161] portu. 
 557 279~zbiorowa~Fantazja i rzeczywisto¶æ~Iskry~1963~219~1
 558 Po[66] w³±czeniu[161] walca do[62] obwodu elektrycznego[221] pr±d[111] przez[64] warstwê z[65] przewodno¶ci± dziurow±[251] nie p³ynie[5]. Mo¿e[5] on p³yn±æ tylko przez[64] rdzeñ[141] walca, jednak¿e w[64] miarê zwiêkszania[121] napiêcia[121], doprowadzonego[221] do[62] pier¶cienia z[62] indu[121], nie przewodz±ca warstwa z[65] przewodno¶ci± dziurow±[251] pogrubia[501] siê jak[+] gdyby, poszerza kosztem przewodz±cego[221] rdzenia. W[64] ten[241] sposób[141] drgania[112] s³abego[221] pr±du doprowadzonego[221] do[62] pier¶cienia[121], wywo³uj± zmiany[142] silnego[221] pr±du, [&] 
 559 280~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~125~8
 560 ¦rodkowe[211] przês³o[111] by³o tu szersze[211] i d¼wiga³o kondygnacjê drug±[241], równie¿ opilastrowan±[241], z[65] okr±g³ym[251] oknem w[66] ¶rodku. Poddanie[111] ¶cian dyscyplinie[131] porz±dku[121] stworzy³oby z[62] tej[221] fasady[121] jednorodn±[241], nowo¿ytn±[241] kompozycjê, gdyby zwieñczono j± trójk±tnym[251], klasycznym[251] frontonem, zamiast tradycyjnie odcinaæ szczyty[142], które[212] podobnie jak[9] w[66] pó¼nym[261] gotyku[161] stanowi± pole[141] odrêbnej[221] dekoracji[121]. Nad[65] naw± g³ówn±[251] wznosi³[501] siê typowy niderlandzki[211] szczyt[111] z[65] okuciowym[251] wype³nieniem. 
 561 281~Pawlak Z.~Maszyna i jêzyk~PWN~1964~485~106
 562 Wyja¶nia to[41], dlaczego symboliki[112] wygodne[212] dla[62] maszyn nie nadaj±[501] siê dla[62] pos³ugiwania[121] rêcznego[221]. Struktura ich[42] jest niezgodna ze[65] sk³adni± jêzyka potocznego[221] i s± one dlatego trudne[212] do[62] zrozumienia[121] i wymawiania[121]. Natomiast symbolika[111] nawiasowa jest odzwierciedleniem sk³adni[121] jêzyka potocznego[221] i dlatego pos³ugiwanie[+] siê[111] ni±[45] nie sprawia trudno¶ci[121]. 
 563 282~Biskupski S.~Uwaga peryskop!~WP~1962~159~19
 564 Próby[112] z[65] okrêtami podwodnymi wyposa¿onymi w[64] napêd[141] Waltera[/][121] odbywa³y[501] siê w[66] tysi±c dziewiêæset czterdziestym[261] czwartym[261] roku[161] w[66] rejonie Helu[/][121]. Do[62] zakoñczenia[121] wojny[121] Niemcy[112] zdo³ali wybudowaæ zaledwie cztery[34] jednostki[142] tego[221] typu, które[212] w[66] dzia³aniach udzia³u nie wziê³y. Okrêty[112] te[212] mia³y wyporno¶æ[141] nawodn±[241] trzysta czterna¶cie ton[122] i podwodn±[241] trzysta czterdzie¶ci piêæ ton[122], d³ugo¶æ[141] oko³o[62] czterdziestu[32] metrów, szeroko¶æ[141] trzy i piêæ dziesi±tych[122] metra. 
 565 283~Biskupski S.~Uwaga peryskop!~WP~1962~261~10
 566 Dawniej okrêt[111] podwodny[211] spe³nia³ jedynie taktyczne[242] zadania[142], broñ[111] j±drowa i energia atomowa pozwalaj± mu wyj¶æ[5] na[64] szerokie[242] przestrzenie[142] oceaniczne[242] i wykonywaæ zadania[142] o[66] charakterze operacyjnym[261]. Podwodny[211] okrêt[111] atomowy[211] mo¿e[5] zniszczyæ bazê morsk±[241], du¿y[241] o¶rodek[141] przemys³owy[241] lub zespó³[141] lotniskowców. W[66] przysz³o¶ci[161] walki[112] podwodne[212] stan±[501] siê jedn±[251] z[62] podstawowych[222] metod obrony[121] w³asnych[222] granic morskich[222] przed[65] prób± przenikniêcia[121] nieprzyjacielskich[222] okrêtów podwodnych[222]. 
 567 284~Gaszyñski L.~O woltach bez lêku~Iskry~1965~26~12
 568 Otó¿ gniazdko[111] wtyczkowe[211] znajduje[501] siê pod[65] napiêciem, przekazanym[251] mu z[62] elektrowni[121] przez[64] miejsk±[241] sieæ[141] elektryczn±[241], a si³a elektromotoryczna tkwi w[66] ka¿dej[261] z[62] pr±dnic, jakie[212] pracuj± w[66] tej[261] elektrowni[161], daj±c pr±d[141] do[62] sieci[121]. Czy pomiêdzy[65] napiêciem, si³± elektromagnetyczn±[251] istnieje jaka¶[211] zale¿no¶æ[111]? Oczywi¶cie. 
 569 285~Gaszyñski L.~O woltach bez lêku~Iskry~1965~158~2
 570 W¶ród[62] nieprzeniknionych[222] ciemno¶ci[122] nocy[121] brytyjskiemu okrêtowi[131] wojennemu udaje[501] siê bez[62] pomocy[121] samolotu zwiadowczego[221] wykryæ z[62] odleg³o¶ci[121] kilkunastu[32] kilometrów obecno¶æ[141] nieprzyjacielskiej[221] jednostki[121] p³ywaj±cej[221] i po[66] drugiej[261] ju¿ salwie[161] pos³aæ j± na[64] dno[141]. Równie¿ w[66] ci±gu[161] chmurnej[221] nocy[121] grupa angielskich[222] okrêtów otwiera ogieñ[141] do[62] skoncentrowanej[221] w[+] pobli¿u brzegów Peloponezu[/] w³oskiej[221] floty[121] wojennej[221] znajduj±cej[+] siê[221] daleko poza[65] zasiêgiem reflektorów, [&] 
 571 286~Gaszyñski L.~O woltach bez lêku~Iskry~1965~179~23
 572 W[66] rezultacie nast±pi os³abienie[111] wi±zki[121] pierwotnej[221] na[64] skutek[141] interferencji[121] wi±zek[122], skierowanych[222] przeciwnie do[62] jej[42] kierunku[121]. Dziêki[63] temu[43] do[62] fotokomórki[121] dotr± promienie[112] ¶wietlne[212] o[66] sile[161] zmieniaj±cej[+] siê[261] równie¿ w[64] takt[141] zmian przy³o¿onego[221], czyli "steruj±cego[221]" napiêcia[121]. Otrzymuje przeto ona ¶wiat³o[141] zmodulowane[241] [#] 
 573 287~Wajdowicz R.~Maszyny mówi±ce~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1966~18~4
 574 Po[66] odkryciu[161] zjawiska[121] pr±du elektrycznego[221] uczeni[112] potrafili pocz±tkowo oceniæ tylko czê¶æ[141] mo¿liwo¶ci[122], jakie[242] kry³y w[66] sobie[43] nowe[212] odkrycia[112], a mianowicie dzia³anie[111] cieplne[211] i chemiczne[211] pr±du. Liczne[212] jednak analogie[112] miêdzy[65] elektryczno¶ci± a magnetyzmem naprowadzi³y uczonych[142] na[64] my¶l[141] o[66] istnieniu[161] zwi±zku[121] miêdzy[65] tymi zjawiskami. 
 575 288~Wajdowicz R.~Maszyny mówi±ce~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1966~83~5
 576 Urz±dzenie[111] pod[65] nazw±[151] Messtronom[/][111] umo¿liwia³o regulacj± prêdko¶ci[121] obydwu[32] napêdów. Ale i te[212] pomys³y[112] nie utrzyma³y[501] siê. Zarówno w[66] Ameryce[/][161] aparatura Cameraphone[/] Edisona[/][121], jak[9] i w[66] Europie[/][161] Chronophone[/] Gaumonta[/][121], Biophon[/] Messtera[/][121] czy angielska Vivaphone[/] zaczê³y wychodziæ z[62] u¿ycia[121]. Rozwój[111] i produkcja urz±dzeñ d¼wiêkowych[222] w[66] zastosowaniu[161] do[62] kinematografii[121] zosta³y[57] w[66] tym[261] okresie wyra¼nie zahamowane[212] i oko³o[62] tysi±c dziewiêæset czternastego[221] filmy[112] mówione[212] zesz³y[5] w³a¶ciwie z[62] ekranów kin. 
 577 289~Wajdowicz R.~Maszyny mówi±ce~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1966~156~3
 578 Zmodulowane[211] w[64] ten[241] sposób[141] ¶wiat³o[111] ³uku[121] po[66] przedostaniu[+] siê[161] przez[64] w±sk±[241] szczelinê dawa³o zapis[141] na[66] ta¶mie[161] ¶wiat³oczu³ej[261]. Küchenmeister[/] nie zdecydowa³[501] siê na[64] zmianê wymiarów klatki[121] obrazowej[221] i umie¶ci³ ¶cie¿kê d¼wiêkow±[241] na[66] skraju[161] ta¶my[121] na[+] zewn±trz[62] perforacji[121] z[65] zachowaniem jednak normalnej[221] trzydziestopiêciomilimetrowej[221] szeroko¶ci[121] ta¶my[121] filmowej[221]. 
 579 290~Wajdowicz R.~Maszyny mówi±ce~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1966~165~16
 580 Udoskonalenie[111] konstrukcji[121] modulatorów ¶wiat³a[121] by³o tylko jednym[21] ze[62] ¶rodków, maj±cych[222] na[66] celu[161] podwy¿szenie[141] jako¶ci[121] zapisu d¼wiêku[121] na[66] ta¶mie[161] filmowej[261], w[66] latach trzydziestych[262] konstruktorzy najpowa¿niejszych[222] laboratoriów naukowo-badawczych[222] po¶wiêcili wiele[8] uwagi[121] zmniejszeniu[131] poziomu szumów w³asnych[222] no¶nika d¼wiêku[121], które[212] zw³aszcza dawa³y[501] siê we[64] znaki[142] przy[66] odtwarzaniu[161] z[62] zapisu powierzchniowego[221] w[66] urz±dzeniach o[66] wielkiej[261] mocy[161] akustycznej[261]. 
 581 291~Or³owski B.~Piêæset zagadek z historii techniki~WP~1965~43~5
 582 Wynalaz³ jedwabny[241] pancerz[141] kulochronny[241]. Pracowa³ g³ównie nad[65] w³ókiennictwem i filmem. Jego[42] elektryczno-fotograficzna metoda tkania[121] pozwala³a na[64] skopiowanie[141] ka¿dego[221] wzoru w[66] ci±gu[161] pó³ godziny[121]. Stworzy³ w³asny[241] system[141] filmu barwnego[221]. Anglik, twórca wysokoprê¿nego[221] silnika[121] parowego[221]. Pionier[111] u¿ycia[121] pary[121] w[66] wielu[36] dziedzinach miêdzy[+] innymi w[66] rolnictwie. W[66] latach tysi±c osiemset szesna¶cie tysi±c osiemset dwadzie¶cia dwa przebywa³ w[66] Peru[/][161] i Kostarice[/][161]. 
 583 292~Or³owski B.~Piêæset zagadek z historii techniki~WP~1965~55~6
 584 Jakie¶[211] jedno[211] wielkie[211] odkrycie[111] mo¿e[5] gruntownie zmieniæ nasz[241] pogl±d[141] na[64] ¶wiat[141], sprawiæ, ¿e zadania[112] dzisiaj niewykonalne[212], stan±[501] siê czym¶[45] dziecinnie ³atwym[251]. Projekty[142] "na[64] wyrost[141]" mo¿na podzieliæ na[64] bli¿sze[242] i dalsze[242]. Pierwsze[212] le¿± ju¿ czêsto dzisiaj w[66] granicach mo¿liwo¶ci[122] technicznych[222] i na[66] przeszkodzie[161] w[66] ich[42] realizacji[161] stoi g³ównie brak[111] jedno¶ci[121] ca³ej[221] ludzko¶ci[121]. 
 585 293~Or³owski B.~Piêæset zagadek z historii techniki~WP~1965~150~32
 586 Jest on twórc± jednej[221] z[62] hipotez wytrzyma³o¶ciowych[222], jako[61] pierwszy[211] poda³ równanie[141] odkszta³conej[221] osi[121] belki[121] zginanej[221], opracowa³ graficznie przedstawienie[141] naprê¿eñ w[66] punkcie. W[66] tysi±c osiemset sze¶ædziesi±tym[261] ósmym[261] roku[161] pierwszy[211] u¿y³ wykresów przedstawiaj±cych[222] naprê¿enia[142] w[66] danym[261] punkcie przy[66] rozmaitych[262] po³o¿eniach obci±¿eñ, tak zwanych[222] linii[122] wp³ywów (szczególnie wa¿nych[222] przy[66] projektowaniu[161] konstrukcji[122] podlegaj±cych[222] dzia³aniu[131] obci±¿eñ ruchomych[222], na[64] przyk³ad[141] mostów). 
 587 294~£y¿wiñski M.~Nowe napêdy rakietowe~MON~1966~65~12
 588 Warstwa ciek³ego[221] czynnika[121] roboczego[221] spe³nia jednocze¶nie rolê reflektora dla[62] neutronów oraz ochrony[121] otoczenia[121] przed[65] cieplnym[251] i jonizuj±cym[251] promieniowaniem. W[66] celu[161] zmniejszenia[121] rozmiarów aktywnej[221] strefy[121] reaktora konieczne[211] jest stosowanie[111] wysokich[222] ci¶nieñ. Przy[66] temperaturze[161] rzêdu trzydzie¶ci tysiêcy Kelrina[/][121] i ci¶nieniu[161] piêciu[32] tysiêcy kilogramów na[64] centymetr[141] kwadratowy[241] ¶rednica reaktora by³aby rzêdu dwóch[32] do[62] trzech[32] metrów. 
 589 295~£y¿wiñski M.~Nowe napêdy rakietowe~MON~1966~70~3
 590 Wymiana ciep³a[121] miêdzy[65] plazm± paliwa[121] j±drowego[221] a czynnikiem roboczym[251] odbywa[501] siê: przez[64] unoszenie[141] (konwekcjê), przez[64] dyfuzjê do[62] czynnika roboczego[221] produktów rozpadu j±drowego[221] o[66] du¿ej[261] energii[161] kinetycznej[261] oraz w[66] efekcie promieniowania[121] cieplnego[221]. Jak[9] wykazuje uproszczona analiza teoretyczna, dwie[31] pierwsze[212] drogi[112] wymiany[121] ciep³a[121] dawa³yby zaledwie parê[34] procent[122] ca³kowitej[221] energii[121] przejmowanej[221] przez[64] czynnik[141] roboczy[241]. 
 591 296~£y¿wiñski M.~Nowe napêdy rakietowe~MON~1966~88~6
 592 Obojêtno¶æ[111] elektryczna strumienia wylotowego[221] warunkuje prawid³ow±[241] i d³ugotrwa³±[241] pracê silnika. W[66] przeciwnym[261] przypadku[161], to[41] znaczy je¶li by³yby[57] wydalane[212] z[62] silnika wy³±cznie jony[112] tego[221] samego[221] znaku[121], wzrastaj±cy[211] w[64] miarê pracy[121] potencja³[111] elektryczny[211] silnika uniemo¿liwi³by w[66] koñcu[161] proces[141] przyspieszenia[121] jonów. Silnik[111] jonowy[211] odznacza[501] siê wysok±[251] sprawno¶ci± i du¿ym[251] ci±giem[151] jednostkowym[251]. 
 593 297~£y¿wiñski M.~Nowe napêdy rakietowe~MON~1966~90~13
 594 Poza[65] tym[45] znacznie rozszerza[501] siê i staje[501] siê trudniejszy[211] problem[111] strat energii[121]. Przy[66] temperaturach silnika pracy[121] elektrotermicznego[221] zasadnicz±[251] przyczyn± strat energii[121] s± procesy[112] dysocjacji[121] i jonizacji[121] gazów. Powstaj±ca w[66] wyniku[161] tego[42] plazma, warunkuj±ca dzia³anie[141] silników (mgd[=]) czy jonowych[222], jest tutaj zjawiskiem niepo¿±danym[251]. 
 595 298~£y¿wiñski M.~Nowe napêdy rakietowe~MON~1966~133~3
 596 Problemami gazów elektrycznie przewodz±cych[222] w[66] polu[161] magnetycznym[261] zajmuje siê magnetogazodynamika[111] mgd[=]. O[66] donios³ym[261] znaczeniu[161] tej[221] ga³êzi[121] fizyki[121] ¶wiadczy wystarczaj±co naukowa ocena, ¿e pod[65] postaci± plazmy[121] mo¿e[5] znajdowaæ[501] siê we[66] wszech¶wiecie wiêcej ni¿[9] dziewiêædziesi±t[31] dziewiêæ[31] i dziewiêæ[31] dziesi±tych[122] materii[121]. Znany[211] jest[57] równie¿ czêsto spotykany[211] termin[111] magnetohydrodynamika. 
 597 299~£y¿wiñski M.~Nowe napêdy rakietowe~MON~1966~148~28
 598 Zastosowanie[111] pr±du sta³ego[221] czy zmiennego[221] o[66] ró¿nych[262] czêstotliwo¶ciach, ci±g³y[211] lub impulsywny[211] charakter[111] pracy[121] silnika, w³a¶ciwo¶ci[112] gazu jako[62] czynnika[121] roboczego[221], wielko¶æ[111] ci±gu[121] i jednostkowego[221] impulsu silnika, osobliwo¶ci[112] konstrukcyjne[212]  s± równie¿ elementami charakteryzuj±cymi rakietowy[241] silnik[141] magnetogazodynamiki[121]. 
 599 300~£y¿wiñski M.~Nowe napêdy rakietowe~MON~1966~173~10
 600 Zgodnie z[65] równaniem Einsteina[/][121] podaj±cym[251] zwi±zek[141] miêdzy[6] mas± a energi±, dowolna substancja o[66] okre¶lonej[261] masie[161] [~] reprezentuje zasób[141] energii[121] równy[241] iloczynowi tej[221] masy[121] przez[64] kwadrat[141] prêdko¶ci[121] ¶wiat³a[121] [~]. Z[62] równania[121] tego[221] wynika, ¿e ca³kowite[211] wykorzystanie[111] energii[121] materia³u pêdnego[221] w[66] silniku[161] rakietowym[261] mo¿e[5] zaj¶æ[5] wtedy, gdy prêdko¶æ[111] strumienia wylotowego[221] bêdzie równa[211] prêdko¶ci[131] ¶wiat³a[121]. 
 601 301~£y¿wiñski M.~Nowe napêdy rakietowe~MON~1966~194~19
 602 Sens[111] rozpatrywania[121] lotów miêdzygwiezdnych[222] tkwi w³a¶nie w[66] mo¿liwo¶ci[161] przed³u¿enia[121] ¿ycia[121] dziêki[63] efektom relatywistycznym[232]. Przy[66] zwolnieniu[161] tempa[121] procesów ¿yciowych[222] na[64] przyk³ad[141] piêciusetkrotnym[261] podró¿[111] w[66] promieniu[161] dziesiêciu[32] tysiêcy lat ¶wietlnych[222] trwa³aby dla[62] kosmonautów[122] oko³o[8] czterdzie¶ci[34] lat. Ale w[66] warunkach ziemskich[262] przeminie wtedy dwadzie¶cia[31] tysiêcy lat. Podró¿[111] ku[63] gwiazdom by³aby zarazem podró¿± w[64] odleg³±[241] przysz³o¶æ[141] Ziemi[121]. 
 603 302~Palij A.~Wojna radiowa~MON~1966~9~19
 604 Up³ynê³o stosunkowo niewiele czasu od[62] chwili[121], gdy w[66] dniu[161] siódmego[221] maja tysi±c osiemset dziewiêædziesi±tego[221] pi±tego[221] roku[121] znakomity[211] uczony[111] rosyjski[211]  Popow[/], zademonstrowa³ pierwszy[241] w[66] ¶wiecie odbiornik[141] radiowy[241], a ju¿ radioelektronika[111] znalaz³a bardzo szerokie[241] zastosowanie[141] w[66] ró¿nych[262] dziedzinach nauki[121] i techniki[121], w[66] gospodarce[161] narodowej[261], a tak¿e do[62] celów wojskowych[222]. 
 605 303~Palij A.~Wojna radiowa~MON~1966~93~3
 606 ¬ród³em szumów pr±du fotoelektrycznego[221] lub fluktuacji[121] elektronów pierwotnych[222], emitowanych[222] z[62] fotokatody[121], jest zjawisko[111] ¶rutowe[211]. Elektrony[112] padaj±ce[212] na[64] powierzchniê emitera[121]  tworz± sygna³[141] wej¶ciowy[241], elektrony[112] za¶ wtórne[212], opuszczaj±ce[212] powierzchniê emitera sygna³[141] wyj¶ciowy[241]. Wyj¶cie[111] pierwszego[221] stopnia powielacza stanowi[5] wej¶cie[141] stopnia drugiego[221] i tak dalej. 
 607 304~Palij A.~Wojna radiowa~MON~1966~109~4
 608 Przy[66] wytwarzaniu[161] zak³óceñ nacelowych[222] liniom ³±czno¶ci[121] radiowej[221] za[65] pomoc± naziemnych[222] nadajników zak³ócaj±cych[222] warto¶æ[111] stosunku[121] mocy[121] sygna³u u¿ytecznego[221] na[66] wej¶ciu[161] zak³óconego[221] odbiornika z[65] uwzglêdnieniem wp³ywu ziemi[121] okre¶lana jest[57] za[65] pomoc± nastêpuj±cego[221] wzoru, potwierdzonego[221] pomiarami eksperymentalnymi, [&] 
 609 305~Palij A.~Wojna radiowa~MON~1966~140~33
 610 W[66] odpowiedzi[161] na[64] te[242] przedsiêwziêcia[142] lotnictwo[111] niemieckie[211] w[66] koñcu tysi±c dziewiêæset czterdziestego[221] roku[121] zaczê³o stosowaæ do[62] nawigacji[121] samolotów specjalne[242] radiolatarnie[142] kierunkowe[242]. Radiolatarnie[112] te[212] wytwarza³y za[65] pomoc± fal elektromagnetycznych[222] w±skie[242] strefy[142], które[242] lotnicy wykorzystywali do[62] lotów nad[64] obiekty[142] bombardowania[121]. 
 611 306~Palij A.~Wojna radiowa~MON~1966~168~25
 612 Polaryzacjê fal radiowych[222] okre¶la siê[41] na[66] podstawie[161] zorientowania[121] wektora fali[121] elektromagnetycznej[221] wzglêdem[62] kierunku[121] jej[42] rozprzestrzeniania[+] siê[121]. Gdy wektor[111] pola[121] elektrycznego[221] zorientowany[211] jest[57] pionowo, fale[112] uzyskuj± tak zwan±[241] polaryzacjê pionow±[241]. Przy[66] poziomym[261] usytuowaniu[161] wektora pola[121] elektrycznego[221] fale[112] otrzymuj± tak zwan±[241] polaryzacjê poziom±[241]. 
 613 307~Wagner J.~Problemy elektroenergetyki~PWN~1966~18~12
 614 Przyjmuj±c, ¿e warto¶æ[111] jednej[221] tony[121] paliwa[121] umownego[221] wynosi trzysta[34] z³otych[122], koszt[111] paliwa[121] zu¿ytego[221] w[66] elektrowniach wynosi³ w[66] tym¿e[261] roku[161] cztery[34] piêæ[34] dziesi±tych[122] miliarda z³otych[122]. W[64] miarê wzrostu produkcji[121] energii[121] elektrycznej[221] i zu¿ycia[121] przez[64] ni±[44] wêgla, konieczne[212] staj±[501] siê inwestycje[112] w[66] kapita³och³onnym[261] górnictwie. Niska sprawno¶æ[111] przemiany[121] ciep³a[121] w[64] energiê elektryczn±[241] w[64] sposób[141] powa¿ny[241] obci±¿a wiêc spo³eczeñstwo[141]. 
 615 308~Wagner J.~Problemy elektroenergetyki~PWN~1966~113~28
 616 Jest rzecz± oczywist±[151], ¿e produkcja energii[121] elektrycznej[221] skoncentrowa³aby[501] siê w[66] godzinach najwiêkszego[221] zu¿ycia[121] energii[121] elektrycznej[221], a wiêc w[66] godzinach szczytowego[221] obci±¿enia[121] systemu w[66] danej[261] dobie[161]. Widzimy wiêc, ¿e zainstalowanie[111] czterokrotnie wiêkszej[221] mocy[121] nie wp³ywa na[64] wielko¶æ[141] dobowej[221] produkcji[121] elektrycznej[221], poniewa¿ zale¿y ona wy³±cznie od[62] ilo¶ci[121] oddanej[221] ze[62] zbiornika wody[121] w[6] okresie ca³ej[221] doby[121] oraz od[62] wysoko¶ci[121] spadu niezale¿nego[221] od[62] mocy[121], [&] 
 617 309~Wagner J.~Problemy elektroenergetyki~PWN~1966~146~21
 618 Koszt[111] surowców paliwa[121] wystêpuje oczywi¶cie tylko w[66] elektrowni[161] cieplnej[261]. Dla[62] okre¶lenia[121] tych[222] kosztów jednak, nie pos³ugujemy[501] siê warto¶ci± cennikow±[251] paliwa[121] (patrz ["]Koszty[112] wytwarzania[121]["]  rozdzia³[111] siódmy[211]) w[66] wysoko¶ci[161] dwie¶cie osiemdziesi±t z³otych[122] za[64] tonê[141], lecz wska¼nikiem efektywno¶ci[121] tego[221] paliwa[121], wynosz±cym[251] oko³o[8] piêæset[34] z³otych[122] za[64] tonê[141] paliwa[121] umownego[221] albo piêædziesi±t[34] groszy za[64] kilogram[141]. 
 619 310~Bielecki Z., Bieñ B.~Wspó³czesne opony samochodowe~MON~1966~14~25
 620 Szeroko¶æ[111] masywu wynosi³a tylko piêæ[34] i cztery[34] dziesi±te[142] centymetra. Ciê¿ar[111] takiego[221] ko³a[121] by³ mniejszy[211] o[64] czterdzie¶ci[34] procent[122] od[62] ciê¿aru ko³a[121] klasycznego[221]. Masywy[112] te[212] wykazywa³y bardzo dobre[242] w³asno¶ci[142] sprê¿yste[242] i pozwala³y na[64] osi±ganie[141] szybko¶ci[121] do[62] stu[32] siedemdziesiêciu[32] piêciu[32] kilometrów na[64] godzinê. Wad± ich[42] okaza³a[501] siê jednak ma³a sztywno¶æ[111] poprzeczna. 
 621 311~Bielecki Z., Bieñ B.~Wspó³czesne opony samochodowe~MON~1966~36~2
 622 Przy[261] zmniejszaniu[161] ci¶nienia[121] nastêpuje znacznie wiêksze[211] odkszta³cenie[111] samej[221] opony[121] a wiêc i zwiêkszenie[111] strat na[64] tarcie[141] wewnêtrzne[241], wzrost[141] temperatury[121] i tym[232] podobne[212]. Wszystkie[242] te[242] niekorzystne[242] zjawiska[142] mo¿na zmniejszyæ jedynie przez[64] odpowiedni±[241] konstrukcjê opony[121] o[66] zmiennym[261] ci¶nieniu[161]. Z[65] rozk³adem nacisków na[66] powierzchni[161] styków opony[121] z[65] pod³o¿em wi±¿e[501] siê te¿ kszta³t[111] tak zwanej[221] korony[121] bie¿nika. Przy[66] sp³aszczonej[261] koronie bie¿nika naciski[112] na[66] brzegach powierzchni[121] styku[121] bêd± wiêksze[212], a na[66] ¶rodku[161] mniejsze[212]. 
 623 312~Bielecki Z., Bieñ B.~Wspó³czesne opony samochodowe~MON~1966~39~13
 624 Dotyczy ono w[66] zasadzie[161] pewnych[222] stref opony[121], a zjawiska[112] wystêpuj±ce[212] w[66] tych[262] strefach na[64] skutek[141] dzia³ania[121] si³ bocznych[222] nie s±[57] dotychczas ca³kowicie wyja¶nione[212]. W[66] uproszczeniu[161] wp³yw[111] dzia³ania[121] si³y[121] bocznej[221] na[64] oponê przedstawia[501] siê nastêpuj±co. Wskutek[62] dzia³ania[121] si³y[121] bocznej[221] opona ulega deformacji[131], a ¶lad[111] jej[42] z[62] eliptycznego[121] przybiera kszta³t[141] zbli¿ony[241] do[62] ziarna[121] bobu. 
 625 313~Bielecki Z., Bieñ B.~Wspó³czesne opony samochodowe~MON~1966~91~3
 626 Budowa opony[121] na[66] rdzeniu twardym[261] ma kszta³t[141] i przekrój[141] zbli¿ony[241] do[62] gotowej[221] opony[121], polega na[66] kolejnym[261] naklejaniu[161] na[64] rdzeñ[141] warstw opony[121], przewa³kowaniu[161] ich[42] w[66] celu[161] usuniêcia[121] nierówno¶ci[122] oraz pêcherzy[122] powietrza[121], zamontowaniu[161] drutówki[121] i wczepów, zaci¶niêciu[161] warstw osnowy[121], za³o¿eniu[161] pasków ochronnych[222], a wreszcie podk³adki[121] i bie¿nika. Do[62] wykonania[121] tych[222] czynno¶ci[122] s³u¿y szereg[111] pier¶cieni oraz wa³eczków profilowych[222]. 
 627 314~Burakowski T., Sala A.~Rakiety broñ dwudziestego wieku~MON~1963~41~15
 628 Silniki[112] strumieniowe[212], zu¿ywaj± oko³o[8] osiem[34] razy[122] mniej paliwa[121] ni¿[9] silniki[112] rakietowe[212] ciek³ych[222] materia³ów pêdnych[222]. Podstawowymi ich[42] wadami jest to[41], ¿e nie mog± pracowaæ na[66] du¿ych[262] wysoko¶ciach, s± ma³o ekonomiczne[212] przy[66] stosunkowo ma³ych[262] prêdko¶ciach lotu oraz nie mog± rozwijaæ ci±gu[121] w[66] miejscu[161]. Z[62] tych[222] wzglêdów pociski[112] odrzutowe[212] napêdzane[212] silnikami strumieniowymi s±[57] pocz±tkowo rozpêdzane[212] za[65] pomoc± silników rakietowych[222] do[62] prêdko¶ci[121] rzêdu trzysta piêæset kilometrów na[64] godzinê. 
 629 315~Burakowski T., Sala A.~Rakiety broñ dwudziestego wieku~MON~1963~57~22
 630 Zasadnicz±[251] wad± pogoni[121] prostej[221] jest du¿a krzywizna toru, która powoduje, ¿e pocisk[111] podlega du¿ym[232] przyspieszeniom bocznym[232]. Ponadto, ze[62] wzglêdu na[64] d³ug±[241] drogê, czas[111] lotu pocisku[121] jest du¿y[211], z[62] tych[222] powodów pogoñ[141] prost±[241] stosuje siê[41] obecnie coraz rzadziej, mimo[+] ¿e w[66] tym[261] wypadku[161] urz±dzenia[112] systemu samonaprowadzenia[121] s± najprostsze[12]. 
 631 316~Burakowski T., Sala A.~Rakiety broñ dwudziestego wieku~MON~1963~79~4
 632 Dziêki[63] temu[43] system[111] samonaprowadzenia[121] mo¿e[5] zmniejszyæ w[66] znacznym[261] stopniu b³êdy[142] pope³nione[242] przez[64] uprzednio dzia³aj±cy[241] system[141] kierowania[121]. Elementy[112] wykonawcze[212], zwane[212] tak¿e steruj±cymi, s± to[41] takie[212] urz±dzenia[112] pocisku[121], które[212] powoduj± zmianê kierunku[121] lotu pocisku[121]. Elementy[112] wykonawcze[212] s± ³±cznikami miêdzy[65] konstrukcj± pocisku[121] jako[62] ca³o¶ci[121] a jego[42] systemem kierowania[121]. 
 633 317~Burakowski T., Sala A.~Rakiety broñ dwudziestego wieku~MON~1963~173~6
 634 W[66] chwili[161] obecnej[261] podstawow±[251] broni±[151] samolotów bombowych[222] dalekiego[221] lub bliskiego[221] zasiêgu[121], samolotów my¶liwsko-bombowych[222], a nawet my¶liwskich[222], broni±[151] s³u¿±c±[251] do[62] zwalczania[121] celów naziemnych[222], nawodnych[222] i podwodnych[222] s± przede[+] wszystkim kierowane[212] pociski[112] odrzutowe[212]. Dziêki[63] wykorzystaniu[131] samolotu jako[62] ruchomej[221] wyrzutni[121] znacznie wzros³a mo¿liwo¶æ[111] u¿ycia[121] pocisków klasy[121] powietrze-ziemia. 
 635 318~Domañski J.~Kariera silnika turbinowego~MON~1966~9~23
 636 Czym[45] przede[+] wszystkim zas³u¿y³a[501] siê turbina gazowa, dlaczego silniki[112] turbinowe[212] zrobi³y tak zawrotn±[241] karierê w[66] ostatnich[262] czasach, jakie[212] s± ich[42] wady[112] i zalety[112], gdzie i w[66] jakich[262] postaciach s±[57] stosowane[212] oraz jakie[212] s± ich[42] perspektywy[112] na[64] przysz³o¶æ[141]  oto g³ówne[212] pytania[112], na[64] które[242] znajdzie czytelnik[111] chocia¿ czê¶ciow±[241] odpowied¼[141] w[66] niniejszej[261] ksi±¿ce[161]. 
 637 319~Domañski J.~Kariera silnika turbinowego~MON~1966~49~31
 638 Silniki[112] te[212], zwane[212] tak¿e turbo¶mig³owcami, konstrukcyjnie na[64] pierwszy[241] rzut[141] oka[121] niewiele[8] ró¿ni±[501] siê od[62] turbinowych[222] silników odrzutowych[222]. Powsta³y[5] one z[62] po³±czenia[121] silnika turbinowego[221] odrzutowego[221] i ¶mig³a[121], a z³o¿y³y[501] siê na[64] to[44] dwie[31] przyczyny[112]. Pierwsz±[251] i najwa¿niejsz±[251] przyczyn± by³ fakt[111], ¿e turbinowe[212] silniki[112] odrzutowe[212], tak dobrze spisuj±ce[+] siê[212] przy[66] du¿ych[262] szybko¶ciach lotu i na[66] du¿ych[262] wysoko¶ciach, przy[66] ma³ych[262] prêdko¶ciach lotu s± nieekonomiczne[212]. 
 639 320~Domañski J.~Kariera silnika turbinowego~MON~1966~102~14
 640 Przy[66] starcie[161] sto¿ek[111] jest w[66] po³o¿eniu[161] ¶rodkowym[261], przekrój[111] wylotowy[211] dyszy[121] jest mniejszy[211] ni¿[9] poprzednio, wzrasta wiêc prêdko¶æ[111] wp³ywu gazów i zmniejsza[501] siê spadek[111] ci¶nienia[121] w[66] turbinie[161]. W[66] locie poziomym[261] i na[66] wysoko¶ci[161] sze¶æ tysiêcy metrów sto¿ek[111] centralny[211] jest[57] ju¿ zupe³nie wysuniêty[211] w[66] kierunku[161] na[+] zewn±trz dyszy[121], przekrój[111] wylotowy[211] jest bardzo ma³y[211]. 
 641 321~Domañski J.~Kariera silnika turbinowego~MON~1966~119~26
 642 W[66] porównaniu[161] ze[65] sprê¿arkami od¶rodkowymi charakteryzuj±[501] siê mniejszymi oporami hydromechanicznymi w[66] kana³ach przep³ywowych[262]. Nie s±[57] one jednak zbyt[8] czêsto stosowane[212] z[62] uwagi[121] na[64] bardziej skomplikowan±[241] budowê od[62] zwyk³ych[222] sprê¿arek od¶rodkowych[222] i w[66] zwi±zku[161] z[65] tym[45] trudniejsze[241] wykonanie[141] i wiêksze[242] koszty[142]. 
 643 322~Domañski J.~Kariera silnika turbinowego~MON~1966~198~10
 644 Silniki[112] no¶no-napêdowe[212] s³u¿± jednocze¶nie zarówno do[62] napêdu samolotu przy[66] pionowym[261] starcie[161] i l±dowaniu[161], jak[9] i w[66] locie poziomym[261]. Silniki[112] no¶ne[212] natomiast zwane[212] czêsto wyporowymi, napêdzaj± samolot[141] tylko przy[66] pionowym[261] wznoszeniu[161] i opadaniu[161], a do[62] napêdu samolotu w[66] locie poziomym[261] s³u¿y osobny[211], nie zwi±zany[211] z[65] nimi konstrukcyjnie, silnik[111] turbinowy[211]. 
 645 323~Domañski J.~Kariera silnika turbinowego~MON~1966~213~1
 646 Najwiêkszymi przeszkodami, jakie[242] trzeba jeszcze pokonaæ w[66] samochodowych[262] silnikach turbinowych[262], to[41]: oczyszczanie[111] du¿ej[221] ilo¶ci[121] powietrza zasysanego[221] do[62] silnika (oko³o[8] dziesiêæ[31] razy[122] wiêkszej[221] od[62] niezbêdnej[221] dla[62] silnika t³okowego[221]), zmniejszenie[111] ha³a¶liwo¶ci[121], wywo³ywanej[221] przez[64] wlot[141] powietrza do[62] sprê¿arki[121], oraz zmniejszenie[111] jednostkowego[221] zu¿ycia[121] paliwa[121] do[62] warto¶ci[121] równej[221] zu¿yciu[131] paliwa[121] w[66] silnikach t³okowych[262]. 
 647 324~Jankiewicz Z.~Giganty przestworzy~MON~1966~17~32
 648 W[66] okresie przed[65] wybuchem pierwszej[221] wojny[121] ¶wiatowej[221] w[66] ¶wiecie techniki[121] lotniczej[221] popularne[212] by³y[5] wypowiedzi[112] uczonego[121] angielskiego[221] Lanchestera[/][121] który[211] w[66] oparciu[161] o[64] ówczesne[242] do¶wiadczenia[142] udowadnia³, ¿e prawa[112] aerodynamiki[121] nie sprzyjaj± konstruowaniu[131] du¿ych[222] samolotów. Inni ostrzegali przed[65] uk³adami wielosilnikowymi, jako[65] niebezpiecznymi dla[62] ¿ycia[121] za³ogi[121] w[66] przypadku[161] awarii[121] jednego[221] z[62] silników. 
 649 325~Jankiewicz Z.~Giganty przestworzy~MON~1966~43~4
 650 Katastrofê spowodowa³ pilot innego[221] samolotu, zderzaj±c[501] siê z[65] olbrzymem w[66] trakcie wykonywania[121] akrobacji[121]. Przez[64] zbudowanie[141] samolotu ANT-dwadzie¶cia[/] specjali¶ci radzieccy o[64] wiele[34] lat wyprzedzili konstruktorów[142] zagranicznych[242]. Pomimo[62] katastrofy[121] prototypu na[64] zlecenie[141] Komitetu Centralnego[221] WKPB[=] wybudowano dalsze[242] trzy[34] samoloty[142] tego[221] typu, które[212] pe³ni³y s³u¿bê w[66] eskadrze[161] propagandowej[261]. 
 651 326~Jankiewicz Z.~Giganty przestworzy~MON~1966~128~15
 652 Skrzyd³o[111] ma konstrukcjê dwud¼wigarowo-kesonow±[241], przy[66] czym[46] ca³a[211] przestrzeñ[111] miêdzy[65] d¼wigarami wykorzystana zosta³a[57] jako[61] integralny[211] zbiornik[111] paliwa[121]. Na[66] skrzydle zastosowano uk³ad[11] podwójnych[222] lotek[122]: osobno dla[62] ma³ych[222] prêdko¶ci[122] lotu  na[66] krañcach skrzyd³a[121], osobno dla[62] du¿ych[222]  w[66] czê¶ci[161] ¶rodkowej[261]. 
 653 327~Jankiewicz Z.~Giganty przestworzy~MON~1966~141~16
 654 Dane[112] techniczne[212]: rozpiêto¶æ[111] czterdzie¶ci dwa metry[112], d³ugo¶æ[111] czterdzie¶ci piêæ metrów, ciê¿ar[111] ca³kowity[211] sto piêædziesi±t piêæ tysiêcy kilogramów, prêdko¶æ[111] maksymalna dziewiêæset kilometrów na[64] godzinê, zasiêg[111] osiem tysiêcy kilometrów. Wed³ug[62] wypowiedzi[121] fachowej[221] prasy[121] radzieckiej[221], jest to[41] ju¿ ostatnia podd¼wiêkowa konstrukcja pasa¿erska na[66] liniach Aerof³otu[/]. Po[62] samolocie I³-sze¶ædzisi±t-dwa[/] wejd± ju¿ do[62] eksploatacji[121] nadd¼wiêkowe[212] odrzutowce[112] komunikacyjne[212]. 
 655 328~Jankiewicz Z.~Giganty przestworzy~MON~1966~183~4
 656 Samoloty[112] tego[221] typu, zgodnie z[65] przewidywaniami, wejd± na[64] linie[142] dopiero oko³o[62] tysi±c dziewiêæset siedemdziesi±tego[221] roku[121], przede[+] wszystkim z[62] uwagi[121] na[64] trudno¶ci[142] techniczne[242] zwi±zane[242] z[65] konstruowaniem samolotów gwarantuj±cych[222] przy[66] tak wysokich[262] osi±gach[162] bezpieczeñstwo[141] lotu pasa¿erów[122] jak[9] i z[62] drugiej[221] strony[121] na[64] konieczno¶æ[141] zamortyzowania[+] siê[121] ekonomicznego[221], niezmiernie kosztownego[221] sprzêtu dotychczas eksploatowanego[221] przez[64] towarzystwa[142] lotnicze[242]. 
 657 329~Jarczyk A., Perliñski J.~Pionowzloty~MON~1966~107~10
 658 Pionowy[211] start[111] i l±dowanie[111] mo¿liwe[212] s± wtedy, kiedy o¶[111] obrotu ¶mig³a[121] usytuowana jest[57] wzglêdem[62] poziomu pod[65] k±tem [~], jak[9] to[44] pokazano na[66] rysunku[161]. Takie[211] ustawienie[111] pionowzlotu do[62] startu wymaga stosowania[121] wysokiego[221] podwozia[121], co[41] nastrêcza wiele[34] trudno¶ci[122] natury[121] konstrukcyjnej[221], zw³aszcza w[66] przypadku[161] kiedy ma byæ[57] ono chowane[211] w[66] locie. 
 659 330~Jarczyk A., Perliñski J.~Pionowzloty~MON~1966~150~18
 660 W[66] Niemieckiej[/][261] Republice[/][161] Federalnej[/][261] wytwórnia Bolkow-Entwicklungen[+] KG[/] opracowuje projekt[141] pasa¿erskiego[221] wirolotu P-trzysta-dziesiêæ[/], którego[22] model[111] przedstawiony[211] jest[57] na[66] rysunku[161]. Wirolot[111] ten[211] ma byæ[57] wyposa¿ony[211] w[64] zabudowane[242] na[66] koñcach skrzyde³ dwa[34] silniki[142] turbinowe[242], które[212] bêd±[56] napêdza³y[52] podczas[62] startu i l±dowania[121] dwa[31] wirniki[112] nowego[221] typu, tak zwane[212] wirniki[112] Derschmidta[/][121]. 
 661 331~Jarczyk A., Perliñski J.~Pionowzloty~MON~1966~169~19
 662 Stopniowe[211] przekrêcanie[111] p³aszczyzny[121] obrotu wentylatorów do[62] przodu daje poziom±[241] sk³adow±[141] ci±gu[121], której[221] dzia³anie[111] powoduje rozpêdzenie[141] pionowzlotu podczas[62] fazy[121] przej¶cia[121]. Przy[66] pe³nym[261] przekrêceniu[161] ich[42] o[64] k±t[141] dziewiêædziesi±t stopni daj± one ci±g[11] niezbêdny[241] w[66] warunkach lotu poziomego[221], wentylatory[112] te[212] napêdzane[212] s±[57] silnikiem turbinowym[251] Lycomin[/] o[66] mocy[161] osiemset czterdzie¶ci koni mechanicznych[222] który[211] zabudowany[211] jest[57] w[66] tylnej[261] czê¶ci[161] kad³uba. 
 663 332~Jarczyk A., Perliñski J.~Pionowzloty~MON~1966~181~14
 664 W[66] roku[161] tysi±c dziewiêæset sze¶ædziesi±tym[261] przyst±piono do[62] budowy[121] pierwszego[221] prototypu D-sto-osiemdziesi±t-osiem-A[/], który[211] z[62] punktu widzenia[121] rozwi±zañ konstrukcyjnych[222] oraz przewidywania[121] osi±gów wzbudzi³ du¿e[241] zainteresowanie[141] w¶ród[62] specjalistów[122]. Wiele[31] jego[42] rozwi±zañ konstrukcyjnych[222] wykorzystanych[222] osta³o[57] w[66] niemieckim[261] projekcie VJ-sto-jeden-C[/]. 
 665 333~Królikiewicz T.~Maskowanie~MON~1966~124~20
 666 Wykonywaniem ich[42] czêsto zajmowa³y[501] siê wytwórnie[112], które[212] poprzednio specjalizowa³y[501] siê w[66] wykonywaniu[161] dekoracji[121] do[62] zdjêæ filmowych[222], na[64] przyk³ad[141] w[66] hitlerowskich[262] Niemczech[/] nieraz podejmowa³y budowê makiet na[64] szerok±[241] skalê. Ci±g³o¶æ[111] rozpoznania[121] z[62] powietrza[121] powodowa³a jednak, ¿e w[66] wiêkszo¶ci[161] prace[112] te[212] by³y[5] bezskuteczne[212]. 
 667 334~Królikiewicz T.~Maskowanie~MON~1966~145~1
 668 System[111] taki[211], (na[66] jednym[261] poje¼dzie) pod[65] nazw±[151] Mauler[/] opracowywany[211] by³[57] w[66] USA[=] przez[64] kilka[34] lat, lecz prace[112] zosta³y[57] przerwane[212] z[62] powodu trudno¶ci[122] technicznych[222]; obecnie pracuje siê[41] nad[65] podobnymi systemami. Teraz parê[31] s³ów o[66] makietach pojazdów i dzia³[122]. Jak[9] ju¿ wspomniano, wykonuje siê[41] je[44] z[62] rozmaitych[222] materia³ów, jak[9] tkanina, listwy[112], guma, tworzywa[112] sztuczne[212], materia³y[112] podrêczne[212] i tym[232] podobne[212]; a rozmieszcza siê[41] w[66] terenie, w[66] okopach, a tak¿e na[66] samochodach, na[64] przyk³ad[141] makiety[142] czo³gów. 
 669 335~Królikiewicz T.~Maskowanie~MON~1966~185~3
 670 Jednym[251] z[62] szeroko obecnie stosowanych[222] sposobów rozmieszczenia[121] samolotów na[66] lotnisku[161] jest ich[42] roz¶rodkowanie[111], czyli umieszczenie[111] w[66] pewnej[261] odleg³o¶ci[161] do[62] kilku[32] kilometrów od[62] drogi[121] startowej[221] i w[66] pewnych[262] odleg³o¶ciach od[62] siebie[42]. Obni¿a ono skuteczno¶æ[141] bombardowania[121] zarówno konwencjonalnego[221] jak[9] i atomowego[221] oraz pozwala na[64] lepsze[241] wykorzystanie[141] ukryæ[122] naturalnych[222]. 
 671 336~Królikiewicz T.~Maskowanie~MON~1966~195~20
 672 Zale¿y ona od[62] g³adko¶ci[121] powierzchni[121] okrêtu; przy[66] powierzchniach g³adkich[262] krytyczna prêdko¶æ[111] jest trzykrotnie wiêksza ni¿[9] przy[66] szorstkich[262], d±¿y siê[41] wiêc do[62] zredukowania[121] liczby[121] wyciêæ i wystêpów na[66] korpusie okrêtu. Specjaln±[241] uwagê przywi±zuje siê[41] te¿ do[62] odpowiedniego[221] rozmieszczenia[121] wyrzutni[122] torpedowych[222] i aparatury[121] hydroakustycznej[221] w[66] celach zmniejszenia[121] ha³asu. 
 673 337~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~119~26
 674 Miêdzy[65] formami pa³acu[121] (jego[42] szczyty[112] zosta³y[57] pó¼niej przebudowane[212]) i pawilonów zachodz± manierystyczne[212] sprzeczno¶ci[112]: olbrzymiemu gmachowi przeciwstawiaj±[501] siê drobne[212], kruche[212] budyneczki[112]; kubicznej[231], monumentalnej[231] bryle[131], której[221] statyczno¶æ[141] podkre¶laj± uskoki[112] kondygnacji[121] malownicze[211] zgrupowanie[111] arkad[122] i szczycików; p³askim[232] elewacjom  trójwymiarowo¶æ[111] portyków; ciê¿kiej[231] jednostajnej[231] rustyce[131]  lekko¶æ[111] i elegancja poszczególnych[222] detali. 
 675 338~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~131~27
 676 Król osobi¶cie patronowa³ poszukiwaniom marmuru na[66] terenie Polski[/][121] i szczególn±[251] opiek± otacza³ kamienio³omy[142] w[66] Chêcinach[/], sk±d brano go[44] na[64] Wawel[/][141]. Oko³o[62] tysi±c sze¶æset dwudziestego[221] roku[121]  nie bez[62] wp³ywu id±cej[221] z[62] Hiszpanii[/][121] kontrreformacyjnej[221] mody[121] na[64] kolor[141] czarny[241]  rozpoczêto eksploatacjê marmuru czarnego[221] w[66] Dêbnikach[/] pod[65] Krakowem[/], gdzie rozbudowano na[64] wielk±[241] skalê produkcjê gotowych[222] portali, o³tarzy, nagrobków i innych[222] elementów architektonicznych[222], utrzymanych[222] w[66] tym[261] samym[261] stylowym[261] charakterze co[9] kominek[111] czy portale[112] wawelskie[212]. 
 677 339~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~145~1
 678 Na[+] zewn±trz ko¶ció³ zadziwia niespotykan±[251], niemal cerkiewn±[251] bry³± z[65] piêcioma kopu³ami, wyj±tkowo niecentralnie rozstawionymi: wielka kopu³a z[65] bêbnem wieñczy prezbiterium[141], po[61] dwie[31] mniejsze[212] kopu³ki[112] wznosz±[501] siê nad[65] bocznymi dodatkami nawy[121]. Pozostawienie[111] od[62] frontu dawnej[221] wie¿y[121]  przy[66] budowie[161] ¶wi±tyni[121] wyzyskano czê¶ciowo mury[142] starsze[242]  uniemo¿liwi³o Bonadurze[/][131] zakomponowanie[141] fasady[121]; nie s±[57] zreszt± opracowane[212] i boczne elewacje[112], z[65] wyj±tkiem kopu³owych[222] aneksów, [#] 
 679 340~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~160~11
 680 Jednocze¶nie z[65] niespotykanym[251] dotychczas rozmachem potraktowano kompozycjê otoczenia[121] pa³acu[121]: wydzielone[211] ozdobnym[251] ogrodzeniem podwórze[111] przemieni³o[501] siê w[64] reprezentacyjny[241] dziedziniec[141] paradny[241]; poprzedzono go[44] przeddziedziñcem, po[66] bokach symetrycznie odbudowanym[251], od[62] frontu z[65] piêkn±[251] kamienn±[251] bram±. Zespó³[141] pa³acu[121] i dziedziñców ujêto podkow± geometrycznych[222] parterów ogrodowych[222], odgradzaj±c je[44] tarasem od[62] ni¿ej[8] po³o¿onych[222] partii[122] strzy¿onych[222] szpalerów oraz sadzawek. 
 681 341~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~168~3
 682 Przestrzenn±[241] kompozycjê architekta[121] rozwinê³o malarstwo[111]. Przemieniaj±c pola[142] kopu³y[121] w[64] zaludnione[241] mrowiem ¶wiêtych[122] niebo[141]. Takie[241] iluzjonistycznie malowane[241] niebo[141], które[211] imaginacyjn±[241] nieskoñczon±[241] przestrzeñ[141] dodawa³o do[62] realnej[221] przestrzeni[121] wnêtrza[121]  podobnie jak[9] nieograniczone[212] osie[112] widokowe[212] ówczesnych[222] zespo³ów rezydencjonalnych[222]  s± artystyczn±[251] konsekwencj± wprowadzonego[221] w[66] po³owie[161] siedemnastego[221] wieku[121] matematycznego[221] i filozoficznego[221] pojêcia[121] nieskoñczono¶ci[121]. 
 683 342~Mendryga³ Z.~Zanim rozkaz zostanie wykonany~MON~1963~69~10
 684 Zamiast nadajnika i odbiornika radiowego[221] do[62] przesy³ania[121] sygna³ów elektrycznych[222] wytworzonych[222] w[66] aparatach koñcowych[262] mo¿na u¿yæ[5] przewodów w[66] postaci[161] toru kablowego[221] lub napowietrznego[221]. W[66] takim[261] przypadku[161] sygna³y[112] elektryczne[212] s±[57] przenoszone[212] za[65] pomoc± urz±dzeñ przewodowych[222]. Przewody[112] toru tworz± elektryczn±[241] drogê przesy³ow±[241], zwan±[241] kana³em przewodowym[251]. Urz±dzenia[112] przewodowe[212], podobnie jak[9] urz±dzenia[112] radiowe[212], mog± byæ[57] wykorzystywane[212] do[62] przesy³ania[121] sygna³ów telefonicznych[222], telegraficznych[222] i teleskopowych[222], [&] 
 685 343~Mendryga³ Z.~Zanim rozkaz zostanie wykonany~MON~1963~92~9
 686 Urz±dzenia[112] radioelektryczne[212] rozszerzaj± mo¿liwo¶ci[142] poznawcze[242] cz³owieka[121], zwiêkszaj±c jak[+] gdyby czu³o¶æ[141] jego[42] zmys³ów. Dziêki[63] nim[43] mo¿na wykrywaæ bardzo odleg³e[242] obiekty[142] (radiolokacja), przesy³aæ obrazy[142] na[64] bardzo du¿e[242] odleg³o¶ci[142] (telewizja) lub obserwowaæ ró¿ne[242] przedmioty[142] w[66] absolutnej[261] ciemno¶ci[161] (noktowizja). 
 687 344~Mendryga³ Z.~Zanim rozkaz zostanie wykonany~MON~1963~131~3
 688 S± to[41] systemy[112] autonomiczne[212], to[41] znaczy nie maj±ce[212] wyposa¿enia[121] naziemnego[221]. S±[57] one przeznaczone[212] do[62] ci±g³ego[221] automatycznego[221] i dok³adnego[221] pomiaru prêdko¶ci[121] podró¿nej[221] samolotu i k±ta jego[42] znoszenia[121] i na[66] tej[261] podstawie[161] wyznaczaj±ce[212] po³o¿enie[141] obiektu, który[251] mo¿e[5] byæ samolot[111] lub pocisk[111] kierowany[211]. Dopplerowski[211] system[111] radionawigacyjny[211] opracowany[211] zosta³[57] pocz±tkowo dla[62] potrzeb nawigacji[121] wojskowej[221], [&] 
 689 345~Mendryga³ Z.~Zanim rozkaz zostanie wykonany~MON~1963~167{?}~4
 690 Zak³ada siê[41], ¿e tak intensywne[211] promieniowanie[111] laserowe[211] umo¿liwi spalanie[141] pocisków kosmicznych[222] w[66] odleg³o¶ci[161] sze¶ædziesi±t do[62] trzystu[32] dwudziestu[32] kilometrów. Jako[61] substancja czynna w[66] tym[261] urz±dzeniu[161] laserowym[261] zostanie[57] u¿yty[211] wodór[111]. Zak³ada siê[41] przy[66] tym[46], ¿e wymiary[112] takiego[221] urz±dzenia[121] laserowego[221] nie bêd± wiêksze[212] od[62] zwyk³ego[221] reflektora przeciwlotniczego[221]. 
 691 346~Mendryga³ Z.~Zanim rozkaz zostanie wykonany~MON~1963~188~20
 692 Z[62] kolei[121] porównane[212] s±[57] stany[112] uk³adów spustowych[222] i zostaje[57] okre¶lone[211], czy liczby[112] s± równe[212], czy te¿ jedna[211] z[62] nich[42] jest wiêksza. Je¿eli liczby[112] s± równe[212], obliczenie[111] zostaje[57] zakoñczone[211], przy[66] czym[46] jego[42] wynik[111] zostaje[57] zapisany[211] w[66] odpowiedniej[261] komórce[161] pamiêci[121]. Je¿eli natomiast liczby[112] nie s± równe[212], wówczas maszyna licz±ca przechodzi do[62] wykonania[121] nastêpnego[221] rozkazu. 
 693 347~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~184~15
 694 Wielkie[242] zespo³y[142] urbanistyczne[242] czy rezydencjonalne[242] w[66] Polsce[/][161] odró¿nia od[62] ich[42] zachodnioeuropejskich[222] pierwowzorów nieliczenie[+] siê[111] z[65] miejscem, stosunkowa rozleg³o¶æ[111] za³o¿eñ, id±ca w[66] parze[161] z[65] niewysok±[251] zabudow±. Nawet w[66] najwiêkszych[262] rezydencjach g³ówny[211] korpus[111] pa³acu[121] rzadko przekracza dwie[34] kondygnacje[142], a ramy[112] olbrzymich[222] dziedziñców, podobnie jak[9] rynków nowo lokowanych[222] miasteczek wype³niaj±[501] siê czêsto parterowymi budynkami. 
 695 348~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~190~10
 696 Rozwija[501] siê te¿ budownictwo[111] wielkomiejskie[211]  przede[+] wszystkim w[66] Warszawie[/][161], która w[66] ostatniej[261] æwierci[161] osiemnastego[221] wieku[121] gwa³townie siê rozrasta[501], powiêksza czterokrotnie sw±[241] ludno¶æ[141] i przekszta³ca w[64] nowo¿ytn±[241] europejsk±[241] stolicê, centrum[141] ¿ycia[121] pañstwowego[221], spo³ecznego[221] i kulturalnego[221] Polski[/][121]. Magnackie[212] rezydencje[112] z[65] obszernymi dziedziñcami i ogrodami, jak[9] i na[+] po³y wiejska zabudowa jurydyk[122] ustêpuj± w[66] nowym[261] ¶ródmie¶ciu[161] przed[65] szybkim[251] procesem urbanizacji[121], wyra¿aj±cym[+] siê[251] miêdzy[+] innymi zagêszczeniem i podniesieniem wysoko¶ci[121] zabudowy[121]. 
 697 349~Szczeciñski S.~Silniki rakietowe~MON~1966~50~13
 698 Formy[112] rozwi±zañ konstrukcyjnych[222] i sposoby[112] wykonywania[121] silników rakietowych[222] na[64] sta³e[242] ¶rodki[142] napêdowe[242] zale¿± g³ównie od[62] przeznaczenia[121], i zakresu stosowania[11] tych[222] silników. Inaczej opracowuje siê[41] konstrukcjê i produkcjê wielkoseryjn±[241], na[64] przyk³ad[141] silników artyleryjskich[222] pocisków rakietowych[222], a inaczej konstrukcjê i sposoby[142] wykonywania[121] na[64] przyk³ad[141] silników rakietowych[222] pocisków miêdzykontynentalnych[222]. 
 699 350~Szczeciñski S.~Silniki rakietowe~MON~1966~95~4
 700 W[66] okresie uruchomienia[121] silnika doprowadza siê[41] gaz[141] steruj±cy[241] do[62] prawej[221] komory[121] cylindra i t³ok[111] pod[65] dzia³aniem jego[42] ci¶nienia[121] przesuwa zawór[141] w[+] lewo, otwieraj±c go[44] i umo¿liwiaj±c w[64] ten[241] sposób[141] przep³yw[141] ¶rodka napêdowego[221]. Gazem steruj±cym[251] mo¿e[5] byæ sprê¿one[211] powietrze[111] lub na[64] przyk³ad[141] azot[111], lub niekiedy (w[66] silnikach jednokrotnego[221] u¿ycia[121] i jednorazowego[221] rozruchu[121]) gazy[112] ze[62] spalania[121] ³adunku[121] pirotechnicznego[221]. 
 701 351~Szczeciñski S.~Silniki rakietowe~MON~1966~108~26
 702 Po³o¿enie[111] i kierunek[111] dzia³ania[121] si³ sprê¿yn w[66] uk³adzie steruj±cym[261] silników rakietowych[222] zawsze s±[57] tak dobrane[212], aby[9] nie móg³ nast±piæ dop³yw[111] ¶rodka napêdowego[221] do[62] silnika przy[66] braku[161] ci¶nienia w[66] przewodach sprê¿onego[221] gazu, to[41] znaczy, ¿e kierunek[111] dzia³ania[121] nacisku[121] sprê¿yn zamyka zawory[142]. Otwarcie[111] tych[222] zaworów jest mo¿liwe[211] dopiero wtedy, gdy zostanie[57] przy³o¿ona odpowiednia si³a z[+] zewn±trz dla[62] pokonania[121] si³ sprê¿yn, [&] 
 703 352~Szczeciñski S.~Silniki rakietowe~MON~1966~131~7
 704 Z[62] uwagi[121] na[64] bardzo istotne[241] znaczenie[141] zw³oki[121] zap³onu ¶rodka napêdowego[221] w[66] procesie rozruchu[121] silnika rakietowego[221] jest ono przedmiotem badañ wielu[32] instytutów naukowych[222] ¶wiata od[62] prawie[8] trzydziestu[32] lat. W[66] wyniku[161] tych[222] badañ opracowuje siê[41] szereg[141], ci±gle ulepszonych[222], receptur ¶rodków napêdowych[222] o[66] ró¿nych[262] sk³adach chemicznych[262] oraz dostarcza siê[41] konstruktorom niezbêdnych[222] danych[122], dotycz±cych[222] w³a¶ciwo¶ci[122] ¶rodków napêdowych[222] i parametrów ich[42] zap³onu. 
 705 353~Domanus J. i in.~Niewidzialny detektyw~WP~1966~8~20
 706 Jak[9] wiadomo, materia³y[112] konstrukcyjne[212], z[62] których[222] wykonywane[212] s±[57] ró¿ne[212] wyroby[112] przemys³owe[212], mog± posiadaæ wiele[34] wad. Wady[112] te[212] czêsto dyskwalifikuj± przydatno¶æ[141] materia³u do[62] produkcji[121]. Mog± to[41] byæ wady[112] widoczne[212] go³ym[251] okiem lub te¿ wady[112] ukryte[212] w[66] g³êbi[161] materia³u (oczywi¶cie to[211] samo[41] odnosi[501] siê równie¿ i do[62] ca³ych[222] wyrobów). O[+] ile sprawa wykrycia[121] widocznych[222] wad jest stosunkowo prosta[211], [&] 
 707 354~Domanus J. i in.~Niewidzialny detektyw~WP~1966~35~12
 708 Rozpocznijmy od[62] rozpatrzenia[121] pierwszego[221] zjawiska[121] z[62] punktu widzenia[121] wykorzystania[121] go[42] do[62] celów defektoskopii[121]. Otó¿ promieniowanie[111] przechodz±c przez[64] materiê ulega os³abianiu[131]. Tak wiêc wi±zka promieniowania[121] jonizuj±cego[221] po[66] przej¶ciu[161] przez[64] dan±[241] warstw badanego[221] materia³u ulegnie os³abieniu[131], jak[9] to[44] przedstawiono na[66] rysunku[161] trzynastym[261]. Jest to[41] zrozumia³e[211] i nie wymaga dalszego[221] wyja¶nienia[121]. Podobnie bowiem ma[501] siê sprawa ze[65] ¶wiat³em widzialnym[251], które[211] przechodz±c na[64] przyk³ad[141] przez[64] coraz to[8] grubsze[242] warstwy[142] matowego[221] szk³a[121] (matówki[142]) ulega stopniowemu os³abianiu[131]. 
 709 355~Domanus J. i in.~Niewidzialny detektyw~WP~1966~40~3
 710 W[66] radiografii[161] stosowane[212] s±[57] specjalne[212] rodzaje[112] b³on fotograficznych[222]  b³ony[112] rentgenowskie[212]. S± to[41] b³ony[112] fotograficzne[212] obustronnie pokryte[212] emulsj± fotograficzn±[251], specjalnie uczulon±[251] na[6] promieniowanie[141] iks i gamma. Zdjêcie[111] wykonane[211] na[66] b³onie[161] rentgenowskiej[261] przy[66] pomocy[261] promieniowania[121] iks czy gamma nazywa[501] siê radiogramem. Na[66] radiogramie[161] otrzymuje siê[41] obraz[141] wady[121] w[66] postaci[161] ja¶niejszej[261] lub ciemniejszej[261] plamy[121]. 
 711 356~Domanus J. i in.~Niewidzialny detektyw~WP~1966~116~10
 712 Zjawisko[111] za³amania[121] jest[57] nieco wiêcej z³o¿one[211], gdy przynajmniej jeden[211] z[62] o¶rodków jest o¶rodkiem sta³ym[251]. Jak[9] ju¿ mówili¶my poprzednio, w[66] o¶rodku[161] takim[261] mo¿e[5] rozchodziæ[501] siê zarówno fala pod³u¿na, jak[9] i poprzeczna, a ka¿da z[62] nich[42] ma inn±[241] prêdko¶æ[141]. Okazuje[501] siê, ¿e przy[6] padaniu[161] sko¶nym[261] fali[121] na[64] granicê o¶rodka sta³ego[221] powstaj± w[66] nim[46] jednocze¶nie dwie[31] za³amane[212] fale[112]: pod³u¿na i poprzeczna. 
 713 357~Pawlak Z.~Sygna³y symbole maszyny~WP~1966~41~7
 714 Nasuwa[501] siê pytanie[111], jak±[241] konstrukcjê bêdzie[56] mia³[52] zamek[111], którego[221] dzia³anie[111] bêdzie[57] opisane[211] tablic± koniunkcji[121]? Mo¿na podaæ wiele[34] konstrukcji[122] takiego[221] zamka, jednak¿e dla[62] nas[42] najbardziej interesuj±ca bêdzie ta, któr±[241] otrzymamy nie w[66] wyniku[161] rozwa¿añ technicznych[222], lecz prostych[222] operacji[122] matematycznych[222]. Na[66] podstawie[161] prawa[121] de[+] Morgana[/][121] koniunkcjê mo¿emy wyraziæ za[65] pomoc± alternatywy[121] i negacji[121]. 
 715 358~Pawlak Z.~Maszyna i jêzyk~PWN~1964~13~17
 716 Pewne[242] obiekty[142] tworz±ce[242] razem[8] jak±¶[241] ca³o¶æ[141] nazywamy systemem. Mówimy na[64] przyk³ad[141]: system[111] s³oneczny[211], maj±c na[66] my¶li[161] S³oñce[141] wraz z[65] powi±zanymi z[65] nim[45] planetami. System[111] energetyczny[211]  to[41] powi±zany[211], wspó³pracuj±cy[211] ze[65] sob±[45] zbiór[111] elektrowni[122]. System[111] zarz±dzania[121] stanowi[5] zespó³[141] instytucji[122], wykonuj±cych[222] wspólnie okre¶lone[241] zadanie[141] administracyjne[241]. Zespó³[111] idei[122] stanowi±cy[211] jak±¶[241] ca³o¶æ[141], nazywany[211] jest[57] systemem filozoficznym[251]. 
 717 359~Pawlak Z.~Maszyna i jêzyk~PWN~1964~47~11
 718 Jêzyk[111] ten[211] ró¿ni[501] siê od[6] jêzyka omawianego[221] poprzednio tylko kolejno¶ci± wykonywania[121] dzia³añ. Schemat[111] maszyny[121] jest równie¿ taki[211] sam[211], jak[9] poprzednio [~]. Inny[211] jest natomiast sposób[111] umieszczania[121] i pobierania[121] wyników czê¶ciowych[222] z[62] pamiêci[121]. Analiza przebiegu[121] obliczenia[121], na[66] podstawie[161] drzewa[121] da nam odpowied¼[141], jak[9] nale¿y zapisywaæ i odczytywaæ wyniki[142] czê¶ciowe[242] w[66] pamiêci[161] [~]. 
 719 360~Pawlak Z.~Maszyna i jêzyk~PWN~1964~50~1
 720 Obliczenie[141] pojedyncze[241] mo¿na[54] by porównaæ do[62] produkcji[121] jednostkowej[221], obliczenie[141] wielokrotne[241] do[62] produkcji[121] seryjnej[221]. A wiêc raz[141] rozpatrywali¶my proces[11] wyprodukowania[121] jednego[221] przedmiotu, w[66] drugim[261] przypadku[161] mieliby¶my do[62] czynienia[121] z[65] procesem, w[66] wyniku[161] którego[221] powstaje nie jeden[211] a wiele[31] przedmiotów, budowanych[222] wed³ug[62] tego[221] samego[221] schematu. 
 721 361~Pawlak Z.~Maszyna i jêzyk~PWN~1964~84~7
 722 W[66] zasadzie[161] w[66] tek¶cie mogliby¶my nie wypisywaæ ponownie tytu³ów podanych[222] w[66] spisie rzeczy[122], wystarczy³oby tylko, gdyby¶my ka¿dy[241] paragraf[141] oddzielali od[62] siebie[42] jakimkolwiek[251] znakiem. Na[66] podstawie[161] spisu rzeczy[122] ³atwo mo¿na[54] by wtedy ustaliæ, które[212] paragrafy[112] stanowi± wspólne[242] rozdzia³y[142] i czê¶ci[142]. Wygodne[211] by o[41] nie by³o[54], ale to[41] ju¿ inna sprawa. 
 723 362~Schier W.~Samoloty~Iskry~1965~29~6
 724 Zasady[112] rz±dz±ce[212] lotem samolotów i modeli[122] s± takie[212] same[212]. Ka¿dy[211] kto planuje studia[142] lotnicze[242], mo¿e[5] siê wiele[8] nauczyæ studiuj±c mechanikê lotu i znajduj±c jej[42] potwierdzenie[141] w[66] zbudowanych[262] przez[64] siebie[44] modelach. Entuzja¶ci techniki[121] silnikowej[221] mog± dokonywaæ ca³ego[221] szeregu[121] do¶wiadczeñ z[65] miniaturowymi silnikami modelarskimi. Dziedzina ta jest niezmiernie ciekawa i rozleg³a, a co[41] najwa¿niejsze[211] dostêpna. 
 725 363~Schier W.~Samoloty~Iskry~1965~42~4
 726 Wychylenie[111] steru wysoko¶ci[121] do[62] do³u, czyli oddanie[111] (od[62] siebie[42]) dr±¿ka sterowego[221] wprowadza samolot[141] w[64] lot[141] nurkowy[241]. Z[65] tak ustawionym[51] sterem model[111] nie wystartuje z[62] wyrzutni[121], nawet przy[66] du¿ym[261] naci±gu[161], a wypuszczony[211] z[62] rêki uderzy w[64] pod³ogê. Je¿eli w[66] czasie lotu z[65] du¿±[251] prêdko¶ci± ster[111] wysoko¶ci[121] zostanie[57] mocno wychylony[211] do[62] góry[121], [&] 
 727 364~Schier W.~Samoloty~Iskry~1965~116~10
 728 Wystarczy obróciæ ¶mig³o[141] na[66] wale[161] silniczka, a rozpoczyna on pracê, która trwa przesz³o[8] minutê, odpadaj± wszystkie[212] k³opoty[112] z[65] paliwem i innymi akcesoriami. Naboje[112] s± niedrogie[212] i ³atwe[212] do[62] wymiany[121]. Zu¿yte[242] naboje[142] nape³nia siê[41] na[+] nowo. Silniczków tego[221] typu u¿ywa siê[41] do[62] niewielkich[222] modeli[122] o[66] wadze[161] do[62] stu[32] piêædziesiêciu[32] gramów. 
 729 365~Schier W.~Samoloty~Iskry~1965~162~10
 730 Liczby[112] te[212] powsta³y[5] z[62] podzielenia[121] wytrzyma³o¶ci[121] dora¼nej[221] przez[64] ciê¿ar[141] w³a¶ciwy[241] i oznaczaj± wzglêdn±[241] wytrzyma³o¶æ[141] materia³u. Przedstawiaj± one[41] maksymaln±[241] d³ugo¶æ[141] prêta z[62] danego[221] materia³u (podan±[241] w[66] kilometrach), przy[66] której[261] nastêpuje jego[42] zerwanie[111] pod[65] wp³ywem w³asnego[221] ciê¿aru. Jak[9] wynika z[62] tego[221] zestawienia[121], wzglêdna wytrzyma³o¶æ[111] materia³ów drewnianych[222] jest wyj±tkowo du¿a: [&] 
 731 366~Schier W.~Samoloty~Iskry~1965~164~10
 732 Wytrzyma³o¶æ[111] takich[222] belek jest trzy[34], sze¶æ[34] razy[122] wiêksza od[62] wytrzyma³o¶ci[121] belki[121] kwadratowej[221]. Przekrój[111] p³askiego[221] prostok±ta jest zdecydowanie[8] niekorzystny[211]. Przez[64] umiejêtne[241] wykorzystanie[141] tych[222] w³a¶ciwo¶ci[122] mo¿emy osi±gn±æ równie¿ znaczne[241] zmniejszenie[141] ciê¿aru konstrukcji[121]. Jak[9] widaæ na[66] rysunku[161], mo¿na (stosuj±c odpowiedni±[241] formê belki[121]) nawet kilkakrotnie obni¿yæ ciê¿ar[141] konstrukcji[121] zachowuj±c jej[42] wytrzyma³o¶æ[141] bez[62] zmian. 
 733 367~Szolginia W.~¯ycie miast~Iskry~1966~6~10
 734 A to[41], ¿e powsta³y[5] naturalne[212] przeszkody[112] na[66] drodze[161] do[62] jego[42] wzniesienia[121], powoduje  o[+] ile oczywi¶cie przeszkody[112] te[212] nie s± nie do[62] pokonania[121]  konieczno¶æ[141] opracowania[121] drobiazgowego[221] planu walki[121] z[65] nimi. Mo¿e[5] to[41] byæ, na[64] przyk³ad[141], opracowanie[111] metody[121] zagêszczenia[121] i utrwalenia[121] gruntu lub sposobu odwodnienia[121] lub obni¿enia[121] zbyt[8] wysokiego[221] poziomu wód gruntowych[222]. 
 735 368~Szolginia W.~¯ycie miast~Iskry~1966~50~3
 736 Ogromne[212] korzy¶ci[112] wynikaj±ce[212] z[62] wprowadzenia[121] do[62] gospodarki[121] miejskiej[221] owych[222] trzech[32] telesystemów te¿ s± chyba oczywiste[212]. Ale to[41] jeszcze nie wszystko[41]. Sterowanie[111] no¶ne[211] umo¿liwia ponadto idealne[241] regulowanie[141] chodu wszystkich[222] publicznych[222] zegarów elektrycznych[222] na[66] terenie ca³ego[221] miasta[121]. Dziêki[63] niemu mo¿na równie¿ zapalaæ i gasiæ o¶wietlenie[141] klatek schodowych[222] we[66] wszystkich[262] budynkach miasta[121]. 
 737 369~Szolginia W.~¯ycie miast~Iskry~1966~84~20
 738 Otó¿ system[111] zbiorowej[221] komunikacji[121] miejskiej[221] nie jest nigdy czy¶[45] przypadkowym[251], zale¿nym[251] tylko od[62] dowolnej[221] w[66] ka¿dej[261] sytuacji[161] decyzji[121] w³adz miejskich[222] czy te¿ takiego[221] lub innego[221] ¿yczenia[121] mieszkañców[122] miasta[121]. Przeciwnie  zale¿y od[62] wielu[32] ¶ci¶le okre¶lonych[222] okoliczno¶ci[122]: od[62] wielko¶ci[121] miasta[121], od[62] liczby[121] jego[42] mieszkañców[122], od[62] ukszta³towania[121] powierzchni[121] jego[42] terenów, od[62] gêsto¶ci[121] i zarysu miejskiej[221] sieci[121] ulicznej[221], [&] 
 739 370~Szolginia W.~¯ycie miast~Iskry~1966~85{?}~14
 740 Wstrz±sy[112] s±[57] tak¿e poch³aniane[212] przez[64] specjalne[242] wk³adki[142] gumowe[242] w[66] ko³ach. Bezpieczeñstwo[111] jazdy[121] zapewnione[211] jest[57] przez[64] wyposa¿enie[141] wagonu w[64] trzy[34] rodzaje[142] niezale¿nie dzia³aj±cych[222] hamulców: elektrycznego[221], szczêkowego[221] i elektromagnetycznego[221] szynowego[221]. Nowoczesny[211] tramwaj[111] szybkobie¿ny[211] odznacza[501] siê du¿±[251] prêdko¶ci±, dobr±[251] automatyzacj±, znacznym[251] bezpieczeñstwem jazdy[121], du¿±[251] pojemno¶ci± i wygod±. 
 741 371~Szolginia W.~¯ycie miast~Iskry~1966~124~25
 742 Stosowanie[111] w[66] systemie kierowania[121] ruchem kolejowym[251] dyspozytorskiego[221] urz±dzenia[121] nastawczego[221] daje mo¿liwo¶æ[141] objêcia[121] ca³ej[221] stacji[121] czy linii[121] kolejowej[221] jednym[251] tylko okrêgiem nastawczym[251], a wiêc jedn±[251] tylko nastawni±. Dziêki[63] temu[43] odpada konieczno¶æ[111] porozumiewania[+] siê[121] nastawniczych[122] miêdzy[65] sob± w[66] trakcie ustawienia[121] przebiegów poci±gów, w[66] konsekwencji[161] czego[42] zmniejsza[501] siê mo¿liwo¶æ[111] pope³nienia[121] pomy³ek i skraca[501] siê znacznie czas[111] ustawiania[121] przebiegów. 
 743 372~Szolginia W.~¯ycie miast~Iskry~1966~180~19
 744 Powodem jest niska sprawno¶æ[111] spalania[121] p³ynnych[22] paliw w[66] samochodowych[262] silnikach. Wydzielane[212] przez[64] nie[44] spaliny[112] zawieraj± du¿e[242] ilo¶ci[142] truj±cego[221] tlenku[121] wêgla i czteroetylku[121] o³owiu[121]. Niezale¿nie od[62] tego[42] lotne[212] sk³adniki[112] paliw przechodz± do[62] atmosfery[121] bezpo¶rednio przez[64] parowanie[141] ze[62] zbiorników oraz z[62] ga¼ników. Zawarto¶æ[111] truj±cych[222] gazów w[66] spalinach zale¿y w[66] du¿ym[261] stopniu od[62] technicznego[221] stanu pojazdu. 
 745 373~Kalestyñski B.~Jak opanowano przestworza~Iskry~1966~68~8{?}
 746 Sto[31] piêædziesi±t[31] atmosfer jest to[41] ci¶nienie[111], jakie[241] wywieraj± ko³a[112] lokomotywy[121] na[64] szyny[142]. Butle[112] wiêc musz± byæ[57] sporz±dzone[212] z[62] grubego[221] metalu[121] i maj± du¿y[241] ciê¿ar[141]. Dwunastolitrowa butla wa¿y oko³o[62] o¶miu[32] kilogramów, podczas[+] gdy zawarty[211] w[66] niej[46] pod[65] ci¶nieniem tlen[111]  zaledwie osiemdziesi±t[34] piêæ[34] dekagramów. Aby[9] nie traciæ mocy[121] silników na[64] znoszenie[141] niepotrzebnego[221] ciê¿aru, wykorzystuje siê[41] do[62] lotów wysoko¶ciowych[222] tlen[141] p³ynny[241], nie wymagaj±cy[241] ani konserwacji[121], ani specjalnie mocnych[222], a wiêc i ciê¿kich[222] zbiorników. 
 747 374~Kalestyñski B.~Jak opanowano przestworza~Iskry~1966~110~17
 748 Niemo¿liwo¶ci± jest natomiast utrzymywaæ lekarza[141] w[66] ka¿dej[261] wsi[161], nieraz licz±cej[261] zaledwie kilka[34] rodzin. Dlatego te¿ w[66] chwili[161] wyst±pienia[121] pierwszych[222] objawów choroby[121] trzeba na[64] nie[44] czekaæ. Poza[65] tym[45] mnogo¶æ[111] chorób spowodowa³a, ¿e ka¿da z[62] nich[42] jest[57] leczona przez[64] innego[241] specjalistê niektóre[212] wymagaj± natychmiastowej[221] interwencji[121] chirurga[121] czy te¿ okulisty[121]. Z[62] tych[222] wiêc powodów pomoc[111], która przybêdzie do[62] chorego[121] na[64] wie¶[141], nie zawsze jest w[66] pe³ni[161] skuteczna. 
 749 375~Brodzki Z.~Powrót z kosmosu~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1968~21~2
 750 Nastêpnie mamy[5] krzyw±[141] jonizacji[121] gazu, której[221] przekroczenie[111] w[66] kierunku[161] rosn±cej[221] wysoko¶ci[121] czy prêdko¶ci[121] wskazuje, ¿e powietrze[111] otaczaj±ce[211] lec±cy[241] statek[141] kosmiczny[241] jest zjonizowane[211], to[41] znaczy posiada ³adunek[141] elektryczny[241]. Oprócz[62] tego[42] na[66] wykresie mamy[5] naniesion±[241] krzyw±[141] pocz±tku[121] dysocjacji[121] powietrza[121] i dysocjacji[121] silnej[221] (czterdzie¶ci[31] procent[122] zdysocjowanego[221] powietrza[121]). 
 751 376~Brodzki Z.~Powrót z kosmosu~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1968~48~7
 752 Centrum[111] Kierowania[121] Lotem jest[57] obarczone[211] wielk±[251] odpowiedzialno¶ci±. Przez[64] ca³y[241] czas[141] trwania[121] lotu zespó³[111] specjalistów[122] (ponad[8] dwadzie¶cia[31] g³ównych[222] stanowisk) czuwa nad[65] w³a¶ciwym[251] przebiegiem lotu statku[121] oraz stanem zdrowia[121] jego[42] za³ogi[121]. W[66] przypadku[161] lotu maj±cego[221] na[66] celu[161] spotkanie[141] statków na[66] orbicie[161] (rendez[+] vous[/]) lub dokowania[142], czyli ³±czenia[+] siê[142] na[66] orbicie[161] poszczególnych[222] cz³onów statku[121] kosmicznego[221], [&] 
 753 377~Janik F.~Lot w kosmosie~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1968~24~3
 754 Je¿eli jednak bêdzie[56] ono stale[8] utrzymywaæ[511] siê w[66] strefie[161] dominuj±cego[221] przyci±gania[121] ziemskiego[221], to[9] bêdziemy[56] je[44] nazywaæ[51] sztucznym[251] satelit± ziemskim[251] lub krótko satelit±. W[66] odró¿nieniu[161] od[62] satelity[121] zerowego[221], którego[221] orbit± jest w[66] zasadzie[161] tylko równik[111]  na[66] wysoko¶ci[161] [~] na[64] przyk³ad[141] dwie¶cie kilometrów satelita mo¿e[5] lecieæ w[66] dowolnej[261] p³aszczy¼nie[161] przechodz±cej[261] przez[64] ¶rodek[141] ziemi[121], [&] 
 755 378~Janik F.~Lot w kosmosie~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1968~47~12
 756 Si³a odrzutu [~] rakiety[121] no¶nej[221]  czyli ci±g[111] g³ównych[222] silników napêdowych[222]  musi byæ wiêksza od[62] ciê¿aru startowego[221] [~] rakiety[121] na[64] przyk³ad[141] o[64] dwadzie¶cia[34] procent[122], aby[9] mog³o nast±piæ potrzebne[211] przyspieszenie[111] lotu. Przyspieszenie[111] to[211] pod[64] koniec[141] wyczerpywania[+] siê[121] materia³ów pêdnych[222] nie mo¿e[5] byæ zbyt[8] wielkie[211], ze[62] wzglêdu na[64] wystêpuj±ce[241] przeci±¿enie[141], które[211] jest niekorzystne[211] dla[62] przyrz±dów, [&] 
 757 379~Janik F.~Lot w kosmosie~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1968~49~10
 758 [>] unikaæ strat energii[121] na[64] opór[141] powietrza[121] przez[64] odpowiedni[241] dobór[141] toru rakiety[121]; d±¿yæ do[6] uzyskania[121] du¿ych[222] prêdko¶ci[122] prawie[8] poziomych[222] na[66] niezbyt du¿ej[261] wysoko¶ci[161]; aby[9] unikn±æ zbêdnego[221] transportowania[121] paliwa[121] na[64] du¿e[242] wysoko¶ci[142], spaliæ materia³y[142] pêdne[242] mo¿liwie szybko; kierunek[141] ci±gu[121] utrzymaæ prawie[8] styczny[241] do[62] toru. 
 759 380~Marks A.~Podbój ksiê¿yca trwa~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~79~12
 760 Do¶æ powiedzieæ, i¿ wspó³czesne[212] wielkie[212] rakiety[112] z[65] silnikami zasilanymi ciek³±[251] mieszank± paliwow±[251] sk³adaj±[501] siê z[62] dziesi±tków a nawet setek tysiêcy elementów sk³adowych[222], wykonanych[222] z[65] niezwyk³±[251] precyzj± ze[62] specjalnych[222], zwykle bardzo kosztownych[222], tworzyw konstrukcyjnych[222]. Stanowi[5] to[41] powa¿n±[241] wadê rakiet z[65] silnikami zasilanymi ciek³±[251] mieszank± paliwow±[251], gdy¿ czyni z[62] nich[42] urz±dzenie[141] bardzo kosztowne[241] w[66] produkcji[161], trudne[241] w[66] obs³udze[161] i podatne[241] na[64] uszkodzenia[142]. 
 761 381~Marks A.~Podbój ksiê¿yca trwa~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~147~8
 762 Spektrometr[111] gamma przeznaczony[211] by³[57] do[62] badania[121] promieniowania[121] gamma w[66] przestrzeni[161] miêdzy[65] Ziemi± i Ksiê¿ycem, a szczególnie do[62] zbadania[121] promieniowania[121] gamma wysy³anego[221] z[62] powierzchni[121] Ksiê¿yca. Oczekiwano, ¿e uda[501] siê w[64] ten[241] sposób[141] zbadaæ czy powierzchnia Ksiê¿yca pokryta jest[57] substancj± pochodzenia[121] meteorowego[221], czy te¿ wulkanicznego[221], gdy¿ oba[31] rodzaje[112] substancji[121] zawieraj± inne[242] pierwiastki[142] promieniotwórcze[242] [&] 
 763 382~Marks A.~Podbój ksiê¿yca trwa~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~161~16
 764 W[64] sto[34] piêædziesi±t[34] sekund po[66] zakoñczeniu[161] dzia³ania[121] silnika rakiety[121] Agena-B[/] urz±dzenie[111] sprê¿ynowe[211] od³±cza³o od[62] niej[42] aparat[141] kosmiczny[241], a jednocze¶nie sama rakieta by³a[57] nieco przyhamowywana przez[64] pomocnicze[242] silniki[142] rakietowe[242] zasilane[242] paliwem sta³ym[251]. Nastêpowa³o to[41] w[64] oko³o[8] dwadzie¶cia[34] piêæ[34] do[62] czterdziestu[32] minut po[66] starcie[161] z[62] Ziemi[121]. W[64] dwadzie¶cia[34] trzy[34] minuty[142] po[66] starcie[161] "mózg[111] elektronowy[211]" aparatu zmienia³ moc[141] nadajnika radiowego[221]. 
 765 383~Marks A.~Podbój ksiê¿yca trwa~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~182~1
 766 Rakieta sterowana jest[57] przez[64] autonomiczne[241] urz±dzenie[141] bezw³adno¶ciowe[241], z³o¿one[241] miêdzy[+] innymi z[62] "mózgu[121] elektronowego[221]" wyposa¿onego[221] w[64] urz±dzenie[141] pamiêciowo-programowe[241]. Energiê elektryczn±[241] dostarcza urz±dzeniom rakiety[121] bateria akumulatorów o[66] masie[161] osiemdziesi±t kilogramów. Silniki[112] rakiety[121] maj± tak±[241] budowê, ¿e mog± byæ[57] wy³±czane[212] po[66] zu¿yciu[161] czê¶ci[121] zapasów sk³adników mieszanki[121] paliwowej[221], a pó¼niej w³±czane[212] ponownie nawet po[66] jedenastu[36] godzinach. 
 767 384~Marks A.~Podbój ksiê¿yca trwa~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~211~7
 768 Wygl±d[111] tych[222] kraterów wskazuje na[64] to[44], ¿e zosta³y[57] one zalane[212] przez[64] lawê. (Na[66] powierzchni[161] mórz znajduj±[501] siê tak¿e nieliczne[212] wyra¼nie ukszta³towane[212] kratery[112], które[212] utworzy³y[501] siê ju¿ po[66] uformowaniu[+] siê[161] mórz). Na[66] powierzchni[161] mórz równie¿ pojedyncze[212] góry[112] i niewysokie[212] ³añcuchy[112] pagórków. Wygl±d[141] ksiê¿ycowego[221] morza[121] nazywanego[221] Mare[+] Imbrium[$] (Morze[/][111] Deszczów[/]) przedstawia rysunek[111] [&] 
 769 385~Marks A.~Podbój ksiê¿yca trwa~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~241~1
 770 Ruch[111] aparatu bêdzie[56] móg³[52] byæ[57] tak¿e sterowany[211] falami radiowymi z[62] Ziemi[121], gdy¿ umieszczone[212] w[66] aparacie kamery[112] radioteleautograficzne[212] bêd±[56] przekazywa³y[52] na[64] Ziemiê wygl±d[141] terenu wokó³[62] aparatu. Pamiêtaæ jednak nale¿y o[66] tym[46], ¿e fale[112] radiowe[212] wysy³ane[212] z[62] nadajników aparatu docieraæ[51] bêd±[56] do[62] Ziemi[121] dopiero po[66] przesz³o[8] sekundzie[161] i tyle¿ czasu up³ywaæ[51] bêdzie[56] od[62] wysy³ania[121] z[62] Ziemi[121] sygna³ów radiowych[222] [&] 
 771 386~Marks A.~Podbój ksiê¿yca trwa~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~267~8dó³
 772 Lec±c na[64] Ksiê¿yc[141] i powracaj±c z[62] niego[42], selenonauci wch³on± wiêc w[66] wokó³ziemskich[262] obszarach radiacji[121] ³±czn±[241] dawkê promieniowania[121] równ±[241] dwa i pó³ do[62] trzy i pó³ ber[122], a ³±cznie z[65] dawk± promieniowania[121] kosmicznego[221] w[66] czasie takiego[221] lotu co[+] najwy¿ej siedem i pó³ ber[122], co[41] znajduje[501] siê ca³kowicie w[66] granicach bezpieczeñstwa[121]. 
 773 387~Marks A.~Podbój ksiê¿yca trwa~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~291~5
 774 Wszyscy kosmonauci amerykañscy wybrani zostali[57] spo¶ród[62] kilkuset[32] ochotników[122] w[66] wyniku[161] niezwykle skrupulatnych[222] badañ medycznych[222] obejmuj±cych[222] zarówno badania[142] sprawno¶ci[121] fizycznej[221], jak[9] i psychicznej[221]. Wszyscy kosmonauci amerykañscy nie przekroczyli czterdziestego[221] roku[121] ¿ycia[121], maj± przynajmniej najni¿szy[241] stopieñ[141] naukowy[241] (baka³arz[111]) lub równorzêdne[241] wykszta³cenie[141] wy¿sze[241] i odpowiadaj± jeszcze innym[232] wymaganiom, sprawdzonym[232] odpowiednimi testami. 
 775 388~Marks A.~Podbój ksiê¿yca trwa~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~347~19
 776 Nastêpnie uruchamiane[212] s±[57] kolejno rakietowe[212] silniki[112] hamuj±ce[212] zmniejszaj±ce[212] prêdko¶æ[141] ruchu[121] statku[121], a tym[251] samym[45] powoduj±ce[212] jego[42] odpadanie[141] ku[63] Ziemi[131]. Po[66] zakoñczeniu[161] przez[64] nie[44] dzia³ania[121], zawieraj±ca je[44] czê¶æ[111] statku[121] jest[57] od[62] niego[42] odrzucana przez[64] odpalenie[141] odpowiedniego[221] ³adunku[121] wybuchowego[221]. 
 777 389~Marks A.~Podbój ksiê¿yca trwa~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~417~17
 778 Rakieta wystartowa³a z[62] kosmodromu na[66] Przyl±dku[161] Kennedy'ego[/][121], ze[62] stanowiska[121] startowego[221] numer[111] trzydzie¶ci siedem, sk±d bêd±[57] wysy³ane[212] tak¿e nastêpne[212] rakiety[112] tego[221] typu. W[66] chwili[161] startu mia³a ona wraz z[65] ³adunkiem wysoko¶æ[141] czterdzie¶ci osiem i osiem dziesi±tych[122] metra i masê piêæset osiem i dziewiêæ dziesi±tych[122] tony[121], a silniki[112] pierwszego[221] cz³onu wytworzy³y ci±g[141] sze¶æset osiemdziesi±t dwie i dwie dziesi±te[112] tony[121]. 
 779 390~Marks A.~Podbój ksiê¿yca trwa~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~458~16
 780 G³ównym[251] celem[151] tego[221] przedsiêwziêcia[121] jest zwiêkszenie[111] naszej[221] wiedzy[121]. Lot[111] ludzi[122] na[64] Ksiê¿yc[141] umo¿liwi bowiem uzyskanie[141] danych[122] naukowych[222] niemo¿liwych[222] do[62] uzyskania[121] metodami astronomicznymi i niemo¿liwych[222] do[62] uzyskania[121] przez[64] najdoskonalsze[242] nawet aparaty[14] kosmiczne[242] wyposa¿one[242] w[64] przyrz±dy[142] dzia³aj±ce[242] samoczynnie. Co[+] prawda w±tpliwo¶ci[142] mo¿e[5] wywo³aæ sam[211] cel[111] badañ Ksiê¿yca dlatego, ¿e zwykle pow±tpiewa siê[41] w[64] to[44] czy z[62] badañ tego[221] rodzaju[121] jest jakikolwiek[211] praktyczny[211] po¿ytek. 
 781 391~Marks A.~Podbój ksiê¿yca trwa~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~481~1
 782 Istniej± jednak pomys³y[112] w[66] pe³ni[161] uzasadnione[212] naukowo, tote¿ nale¿y siê z[65] nimi choæby pokrótce zapoznaæ[501]. Wiele[34] interesuj±cych[222] pomys³ów opracowali i opublikowali w[66] tej[261] dziedzinie[161] uczeni[112] amerykañscy. Wed³ug[62] obecnych[222] rozwa¿añ uwa¿aj± oni, ¿e za³ogowe[212] bazy[112] na[66] Ksiê¿ycu[161] bêd±[57] umieszczane[212] ju¿ przy[66] wykorzystaniu[161] rakiet no¶nych[222] Saturn[+] Piêæ[/] i statków kosmicznych[222] Apollo[/]. 
 783 392~Marks A.~Podbój ksiê¿yca trwa~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~501~26
 784 Wstêpna analiza obrazów uzyskanych[222] z[62] £uny[+] dziewiêæ[/] i £uny[+] trzyna¶cie[/] wykazuje, ¿e na[66] powierzchni[161] Ksiê¿yca istnieje prawdopodobnie ujemny[211] bilans[111] masy[121] to[41] znaczy, ¿e wiêcej materii[121] traci ona na[64] skutek[141] oddzia³ywañ zewnêtrznych[222] (uderzeñ meteorów i promieniowañ jonizuj±cych[222] z[62] Kosmosu) ni¿[9] jej[42] zyskuje. Wskazuje na[64] to[44] fakt[111], ¿e g³azy[112] na[66] powierzchni[161] Ksiê¿yca wygl±daj± tak jakby by³y[57] na[66] niej[46] delikatnie po³o¿one[212], [&] 
 785 393~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~238~25
 786 Dotychczas konserwacja zabytków przemienia³a[501] siê czêsto w[64] przebudowê[141] obiektu, po³±czon±[241] z[65] nadaniem mu form kosmopolitycznych[222] (Collegium[+] Maius[$]). W[66] latach tysi±c osiemset siedemdziesi±t piêæ tysi±c osiemset siedemdziesi±t dziewiêæ Tomasz[/] Pryliñski[/] przeprowadzi³ restauracjê Sukiennic[/], naginaj±c wprawdzie ich[42] kszta³ty[142] do[62] ówczesnych[222] idea³ów architektonicznych[222], ale jednocze¶nie z[65] pietyzmem odnosz±c[501] siê do[62] gotycko-renesansowych[222] elementów. Budynek[111] zyska³ neogotyckie[242] podcienia[142] na[66] kolumnach, nigdy przedtem nie istniej±ce[242], [#] 
 787 394~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~244~37
 788 Popularno¶æ[111] tego[221] typu architektonicznego[221] ros³a b³yskawicznie i kiedy w[66] tysi±c dziewiêæset dziesi±tym[261] roku[161] projektowano pawilon[141] polski[241] na[64] wystawê w[66] Rzymie[/] (po[64] raz[141] pierwszy[241] architekci z[62] ró¿nych[222] zaborów mieli tu razem[8] reprezentowaæ Polskê[/]), pos³u¿ono[501] siê najmodniejszymi ju¿ wówczas formami architektury[121] "dworkowej[221]" projekt Romualda[/][121] Gutta[/][121]. "Dworek[111]" nie musia³ byæ przy[66] tym[46] drewniany[211] jak[9] góralska cha³upa i lepiej odpowiada³ potrzebom jednorodzinnej[221] zabudowy[121] typu willowego[221], [#] 
 789 395~Wolski R.~Urz±dzenia tranzystorowe. Wybrane rozwi±zania uk³adowe~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~31~1
 790 Silnik[111] zosta³[57] przewiniêty[211], ka¿da para biegunów zosta³a[57] wyposa¿ona w[64] dwa[34] uzwojenia[142] ze[62] wzglêdu na[64] to[44], ¿e pr±d[111] p³ynie[5] przez[64] uzwojenie[141] tylko w[64] jedn±[241] stronê. Aby[9] unikn±æ trudno¶ci[122] zwi±zanych[222] ze[65] sprzê¿eniem magnetycznym[251] miêdzy[65] biegunami w³±czone[212] s±[57] równocze¶nie trzy[31] s±siednie[212] cewki[112], nastêpnie w³±czana jest[57] czwarta, a wy³±czana pierwsza i tak dalej. 
 791 396~Wolski R.~Urz±dzenia tranzystorowe. Wybrane rozwi±zania uk³adowe~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~71~11dó³
 792 Schemat[111] obu[32] kana³ów jest identyczny[211]. Generator[111] do[62] kasowania[121] i podk³adu z[65] tranzystorem T-dziewiêæ[/] jest wspólny[211] dla[62] obu[32] kana³ów. W[66] ka¿dym[261] kanale na[66] wej¶ciu[161] s± dwa[31] wzmacniacze[112] wstêpne[212] umo¿liwiaj±ce[212] mieszanie[141]. Nastêpny[241] zespó³[141] stanowi± wzmacniacze[112] korekcyjne[212], a za[65] nimi wzmacniacze[112] mocy[121], które[212] mog± byæ[57] w³±czone[212] równie¿ w[66] czasie dokonywania[121] zapisu. 
 793 397~Wolski R.~Urz±dzenia tranzystorowe. Wybrane rozwi±zania uk³adowe~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~78~16
 794 Czterostopniowy[211] wzmacniacz[111] mocy[121] objêty[211] jest[57] sprzê¿eniem zwrotnym[251] na[64] emitery[142] tranzystorów T-piêtna¶cie[/] i T-szesna¶cie[/]. Sprzê¿enie[111] ma korekcjê czêstotliwo¶ciow±[241] przez[64] uk³ad [~] i przy[66] jednym[261] kilohercu[161] ma warto¶æ[141] oko³o[8] trzydziestu[32] decybeli. Przy[66] tak silnym[261] sprzê¿eniu[161] stawia siê[41] wysokie[242] wymagania[142] w[66] stosunku[161] do[62] transformatora steruj±cego[221] przedostatni[241] stopieñ[141]. 
 795 398~Wolski R.~Urz±dzenia tranzystorowe. Wybrane rozwi±zania uk³adowe~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~127~8
 796 Zastosowanie[111] silnie[8] kierunkowych[222] anten i czu³ych[222] odbiorników zapewnia uzyskanie[141] zasiêgu[121] rzêdu stu[32] kilometrów przy[66] kilkunastu[36] miliwatach mocy[121] nadajnika ultrakrótkofalowego[221]. W[66] wielu[36] konstrukcjach amatorskich[262] uzyskiwano dobre[242] wyniki[142] stosuj±c tranzystory[142] ma³ej[221] mocy[121] pracuj±ce[242] przy[66] czêstotliwo¶ciach wiêkszych[262] ni¿[9] te[242], które[242] dla[62] nich[42] przewidywano. Oczywi¶cie osi±gane[212] w[66] warunkach amatorskich[262] wyniki[112] okazuj±[501] siê wystarczaj±ce[212] i wówczas, gdy nie dorównuj± wymaganym[232] od[62] konstrukcji[122] fabrycznych[222]. 
 797 399~Wolski R.~Urz±dzenia tranzystorowe. Wybrane rozwi±zania uk³adowe~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~399~17
 798 Sterowanie[111] silnika napêdzaj±cego[221] bêben[141] prze³±cznika wymaga zamkniêcia[121] zestyku[121] przeka¼nika na[64] czas[141] potrzebny[241] do[62] obrotu krzywki[121] umieszczonej[221] na[66] bêbnie[161] do[62] po³o¿enia[121] powoduj±cego[221] zamkniêcie[141] zestyku[121] drogowego[221] [~]. Zestyk[111] ten[211] podtrzymuje w³±czenie[141] silnika do[62] chwili[121] osi±gniêcia[121] nastêpnego[221] po³o¿enia[121] prze³±cznika. Poniewa¿ impuls[111] ultrad¼wiêkowy[211] wys³any[211] przez[64] drgaj±cy[241] prêt[141] w[66] nadajniku[161] trwa zbyt[8] krótko, [&] 
 799 400~Wolski R.~Urz±dzenia tranzystorowe. Wybrane rozwi±zania uk³adowe~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~189~31
 800 Pozostawienie[111] czê¶ci[121] lamp elektronowych[222] pozwoli³o na[64] wprowadzenie[141] jedynie tañszych[222] typów tranzystorów mog±cych[222] konkurowaæ z[65] lampami. Poniewa¿ wszystkie[212] tranzystory[112] pracuj± przy[66] niskim[261] poziomie mocy[121], przeto ich[42] zasilanie[111] nie sprawia k³opotu. Tranzystorowa g³owica zakresu UKF[=] jest ju¿ rozwi±zaniem typowym[251], nawet w[66] odbiornikach ca³kowicie lampowych[262]. Tranzystory[112] [~] s±[57] zasilane[212] z[62] zasilacza sieciowego[221]. 
 801 401~Wolski R.~Urz±dzenia tranzystorowe. Wybrane rozwi±zania uk³adowe~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~231~16
 802 Problem[111] drgañ zosta³[57] tu rozwi±zany[211] przez[64] zast±pienie[141] cewek skrzy¿owanych[222] o[66] zerowym[261] sprzê¿eniu[161] dwoma uk³adami cewek, których[222] silne[211] sprzê¿enie[111] nawzajem siê kompensuje[501]. Cewka czujnika obejmuj±ca ta¶mê jest[57] nawiniêta bifilarnie[8], dziêki[63] czemu[43] jej[42] odkszta³cenia[112] nie zmieniaj± sprzê¿enia[121] miêdzy[65] uzwojeniami. Cewka kompensacyjna o[66] regulowanym[261] sprzê¿eniu[161] ma uzwojenia[142] po³±czone[242] szeregowo z[65] uzwojeniami czujnika przy[66] takim[261] dobraniu[161] kierunków, [&] 
 803 402~Wolski R.~Urz±dzenia tranzystorowe. Wybrane rozwi±zania uk³adowe~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~245~3
 804 Trzy[31] sterowniki[112] obrotowe[212] umo¿liwiaj± sterowanie[141] trzech[32] silników pier¶cieniowych[222]. Ka¿dy[211] z[62] nich[42] ma trzy[34] stopnie[142] prêdko¶ci[121] w[64] ka¿d±[241] stronê. Górna p³ytka sterownika s³u¿y do[62] wyboru kierunku[121] obrotów, a ¶rodkowa do[62] zwierania[121] oporników rozruchowych[222] na[66] drugim[261] i trzecim[261] stopniu. Aby[9] na[66] trzecim[261] stopniu by³[57] podtrzymywany[211] sygna³[111] drugiego[221] stopnia, w³±czono miêdzy[64] zestyki[142] tych[222] stopni diodê. 
 805 403~Wolski R.~Urz±dzenia tranzystorowe. Wybrane rozwi±zania uk³adowe~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~329~6
 806 Przerywacz[111] tranzystorowy[211] do[62] przetwarzania[121] napiêcia[121] jest najbardziej krytycznym[251] zespo³em uk³adu i dlatego jego[42] w³asno¶ci[112] okre¶laj± dok³adno¶æ[141] wzmacniacza. W[66] tym[261] zespole zastosowano mikrostopowy[241] tranzystor[141] krzemowy[241], który[241] cechuj± szczególnie korzystne[212] charakterystyki[112], a zw³aszcza prêdko¶æ[111] prze³±czania[121] oraz ma³e[211] i stabilne[211] napiêcie[111] nasycenia[121]. Czêstotliwo¶æ[111] przerywacza równa[211] trzystu[33] piêædziesiêciu[33] hercom[132] stanowi[5] kompromis[141] miêdzy[65] du¿ymi pojemno¶ciami sprzêgaj±cymi i bocznikuj±cymi [&] 
 807 404~Wolski R.~Urz±dzenia tranzystorowe. Wybrane rozwi±zania uk³adowe~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~334~11
 808 Napiêcie[111] wyj¶ciowe[211] uk³adu z[65] dwiema sekcjami nawiniêtymi na[66] po³owie[161] obwodu jest proporcjonalne[211] do natê¿enia[121] pola[121] i cosinusa k±ta miêdzy[65] kierunkiem pola[121] a ¶rednic± dziel±c±[251] sekcje[142]. Przez[64] nawiniêcie[141] trzech[32] grup uzwojeñ[122] wtórnych[222] drugiej[221] harmonicznej[121] i szeregowe[241] po³±czenie[141] wyprostowanych[222] napiêæ mo¿na uzyskaæ magnetometr[141] pozbawiony[241] kierunkowo¶ci[121] i reaguj±cy[241] jedynie na[64] natê¿enie[141] pola[121], bez[62] wzglêdu na[64] obrót[141] w[66] p³aszczy¼nie[161] rdzenia. 
 809 405~Jungowski E.~O pionierach polskiej my¶li lotniczej~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~92~6
 810 W[66] czasie próby[121] prêdko¶ci[121] Bl` eriot[/][111] lec±c na[66] samolocie Bl` eriot[+] dwana¶cie[/] z[65] silnikiem Gnöme[/] piêædziesi±t koni mechanicznych[222], zapewniaj±cym[251] mu prêdko¶æ[141] osiemdziesi±t kilometrów na[64] godzinê, by³ pewien[211] pierwszego[221] miejsca[121]. Nagle zapali³[501] siê w[66] powietrzu[161] skapotowa³ podczas[62] przymusowego[221] l±dowania[121]. Wyrwa³[501] siê cudem z[62] p³omieni[122] nie odnosz±c obra¿eñ. 
 811 406~Jungowski E.~O pionierach polskiej my¶li lotniczej~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~99~12
 812 Model[111] wyrzucony[211] z[62] dachu[121] p³ywaj±cego[221] budynku[121] przelecia³ prawie[8] kilometr[141] z[65] prêdko¶ci± oko³o[8] czterdziestu[32] kilometrów na[64] godzinê, po[66] czym[46] osiad³ na[64] trzy[34] punkty[142] na[66] wodzie[161]  zdawa³o[501] siê, ¿e cel[111] zosta³[57] osi±gniêty[211]. Dziêki[63] subsydiom pañstwowym[232] Langley[/] przyst±pi³ do[62] budowy[121] statku[121] o[66] wiêkszych[262] rozmiarach z[65] piêcio-cylindrowym[251] silnikiem gwiazdowym[251] na[64] gazolinê, mocy[121] piêædziesi±t dwa konie[112] mechaniczne[212] i prêdko¶ci[121] obrotowej[221] dziewiêæset piêædziesi±t obrotów na[64] minutê. 
 813 407~Jungowski E.~O pionierach polskiej my¶li lotniczej~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~124~17
 814 Królowie zmieniali[501] siê, a Boratyni[/][111] ci±gn±³ z[65] ma³ymi przerwami dochody[142] z[62] mennic a¿ do[62] ¶mierci[121] w[66] tysi±c sze¶æset osiemdziesi±tym[261] drugim[261] roku[161]; pó¼niej robili to[44] jego[42] spadkobiercy[112] a¿ do[62] tysi±c sze¶æset osiemdziesi±tego[221] siódmego[221] roku[121]. Znaki T[/], L[/], B[/] znajduj±[501] siê na[66] monetach z³otych[262], srebrnych[262] i miedzianych[262], bitych[262] w[66] latach tysi±c sze¶æset piêædziesi±t osiem do[62] tysi±c sze¶æset osiemdziesi±t siedem. 
 815 408~Jungowski E.~O pionierach polskiej my¶li lotniczej~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~128~1
 816 Patriotyczno-wolno¶ciowe[212] tradycje[112] rodzinne[212] mia³y niew±tpliwie wp³yw[141] na[64] to[44], ¿e m³ody[211] Stefan[/] nie zosta³[57] oddany[211] do[62] szko³y[121] rosyjskiej[221], lecz umieszczony[211] w[66] zak³adzie naukowym[261] Ojca[121] Lev` eque[/] w[66] Auteuil[/] pod[65] Pary¿em[/]. W[66] Auteuil[/], które[211] sta³o[501] siê z[65] czasem[151] dzielnic± Pary¿a[/], zamieszkiwa³ Drzewiecki[/] w[66] pó¼niejszych[262] latach stale[8] a¿ do[62] zgonu we[66] w³asnej[261] posiad³o¶ci[161] przy[66] ulicy[161] Boileau[/]. 
 817 409~Jungowski E.~O pionierach polskiej my¶li lotniczej~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~215~17
 818 By³ to[41] niew±tpliwie jeden[211] z[62] tricków teatralnych[222], jakie[242] uprawiano w[66] tych[262] czasach. Pó¼niej, przez[64] pó³tora wieku[121] nic[44] nie s³ychaæ o[66] lataniu[161]. Po[66] wynalezieniu[161] balonu pierwszym[251] Polakiem, który[211] nim[45] lata³, ale jako[61] pasa¿er, by³ znany[211] nam ju¿ Jan[/] Potocki[/]. Potem znów pó³legendarne[212] postacie[112]. To[9] górala[121] o[66] nieustalonym[261] nazwisku[161], który[211] kilka[34] lat po¶wiêci³ na[64] obmy¶lenie[141] i zrobienie[141] skrzyde³, [&] 
 819 410~Jungowski E.~O pionierach polskiej my¶li lotniczej~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~225~11
 820 Zapa³[111] lotniczy[211] we[66] Lwowie[/][161] dosiêgn±³ nawet uczniów[142] tamtejszej[221] szko³y[121] rolniczej[221] w[66] osobach Aleksandra[/][121] Sokalskiego[/][121], Kazimierza[/][121] Baszniaka[/][121] i W³odzimierza[/][121] Semiu³y[/][121]; zbudowali oni w³asnymi si³ami samolot[141], który[211] wed³ug[62] opinii[121] ówczesnych[222] fachowców[122] powinien lataæ. O[66] próbach w[66] locie nie zachowa³y[501] siê wiadomo¶ci[112]. ["]Warszawski[/][211] Tygodnik[/][111] Ilustrowany[/][211]["] donosz±c o[66] tym[261] uczniowskim[261] sukcesie podawa³ [&] 
 821 411~Jungowski E.~O pionierach polskiej my¶li lotniczej~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1967~255~7dó³
 822 W[66] semestrze jesiennym[261] tematem wyk³adów by³ lot[111] pod[65] k±tem do[62] poziomu i stateczno¶æ[111] samolotów. W[66] lutym[161] tysi±c dziewiêæset dwunastego[221] roku[121] staraniem Zwi±zku[121] Nauczycielskiego[221] odbywa³y[501] siê wyk³ady[112] o[66] lotnictwie prowadzone[212] przez[64] in¿yniera[141] Witolda[/][141] Rumbowicza[/][141]. By³ to[41] cykl[111] sze¶ciu[32] wyk³adów o[66] nastêpuj±cej[261] tematyce[161]: historia lotnictwa[121], podstawowe[212] zasady[112] aerostatyki[121] i aerodynamiki[121] oraz budowa balonów, sterowców i samolotów. 
 823 412~Weinfeld S.~Jutro na Marsa~PZWS~1965~13~7
 824 Dzisiaj jeszcze wprawdzie istniej± i kursuj± parowozy[112], ale od[62] osiemdziesiêciu[32] z[65] gór± lat coraz bardziej rozpowszechniaj±[501] siê koleje[112] elektryczne[212]. Lokomotywa elektryczna jest tañsza w[66] u¿yciu[161], silniejsza i sprawniejsza. Mimo[64] to[44] koleje[112] nie s± ju¿ jedynym[251] ¶rodkiem tak zwanej[221] "komunikacji[121] masowej[221]", jak[9] to[41] by³o w[66] ubieg³ym[261] stuleciu[161]. Bardzo du¿±[241] rolê odgrywa obecnie transport[111] samochodowy[211] i lotniczy[211]. 
 825 413~Murza-Mucha P.~Cz³owiek i ¿elazo~Iskry~1967~41~10
 826 Zniszczenie[111] handlu[121], handel[111] niewolnikami, podboje[11] kolonialne[212], wymaza³y z[62] historii[121] przesz³o¶æ[141] Afryki[/][121] i dopiero teraz zaczynamy j± poznawaæ, jednocze¶nie z[65] zakoñczeniem ery[121] kolonializmu, kiedy nowe[212], afrykañskie[212] pañstwa[112] podejmuj± przerwan±[241] niæ[141] w³asnej[221] historii[121]. O[66] tym[46], jak[9] wygl±da³a technika[111] ¿elazna w[66] czasach afrykañskiej[221] epoki[121] ¿elaznej[221], mo¿na s±dziæ po[66] spotykanej[261] jeszcze do[+] niedawna technice[161] plemion murzyñskich[222] Afryki[/][121] dzisiejszej[221]. 
 827 414~Murza-Mucha P.~Cz³owiek i ¿elazo~Iskry~1967~44~19
 828 Bur³aci i Ka³mucy, potomkowie tych[222] ludów, znaj±[501] siê ¶wietnie na[66] obróbce[161] ¿elaza[121]. Ich[42] umiejêtno¶æ[111] zdobienia[121] ¿elaznych[222] przedmiotów srebrem za[65] pomoc± zgrzewania[121] cienkiej[221] p³ytki[121] srebrnej[221] z[65] rozgrzanym[251] przedmiotem, odpuszczanie[111] na[+] niebiesko i dalsza delikatna obróbka plastyczna jest wielk±[251] sztuk±. U[62] Tatarów[122] wytapianie[111] ¿elaza[121] odbywa³o[501] siê we[66] wg³êbieniu[161] ku¼ni[121] kowalskiej[221] o[66] ¶rednicy[161] oko³o[8] piêtna¶cie centymetrów. 
 829 415~Murza-Mucha P.~Cz³owiek i ¿elazo~Iskry~1967~51~23
 830 Chiñczycy maj± rzeczywi¶cie wspania³e[242] osi±gniêcia[142] w[66] dziedzinie[161] opanowania[121] metalu[121]. Pozostawali oni zawsze w[66] ¶cis³ych[262] stosunkach z[65] s±siadami, na[64] przyk³ad[141] z[62] obszaru indyjskiego[221], i maj± wiele[3] wspólnych[222] cech[122] i osi±gniêæ. ¦wiat[111] zachodni[211] otrzyma³ od[62] Chin[/], miêdzy[+] innymi jedwab[141], kompas[141], papier[141], porcelanê. Chiñczycy pierwsi otrzymali p³ynn±[241] surówkê i ¿eliwo[141] w[66] normalnym[261], powtarzalnym[261] procesie przemys³owym[261]. 
 831 416~Murza-Mucha P.~Cz³owiek i ¿elazo~Iskry~1967~149~16
 832 Wielkie[212] piece[112] pojawi³y[501] siê w[66] Wielkiej[/][261] Brytanii[/][161] bardzo wcze¶nie, gdzie¶ w[66] po³owie[161] czternastego[221] wieku[121], w[66] okrêgu[161] Sussex[/]. Kule[112] armatnie[212] z[62] surówki[121] ¿elaza[121] robiono ju¿ w[66] tych[262] okolicach w[66] tysi±c trzysta osiemdziesi±tym[261] ósmym[261] roku[161], a liczne[212] p³yty[112] nagrobkowe[212] na[66] cmentarzach ¶wiadcz±, ¿e w[66] tym[261] okresie produkcja lanego[221] ¿elaza[121], by³a[57] silnie rozwiniêta. 
 833 417~Murza-Mucha P.~Cz³owiek i ¿elazo~Iskry~1967~160~7
 834 Chocia¿ my¶l[111] wykorzystania[121] si³y[121] pary[121] wodnej[221] znana ju¿ by³a[57] w[66] staro¿ytno¶ci[161] (Heron[/]  drugi[211] wiek[111] przed[65] nasz±[251] er±, Archimedes[/]) i czêsto zjawia³a[501] siê w[66] ¶redniowieczu[161], pierwsze[241] urz±dzenie[141] przemys³owe[241] stosuj±ce[241] tê energiê zbudowano i opatentowano dopiero w[66] tysi±c sze¶æset dziewiêædziesi±tym[261] ósmym[261] roku[161] w[66] Anglii[/][161]. By³o to[41] urz±dzenie[111] do[62] pompowania[121] wody[121] z[62] kopalni[121] wêgla, [&] 
 835 418~Murza-Mucha P.~Cz³owiek i ¿elazo~Iskry~1967~169~8
 836 Problem[111] ten[211] w[66] pe³ni[161] zosta³[57] rozwi±zany[211] dopiero we[66] wspó³czesnej[261], nowoczesnej[261] nagrzewnicy[161] ostatnich[222] czasów, tak zwanej[261] nagrzewnicy[161] Schacka[/][121], która jest unowocze¶nieniem... pierwszych[222] rurowych[222] nagrzewnic metalowych[222] du[+] Faura[/][121]. Jest to[41] bardzo ciekawy[211] i typowy[211] dla[62] techniki[121] przyk³ad[111], jak[9] konstrukcja i dzia³anie[111] urz±dzeñ zale¿y od[62] aktualnego[221] stanu techniki[121]. 
 837 419~Banaszczyk E.~Karuzela pod gwiazdami~Iskry~1967~7~20
 838 Dzi¶ tego[221] rodzaju[121] przedsiêwziêcia[112] wygl±daj± niezwykle prymitywnie, lecz dla[62] naszego[221] protoplasty[121] by³ to[41] wyczyn[111] niezwykle ¶mia³y[211] i pionierski[211]. Wyczyn[111], który[241] w[66] pewnym[261] sensie mo¿na nazwaæ prze³omowym[251], rozpocz±³ bowiem okres[141] marzenia[121] o[66] lataniu[161]. Marzenie[111] to[211] zjawia[501] siê wraz z[65] pierwszymi rozumnymi my¶lami i pierwszym[251] rozczarowaniem: pewnego[221] dnia cz³owiek[111] zrozumia³, ¿e sam[211], o[66] w³asnych[262] si³ach, nie mo¿e[5] oderwaæ[501] siê od[62] ziemi[121]. 
 839 420~Banaszczyk E.~Karuzela pod gwiazdami~Iskry~1967~57~10
 840 Stolica pozna³a nowy[241] wynalazek[141], lecz prowincjê, zw³aszcza wsie[142] zaskoczy³ on ca³kowicie. Balon[111] wywiera³ nie mniejsze[241] wra¿enie[141] ni¿[9] wspó³czesne[212] nam "lataj±ce[212] talerze[112]", a poniewa¿ nie by³ z³udzeniem, lecz rzeczywisto¶ci±, mo¿na sobie[43] wyobraziæ przera¿enie[141] tych[22], którzy go[44] pierwszy[241] raz[141] ujrzeli. Przyjemno¶æ[141] tego[221] rodzaju[121] prze¿yli mieszkañcy wsi[121] Ganzes[/], po³o¿onej[221] pod[65] Pary¿em[/], gdzie wyl±dowa³ pierwszy[211] balon[111] Montgolfiera[/][121] bez[62] za³ogi[121]. 
 841 421~Banaszczyk E.~Karuzela pod gwiazdami~Iskry~1967~72~23
 842 Jak[9] ju¿ mówili¶my w[66] Polsce[/][161] rozpoczêto "balonowe[242] poczynania[142]" w[66] Krakowie[/], ale pierwszy[211] polski[211] balon[111] uniós³[501] siê w[64] powietrze[141] w[66] Warszawie[/][161]. By³o to[41] dwunastego[221] lutego tysi±c siedemset osiemdziesi±tego[221] czwartego[221] roku[121]. Na[66] tarasie[161] zamkowym[261], tu¿ nad[65] Wis³±[/] pojawi³o[501] siê wtedy liczne[211] grono[111] ludzi[122] z[65] królem Stanis³awem[/] i jego[42] nadwornym[251] chemikiem Janem[/] Okraszewskim[/][151] na[66] czele[161]. 
 843 422~Banaszczyk E.~Karuzela pod gwiazdami~Iskry~1967~80~2
 844 Si³ê no¶n±[241] zapewnia³ mu gaz[111] w[66] pow³oce[161] o[66] kszta³cie cygara[121], napêd[141]  silnik[111] parowy[211] obracaj±cy[211] ¶mig³a[142]. Giffard[/] przelecia³ na[66] nim[46] w[64] bezwietrzn±[241] pogodê pewn±[241] niewielk±[241] odleg³o¶æ[141] z[65] szybko¶ci±... jedenastu[32] kilometrów na[64] godzinê. Lecia³ po[66] linii[161] prostej[261]. Jego[42] sterowiec[111] nie móg³ jeszcze dokonywaæ zakrêtów, a przecie¿ o[64] to[44] w³a¶nie chodzi³o. 
 845 423~Banaszczyk E.~Karuzela pod gwiazdami~Iskry~1967~107~7
 846 Wreszcie maszynê Maxima[/][121] poddano próbie[131]. By³o to[41] w[66] roku[161] tysi±c osiemset dziewiêædziesi±tym[261] zwartym[261]. Samolot[111] z[65] silnikami o[66] ³±cznej[261] mocy[161] ju¿ stu[32] osiemdziesiêciu[32] koni ustawiono na[66] specjalnych[262] szynach startowych[262]. Za[65] sterami zasiad³ specjalnie sprowadzony[211] z[62] Pary¿a[/] automobilista de[+] Lamb` ere[/]. Pocz±tkowo samolot[111] podskakiwa³ na[66] szynach, a gdy wreszcie Lamb` ere[/] w³±czy³ pe³ny[241] gaz[111], oderwa³[501] siê od[62] szyn, [&] 
 847 424~Banaszczyk E.~Karuzela pod gwiazdami~Iskry~1967~208~4
 848 Ostatnio wystawiono we[66] Francji[/][161], w[66] miejscu[161] urodzin ¶wietnej[221] francuskiej[221] lotniczki[121], Maryse[/] Hilsz[/], piêkny[241] pomnik[141] na[64] jej[42] cze¶æ[141]. W[66] Anglii[/][161] zbudowano miêdzy[+] innymi pomnik[141] pierwszych[222] zdobywców[122] Alantyku[/][121], Alcocka[/][121] i Browna[/][121], a ostatnio og³oszono projekt[141] na[64] budowê pomnika wielkich[222] transatlantyckich[222] przelotów sterowca R-trzydzie¶ci-cztery[/] w[66] roku[161] tysi±c dziewiêæset dziewiêtnastym[261]. 
 849 425~Szolginia W.~Budujemy nowy dom~Iskry~1967~6~3
 850 Czy  maj±c na[66] uwadze[161] ogromny[241] postêp[141] w[66] ró¿nych[262] dziedzinach techniki[121]  równie¿ i w[66] budownictwie stosuje siê[41] jakie¶[242] nowe[242] konstrukcje[142], nowe[242] materia³y[142] budowlane[242] i nowe[242] metody[142] wznoszenia[121] budynków? Jednym[251] s³owem: co[41] nowego[221] we[66] wspó³czesnym[261] budownictwie w[66] porównaniu[161] z[65] budownictwem tradycyjnym[251], jakie[212] s± jego[42] najcharakterystyczniejsze[212] cechy[112] i ku[63] czemu[43] ono d±¿y? 
 851 426~Szolginia W.~Budujemy nowy dom~Iskry~1967~36~28
 852 Szk³o[111] zawojowa³o wspó³czesne[241] budownictwo[141], zyskuj±c ogromne[241] zastosowanie[141] przede[+] wszystkim w[66] ¶cianach os³onowych[262]. Oczywi¶cie nie tylko w[66] charakterze tradycyjnego[221] wype³niania[121] okien, ale równie¿ jako[61] tworzywo[111] ca³ych[222] ¶cian. Zreszt± w[66] odniesieniu[161] do[62] szeregu[121] typów ¶cian os³onowych[222] trudno mówiæ o[66] jakich¶[262] ¶ci¶le okre¶lonych[262] oknach  nierzadko bowiem ca³a ¶ciana stanowi[5] jedno[241] olbrzymie[241] okno[141]. 
 853 427~Szolginia W.~Budujemy nowy dom~Iskry~1967~83~9
 854 Szk³o[111] piankowe[211] jest idealnym[251] materia³em ochronnym[251] dla[62] salowych[222] czê¶ci[122] konstrukcji[121] budynku[121], ³±cz±c[501] siê równie¿ doskonale z[65] zaprawami budowlanymi. Du¿±[251] zalet± jest tak¿e ³atwo¶æ[111] jego[42] obróbki[121]  mo¿na je[44] bez[62] trudu pi³owaæ, ci±æ, ciosaæ, wierciæ w[66] nim[46] otwory[142], wbijaæ w[64] nie[44] gwo¼dzie[142] i wkrêcaæ ¶ruby[142]. 
 855 428~Szolginia W.~Budujemy nowy dom~Iskry~1967~84~2
 856 I jeszcze jedna[211] pianka budowlana, tym[251] razem[151] aluminiowa. Spienione[211] aluminium[111], produkowane[211] z[62] ró¿nych[222] stopów tego[221] metalu[121], odznacza[501] siê gêsto¶ci± dwa[34] do[62] o¶miu[32] razy[122] mniejsz±[251] ni¿[9] aluminium[111] "normalne[211]". Porowata pianka aluminiowa uzyskiwana w[66] efekcie specjalnego[221] procesu odlewniczego[221] odznacza[501] siê niezwyk³±[251] lekko¶ci±, a dziêki[63] wielkiej[231] ilo¶ci[131] zawartych[222] w[66] niej[46] zamkniêtych[222] pêcherzyków powietrza[121] stanowi[5] ¶wietny[241] materia³[141] izolacyjny[241]. 
 857 429~Szolginia W.~Budujemy nowy dom~Iskry~1967~86~22
 858 Odnosi[501] siê to[41] równie¿ do[62] budownictwa[121] polskiego[221], w[66] którym[261] ów[211] postulat[111] jest[57] konsekwentnie realizowany[211]. W[66] zwi±zku[161] z[65] tym[45] w[66] naszym[261] budownictwie od[+] dawna ju¿ stosowane[212] s±[57] niemal wszystkie[212] lekkie[212] materia³y[112], które[242] scharakteryzowa³em w[66] niniejszym[261] rozdziale. Niemal, bo na[64] przyk³ad[141] spienione[211] aluminium[111] do[2] chwili[121] pisania[121] tych[222] s³ów jeszcze nie by³o[57] u[62] nas[42] produkowane[211]. 
 859 430~Szolginia W.~Budujemy nowy dom~Iskry~1967~97~430
 860 Liny[112] s±[57] mocno napiête[212] i usztywnione[212] za[65] pomoc± pionowych[222] dr±¿ków umieszczonych[222] miêdzy[65] linami górnymi i dolnymi w[66] ka¿dej[261] parze[161]. Taki[211] uk³ad[111] ca³kowicie eliminuje drgania[142] konstrukcji[121]. Wszystkie[212] liny[112] maj± jednakow±[241] d³ugo¶æ[141] i zaopatrzone[212] s±[57] w[64] identyczne[242] urz±dzenia[142] mocuj±ce[242]. Pokrycia[142] dachu[121] sali[121] tworz± arkusze[112] lekkiego[221] metalu[121] maj±ce[212] nieznaczny[241] spadek[141] do[62] ¶rodka. 
 861 431~Szolginia W.~Budujemy nowy dom~Iskry~1967~131~9
 862 Do[62] napiêcia[121] pow³oki[121] wystarczy zwiêkszenie[111] ci¶nienia[121] powietrza[121] we[66] wnêtrzu[161] hali[121] o[64] zaledwie osiem[34] tysiêcznych[122] atmosfery[121] w[66] stosunku[161] do[62] normalnego[221] ci¶nienia[121] atmosferycznego[221]. Jednak z[62] praktycznego[221] punktu widzenia[121] (uwzglêdnienie[111] zmiennych[222] warunków atmosferycznych[222], na[64] przyk³ad[141] ci¶nienia[121] wiatru, obci±¿enia[121] ¶niegiem) w[66] opisanej[261] hali[161] zaprojektowano nieco wiêksze[241] sprê¿enie[141] powietrza[121], a mianowicie o[64] oko³o[8] jedn±[241] setn±[141] atmosfery[121]. 
 863 432~Szolginia W.~Budujemy nowy dom~Iskry~1967~215~3
 864 W[66] porze[161] zimowej[261] podobnie niszczycielsk±[241] rolê spe³nia woda zamarzaj±ca w[66] rysach i szczelinach tynku[121] lub ok³adzin[122]. Marzn±c powiêksza ona, jak[9] wiadomo, swoj±[241] objêto¶æ[141], a rozszerzaj±c[501] siê w[64] ten[241] sposób[141]  rozsadza tê warstwê fasady[121]. Zewnêtrzne[212] powierzchnie[112] ¶cian niszczone[212] s±[57] równie¿ powa¿nie przez[64] zawarte[242] w[66] zanieczyszczonym[261] powietrzu[161] miejskim[261] ró¿ne[242] zwi±zki[142] chemiczne[242], [&] 
 865 433~Szolginia W.~Budujemy nowy dom~Iskry~1967~226~8
 866 Na[66] marginesie wykorzystania[121] telewizji[121] do[62] potrzeb budownictwa[121] ma³a refleksja: pod[65] nadzorem czujnego[221] oka[121] kamery[121] telewizyjnej[221] jakiekolwiek[211] "ulgowe[211]" traktowanie[111] pracy[121] na[66] budowie[161] jest[57] raczej utrudnione[211]. Kolej[111] na[64] maszyny[142] licz±ce[242]. Tak, nowoczesne[211] budownictwo[111] wprzêg³o[5] do[62] swojej[221] s³u¿by[121] równie¿ mózgi[142] elektronowe[242]. Proces[111] dyspozytorskiego[221] kierowania[121] pracami na[66] wielkiej[261] budowie[161] sk³ada[501] siê bowiem miêdzy[+] innymi równie¿ z[62] opracowywania[121] tak zwanych[222] operatywnych[222] harmonogramów wykonawczych[222], [&] 
 867 434~Szolginia W.~Budujemy nowy dom~Iskry~1967~28~14
 868 Mimo[62] takiej[221] "niekompletno¶ci[121]" model[111] nale¿ycie spe³nia swoje[241] zadanie[141], daj±c przejrzysty[241] i czytelny[241] obraz[141] wnêtrz obiektu oraz rozmieszczonych[222] w[66] nich[46] urz±dzeñ technicznych[222]. Model[111] projektu techniczno-roboczego[221] opracowywany[211] jest[57] przez[64] wieloosobowy[241] zespó³[141] projektantów[122], w[64] którego[221] sk³ad[141] wchodz± in¿ynierowie technolodzy, mechanicy, energetycy, instalatorzy, architekci, konstruktorzy budowlani[212]  i w[64] miarê potrzeby[121]  inni fachowcy z[62] ró¿nych[222] dziedzin techniki[121]. 
 869 435~£aciak T.~Zostanê górnikiem~PZWS~1963~18~6
 870 Powstaje w[64] ten[241] sposób[141] tak zwana odkrywka. Olbrzymie[212] czerpaki[112] kopi±[5] ziemiê lub siarkê, przenosz± i zsypuj± za[65] pomoc± szerokich[222] i d³ugich[222] przeno¶ników ta¶mowych[222] wprost do[62] wagonów kolejowych[222]. W[64] ten[241] sposób[141] urobiony[211] i wydobyty[211] wêgiel[111] odstawiany[211] jest[57] b±d¼[9] do[62] pobliskiej[221] elektrowni[121], b±d¼[9] do[62] zak³adów chemicznej[221] przeróbki[121]. Podobnie dzieje[501] siê z[65] siark±, która odstawiana jest[57] do[62] specjalnych[222] oczyszczalni[122], a st±d do[62] zak³adów chemicznych[222]. 
 871 436~Sosnowski T.~Zostanê w³ókniarzem~PZWS~1963~13~1
 872 Bardzo odleg³e[212] to[41] czasy[112], kiedy cz³owiek[111] zacz±³ wyrabiaæ przêdzê, u¿ywaj±c do[62] tego[221] celu[121] k±dzieli[121] i wrzeciona[121]. K±dziel[111] przymocowa³ do[62] dr±¿ka[121] osadzonego[221] w[66] otworze deski[121], lew±[251] rêk± wyci±ga³ z[62] niej[42] w³ókienka[142], lekko skrêca³ je[44] w[64] nitkê i przymocowywa³ do[62] wrzeciona[121]. Praw±[251] rêk± wprowadza³ wrzeciono[141] w[64] szybki[241] ruch[141] obrotowy[241]. Wyci±gniêta niæ[111] skrêca³a[501] siê dalej, tworz±c przêdzê, która nawija³a[501] siê na[64] wrzeciono[141]. 
 873 437~Sosnowski T.~Zostanê w³ókniarzem~PZWS~1963~63~2
 874 Stopieñ[111] zu¿ycia[121] sprzêtu by³ bardzo znaczny[211], a maszyny[112] przestarza³e[212], wystarcza³o tylko daty[142] produkcji[121] odczytaæ poszczególnych[222] maszyn, starszych[222] w[66] wielu[36] wypadkach od[62] najstarszych[222] robotników[122], wystarczy³o obejrzeæ zimne[242], nie wentylowane[242] hale[142], a nawet tylko same[242] fabryki[142], nieprzyjemne[242] gmachy[142], aby[9] przekonaæ[501] siê, jak[9] ma³o dbano przed[65] wojn± o[64] warunki[142] pracy[121] robotników[122]. 
 875 438~Weinfeld S.~Zostanê pracownikiem telekomunikacji~PZWS~1963~7~12
 876 Pierwsze[212] próby[112] przesy³ania[121] znaków przy[66] pomocy[161] elektryczno¶ci[121] robione[212] by³y[57] jeszcze w[66] koñcu[161] wieku[121] osiemnastego[221]. Kilkudziesiêciu[32] wynalazców[122] mêczy³o[501] siê nad[65] tym[45] do[62] czasu, gdy Samuelowi[/][131] Morse[/]  malarzowi z[62] zawodu  przyszed³ do[62] g³owy[121] pomys³[111] skonstruowania[121] oryginalnego[221] telegrafu elektrycznego[221]. Ani przyrz±d[111], ani pierwszy[211] zastosowany[211] przez[64] Morse'a[/][141] alfabet[111] nie by³y[5] bynajmniej podobne[212] do[62] dzisiejszej[221] postaci[121] "telegrafu Morse'a[/][121]". 
 877 439~Weinfeld S.~Zostanê pracownikiem telekomunikacji~PZWS~1963~64~9
 878 Trudno zapewne znale¼æ dwóch[34] ludzi[142] zupe³nie takich[242] samych[242], posiadaj±cych[242] jednakowe[241] usposobienie[141], jednakowe[242] cechy[142] charakteru, jednakowe[242] uzdolnienia[142] i warunki[142] fizyczne[242]. Tym[9] bardziej nie mo¿na dobraæ wiêkszej[221] liczby[121] ludzi[122]  zatrudnionych[222] w[66] jednym[261] przedsiêbiorstwie lub fabryce[161]  odpowiadaj±cych[222] dok³adnie pewnym[232] ¶ci¶le okre¶lonym[232] warunkom tak, jak[9] na[64] przyk³ad[141] jednakowym[232] warunkom odpowiadaj± jednakowe[212] ¶rubki[112]. 
 879 440~Konarska J.~Zostanê pracownikiem s³u¿by zdrowia~PZWS~1965~61~6
 880 S³uchacze przerabiaj± miêdzy[+] innymi materia³[141] z[62] zakresu przedmiotów zawodowych[222], takich[222] jak[9]: anatomia i fizjologia, chemia, rysunek[111] zawodowy[211] i modelarstwo[111], ortodoncja (dzia³[111] medycyny zajmuj±cy[+] siê[211] leczeniem wad zgryzu); ortopedia zêbów (dzia³[111] chirurgii[121] zajmuj±cy[+] siê[211] sta³ymi odkszta³ceniami zêbów i jamy[121] ustnej[221]), materia³oznawstwo[111], technika[111] dentystyczna. 
 881 441~Konarska J.~Zostanê pracownikiem s³u¿by zdrowia~PZWS~1965~66{?}~4{?}
 882 W[66] karcie[161] zdrowia[121] zapisuje siê[41] te¿ przebyte[242] przez[64] dziecko[141] choroby[142]. Higienistka opiekuje[501] siê stale[8] dzieæmi, kontroluje ich[42] czysto¶æ[141], uczy podstawowych[222] pojêæ higieny[121], przyzwyczaja do[62] stosowania[121] jej[42] zasad[122] w[66] ¿yciu[161] codziennym[261]. W[66] razie d³u¿szej[221] nieobecno¶ci[121] dziecka w[66] szkole[161] interesuje[501] siê jej[42] przyczyn±. Dopilnowuje, aby[9] dzieci[112] leczy³y zêby[142]. 
 883 442~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~198~7
 884 Centralna ta ¶wi±tynia rz±dzi³a[501] siê niespotykanymi dotychczas zasadami kompozycyjnymi. Barokowej[231] jednorodno¶ci[131] przeciwstawiono tu autonomiczne[241] wydzielenie[141] sk³adników (wielki[211] walec[111] z[65] kopu³±, jak[9] i jego[42] forma powtórzona w[66] zwieñczeniu[161] rozwi±zanym[261] jako monopteros[111]  okr±g³a ¶wi±tynia antyczna  same[212] mog± stanowiæ zamkniêt±[241] kompozycjê) dotychczasow±[241] hierarchiê sk³adników zast±pi³a równo¶æ[111], przejawiaj±ca[+] siê w[66] swobodnym[261] zestawieniu[161] b±d¼[9] we[66] wzajemnym[261] jakby "przebijaniu[161]" wielkiego[221] walca przez[64] bloki[142] aneksów; [&] 
 885 443~Zieliñski Z.~Zostanê hutnikiem~PZWS~1964~61~3
 886 Wprawdzie w[66] hutnictwie wprowadza siê[41] systematycznie wiele[34] udogodnieñ u³atwiaj±cych[222] pracê i czyni±cych[222] j± bezpieczn±[251], to[9] jednak troska o[64] w³asne[241] zdrowie[141] powinna zawsze towarzyszyæ hutnikowi. Higiena, której[221] naucza siê[41] w[66] zasadniczej[261] szkole[161] hutniczej[261], daje hutnikowi podstawowe[242] wiadomo¶ci[142], jak[9] troszczyæ[501] siê o[64] w³asne[241] zdrowie[141] i jak[9] je[44] chroniæ. 
 887 444~Fotyma Cz.~Zapory wodne i hydroelektrociep³ownie~PZWS~1964~57~6
 888 Zapory[112] ciê¿kie[212], jak[9] wskazuje sama nazwa, maj± taki[241] wielki[241] ciê¿ar[141], ¿e w³a¶nie dziêki[63] temu[43] ciê¿arowi opieraj±[501] siê parciu[131] spiêtrzonej[221] wody[121]. Zapory[112] lekkie[212] opieraj±[501] siê parciu[131] spiêtrzonej[221] wody[121] dziêki[63] wytrzyma³o¶ci[131] u¿ytych[222] do[62] ich[42] budowy[121] materia³ów, g³ównie ¿elbetu, oraz dziêki[63] nadaniu[131] im[43] odpowiednich[222] kszta³tów. Zapory[142], zarówno ciê¿kie[242], jak[9] i lekkie[242], buduje siê[41] w[66] najwê¿szych[262] miejscach dolin rzecznych[222], zwanych[222] niekiedy gard³ami. 
 889 445~Fotyma Cz.~Zapory wodne i hydroelektrociep³ownie~PZWS~1964~150~27
 890 Charakterystyczn±[251] dla[62] pracy[121] hydroelektrowni[121] jest stosunkowo niewielka ilo¶æ[111] personelu[121] koniecznego[221] do[62] ca³kowitej[221] jej[42] obs³ugi[121]. O[+] ile w[66] elektrowniach cieplnych[262] liczba personelu[121] szybko ro¶nie wraz ze[65] wzrostem zainstalowanej[221] mocy[121], o[+] tyle w[66] hydroelektrowniach wzrost[111] ten[211] jest na[+] ogó³ bardzo powolny[211]. Na[66] rysunku[161] mamy[5] dwa[34] charakterystyczne[242] wykresy[142]: przedstawiaj±cy[241] zale¿no¶æ[141] liczby[121] personelu[121] hydroelektrowni[121] od[62] zainstalowanej[221] mocy[121],  tê sam±[241] zale¿no¶æ[141] dla[62] elektrowni[121] cieplnej[221]. 
 891 446~Kozak W.~Radioamatorstwo w szkole~PZWS~1967~29~23
 892 Henryk[/] Hertz[/] za[65] pomoc± urz±dzenia[121] zwanego[221] wibratorem, które[211] sk³ada³o[501] siê z[62] cewki[121] indukcyjnej[221] zaopatrzonej[221] w[64] dwa[34] prêty[142], zakoñczone[242] odpowiednimi kulkami, uzyskiwa³ wy³adowanie[141] elektryczne[241] bêd±ce[241] ¼ród³em promieni[122] elektromagnetycznych[222]. Do[62] wykrywania[121] promieni[122] Hertz[/] zastosowa³ tak zwany[241] rezonator[141]. By³ to[41] niezmiernie prosty[211] przyrz±d[111], sk³adaj±cy[+] siê[211] z[62] przewodnika[121] w[66] kszta³cie pier¶cienia przeciêtego[221] i zaopatrzonego[221] na[66] koñcach w[64] kuleczki[142]. 
 893 447~Kozak W.~Radioamatorstwo w szkole~PZWS~1967~30~4
 894 Udane[212] eksperymenty[112] Henryka[/][121] Hertza[/][121] zwracaj± uwagê wielu[32] czo³owych[222] fizyków[122] owych[222] czasów. To[41], co[41] by³o w±tpliwe[211] w[66] teorii[161] Maxwella[/][121], sta³o[501] siê niezaprzeczalne[211] w[66] do¶wiadczeniach Hertza[/][121]. Do[62] odkrycia[121] radia[121] tylko jeden[211] krok[111]. Kto wska¿e praktyczne[241] zastosowanie[141] nowego[221] odkrycia[121], Henryk[/] Hertz[/] bowiem tego[42] nie dostrzega. Podobnie patrzy na[64] to[241] zagadnienie[141] inny[211] wielki[211] odkrywca  Miko³aj[/] Tesla[/][111]. 
 895 448~Kozak W.~Radioamatorstwo w szkole~PZWS~1967~68~6
 896 D³ugo¶ci± fali[121] radiowej[221] nazywamy odleg³o¶æ[141], któr±[241] osi±ga ona w[66] czasie jednego[221] okresu. Oczywi¶cie im[9] wiêksza bêdzie czêstotliwo¶æ[111] pr±du w[66] antenie[161], tym[9] wiêksza bêdzie ilo¶æ[111] fal wypromieniowanych[222] z[62] anteny[121] w[66] ci±gu[161] jednej[221] sekundy[121] i oczywi¶cie tym[9] krótsza bêdzie ich[42] d³ugo¶æ[111]. Zale¿no¶ci[142] te[242] mo¿emy wyraziæ prostym[251] wzorem matematycznym[251]: [&] 
 897 449~Kozak W.~Radioamatorstwo w szkole~PZWS~1967~176~6
 898 Do[62] najbardziej rozpowszechnionych[222] w[66] radiotechnice[161] prostowników[122] nale¿y zaliczyæ prostowniki[142] lampowe[242] (ostatnio czêsto stosuje siê[41] prostowniki[142] stykowe[242]: selenowe[242], lub diody[142] germanowe[242]). Zadaniem prostowników lampowych[222], stosowanych[222] w[66] aparatach radiowych[262], jest dostarczanie[111] sta³ego[221] pr±du anodowego[221] o[66] napiêciu[161] oko³o[8] dwustu[32] piêædziesiêciu[32] wolt[122]. Najprostszym[251] urz±dzeniem tego[221] typu jest prostownik[111] pó³okresowy[211] przedstawiony[211] na[66] schemacie tablicy[121] dwa. 
 899 450~Kozak W.~Radioamatorstwo w szkole~PZWS~1967~201~8
 900 Radioamator przystêpuj±c do[62] budowy[121] lampowego[221] odbiornika lub wzmacniacza powinien poznaæ uk³ad[141] nó¿ek na[66] cokole[161] danej[22] lampy[121]. Jak[9] wiemy, poszczególne[212] elektrony[112] znajduj±ce[+] siê[212] wewn±trz[62] bañki[121] lampy[121] ³±cz±[501] siê z[65] pozosta³ymi czê¶ciami uk³adu odbiornika za[65] po¶rednictwem nó¿ek na[66] jej[42] cokole[161] oraz kontaktów w[66] podstawce[161]. Wraz z[65] rozwojem konstrukcji[121] lamp zmieniono równie¿ ich[42] coko³y[142]. 
 901 451~Kozak W.~Radioamatorstwo w szkole~PZWS~1967~213~10
 902 Detekcja sygna³ów radiowych[222] odbywa[501] siê w[66] pierwszym[261] cz³onie (lewa trioda), którego[221] katoda jest[57] po³±czona z[65] mas±. Na[66] oporniku[161] [~] w³±czonym[261] w[64] obwód[141] anodowy[241] tej[221] lampy[121], wydziela siê[41] z[62] pulsuj±cego[221] pr±du anodowego[221] sk³adow±[251] zmienn±[151] i doprowadza za[65] pomoc± kondensatora [~] (sprzêgaj±cego[221]) do[62] koñcówki[121] górnej[221] potencjometru. Suwak[111] potencjometru umo¿liwia regulacjê wzmocnienia[121] [&] 
 903 452~Kozak W.~Radioamatorstwo w szkole~PZWS~1967~222~32
 904 Oporno¶æ[111] cewki[121] zazwyczaj wynosi od[62] kilku[32] do[62] kilkunastu[32] omów[122] (cztery[31] do[62] piêtnastu[32] omów[122]), za¶ opór[111] obci±¿enia[121] lampy[121]  kilka[34] kiloomów[122]. Konieczne[211] jest wiêc zamontowanie[111] odpowiedniego[221] transformatora (ma³ej[221] czêstotliwo¶ci[121]), zwanego[221] g³o¶nikowym[251]. Przek³adnia transformatora ma obni¿aæ napiêcie[141], a zatem stosunek[111] jej[42] wynosi przeciêtnie dwadzie¶cia[34] piêæ[34] do[62] jednego[221], a nawet czterdzie¶ci[34] do[62] jednego[221]. 
 905 453~Kozak W.~Radioamatorstwo w szkole~PZWS~1967~305~10
 906 Ze[62] wzglêdu na[64] niebezpieczeñstwo[141] przegrzania[121] tranzystora w[66] czasie lutowania[121] wyprowadzeñ (koñcówek) wskazane[211] jest[57] zastosowanie[111] zacisków umo¿liwiaj±cych[222] wk³adanie[141] na[64] wcisk[141] koñcówek bazy[121], emitera[121] i kolektora[121]. Zaciski[112] takie[212] mog± byæ[57] wykonane[212] z[62] blaszki[121] od[62] puszek[122]. W[66] dwóch[36] blaszkach (zaciskach) wykonuje siê[41] otwory[142] (uszka[142]) s³u¿±ce[242] do[62] za³o¿enia[121] ich[42] pod[64] nakrêtki[142] gniazdek radiowych[222] lub zatrzaski[142] krawieckie[242]. 
 907 454~Weinfeld S.~Halo, tu ziemia!~PZWS~1965~41~5
 908 Jednak i dzisiejszy[211] "ma³y[211]" odbiornik[111] jest prawdziwym[251] olbrzymem w[66] porównaniu[161] ze[65] specjalnymi odbiornikami radiowymi, przeznaczonymi oczywi¶cie nie do[62] odbioru muzyki[121] tanecznej[221], lecz stanowi±cymi czê¶æ[141] urz±dzeñ na[64] przyk³ad[141] sztucznego[221] satelity[121] Ziemi[121]. Takie[211] maleñstwo[111] posiada wymiary[142] mniej wiêcej trzech[32] kostek[122] cukru. Ju¿ teraz uczeni[112] pracuj± nad[65] skonstruowaniem urz±dzeñ radiowych[222] jeszcze mniejszych[222]  takich[222], ¿e odbiornik[111] móg³by siê przypuszczalnie pomie¶ciæ[501] w[66] pestce[161] od[62] wi¶ni[121]. 
 909 455~Dobiecki A.~E-7~PZWS~1966~10~9
 910 W[66] Polsce[/][161] mamy[5] wiele[34] elektrociep³owni[122], które[212] codziennie potrzebuj± kilkadziesi±t[34] wagonów wêgla. Czy op³aci[501] siê woziæ ten[241] wêgiel[141] ze[62] ¦l±ska[/][121] samochodami? Nad[65] Narwi±[/][151] ko³o[62] Pu³tuska[/][121] s± wielkie[212] kopalnie[112] ¿wiru, potrzebnego[221] do[62] budowy[121] w[66] Warszawie[/][161]. W[66] Pu³tusku[/][161] nie[+] ma kolei[121], jest szosa i jest sp³awna rzeka. Czym[45] przewozi siê[41] ¿wir[141] do[62] Warszawy[/][121]? 
 911 456~Dobiecki A.~E-7~PZWS~1966~33~1
 912 Beton[111]  mówi±c w[66] wielkim[261] uproszczeniu[161]  to[41]: cement[111] plus[8] kruszywo[111] (piasek[111], ¿wir[111] i tym[232] podobne[212]) plus[8] woda. Ale je¿eli po[66] przeprowadzeniu[161] odpowiednich[222] badañ stwierdzimy na[64] przyk³ad[141], ¿e grunt[111], na[66] którym[261] zamierzamy zbudowaæ drogê, nadaje[501] siê jako[61] kruszywo[111] do[62] betonu, to[9] wystarczy tylko dowie¼æ cement[141] i wodê, odpowiednio je[44] z[65] gruntem wymieszaæ, uformowaæ, poczekaæ, a¿ stwardnieje, i mamy[5] podbudowê betonow±[241], zrobion±[241] szybciej i taniej[8]. 
 913 457~Mi³obêdzki A.~Zarys dziejów architektury w Polsce~WP~1963~212~4
 914 Wiejskim[232] pa³acom-willom, bêd±cym[232] z[62] zasady[121] o¶rodkami maj±tków ziemskich[222], towarzyszy³y na[+] ogó³ inne[212] budowle[112] o[66] przeznaczeniu[161] mieszkalnym[261], administracyjnym[261] czy gospodarczym[261]. W[66] wielkich[262] maj±tkach, nale¿±cych[262] do[62] najzamo¿niejszego[221] "o¶wieconego[221]" ziemiañstwa[121] racjonalnie prowadzonych[262] i uprzemys³owionych[262] zgodnie z[65] nowymi zasadami ekonomicznymi, zabudowania[142] folwarczne[242] grupowano zwykle w[64] odrêbny[241] zespó³[141], tworz±c nawet autonomiczne[242] kompozycje[142] przestrzenne[242], o[66] starannie pod[65] wzglêdem architektonicznym[251] opracowanych[262] sk³adnikach. 
 915 458~Ko³akowski J.~Jak powsta³y i pracuj± maszyny~PZWS~1966~80~2
 916 Wspomniano ju¿ wcze¶niej, i¿ James[/] Watt[/] skonstruowa³ jako[61] jeden[211] z[62] pierwszych[222] maszynê parow±[241], maj±c±[241] znaczenie[141] praktyczne[241], której[221] konstrukcja, wraz z[65] rosyjsk±[251] maszyn± Po³zunowa[/][121], da³a pocz±tek[141] rozwojowi[131] maszyn parowych[222]. Szybki[211] w[66] tym[261] czasie rozwój[111] przemys³u, szczególnie tkackiego[221], potrzebuj±cego[221] maszyn napêdowych[222] o[66] coraz wiêkszej[261] mocy[161], przyczyni³[501] siê do[62] równie[8] szybkiego[221] postêpu w[66] technice[161] konstrukcji[121] maszyn parowych[222] o[66] coraz to[8] wiêkszej[261] sprawno¶ci[161] i mocy[161]. 
 917 459~Pawlak Z.~Maszyna i jêzyk~PWN~1964~89~12
 918 Ca³y[241] samochód[141] mo¿emy przedstawiæ w[66] postaci[161] drzewa[121], wykazuj±c zale¿no¶ci[142] miêdzy[65] jego[42] czê¶ciami. Mo¿emy zastosowaæ to[241] samo[241] rozumowanie[141], które[241] przeprowadzili¶my na[64] przyk³ad[141] przy[66] opisie dorzecza[121] i wypisaæ wszystkie[242] czê¶ci[142] samochodu wed³ug[62] jednego[221] z[62] podanych[222] wzorów. Do[62] ka¿dej[221] czê¶ci[121] mo¿e[5] byæ[57] do³±czony[211] opis[111] jej[42] w³asno¶ci[122] czy dzia³ania[121]. Ca³o¶æ[111] tworzy wtedy instrukcjê, czy te¿ opis[141] budowy[121] samochodu. 
 919 460~Leszczyñski S.~Technika w s³u¿bie wielkiej chemii~PZWS~1966~148~13
 920 Poniewa¿ przewodnictwo[111] cieplne[211] obydwu[32] gazów jest ró¿ne[211], odprowadzenie[111] ciep³a[121] od[62] drucików odbywa[501] siê w[66] obydwóch[36] gazach z[65] ró¿n±[251] szybko¶ci±, temperatura drucików i tym[251] samym[45] ich[42] opór[111] elektryczny[211] te¿ s± ró¿ne[212]. Galwanometr[111] ró¿nicowy[211] wskazuje ró¿nicê oporu drucików zale¿n±[241] od[62] sk³adu chemicznego[221] badanego[221] gazu. 
 921 461~zbiorowa~Fantazja i rzeczywisto¶æ~Iskry~1963~21~4
 922 Z[65] biegiem czasu ustalono, ¿e nowa metoda budowlana jest szczególnie przydatna i ekonomiczna wszêdzie tam[8], gdzie potrzebne[212] s± czasowe[212], przeno¶ne[212] pomieszczenia[112] o[66] wielkich[262] rozpiêto¶ciach. Chodzi tu przede[+] wszystkim o[64] pawilony[142] wystawowe[242], hale[142] targowe[242] i sportowe[242], sale[142] zebrañ masowych[222], pomieszczenia[142] rozrywkowe[242] (na[64] przyk³ad[141] cyrki[142]), magazyny[142] sk³ady[142] towarowe[242], hangary[142] i tym[232] podobne[242]. 
 923 462~zbiorowa~Fantazja i rzeczywisto¶æ~Iskry~1963~52~7
 924 Obecnie w[66] Stanach[/] Zjednoczonych[/][262] trwa budowa pierwszego[221] pasa¿erskiego[221] statku[121] o[66] napêdzie atomowym[261], który[211] równie¿ bêdzie[56] siê nazywa³[521] "Savannach[/]". Specjalnie zaznaczyli¶my, ¿e bêdzie to[41] pierwszy[211] pasa¿erski[211] statek[111] o[66] napêdzie atomowym[261], gdy¿ od[62] d³u¿szego[221] ju¿ czasu p³ywa radziecki[211] atomowy[211] lodo³amacz[111] "Lenin[/]"  najwiêkszy[211] tego[221] typu statek[111] na[66] ¶wiecie, a amerykañskie[212] i radzieckie[212] ³odzie[112] atomowe[212] podwodne[212] te¿ maj± na[66] swoim[261] koncie niejeden[241] tysi±c[141] kilometrów podmorskiej[221] ¿eglugi[121]. 
 925 463~zbiorowa~Fantazja i rzeczywisto¶æ~Iskry~1963~99~12
 926 Poza[65] medycyn± i kosmetyk± poliwinylopyrrolidon[111] znalaz³ zastosowanie[141] jako[61] ¶rodek[111] impregnuj±cy[211] dla[62] przemys³u papierniczego[221], a to[9] dziêki[63] wytwarzaniu[131] cienkich[222], plastycznych[222], lecz jednocze¶nie bardzo mocnych[222] b³on. Je¶li z[62] kolei[121] papier[111] tak zaimpregnowany[211] przepuszczony[211] zostanie[57] pomiêdzy[65] walcami ogrzanymi do[62] stu[32] piêædziesiêciu[32] stopni Celsjusza[/][121], wówczas b³onka zatraca rozpuszczalno¶æ[141] i nabiera odporno¶ci[121] na[64] wilgoæ[141]. 
 927 464~zbiorowa~Fantazja i rzeczywisto¶æ~Iskry~1963~114~15
 928 Czynnikiem pisz±cym[251] na[66] tej[261] warstwie[161] jest bardzo w±ska, modulowana zapisywanymi sygna³ami, wi±zka elektronów. Te[212] miejsca[112] termoplastyczne[212] warstwy[121] na[64] które[241] padnie wi±zka elektronów, zyskuj± elektryczne[242] ³adunki[142] ujemne[242]. ¦rodkowa warstewka na³adowana jest[57] elektrycznie dodatnio. Po[66] przesuniêciu[161] pod[65] wi±zk± zapisuj±c±[251] ta¶ma przechodzi przez[64] strefê ogrzewania[121] indukcyjnego[221]. Pod[65] wp³ywem ciep³a[121] górna, termoplastyczna warstwa miêknie. Elektrostatyczne[211] przyci±ganie[111] miêdzy[65] ³adunkami o[66] ró¿nych[262] znakach powoduje ¿³obienie[141] nadtopionej[221] warstewki[121] zewnêtrznej[221]. 
 929 465~zbiorowa~Fantazja i rzeczywisto¶æ~Iskry~1963~151~14
 930 Maszyny[142] do[62] podglebowego[221] u¿y¼niania[121] upraw[122] bawe³ny[121] zastosowano ju¿ na[66] plantacjach tej[221] ro¶liny[121] w[66] Uzbekistanie[/]. Jak[9] mo¿na siê domy¶liæ[501] z[62] opisu nowej[221] metody[121], maszyny[112] takie[212] s± kultywatorami uzupe³nionymi zbiornikiem na[64] roztwór[141] od¿ywczy[241], cienkimi przewodami, przez[64] które[242] roztwór[141] dostaje[501] siê pod[64] zag³êbiane[242] w[66] ziemi[161] lemiesze[142], i pompami t³ocz±cymi roztwór[141] do[62] przewodów, [&] 
 931 466~zbiorowa~Fantazja i rzeczywisto¶æ~Iskry~1963~183~6
 932 Mo¿e[5] siê równie¿ okazaæ[501], ¿e trzeba przekazywaæ na[64] odleg³o¶æ[141] sygna³y[142] informuj±ce[242] o[66] wskazaniach ró¿nych[222] przyrz±dów pomiarowych[222] z[62] rakiety[121] miêdzyplanetarnej[221] na[64] Ziemiê. Problemami telesterowania[121] (sterowania[121] zdalnego[221]) i telemetrii[121] (pomiarów zdalnych[222]) zajmuje[501] siê ciekawy[211] dzia³[111] automatyki[121] zwany[211] telemechanik±. Obecno¶æ[111] du¿ej[221] odleg³o¶ci[121] miêdzy[65] obiektem sterowanym[251], na[64] przyk³ad[141] rakiet±, a stanowiskiem dyspozytorskim[251] stwarza wiele[34] k³opotów. 
 933 467~zbiorowa~Fantazja i rzeczywisto¶æ~Iskry~1963~201~5
 934 Przede[+] wszystkim nale¿y jeszcze raz[8] podkre¶liæ, ¿e w[66] dobie[161] obecnej[261] rozwi±zanie[111] wielu[32] niezwykle wa¿nych[222] zadañ dotycz±cych[222] rozwoju[121] wspó³czesnej[221] techniki[121] zwi±zane[211] jest[57] z[65] tak ogromn±[251] ilo¶ci± ró¿nego[221] rodzaju[121] obliczeñ, ¿e przy[66] zwyk³ym[261] rêcznym[261] rachunku[161] za[65] pomoc± arytmometrów i suwaka zagadnienia[112] te[212], praktycznie rzecz[141] bior±c, by³yby nie do[62] rozwi±zania[121]. 
 935 468~zbiorowa~Fantazja i rzeczywisto¶æ~Iskry~1963~205{?}~6
 936 Na[66] tej[261] samej[261] zasadzie[161] dzia³a[5] uk³ad[111] spustowy[211]. W[66] ka¿dej[261] z[62] dwóch[32] lamp znajduje[501] siê katoda  ¿arnik[111] wolframowy[211]. Gdy przez[64] ¿arnik[141] przepu¶cimy pr±d[141], zaczyna siê on ¿arzyæ[501], a wiêc zaczynaj± siê od[62] niego[42] odrywaæ[501] elektrony[112], które[212] lec± do[62] p³ytki[121] anodowej[221]. Na[66] drodze[161] elektronów miêdzy[65] katod± a anod± umieszczona jest[57] siatka metalowa. Jest to[41] swojego[221] rodzaju[121] regulator[111] ruchu[121] elektronów. 
 937 469~Twarowska B.~Na falach radia, radaru i telewizji~PZWS~1967~128~4
 938 Jedne[212] drgania[112] s±[57] sprzê¿one[212] z[65] drugimi i zachodz± w[66] dwu[36] p³aszczyznach, wzajemnie do[62] siebie[42] prostopad³ych[262]. Chocia¿ wystêpuje, jak[9] widzimy, podobieñstwo[111] i wspólne[212] cechy[112] promieniowanie[111] fal elektromagnetycznych[222] ro¿ni[501] siê miêdzy[65] sob±. Ka¿de[211] z[62] nich[42] posiada charakteryzuj±c±[241] je[44] d³ugo¶æ[141] fali[121] i czêstotliwo¶æ[141]. D³ugo¶ci± fali[121], na[64] przyk³ad[141] mechanicznej[221], nazywamy odleg³o¶æ[141] dwu[32] s±siednich[222] grzbietów  lub d³ugo¶æ[141] odcinka obejmuj±cego[221] grzbiet[141] i dolinê fali[11]. 
 939 470~Twarowska B.~Na falach radia, radaru i telewizji~PZWS~1967~53~5
 940 W[66] antenie[161] koszykowej[261] na[66] zbitych[262] na[64] krzy¿[141] deseczkach umieszczone[212] s±[57] dwa[31] pier¶cienie[112] z[62] grubego[221] drutu, na[64] który[241] nasuniêto szereg[141] porcelanowych[222] izolatorków. Linkê antenow±[241] naci±gamy od[62] górnego[221] do[62] dolnego[221] izolatora tworz±c jakby kosz[141] antenowy[241]. Ca³o¶æ[141] umieszczamy na[66] uziemionym[261] s³upie. Antena radiostacji[121] wysy³a w[64] przestrzeñ[141] modulowane[242] fale[142] radiowe[242] rozchodz±ce[+] siê[242] we[66] wszystkich[262] kierunkach. 
 941 471~Twarowska B.~Na falach radia, radaru i telewizji~PZWS~1967~97~9
 942 Na[66] ekranie telewizyjnym[261] twarz[111]  kosmonauty[121]. Ju¿ odpad³y[5] cz³ony[112] rakiety[121], ju¿ statek[111] kosmiczny[211] wszed³ na[64] orbitê. Najciê¿szy[211] dla[62] kosmonauty[121] okres[111] osi±gania[121] odpowiedniej[221] prêdko¶ci[121] min±³. Przyrz±dy[112] w[66] centrali[161] na[66] Ziemi[161] na[66] d³ugich[262] papierowych[262] ta¶mach kre¶l± krzywe[142]  wyniki[142] impulsów wys³anych[222] ze[62] statków. Obrazuj± one zachowanie[+] siê[141] organizmu kosmonauty[121]. Przyrz±dy[112] notuj± ci¶nienie[141] krwi[121], szybko¶æ[141] oddechu[121], dzia³anie[141] serca[121] i inne[242] dane[142]. 
 943 472~Twarowska B.~Na falach radia, radaru i telewizji~PZWS~1967~101~24
 944 Echo[141] od[62] Wenus[121] otrzymano w[66] tysi±c dziewiêæset piêædziesi±tym[261] ósmym[261] roku[161] przy[66] zastosowaniu[161] nadajnika o[66] mocy[161] dwie¶cie sze¶ædziesi±t piêæ kilowatów z[65] anten± paraboliczn±[251] o[66] ¶rednicy[161] dwudziestu[32] piêciu[32] metrów. Przes³ano sygna³y[142] radiowe[242] z[62] obserwatorium[121] na[66] Krymie[/], które[212] po[66] odbiciu[161] powierzchni[121] Wenus[121], zosta³y[57] odebrane[212] w[66] Anglii[/][161]. Na[66] górnej[261] prawej[261] fotografii[161] tablicy[121] czwartej[221] widzimy antenê umieszczon±[241] na[66] pustyni[161] Mohave[/] w[66] Kalifornii[/][161]. Za[65] pomoc± tej[221] anteny[121] otrzymano sygna³y[142] odbite[242] od[62] powierzchni[121] Wenus[121]. 
 945 473~Twarowska B.~Na falach radia, radaru i telewizji~PZWS~1967~122~8
 946 Wyprodukowane[212] izotopy[112] odsy³ane[212] s±[57] od[+] razu do[62] miejsca[121] przeznaczenia[121] lub do[62] sk³adów. W[66] Moskwie[/][16] na[64] przyk³ad[141] otworzono sklepy[142] z[65] izotopami promieniotwórczymi. Nabywaj± je[44] instytuty[112] naukowe[212] do[62] badañ, fabryki[112], szpitale[112] i inne[212] instytucje[112]. Izotopy[112] s±[57] umieszczane[212] w[66] specjalnych[262] os³onach o³owianych[262] i przy[66] transporcie wymagaj± odpowiedniego[221] zabezpieczenia[121]. 
 947 474~Schier W.~Miniaturowe lotnictwo~Wyd. Kom. i £.~1963~48~14
 948 W[66] konstrukcjach skorupowych[262] balsa[111] jest materia³em prawie[8] niezast±pionym[251]. Jedynie w[66] przypadku[161] prostych[222] krzywizn, to[41] znaczy wtedy, gdy obrysem kad³uba zarówno z[62] boku[121], jak[9] i z[62] góry[121] s± linie[112] proste[212], mo¿na zast±piæ balsê fornirem, kartonem lub cienk±[251] sklejk±. Oklejanie[111] kad³uba kawa³kami od[62] wrêgi[121] do[62] wrêgi[121], na[64] przyk³ad[141] kartonem, nie wygl±da dobrze. Ponadto cienkie[211] pokrycie[111], mimo[+] ¿e jest sztywne[211], zawsze siê nieco zapada[501] i fa³duje[501], a szpachlowaæ grubo nie mo¿na, bo powstaj± rysy[112] i pêkniêcia[112]. 
 949 475~Schier W.~Miniaturowe lotnictwo~Wyd. Kom. i £.~1963~67~19
 950 Zamocowanie[111] stateczników podlega tym[232] samym[232] zasadom, co[9] zamocowanie[111] skrzyd³a[121]. Odejmowane[242] stateczniki[142] wykonujemy g³ównie po[64] to[44], aby[9] u³atwiæ transport[141] modelu[121]. W[66] ma³ych[262] modelach, w[66] których[262] rozmiary[112] stateczników s± niewielkie[212], a zale¿y nam, aby[9] konstrukcja by³a[5] mo¿liwie lekka, stateczniki[142] wykonujemy jako[64] nierozbieralne[242]  na[+] sta³e zwi±zane[242] z[65] konstrukcj± kad³uba. Nale¿y jednak przewidzieæ mo¿liwo¶æ[141] regulacji[121] k±ta nastawienia[121] statecznika poziomego[221] w[66] niewielkich[262] granicach oko³o[8] trzy stopnie[112]  g³ównie w[66] kierunku[161] k±tów ujemnych[222]  licz±c od[62] osi[121] kad³uba. 
 951 476~Schier W.~Miniaturowe lotnictwo~Wyd. Kom. i £.~1963~107~1
 952 W³a¶ciwy[211] dobór[111] d³ugo¶ci[121], grubo¶ci[121] i materia³u linek uwiêzi[121] ma bardzo du¿y[241] wp³yw[141] na[64] pilota¿[141] i zdolno¶æ[141] manewrowania[121] modelami na[66] uwiêzi[161]. Si³a oporu linek mo¿e[5] byæ równa[211] oporowi[131] modelu[121] lub go[44] nawet przewy¿szaæ. Zbyt[8] d³ugie[212] i zbyt[8] grube[212] linki[112] wykonane[212] z[62] nieodpowiedniego[221] materia³u hamuj± prêdko¶æ[141] modelu[121], nie s±[57] dobrze napiête[212], a pilota¿[111] modelu[121] jest[57] utrudniony[211]. Najlepszym[251] materia³em na[64] linki[142] jest cienki[211] drut[111] stalowy[211], tak zwany[211] fortepianowy[211]. Linki[142] wykonuje siê[41] z[62] drutu pojedynczego[221] lub plecionego[221]. 
 953 477~Schier W.~Miniaturowe lotnictwo~Wyd. Kom. i £.~1963~136~8
 954 Rozmiary[142] turbiny[121] dobiera siê[41] zale¿nie od[62] maksymalnej[221] mocy[121] i od[62] obrotów, przy[66] których[262] silnik[111] rozwija moc[141] maksymaln±[241]. Dlatego, przed[65] przyst±pieniem do[62] projektowania[121] turbiny[121], koniecznie trzeba wiedzieæ, jakiej[221] mocy[121] i jakich[222] obrotów mo¿na siê spodziewaæ[501] od[62] silnika (uwaga[111]: dane[112] podawane[212] przez[64] fabryczne[242] instrukcje[142] w[66] wielu[36] przypadkach s± zbyt[8] wysokie[212]). Dane[112] silników spotykanych[222] w[66] Polsce[/][161] oraz innych[222] bardziej popularnych[222] podane[212] s±[57] w[66] tablicy[161] piêtnastej[261] i na[66] nich[46] nale¿y bazowaæ. 
 955 478~Or³owski B.~Tysi±c lat polskiej techniki~NKs~1963~41~22
 956 Ten[211] ¶redniowieczny[211] wynalazek[111] wojskowy[211] wywo³a wielkie[241] zaniepokojenie[141] opinii[121] publicznej[221]. I oto w[66] roku[161] tysi±c sto trzydzie¶ci dziewiêæ, a wiêc zaledwie w[64] trzydzie¶ci[34] lat po[66] obronie[161] G³ogowa[/][11], jeste¶my ¶wiadkami niecodziennego[221] wydarzenia[121]: kuszê[141] uznaje siê[41] za[64] broñ[141] "niekonwencjonaln±[241]" i zabrania jej[42] u¿ycia[121]. Sobór[111] lateraneñski[211] okre¶la kuszê[141] jako[64] "niemal szatañskie[241]" narzêdzie[141] mordu, które[211] zabija cz³owieka[141] tak szybko, ¿e nawet nie czuje on trafienia[121]. 
 957 479~Or³owski B.~Tysi±c lat polskiej techniki~NKs~1963~86~2
 958 Statek[111] powietrzny[211] zaopatrzony[211] by³[57] równie¿ w[64] rodzaj[141] spadochronu, tworzonego[221] w[66] razie[161] potrzeby[121] ze[62] skrzyde³. Podobno przedsiêbiorczy[211] W³och[111] mawia³, ¿e marzeniem jego[42] ¿ycia[121] jest zbudowanie[111] machiny[121], zdolnej[221] przelecieæ w[66] ci±gu[161] dwunastu[2] godzin z[62] Warszawy[/][121] do[62] Konstantynopola[/]. Wszystkie[212] te[212] informacje[112] pochodz± z[62] licznych[222] wzmianek dotycz±cych[222] "samolotu" Boratyniego[/][121]. 
 959 480~Or³owski B.~Tysi±c lat polskiej techniki~NKs~1963~149~12
 960 Niestety, nader czêsto osi±gniêcia[112] polskiej[221] my¶li[121] naukowej[221] i technicznej[221] sz³y wówczas na[64] rachunek[141] tych[222] pañstw, w[66] których[262] nasi pionierzy postêpu ¿yli i dzia³ali. Niejednokrotnie zreszt±, chocia¿ w[66] g³êbi[161] serca[121] pozostawali Polakami, tak silnie[8] zwi±zani byli[57] z[65] kultur±, nauk± i technik± swej[221] nowej[221] ojczyzny[121], ¿e powszechnie uwa¿ano ich[44] za[64] jej[42] przedstawicieli[142]. 
 961 481~Or³owski B.~Tysi±c lat polskiej techniki~NKs~1963~159~5
 962 Ernest[/] Malinowski[/] okaza³[501] siê nie tylko doskona³ym[251] in¿ynierem kolejowym[251]. Skonstruowane[212] przez[64] niego[44] w[66] niezwykle trudnych[262] warunkach kamienne[212] i stalowe[212] mosty[112] i wiadukty[112] ponad[65] przepa¶ciami górskimi niejednokrotnie bi³y ówczesne[242] rekordy[142] ¶wiatowe[242]. Wysoko¶æ[111] ich[42] filarów dochodzi³a do[62] siedemdziesiêciu[32] metrów. W[66] przedsiêwziêciu[161] tym[261] pokonano wiele[34] trudno¶ci[122], uwa¿anych[222] wspó³cze¶nie za[64] nierozwi±zalne[242]. Ca³o¶æ[111] przedstawia³a[501] siê tak fantastycznie, [&] 
 963 482~Or³owski B.~Tysi±c lat polskiej techniki~NKs~1963~181~4
 964 W[66] tym[261] celu[161] w[66] roku[161] tysi±c dziewiêæset trzydziestym[261] szóstym[261] wyjecha³ Prószyñski[/] do[62] Anglii[/][121]. Jego[42] aparat[111] ponownie odniós³ sukces[141] i wzbudzi³ wielkie[241] zaciekawienie[141]. Jednak i tym[251] razem[151] do[62] produkcji[121] masowej[221] nie dosz³o. Wynalazca chcia³ wytwarzaæ tani[241], dostêpny[241] dla[62] ludzi[122] pracy[121] aparat[141] w[66] cenie[161] trzech[32] funtów, kapitali¶ci za¶ zamierzaj±cy[212] finansowaæ ca³e[241] to[241] przedsiêwziêcie[141] obstawali twardo przy[66] cenie[161] o¶miu[32] funtów. Do[62] porozumienia[121] nie dosz³o i pertraktacje[112] zosta³y[57] zerwane[212]. 
 965 483~Schier W.~Miniaturowe lotnictwo~Wyd. Kom. i £.~1963~169~1
 966 Zmniejszanie[111] wychylenia[121] lotek[122] daje odwrotne[241] zjawisko[141]. Du¿o uwagi[121] trzeba po¶wiêciæ na[64] w³a¶ciwy[241] dobór[141] pod³o¿a[121] ¶rodka ciê¿ko¶ci[121]. Je¿eli regulacja lotkami jest niewystarczaj±ca, trzeba koniecznie zmieniæ po³o¿enie[141] ¶rodka ciê¿ko¶ci[121]: w[64] przód[141], je¶li model[111] zadziera (nie nale¿y zbyt[8] wiele[8] zmniejszaæ wychylenia[121] lotek), oraz w[64] ty³[141], je¿eli model[111] nurkuje przy[66] wychylonych[262] lotkach. Regulacja lotu silnikowego[221] pozostaje bez[62] zmian. 
 967 484~Schier W.~Miniaturowe lotnictwo~Wyd. Kom. i £.~1963~209~6
 968 Do[62] niedu¿ych[222] modeli swobodnych[222] oraz do[62] wszystkich[222] modeli na[66] uwiêzi[161] mo¿na stosowaæ golenie[142] z[62] pasków blachy[121] duralowej[221]. Po³±czenie[111] miêdzy[65] p³ywakami w[66] tym[261] przypadku[11] nie jest konieczne[211]. W[66] miejscu[161] zamocowania[121] goleni wrêgi[112] w[66] kad³ubie i w[66] p³ywakach powinny byæ[57] wzmocnione[212]. Stosowanie[111] goleni z[62] drutu ma tê zaletê, ¿e w[66] pierwszej[261] fazie[161] oblatywania[121] ³atwo jest poprawiæ ustawienie[141] p³ywaków[122] przez[64] podgiêcie[141], przyciêcie[141] lub przylutowanie[141] drutu na[+] nowo. W[66] przypadku[161] uderzenia[121] druty[112] sprê¿ynuj± i ³agodz± skutki[142] kraksy[121]. 
 969 485~Schier W.~Miniaturowe lotnictwo~Wyd. Kom. i £.~1963~318~4
 970 Gruby[211] symetryczny[211] profil[111] zapewnia dobr±[241] stateczno¶æ[141], tak ¿e model[111] mo¿e[5] byæ[57] pilotowany[211] nawet przez[64] niedo¶wiadczonego[241] modelarza[141]. Model[111] mo¿e[5] mieæ w³asne[241] podwozie[141] lub startowaæ z[62] odrzucanego[221] wózka. Na[66] rysunku[161] widoczne[211] jest równie¿ umieszczenie[111] linek i orczyka oraz zarys[111] konstrukcji[121] skrzyd³a[121] i statecznika. Podana tablica umo¿liwia dobór[141] rozmiarów zale¿nie od[62] pojemno¶ci[121] silnika. 
 971 486~Sterner W.~Narodziny kolei~KiW~1964~34~1
 972 Sukcesy[112] Stephensona[/][121] wzbudzi³y olbrzymie[241] zainteresowanie[141] w[66] ca³ej[261] Europie[/][161], dziel±c opiniê publiczn±[241] na[64] entuzjastów[142] nowego[221] wynalazku[121] i sceptyków[142]. Entuzja¶ci widzieli w[66] kolejach ¿elaznych[262] nie tylko przyspieszenie[141] i ulepszenie[141] transportu, ale przewidywali równie¿ donios³e[242] konsekwencje[142] polityczne[242] i kulturalne[242]. Wypowiadali[501] siê wiêc na[64] temat[141] nie tylko technicy i ekonomi¶ci, ale równie¿ filozofowie, politycy, lekarze i poeci. 
 973 487~Sterner W.~Narodziny kolei~KiW~1964~77~4
 974 Steinkeller[/][111] przek³ada wiêc komitetowi[131] szczegó³owe[242] kosztorysy[142] ró¿nych[222] alternatyw wraz z[65] obszernym[251] memoria³em uzasadniaj±cym[251] system[141] angielski[241], dro¿szy[241] o[64] blisko[8] szesna¶cie[34] milionów. Memoria³[111] ten[211] dowodzi, ¿e pisa³ go[44] cz³owiek o[66] ¶wiat³ym[261] umy¶le[161] i szerokich[262] horyzontach, doceniaj±cy[211] rolê postêpu technicznego[221] i pragn±cy[211] stworzyæ z[62] ubogiej[221] Kongresówki[/][121] wielki[241] o¶rodek[141] europejskiego[221] handlu[121]. 
 975 488~Sterner W.~Narodziny kolei~KiW~1964~87~3
 976 Korekta ta by³a[5] konieczna, bo wybudowana w[66] tym[261] czasie linia kolejowa Kraków[/]  Wroc³aw[/] zosta³a[57] zaprojektowana w[64] taki[241] sposób[141], ¿e po³±czenie[111] jej[42] z[65] Niwk±[/], graniczn±[251] stacj± kolei[121] warszawsko-wiedeñskiej[221], musia³oby w[66] innym[261] wypadku[161] przechodziæ przez[64] terytorium[141] pruskie[241]. Poprowadzono wiêc trasê bardziej na[64] wschód[141], dochodz±c do[62] granicy[121] w[66] miejscowo¶ci[161] Maæki[/][112], zwanej[221] odt±d Granic±[/][151]. 
 977 489~Sterner W.~Narodziny kolei~KiW~1964~110~20
 978 Zawi±zano w[66] tym[261] celu[161] towarzystwo[141] akcyjne[241], które[211] wypu¶ci³o dwadzie¶cia[34] piêæ[34] tysiêcy akcji[122] za³o¿ycielskich[222] o[66] nominalnej[261] warto¶ci[161] po[64] sto[34] rubli[122] ka¿da. Akcje[142] te[242] rozebra³o miêdzy[64] siebie[44] czterech[32] cz³onków[122] zarz±du: prezes Epstein[/], hrabia Renard[/], minister Milde[/] i baron Muschwitz[/]. Przy[66] ich[42] zakupie[161], zgodnie ze[65] statutem towarzystwa[121] i uchwa³ami rz±dowymi, nale¿a³o "wliczyæ czterdzie¶ci[34] rubli[122] wniosku[121] rz±dowego[221], sze¶ædziesi±t[34] za¶ rubli[122] wnie¶æ gotowizn±", a nabywcy[112] uzyskiwali prawo[141] do[62] dziesiêciu[32] procent[122] dywidendy[121]. 
 979 490~D±browski J.~Nauka i fantazja~NK~1967~132~13
 980 Oto ju¿ "ugotowano" odpowiedni±[241] stal[141] w[66] piecu martenowskim[261]. Wynik[111] b³yskawicznej[221] analizy[121] laboratoryjnej[221] ¶wiadczy, ¿e mo¿na j± wylaæ z[62] pieca. Có¿ siê teraz dzieje[501]? Oto pod[64] rynnê pieca podje¿d¿a wielka kad¼[111] lejnicza zawieszona na[66] haku suwnicy[121]. Kad¼[111] taka przy[66] wielkich[262] agregatach hutniczych[262] mo¿e[5] zmie¶ciæ do[62] stu[32] dwudziestu[32] ton[122] p³ynnej[221] stali[121]. 
 981 491~Sterner W.~Narodziny kolei~KiW~1964~164~18
 982 W¶ród[62] pracowników[122] kolei[121] warszawsko-wiedeñskiej[221], niew±tpliwie lepiej nagradzanych[222] ni¿[9] za³ogi[112] wiêkszo¶ci[121] fabryk warszawskich[222], taktyka[111] ta nie da³a ¿adnych[222] rezultatów. To[41] w³a¶nie kolejarze zorganizowali w[66] kwietniu tysi±c osiemset osiemdziesi±tego[221] drugiego[221] roku[121] pierwsze[241] demonstracyjne[241] wyst±pienie[141] o[66] charakterze zdecydowanie[8] klasowym[261]. Blisko[8] dwa[31] tysi±ce[112] robotników[122] zatrudnionych[222] w[66] warsztatach kolejowych[262] drogi[121] warszawsko-wiedeñskiej[221] wysz³o na[64] ulice[142], by[9] zaprotestowaæ przeciwko[63] obni¿ce[131] stawek[122] akordowych[222] i niesprawiedliwej[231] polityce[131] kadrowej[231] kierownictwa[121]. 
 983 492~D±browski J.~Nauka i fantazja~NK~1967~179{?}~16
 984 Taki[211] proces[111] prowadzenia[121] pracy[121] maszyny[121] nazywamy programowym[251] sterowaniem obrabiarek. Posiada on wiele[34] zalet. Przede[+] wszystkim programowo sterowane[212] automatyczne[212] obrabiarki[112] nie s± ju¿ tak w±sko specjalizowanymi maszynami. Mo¿na na[66] nich[46] wykonywaæ krótsze[242] serie[142] przedmiotów ni¿[9] na[66] automatach. Mo¿na tak¿e na[64] przyk³ad[141] wedle[62] modelu[121] "nagraæ" kilka[34] ta¶m i rozes³aæ je[44] do[62] ró¿nych[222] fabryk. 
 985 493~D±browski J.~Nauka i fantazja~NK~1967~190~23
 986 Obróbka elektroiskrowa utorowa³a sobie[43] szybko drogê w[66] technice[161]. Przy[66] jej[42] pomocy[161] dr±¿y siê[41] kszta³towane[212] i drobno¶rednicowe[212] otwory[112], przy[66] jej[42] pomocy[161] tnie siê[41] najtwardsze[242] stopy[142], których[222] nie przeciê³aby ¿adna metalowa pi³a[111]. Obróbka ta ma jeszcze inne[242] zalety[142], gdy siê[41] j± stosuje przy[66] automatyzacji[161] produkcji[121], w[66] naszym[261] kraju[161] stosuje siê[41] j± coraz powszechniej. 
 987 494~Szefler S.~Postêp techniczny a ¿ycie cz³owieka~KiW~1966~14~10
 988 Sprzeczno¶æ[111] zatem miêdzy[65] spo³eczeñstwem a przyrod± jest[57] nieustannie pokonywana przez[64] rozwój[141] spo³ecznych[222] si³ wytwórczych[222], przez[64] lepsze[241] poznawanie[141] i wykorzystywanie[141] praw[122] przyrody[121]. Oznacza to[41] równocze¶nie doskonalenie[+] siê[141] samego[221] spo³eczeñstwa[121], jego[42] rozwój[141] kulturalny[241], podnoszenie[141] jego[42] kwalifikacji[122] i umiejêtno¶ci[122]. 
 989 495~Szefler S.~Postêp techniczny a ¿ycie cz³owieka~KiW~1966~16~1
 990 Oczywi¶cie obok[62] tego[221] najg³ówniejszego[221] celu[121]  uzyskania[121] lepszych[222] efektów wydatkowanych[222] nak³adów pracy[121] ¿ywej[221] i uprzedmiotowionej[221]  na[66] okre¶lonych[262] etapach rozwoju[121] ludzkiego[221] spo³eczeñstwa[121] wystêpuj± i cele[112] bardziej skonkretyzowane[212], wynikaj±ce[212] z[62] istnienia[121] okre¶lonych[222] form w³asno¶ci[121] ¶rodków produkcji[121], czyli stosunków produkcji[121]. 
 991 496~Szefler S.~Postêp techniczny a ¿ycie cz³owieka~KiW~1966~14~10
 992 Sytuacja zmienia[501] siê wraz z[65] automatyzacj±. Prowadzi ona do[62] scalenia[121] rozlicznych[222] operacji[122] produkcyjnych[222] w[64] jeden[241] skoordynowany[241] ci±g³y[241] proces[141]. Produkcja zaczyna[501] siê odbywaæ bez[62] dotykania[121] produktu rêk± ludzk±[251]. Proces[111] taki[211] mo¿e[5] byæ[57] kontrolowany[211] ju¿ tylko przez[6] urz±dzenia[142] automatyczne[242], pojawia[501] siê konieczno¶æ[111] samoregulacji[121]. W[66] zwi±zku[161] z[65] tym[45] w±skie[212] zawody[112] staj±[501] siê nieprzydatne[212], [&] 
 993 497~Szefler S.~Postêp techniczny a ¿ycie cz³owieka~KiW~1966~91~1
 994 Wymaga to[41] ci±g³ego[221] doskonalenia[121] nie tylko kierowników[122] produkcji[121], lecz i wszystkich[222] producentów[122]. Materia³[111] opisowy[211], wyniesiony[211] ze[62] szko³y[121] tak przez[64] in¿yniera[141], jak[9] i przez[64] robotnika[141] kwalifikowanego[241], szybko deaktualizuje[501] siê, a to[41] stwarza konieczno¶æ[141] systematycznego[221] opanowania[121] nowego[221] materia³u. Warunkiem jednak opanowywania[121] ci±gle nowego[221] materia³u, zmieniaj±cego[+] siê[21] materia³u jest posiadanie[111] solidnej[221] podbudowy[121] wiedzy[121] teoretycznej[221]. 
 995 498~Szefler S.~Postêp techniczny a ¿ycie cz³owieka~KiW~1966~127~3
 996 Jego[42] zdaniem technika[111] tak opanowa³a medycynê, i¿ badania[112] techniczne[212] s± dla[62] lekarza[121] wszystkim[45], a niczym[45] prawie[8] sama bezpo¶rednia obserwacja chorego[121]. Wydaje[501] siê  wbrew[63] temu[43], co[44] mówi Zawieyski[/]  ¿e wtedy bêdzie w³a¶nie dobrze, je¶li ¿aden[111] lekarz nie bêdzie[56] musia³[52] stawiaæ diagnozy[121] w[66] oparciu[161] o[64] w³asny[241] nos[141] i w³asn±[241] intuicjê, choæby popart±[241] nawet wiedz±[151] i do¶wiadczeniem. 
 997 499~D±browski J.~Nauka i fantazja~NK~1967~109~13
 998 Polega on na[66] tym[46], ¿e najpierw wzrusza siê[41] spory[241] kawa³[141] calizny[121] przy[66] pomocy[161] kilku[32] silnych[222] wybuchów, a nastêpnie hydromonitorem rozbija siê[41] wêgiel[141] na[64] mniejsze[242] bry³y[142], je¶li teraz poprowadzimy chodnik[141] tak, i¿ posiadaæ[51] on bêdzie[56] spadek[141] w[66] kierunku[161] szybu, to[9] chodnikiem takim[251] czy te¿ wy¿³obion±[251] w[66] nim[46] rynn± mo¿na wêgiel[141] "za[+] darmo" sp³awiæ a¿ do[62] podszybia[121]. 
 999 500~D±browski J.~Nauka i fantazja~NK~1967~122~22
1000 Czeka³ wiêc bezcenny[211] poemat[111] trzysta[34] kilkadziesi±t[34] lat, zanim spo³eczeñstwo[111] zapozna³o[501] siê z[65] nim[45], zanim sta³a[501] siê sprawiedliwo¶æ[111] jego[42] autorowi Walentemu[/] Ro¼dzieñskiemu[/]. I w³a¶nie w[64] trzysta piêædziesi±t±[241] rocznicê edycji[121] uczczono go[44] specjaln±[251] sesj± naukow±[251] ¦l±skiego[221] Instytutu Naukowego[221] i ukaza³o[501] siê jeszcze jedno[211], tym[251] razem[151] piêknie[8] opracowane[211] wydanie[111] ["]Officiny[/][121]["]. 
1001 501~Rubinowicz Wojciech (i in.)~Fale elektromagnetyczne i ich niektóre zastosowania~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1963~16~8
1002 Koñcz±c nasze[242] rozwa¿ania[142] zapytajmy[501] siê jeszcze, czy nasza definicja fotonu poprawna jest z[62] punktu widzenia[121] zasady[121] komplementarno¶ci[121]. Za[64] najwa¿niejsze[242] cechy[142] fotonu nale¿y uwa¿aæ jego[42] energiê [~], a nastêpnie jego[42] pêd[141] [~]. Ju¿ sam[211] fakt[111], ¿e foton[111] ma mieæ energiê odpowiadaj±c±[241] ¶cis³ej[231] warto¶ci[131] czêsto¶ci[121] drgañ zmusza nas[44] do[62] przedstawiania[121] go[42] przez[64] falê monochromatyczn±[241]. 
1003 502~Rubinowicz Wojciech (i in.)~Fale elektromagnetyczne i ich niektóre zastosowania~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1963~16~1od do³u
1004 Ale chcia³bym aby[9] pañstwo[172] na[66] podstawie[161] naszych[222] rozwa¿añ nad[65] zagadnieniem czym[45] jest ¶wiat³o[111] zrozumieli przynajmniej, dlaczego fizyka[11] jest tak bardzo interesuj±ca. Rzecz[111] tkwi w[66] tym[46], ¿e jest ona zawsze m³oda. Odkrywamy bowiem w[66] fizyce[161] coraz to[8] nowe[242] fakty[142] do¶wiadczalne[242], powstaj± nieustannie nowe[212] koncepcje[112] teoretyczne[212]. Zmusza to[41] nas[44] do[62] ci±g³ej[221] rewizji[121] naszych[222] pogl±dów fizycznych[222], a wiêc do[62] ich[42] odm³adzania[121] 
1005 503~Rubinowicz Wojciech (i in.)~Fale elektromagnetyczne i ich niektóre zastosowania~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1963~46~6
1006 Uzyskuje w[64] ten[241] sposób[141] prawo[141] Plancka[/][121] rozk³adu w[66] widmie. Zjawisko[111] emisji[121] wymuszonej[221] zosta³o[57] odkryte[211]. Lecz Einstein[/] nigdy nie dowiedzia³[501] siê o[66] tym[46], ¿e odkry³ zasadê masera[121], bowiem dopiero w[66] roku[161] tysi±c dziewiêæset piêædziesi±tym[261] pi±tym[261] zjawisko[111] emisji[121] wymuszonej[221] zostanie[57] zastosowane[211] do[62] wzmacniania[121]. Powstanie[5] elektronika[111] kwantowa. 
1007 504~Rubinowicz Wojciech (i in.)~Fale elektromagnetyczne i ich niektóre zastosowania~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1963~87~29
1008 Wzorzec[111] [~] steruje nadajnikiem radiostacji[121] w[66] Rugby[/][161] [~] nadaj±cym[251] sygna³y[142] czasu w[66] postaci[161] fali[121] o[66] wzorcowej[261] czêsto¶ci[161]. Wzorzec[111] pierwotny[211] jest ogromnie skomplikowany[211] i aby[9] uzyskaæ mo¿liwie dobr±[241] izolacjê atomów od[62] wzajemnych[222] oddzia³ywañ, u¿ywa siê[41] w[66] aparaturze[161] tak zwanego[221] promienia atomowego[221], to[41] znaczy badaniu[131] poddaje siê[41] wi±zkê mo¿liwie równolegle biegn±cych[222] atomów. 
1009 505~zbiorowa~Wk³ad Polaków do nauki~PWN~1967~253~5
1010 Asystenci Marii[/][121] Sk³odowskiej-curie[/][121] Danysz[/] i Wertenstein[/], przyjechali do[62] Warszawy[/][121] latem tysi±c dziewiêæset trzynastego[221] roku[121], przystêpuj±c od[+] razu do[62] urz±dzenia[121] zak³adu, a w[66] listopadzie tego¿[221] roku[121] przyje¿d¿a kierowniczka pracowni[121] i kre¶li ogólny[241] plan[141] prac badawczych[222]. Wtedy te¿ na[66] publicznym[261] posiedzeniu[161] Towarzystwa[121] Naukowego[221] Warszawskiego[221], w[66] dniu[161] dwudziestego[221] pi±tego[221] listopada, wielka uczona[111] wyg³asza swój[241] pierwszy[241] naukowy[241] odczyt[141] po[+] polsku o[66] radioaktywno¶ci[161] i cia³ach radioaktywnych[262]. 
1011 506~zbiorowa~Wk³ad Polaków do nauki~PWN~1967~265~10
1012 Innymi s³owy do[62] ka¿dego[221] odkrycia[121], znanego[221] przed[65] dwudziestu[35] piêciu[35] laty, dodaæ wypada trzy[34] nowe[242]; na[64] ka¿dego[241] z[62] uczonych[122], którzy urodzili[501] siê i dzia³ali od[62] czasów Demokryta[/][121], przypada obecnie trzech[32] dodatkowych[222]; na[64] ka¿d±[241] pracê naukow±[241], og³oszon±[241] od[62] pocz±tku[121] badañ naukowych[222], ukaza³y[501] siê w[66] ci±gu[161] dwudziestu[32] piêciu[32] lat trzy[31] nowe[212] prace[112]. 
1013 507~zbiorowa~Wk³ad Polaków do nauki~PWN~1967~271~16
1014 Jako[64] przyk³ad[141] wspomnê fakt[141], który[211] chyba jest zupe³nie nieznany[211]. Emisja neutronów podczas[62] rozszczepienia[121] uranu  praktycznie najwa¿niejsze[211] chyba zjawisko[111] dla[62] wyzwalania[121] energii[121] j±drowej[221]  by³a[57] odkryta przez[64] nas[44] ju¿ na[66] pocz±tku[161] tysi±c dziewiêæset trzydziestego[221] dziewi±tego[221] roku[121], ale ze[62] wzglêdu na[64] s³abo¶æ[141] ¼ród³a[121] musieli¶my powtarzaæ do¶wiadczenia[142] przez[64] dwa[34] miesi±ce[142] i wskutek[62] tego[42] wyprzedzi³ nas[44] Joliott[/]. 
1015 508~zbiorowa~Wk³ad Polaków do nauki~PWN~1967~349~26
1016 W[66] tym[261] okresie niepewno¶ci[121], zniechêcenia[121] i zarysowuj±cej[+] siê[221] walki[121] Natanson[/], oczarowany[211] piêknem[151] prac Maxwella[/][121] i Boltzmanna[/][121], którzy stworzyli now±[241] statystyczn±[241] metodê badania[121] procesów rozgrywaj±cych[+] siê[222] w[66] t³umie atomów, metod± zwan±[251] mechanik± statystyczn±[251], staje w[66] szeregach atomistów[122]. Wkrótce wzbogaca Natanson[/] naukê swymi pracami na[64] temat[141] kinetycznej[221] teorii[121] w[66] zastosowaniu[161] do[62] gazów niedoskona³ych[222], [&] 
1017 509~zbiorowa~Wk³ad Polaków do nauki~PWN~1967~425~3
1018 Stefan[/] Banach[/] zmar³ przedwcze¶nie w[66] roku[161] tysi±c dziewiêæset czterdziestym[261] pi±tym[261]. Jego[42] imieniem nazwano trzy[34] ulice[142]: jedn±[241] we[66] Wroc³awiu[/], drug±[241] w[66] Warszawie[/][161], a trzeci±[241] we[66] Lwowie[/]. Na[66] uroczysto¶ci[161] ku[63] uczczeniu[131] pamiêci[121] Stefana[/][121] Banacha[/][121], która odby³a[501] siê w[66] Warszawie[/][161] w[64] piêtnastolecie[141] jego[42] ¶mierci[121], wyg³osi³ przemówienie[141] miêdzy[+] innymi znakomity[211] matematyk[111] amerykañski[211] profesor[111] Stone[/] z[62] Chicago[/], który[211] rozpocz±³ je[44] tymi s³owami: [&] 
1019 510~Thor J.~Drugi glob cz³owieka~WP~1963~13~11
1020 Lotami na[64] Ksiê¿yc[141] zajmowali[501] siê wiêc do[62] lat ostatnich[222] przede[+] wszystkim pisarze[112] i marzyciele[112], a zmiana w[66] tej[261] sytuacji[161] nast±pi³a dopiero bardzo niedawno. Wydaje[501] siê, ¿e nasze[211] pokolenie[111] prze¿ywa pocz±tek[141] okresu najwiêkszych[222] zmian, jakie[212] kiedykolwiek nast±pi³y w[66] historii[161] ludzko¶ci[121]. W[66] ci±gu[161] bowiem ostatnich[222] piêædziesiêciu[32] lat cz³owiek d¼wign±³[501] siê na[64] wy¿yny[142] nauki[121] i cywilizacji[121], o[66] jakich[262] nie marzyli nawet naj¶mielsi fanta¶ci. 
1021 511~Thor J.~Drugi glob cz³owieka~WP~1963~33~5
1022 Najbardziej widocznym[251] elementem powierzchni[121] Ksiê¿yca s± morza[112] (po[63] ³acinie[131] maria[$]). Te[212] ciemniejsze[212] obszary[112] powierzchni[121] Ksiê¿yca nie maj± naturalnie nic[44] wspólnego[221] z[65] ziemskimi morzami. S± to[41] po[+] prostu wielkie[212], g³adkie[212] przestrzenie[112], które[212] kiedy¶ mog³y byæ morzami roztopionej[221] lawy[121]; prawdopodobnie s± to[41] obszary[112], które[212] jeszcze by³y[5] w[66] stanie[161] ciek³ym[261], podczas[+] gdy stê¿a³a[5] ju¿ reszta powierzchni[121] Ksiê¿yca. 
1023 512~Thor J.~Drugi glob cz³owieka~WP~1963~39~12
1024 Jakie[212] by³y[5] jednak pocz±tki[112] nauki[121], która doprowadzi³a do[62] budowy[121] rakiet kosmicznych[222], zdolnych[222] umieszczaæ na[66] orbicie[161] lub wysy³aæ w[64] przestrzeñ[141] miêdzyplanetarn±[241] wielotonowe[242] pojazdy[142] kosmiczne[242]? Wiadomo, ¿e podró¿e[112] poza[64] atmosferê sta³y[501] siê mo¿liwe[212] dopiero dziêki[63] udoskonaleniu[131] napêdu rakietowego[221]. Koncepcja Verne'a[/][121] wystrzelenia[121] z[62] Ziemi[121] na[64] Ksiê¿yc[141] kabiny[121] z[65] lud¼mi przy[66] u¿yciu[161] olbrzymiego[221] dzia³a[121] by³a[5] nierealna. 
1025 513~Thor J.~Drugi glob cz³owieka~WP~1963~153~2
1026 Biernym[251] materia³em pêdnym[251] czy te¿ materia³em odrzutowym[251] nazywamy gaz[141] lub ciecz[141], która nie jest paliwem, a s³u¿y jedynie do[62] odrzutu. Zasada dzia³ania[121] silnika wykorzystuj±cego[221] bierny[241] materia³[141] pêdny[241] jest taka sama jak[9] w[66] przypadku[161] silnika na[64] paliwo[141] rakietowe[241]. Chodzi po[+] prostu, aby[9] wylatuj±ca z[62] dyszy[121] masa mia³a dostatecznie du¿±[241] prêdko¶æ[141]. 
1027 514~Thor J.~Drugi glob cz³owieka~WP~1963~225~19
1028 W[66] ¶wietle powy¿szych[222] danych[122] trudno przypuszczaæ, aby na[66] powierzchni[161] Wenus[121] istnieæ mog³y jakie¶[212] formy[112] ¿ycia[121] organicznego[221], przynajmniej je¶li chodzi o[64] formy[142] znane[242] na[66] Ziemi[161]. Niektórzy biologowie utrzymuj± jednak, i¿ jakie¶[212] prymitywne[212] organizmy[112] ¿ywe[212] mog± egzystowaæ w[66] wysokich[262] warstwach atmosfery[121], gdzie temperatura gêstych[22] chmur wêglowodorowych[222] wynosi oko³o[62]  piêædziesiêciu[32] stopni Celsjusza[/][121]. 
1029 515~Sêkowski S.~W promieniach nadfioletu~WP~1963~13~10
1030 Promienie[112] nadfioletowe[212] wabi± mianowicie te[242] owady[142], tak ¿e wpadaj± one w[64] otwór[141] silnego[221] wentylatora. Sposób[111] ten[211] da³ bardzo dobre[242] wyniki[142] przy[66] têpieniu[161] szkodników[122] bawe³ny[121] oraz szarañczy[121]. Jak[9] twierdz±[5] entuzja¶ci, gdy "polowanie[111]" idzie dobrze, koszt[141] energii[121] elektrycznej[221] zasilaj±cej[221] lampê i wentylator[141] pokrywa[5] z[65] nawi±zk± warto¶æ[141] nawozu wyprodukowanego[221] z[62] insektów. 
1031 516~Sêkowski S.~W promieniach nadfioletu~WP~1963~85~12
1032 W[66] aparatach polskiej[221] konstrukcji[121] ¼ród³a[112] nadfioletu  lampy[112] kwarcowe[212]  chronione[212] s±[57] przed[65] kurzem i py³em w[64] bardzo pomys³owy[241] sposób[141]. Zamiast[62] normalnie u¿ywanego[221] jednolitego[221] pasa[121], na[66] którym[261] rozpostarta jest[57] substancja na¶wietlana, zastosowano porowaty[241] pas[141] parciany[241], przez[64] który[241] wentylator[111] ssie w[64] dó³[141] powietrze[141] z[62] komory[121] produkcyjnej[221], dziêki[63] czemu[43] ¿aden[211] py³[111] nie unosi[501] siê w[64] górê. 
1033 517~Burhard P.~W¶ród mogotów i krokodyli~WP~1963~80~17
1034 Do[62] wnêtrza[121] ka¿dej[221] jaskini[121] nap³ywaj± stale[8] pewne[212] ilo¶ci[112] wody[121], przes±czaj±cej[+] siê[221] z[62] powierzchni[121] szczelinami ska³. Woda zawiera rozpuszczony[241] wêglan[141] wapnia. W[66] jaskini[161], skutkiem[62] przep³ywu powietrza[121], nastêpuje parowanie[111] wody[121] i krople[112] pozostawiaj± ³adunek[141] wapienia na[66] stropie, ¶cianach i dnie[161] w[66] postaci[161] drobnych[222] kryszta³ków wêglanu wapnia, zwanego[221] tak¿e kalcytem[151]. 
1035 518~Burhard P.~W¶ród mogotów i krokodyli~WP~1963~144~6
1036 Rodeo[111], to[41] dawna tradycja pasterska, wielkie[212] popisy[112] zrêczno¶ci[121]. Zje¿d¿aj± na[64] nie[44] ganaderos[$][112] z[62] ca³ej[221] okolicy[121] wraz z[65] rodzinami. Na[66] placu[161], otoczonym[261] p³otem z[62] grubych[222] bali[122], odbywa[501] siê konkurs[111] uje¿d¿ania[121] m³odych[222] koni. Potem wpuszcza siê[41] do[62] zagrody[121] co[+] najdziksze[242] byki[142]. Poszczególni ganadero[$][112] staraj±[501] siê bykowi[131] wskoczyæ na[64] grzbiet[141] i galopowaæ na[66] nim[46], przy[66] czym[46] zwyciê¿a ten[211], kto najd³u¿ej nie pozwoli siê zrzuciæ[501] na[64] ziemiê. 
1037 519~Burhard P.~W¶ród mogotów i krokodyli~WP~1963~207~22
1038 Jednym[251] z[62] najsmutniejszych[222] dziedzictw systemu pó³kolonialnej[221] zale¿no¶ci[121] Kuby[/][121] od[62] Stanów[/][122] Zjednoczonych[/][222] by³ w³a¶nie analfabetyzm[111]. Piszê "by³", gdy¿ w[66] wyniku[161] dzia³ania[121] ochotniczych[222] brygad zosta³[57] ju¿ do[62] dwudziestego[221] drugiego[221] grudnia tysi±c dziewiêæset sze¶ædziesi±tego[221] pierwszego[221] roku[121] ca³kowicie zlikwidowany[211]. Kuba[/][111] jako[61] pierwszy[211] kraj[111] ca³ej[221] zachodniej[22] pó³kuli[121] sta³a[501] siê obszarem wolnym[251] od[62] analfabetyzmu. Jest to[41] jedno[211] z[62] najbardziej imponuj±cych[222] osi±gniêæ rewolucji[121]. 
1039 520~Burhard P.~W¶ród mogotów i krokodyli~WP~1963~256~10
1040 Muzeum[111] Speleologiczne[211] w[66] Hawanie[/][161] nale¿y do[62] kilku[32] placówek tego[221] typu na[66] ca³ym[261] ¶wiecie. Mimo[62] prostej[221] ekspozycji[121], mog³oby zaimponowaæ naukow±[251] warto¶ci± kolekcji[121] wszystkim[232] europejskim[232] speleologom. Jest tutaj bogaty[211] zbiór[111] nacieków kalcytowych[222]. Jest wspania³y[211] zestaw[111] archeologiczny[211] i to[8] nie tylko z[62] jaskiñ kubañskich[222], lecz i z[62] Meksyku[/][121], Peru[/][121] i innych[222] krajów Ameryki[/][121] £aciñkiej[/][221]. 
1041 521~zbiorowa~Wk³ad Polaków do nauki~PWN~1967~444~23
1042 Aby[9] zdaæ sprawê ze[62] znaczenia[121] Banacha[/][121] dla[62] nauki[121] w[+] ogóle, a dla[62] nauki[121] polskiej[221] przede[+] wszystkim, trzeba wymieniæ nazwiska[142] jego[42] uczniów[122]. Mazur[/][111] i Orlicz[/][111] s± bezpo¶rednimi uczniami Banacha[/][121]; to[41] oni reprezentuj± dzi¶ w[66] Polsce[/][161] teoriê operacji[121], a ich[42] nazwiska[112] na[66] ok³adce[161] ["]Studia[+] Mathematica[/]["] oznaczaj± bezpo¶redni±[241] kontynuacjê banachowego[221] programu naukowego[221], który[211] znalaz³ wyraz[141] widomy[241] w[66] tym[261] pi¶mie. 
1043 522~Zoon W.~Astronomia dzi¶ i wczoraj~PWN~1965~14~14
1044 Sporz±dzanie[111] horoskopu by³o oczywi¶cie spraw± czysto astronomiczn±[251] i najzupe³niej "uczciw±[25]" z[62] dzisiejszego[221] punktu widzenia[121], poniewa¿ chodzi³o tylko o[64] mo¿liwie rzetelne[241] i dok³adne[241] wyznaczenie[141] po³o¿enia[121] planet i gwiazd w[66] pewnej[261] chwili[161] i dla[62] pewnej[221] szeroko¶ci[121] i d³ugo¶ci[121] geograficznej[221]. Potem przy[66] tych[262] obliczeniach pos³ugiwano[501] siê ju¿ gotowymi tablicami, obliczonymi na[64] ile¶[34] tam[8] lat naprzód i daj±cymi mo¿no¶æ[141] sporz±dzenia[121] horoskopu dla[62] ka¿dej[221] chwili[121] urodzin bez[62] uciekania[+] siê[121] do[62] bezpo¶redniej[221] obserwacji[121]. 
1045 523~Zoon W.~Astronomia dzi¶ i wczoraj~PWN~1965~22~26
1046 Po[+] drugie jeszcze dlatego, ¿e model[111] geocentryczny[211] by³by ogromnie niewygodny[211] przy[66] tworzeniu[161] dynamiki[121] uk³adu planetarnego[221]. Niemniej jednak i z[62] tego[221] punktu widzenia[121] teoria geocentryczna nie by³a[5] czym¶[45] b³êdnym[251]. Wiemy dzi¶, ¿e równie¿ dynamika nie wyró¿nia ¿adnych[222] uprzywilejowanych[222] z[62] przyrodniczego[221] punktu widzenia[121] uk³adów odniesienia[121] (wbrew[63] temu[43], co[44] twierdzi³ Newton[/]), o[66] czym[46] za[64] chwilê bêdzie mowa. 
1047 524~Zoon W.~Astronomia dzi¶ i wczoraj~PWN~1965~52~15
1048 Czy to[8] o¶[111] obrotu Ziemi[121] przesunê³a[501] siê o[64] taki[241] k±t[141], czy te¿ wszystkie[212] gwiazdy[112] w[66] otoczeniu[161] bieguna przesunê³y[501] siê mniej wiêcej o[64] ten[241] sam[241] k±t[141], w[66] jednakowym[261] dla[62] wszystkich[222] kierunku[161]? Dotychczas w[66] takich[262] sytuacjach opowiadali¶my[501] siê zawsze po[66] stronie[161] pierwszej[261] z[62] wymienionych[222] alternatyw, traktowali¶my bowiem ruch[141] gwiazd jako[64] co¶[44] chaotycznego[221], co[41]  jak[9] siê[41] to[8] popularnie mówi  "¶rednio" daje zero[141]. Tymczasem badania[112] lat ostatnich[222] nie wykluczaj± drugiej[221] alternatywy[121]. 
1049 525~Krzywicka-Adamowicz H.~Meksyk~WP~1963~21~9
1050 Pod±¿aj±c ¶ladami Kolumba[/][121] Hiszpanie[112] dotarli do[62] Antyli[/][122]. Zajêli Haiti[/][141], któr±[241] w[66] tym[261] czasie nazwano Hispaniol±[/][151] oraz Kubê[/]. Ta ostatnia sta³a[501] siê g³ówn±[251] baz± wypadow±[251] do[62] dalszych[222] zamierzonych[222] czy te¿ przypadkowych[222] wypraw[122] na[64] kontynent[141] Ameryki[/][121] ¦rodkowej[/][221]. W[66] roku[161] tysi±c piêæset dwunastym[261] huragan[111] zagna³ na[64] Jukatan[/][141] flotyllê z³o¿on±[241] z[62] kilku[32] statków, które[212] zatonê³y. 
1051 526~Krzywicka-Adamowicz H.~Meksyk~WP~1963~64~15
1052 Samo[211] miasto[111] Meksyk[/][111] ma tyle[34] samochodów osobowych[222], co[9] ca³a Polska[/][111]. Auto[111] nie jest tutaj luksusem. Ze[62] wzglêdu na[64] rozleg³o¶æ[141] stolicy[121] posiadanie[111] go[42] jest konieczno¶ci±, bo na[64] przyk³ad[141] g³ówna arteria Avenida[+] de[+] los[+] Insurgentes[/] (Aleja[/] Powstañców[/][122]) ma dwadzie¶cia[34] osiem[34] kilometrów d³ugo¶ci[121]. Najskromniejszy[211] urzêdnik[111] ¿yj±cy[211] z[65] o³ówkiem w[66] rêku od[62] pierwszego[221] do[62] pierwszego[221] oszczêdzi raczej na[66] czym[46] innym[261], a kupi samochód[141]. Miar± zamo¿no¶ci[121] nie jest wiêc sam[211] fakt[111] posiadania[121] auta[121], lecz jego[42] marka[111] i model[111]. 
1053 527~Krzywicka-Adamowicz H.~Meksyk~WP~1963~70~19
1054 Nazajutrz gazety[112] donios³y[5], ¿e epicentrum[111] znajdowa³o[501] siê na[66] dnie[161] Pacyfiku[/][121] w[66] odleg³o¶ci[161] piêæset kilometrów w[66] linii[161] prostej[261] od[62] stolicy[121], ¿e Acapulco[/] prze¿y³o trzêsienie[141] ziemi[121] o[66] sile[161] dziesiêciu[32] stopni, a w[66] morzu[161] przypuszczalnie powsta³ nowy[211] wulkan[111]. W[66] ci±gu[161] nastêpnego[221] tygodnia jeszcze od[62] czasu do[62] czasu lekko nami potrz±sa³o; sejsmografy[112] zanotowa³y przesz³o[8] sto[34] wstrz±sów. 
1055 528~Krzywicka-Adamowicz H.~Meksyk~WP~1963~94~22
1056 W[66] kronikach Quauhtinchán[/] mówi siê[41] o[66] dwudziestu[36] miastach za³o¿onych[262] przez[64] Tolteków[142], wymieniaj±c nawet ich[42] nazwy[142], rozrzuconych[262] na[66] rozleg³ym[261] obszarze od[62] wybrze¿y[122] Zatoki[/][121] Meksykañskiej[/][221], przez[64] po³udniow±[241] czê¶æ[141] stanu Puebla[/] a¿ do[62] Tabasco[/]. Mówi± one jednak o[66] wielkiej[261] emigracji[161] Tolteków[122], którzy z[62] niewiadomych[222] powodów musieli opu¶ciæ sw±[241] stolicê. Lecz gdzie ona siê znajdowa³a[501]? 
1057 529~Krzywicka-Adamowicz H.~Meksyk~WP~1963~126~1
1058 Rozleg³a[211] dolina meksykañska Valle[+] de[+] México[/] w[66] znacznej[261] swej[261] czê¶ci[161] le¿y na[66] dnie[161] dzi¶ niemal ca³kowicie ju¿ wyschniêtego[221] jeziora[121] Texcoco[/]. Klimat[141] ma górski[241], umiarkowany[241], który[211] we[66] wszystkich[262] przewodnikach okre¶lany[211] jest[57] mianem "wiecznej[221] wiosny[121]". Poniewa¿ jednak nie[+] ma nic[41] wiecznego[221] pod[65] s³oñcem, wiêc i tutaj w[66] ci±gu[161] rzekomej[221] nieustannej[221] wiosny[121] bywaj± okresy[112] potwornej[221] suszy[121] i upa³ów, w[66] czasie za¶ pory[121] przeddeszczowej[221] wiatr[111] niesie tumany[142] mia³kiego[221], rudego[221] py³u, który[211] wdziera[501] siê do[62] oczu, uszu i dróg oddechowych[222], powoduj±c stany[142] zapalne[242] ¶luzówek. 
1059 530~Krzywicka-Adamowicz H.~Meksyk~WP~1963~226~6
1060 Dla[62] Meksyku[/][121] woda  to[41] ¿ycie[111]. Nic[41] wiêc dziwnego[221], ¿e obok[62] stworzonego[221] specjalnie Ministerstwa[121] Gospodarki[121] Wodnej[221] pro¶ci ludzie na[64] w³asn±[241] rêkê wci±gaj± do[62] wspó³pracy[121] w[66] tej[261] dziedzinie[161] wszystkich[242], których[242] uwa¿aj± za[64] kompetentnych[242]. Nale¿± do[62] nich[42] ró¿ni[212] ¶wiêci[112], a przede[+] wszystkim madonny[112]. W³a¶nie jedna[211] pochodz±ca z[62] Totolan[/], wyspecjalizowa³a[501] siê w[66] sprowadzaniu[161] deszczu[121]. Wystarcza³o obnie¶æ jej[42] figurê w[66] procesji[161], a wkrótce zaczyna³o padaæ. 
1061 531~Krzywicka-Adamowicz H.~Meksyk~WP~1963~214~5
1062 Guanajuato[/] powsta³o ze[62] srebra[121] i dla[62] srebra[121]. Osiedli[212] tu Otomi[112] nie darmo nazwali je[44] Mo-ot-ti[/], czyli "miejsce[111] metali[122]". ¯y³a[111] srebra[121], zwana Veta[+] Madre[/], najstarsza i najwiêksza ze[62] wszystkich[222] ¿y³[122], przesz³a[5] do[62] historii[121], a wspania³y[211] ko¶ció³[111] La[+] Valencia[/], wznosz±cy[+] siê[211] na[66] pobliskim[261] wzgórzu[161], powsta³ równie¿ dziêki[63] srebru i to[8] w[66] dodatku[161] kradzionemu z[62] kopalni[121] o[66] tej¿e[261] nazwie[161]. 
1063 532~Pagaczewski S.~Dzieñ dobry Kaukazie~WP~1963~42~12
1064 W[66] podszyciu[161] lasu wystêpuj± ciekawe[212] ro¶liny[112] strefy[121] le¶no-stepowej[221]. Nale¿y bowiem pamiêtaæ, ¿e w[66] okolicy[161] Kijowa[/] przebiega klimatyczna i pejza¿owa granica miêdzy[65] Pó³noc± a Po³udniem. Poleski[211] typ[111] krajobrazu pochodzi prawie[8] pod[64] sam[241] Kijów[/][141], granicz±c z[65] krajobrazem le¶no-stepowym[251]. Pó³nocne[212] piaski[112] pochodzenia[121] lodowcowego[221] granicz± tu z[65] urodzajnymi lessami, lasy[112] szpilkowe[212] z[65] li¶ciastymi. 
1065 533~Pagaczewski S.~Dzieñ dobry Kaukazie~WP~1963~84~24
1066 Granica zachodnia biegnie grzbietem stanowi±cym dzia³[141] wodny[241] miêdzy[65] zlewiskami Teberdy[/][121] i rzeki[121] Aksaut[/]. Wznosz±[501] siê tu takie[212] wierzcho³ki[112], jak[9] Sunachet[/] (trzy[31] tysi±ce[112] metrów), Su³achat[/] (trzy[31] tysi±ce[112] czterysta[31] trzydzie¶ci[31] dziewiêæ[31] metrów), Sieminow-baszi[/] (trzy[31] tysi±ce[112] sze¶æset[31] osiem[31] metrów), Chutyj-bazi[/] (trzy[31] tysi±ce[112] trzysta[31] piêæ[31] metrów), Du¿a[/][211] Marka[/][111] (trzy[31] tysi±ce[112] siedemset[31] sze¶ædziesi±t[31] osiem[31] metrów), Baduk-baszi[/] (trzy[31] tysi±ce[112] piêæset[31] trzydzie¶ci[31] piêæ[31] metrów), Chad¿ibej-baszi[/] (trzy[31] tysi±ce[112] siedemset[31] dwadzie¶cia[31] osiem[31] metrów) i tym[232] podobne[212]. 
1067 534~Pagaczewski S.~Dzieñ dobry Kaukazie~WP~1963~131~17
1068 Droga[111] jest w±ska, ale dobrze utrzymana, suniemy wiêc szybko i wkrótce przeje¿d¿amy przez[64] most[141] na[66] Sakenie[/][161], lewobrze¿nym[261] dop³ywie[161] Gwandry[/][121]. Oto wie¶[111] Marcchena-Gencwiszi[/]. Tu, z[62] po³±czenia[121] Sakenu[/][121] i Gwandry[/][121] powstaje Kodor[/][111], zwany[211] po[+] gruziñsku kodori. Jeszcze jeden[211] most[111]  ju¿ na[66] nowej[261] rzece[161]  i zaczynamy podró¿[141] z[65] biegiem Kodoru[/][121]. 
1069 535~Prószyñski J.~Selemat hari Indonesia~WP~1963~59~15
1070 S± to[41] korzenie[112], rozwijaj±ce[+] siê[212] u[62] nasady[121] pni, czêsto nawet w[66] do¶æ znacznej[261] wysoko¶ci[161] od[62] ziemi[121], które[212] nie odchodz± od[62] ¶rodkowego[221] pêdu jako[61] okr±g³e[212], boczne[212] wypustki[112], lecz ³±cz±[501] siê z[65] pniem i wysterczaj± z[62] niego[42] jakby deski[112] jednym[251] brzegiem do[62] niego[42] przyros³e[212]. W[66] alei[161] kanariowej[261] wszystkie[212] drzewa[112] maj± te[242] boczne[242] podpory[142] niezbyt silnie rozwiniête[242], [&] 
1071 536~Prószyñski J.~Selemat hari Indonesia~WP~1963~67~12
1072 Obok[62] du¿ych[222] drzewiastych[222] okazów na[66] cienistych[262] drzewach rozrastaj±[501] siê dumnie paprocie[112] nadrzewne[212], osadzaj±ce[+] siê[212] na[66] pniach lub ga³êziach innych[222] ro¶lin. Wspaniale wygl±da Asplenium[+] nidus[+] avis[$], jedna z[62] najpiêkniejszych[222] ro¶lin nadrzewnych[222]. Osadza[501] siê ona na[66] za³omkach kory[121] lub na[66] ga³êziach, zrazu rosn±c jako[61] ma³y[211] krzaczek[111], o[66] li¶ciach ta¶mowatych[262], jakby d³ugie[212], p³askie[212] a ca³obrzegie[212] jêzyki[112], ostro koñcz±ce[+] siê[212]. 
1073 537~Prószyñski J.~Selemat hari Indonesia~WP~1963~90~17
1074 Mo¿na[54] by zauwa¿yæ, ¿e wobec[62] tego[42] mamy[5] w[66] Indonezji[/][161] do[62] czynienia z[65] przenikaniem i mieszaniem[+] siê dwóch[32] faun[122]  orientalnej[221] i australijskiej[221]. Ale sk±d wobec[62] tego[42] du¿a ró¿nica miêdzy[65] Wielkimi[/] Wyspami[/] Sundajskimi[/][252] (Sumatra[/], Kalimantan[/], Jawa[/][111], i okoliczne[212] wyspy[112]) z[62] jednej[221] strony[121], a Sulawesi[/], Molukami[/] i Ma³ymi[/] Wyspami[/] Sundajskimi[/][252] z[62] drugiej[221]? 
1075 538~Wierzbiccy A. i P.~Praktyczna stylistyka~Wiedza Powszechna~1967~113~{brak}
1076 W[66] jêzyku[161] pisanym[261] czêsto zale¿y nam na[66] tym[46], ¿eby uj±æ ca³y[241] szereg[141] informacji[122] w[64] jedn±[241] ca³o¶æ[141], w[64] jedno[241] zdanie[141] z³o¿one[241]  po[64] to[44], aby[9] uwydatniæ ró¿norodne[242] zwi±zki[142] logiczne[242] zachodz±ce[242] miêdzy[65] informacjami. Je¶li zdanie[111] takie[211] ma byæ zrozumia³e[211] dla[62] czytelnika[121], nie mo¿e[5] ono byæ nieskoñczenie[8] d³ugie[211], ani skomplikowane[211]. Wariant[111] z[65] rzeczownikiem odczasownikowym[251] jest na[+] ogó³ wariantem znacznie krótszym[251], przejrzystszym[251], wygodniejszym[251]. 
1077 539~Prószyñski J.~Selemat hari Indonesia~WP~1963~157~27
1078 "Miasto[111]" Gilimanuk[/] sk³ada³o[501] siê z[62] kilkudziesiêciu[32] chat rozci±gniêtych[222] wzd³u¿[62] wyasfaltowanej[221] na[66] tym[261] "¶ródmiejskim[261]" odcinku szosy[121]. Dalej za[65] niewielkimi pólkami uprawnymi i równie[8] niewielkimi p³atami pastwisk ci±gnê³a[501] siê zwarta ¶ciana namorzyn[122], porastaj±cych[222] b³otniste[242] brzegi[142] zatoki[121] po[66] drugiej[261] stronie[161] w±skiego[221] pó³wyspu, na[66] którym[261] le¿a³o Gilimanuk[/]. 
1079 540~Prószyñski J.~Selemat hari Indonesia~WP~1963~201{?}~23
1080 Jak[9] to[41] czêsto w[66] historii[161] bywa³o, inny[211] lud[111] zmusi³ te[242] plemiona[142] do[62] opuszczenia[121] Junnanu[/][121] i do[62] wêdrówki[121] na[64] po³udnie[141]. Wyparte[212] a¿ na[64] tereny[142] Pó³wyspu[/] Indochiñskiego[/][221], osiedli³y[501] siê nad[65] brzegami morza[121] i opanowawszy sztukê ¿eglarsk±[241], po[66] up³ywie[161] kilkuset[32] lat, gdzie¶ pomiêdzy[65] dwa tysi±ce piêæsetnym[251] a tysi±c piêæsetnym[251] rokiem przed[65] nasz±[251] er± rozpoczê³y penetracjê wysp okolicznych[222] archipelagów, [&] 
1081 541~Prószyñski J.~Selemat hari Indonesia~WP~1963~203~15
1082 Bêbny[112] wysoko¶ci[121] oko³o[8] jednego[221] metra[121] i tej¿e[221] mniej wiêcej ¶rednicy[121] by³y[57] wyrabiane[212] pocz±tkowo w[66] pó³nocnym[261] Wietnamie[/] i dalej rozprowadzane[212]. Znajdowano je[44] w[66] po³udniowych[262] Chinach[/], Laosie[/], Sjamie[/], Kambod¿y[/][161], na[66] Filipinach[/] oraz na[66] wyspach Archipelagu[/][121] Malajskiego[/][221]. Kszta³t[111] bêbnów (a by³o ich[42] kilka[31] typów) by³ niezwykle piêkny[211], a rysunek[111] i ornamentacja niezwykle kunsztowne[212]. 
1083 542~Prószyñski J.~Selemat hari Indonesia~WP~1963~213~1
1084 Taniec[111] b³agalny[211], taniec[111] dworski[211] wykonywany[211] podczas[62] pogrzebu króla[121], wszystkie[212] s± do[62] siebie[42] podobne[212] i wszystkie[212] oparte[212] na[66] takiej[261] samej[261] grze[161] palców, oczu i r±k. Teraz jednak widzimy przyk³ad[141] tañca artystycznego[221] u³o¿onego[221] kilkadziesi±t[34] lat temu[8] przez[64] zawodowych[242] tancerzy[142]. Taniec[111] nazywa[501] siê tari[+] kupu-kupu[$], co[41] znaczy taniec[111] motyli[121]. 
1085 543~Srzednicki Z.~Afganistan~WP~1963~53~16
1086 Religijno¶æ[111] ludno¶ci[121] zapewnia te¿ ka¿demu nêdzarzowi jaki¶[241] przyodziewek[141]. Oczywi¶cie, jest to[41] tradycyjna "klapa bezpieczeñstwa[121]" ustroju[121] feudalnego[221] pañstw muzu³mañskich[222]. Bez[62] udzia³u skarbca w³adców[122] czy skarbu pañstwa[121] przez[64] wprowadzenie[141] takiego[221] "podatku[121]" zabezpieczono[501] siê przed[65] ewentualnymi rozruchami mog±cymi wybuchn±æ na[66] tle g³odu i nêdzy[121]. Czasem[8] zdarza[501] siê, ¿e ¿ebrak[111] zaczyna traktowaæ ja³mu¿nê jako[64] ¼ród³o[141] lekkiego[221] zarobku[121]. 
1087 544~Srzednicki Z.~Afganistan~WP~1963~86~13
1088 Bardzo wa¿na rola przypada w[66] Afganistanie[/] os³om i mu³om[132], których[222] pog³owie[111] dochodzi do[62] jednego[221] miliona sztuk. Zwierzaki[112] te[212] pe³ni±[5] nie tylko rolê najwa¿niejszego[221] ¶rodka transportowego[221], ale s± te¿ najczêstszym[251] ¶rodkiem komunikacyjnym[251]. Os³a[121]  har[$]  jako[62] zwierzêcia poci±gowego[221] nie spotyka siê[41] w[66] Afganistanie[/] nigdzie ani w[66] arbie[$][161], dwuko³owym[261] wozie, ani te¿ zaprzêgniêtego[221] do[62] sochy[121] czy brony[121]. 
1089 545~Srzednicki Z.~Afganistan~WP~1963~104~14
1090 W[66] policji[161] i ¿andarmerii[161] pracuje oko³o[8] piêtna¶cie[31] tysiêcy ludzi[122], co[41] stanowi[5] nieco powy¿ej[8] zero[141] jedn±[241] dziesi±t±[141] procenta ludno¶ci[121], trochê wiêcej ni¿[9] w[66] przemy¶le. Urzêdników[122] w[66] Afganistanie[/] jest oko³o[8] siedemdziesi±t[31] tysiêcy, to[41] znaczy powy¿ej[8] zero[141] piêæ[34] dziesi±tych[122] procenta. Trudno natomiast odpowiedzieæ, jaki[241] procent[141] ludno¶ci[121] stanowi± ludzie z[65] wy¿szym[251] lub ¶rednim[251] wykszta³ceniem, ¿yj±cy[212] z[62] wolnych[222] zawodów. 
1091 546~Srzednicki Z.~Afganistan~WP~1963~114~12
1092 Afganistan[/][111] wskutek[62] swego[221] po³o¿enia[121] geograficznego[221] by³ zawsze oddalony[211] od[62] cywilizacji[121] europejskiej[221]. Zaborcza polityka[111] Wielkiej[/][221] Brytanii[/][121] w[66] drugiej[261] po³owie[161] dziewiêtnastego[221] wieku[121] izolacjê tê pog³êbi³a. Pierwsze[242] kroki[142] na[66] drodze[161] unowocze¶nienia[121] gospodarczego[221] zacz±³ Afganistan[/][111] po[66] pierwszej[261] wojnie[161] ¶wiatowej[261], po[66] obaleniu[161] wp³ywów brytyjskich[222]. Nie istnia³ jednak wówczas wyra¼ny[211] kierunek[111], sk±d Afganistan[/][111] mia³ czerpaæ wzory[142] dla[62] organizacji[121] rolnictwa[121], [&] 
1093 547~D±browski J.~Nauka i fantazja~NK~1967~273~31
1094 Stanowi[5] wiêc dowód[141], ¿e taki[241] pojazd[141] mo¿na zbudowaæ i ¿e nie jest to[41] znowu a¿ tak kosztowne[211]. Za³o¿eniem konstruktora[121] by³o stworzenie[111] konstrukcji[121], która mog³aby upro¶ciæ pracê w[66] terenie trudnym[261], na[64] przyk³ad[141] przy[66] melioracjach na[66] terenie podmok³ym[261], przy[66] rozsiewaniu[161] nawozów, a tak¿e s³u¿yæ jako[61] "lataj±ce[212] nosze[112]" w[66] s³u¿bie[161] sanitarnej[261]. 
1095 548~Srzednicki Z.~Afganistan~WP~1963~221~24
1096 Laboratorium[111] urz±dzone[211] jest[57] z[65] pewn±[251] dba³o¶ci± i sensem. Zespó³[111] pracowników[122] wprowadzony[211] jest[57] nawet nie¼le w[64] zagadnienia[142]. Posiadaj± wcale dobrze skompletowane[242] kolekcje[142] szkodników[122] i pora¿onych[222] chorobami ro¶lin. Brak[5] im[43] tylko jednego[42]  fanatycznego[221] zapa³u Nurol[+] Haka[/][121], mego[221] znajomego[121] z[62] Baghlan[/]. Dlatego laboratorium[111] ma przed[65] sob± przysz³o¶æ[141], ale dzi¶ jego[42] warto¶æ[11] jest jeszcze daleka od[62] oczekiwanej[221] przeze[64] mnie[44]. 
1097 549~Srzednicki Z.~Afganistan~WP~1963~249~24
1098 Nastêpnego[221] dnia jedziemy w[64] inn±[241] stronê  do[62] podmiejskiego[221] rejonu Guzara[/], po³o¿onego[221] na[64] po³udnie[141] od[62] Heratu[/][121]. Przeje¿d¿amy most[141] na[66] Hari-rud[/] i skrêcamy na[64] wschód[141]. W[66] odleg³o¶ci[161] jakich¶[222] dziesiêciu[32] kilometrów od[62] Heratu[/][121] le¿y miejscowo¶æ[111] Urdubagh[/]. Jest tu oko³o[8] piêæset[31] d¿eribów[122] gruntów ornych[222] ca³kowicie nawadnianych[222], le¿±cych[222] na[66] rozleg³ej[261] p³aszczy¼nie[161]. 
1099 550~Srzednicki Z.~Afganistan~WP~1963~298~26
1100 S± zreszt± nieliczne[212] ma³¿eñstwa[112] afgañskie[212], najczê¶ciej w[66] sferach dyplomacji[121] lub nielicznych[222] tu naukowców[122], w[66] których[262] kobieta bierze ¿ywszy[241] udzia³[141] w[66] ¿yciu[161] towarzyskim[261]. Pani[111] taka przyje¿d¿a do[62] zaprzyja¼nionego[221] domu[121] europejskiego[221] w[66] czadrze[161], po[66] czym[46] czadrê[141] zdejmuje i zostawia w[66] przedpokoju[161]. Do[62] salonu wchodzi w[66] modelowej[261] toalecie[161], z[65] modn±[251] fryzur± niekiedy pani[111] gra[5] w[64] bridge'a[141] czasem[8] tañczy. 
1101 551~Zajdler L.~Atlantyda~WP~1963~9~19
1102 Atlantyda[/][111] zosta³a[57] tu wyobra¿ona jako[61] "wyspa na[66] Oceanie[/] Atlantyckim[/][261]", zgodnie z[65] relacj± Platona[/][121]. O[66] innych[262] teoriach, umiejscawiaj±cych[262] Atlantydê[/] na[66] istniej±cych[262] po[+] dzi¶ wyspach lub l±dach tak na[66] jednej[261], jak[9] i na[66] drugiej[261] pó³kuli[161], wspomniano tylko okoliczno¶ciowo. Pominiêto ca³kowicie materia³y[142] i wnioski[142] dostarczane[242] przez[64] okultystów[142] i teozofów[142] z[65] Helen±[/] B³awack±[/][151] i Scott-Elliotem[/] na[66] czele[161]. 
1103 552~Zajdler L.~Atlantyda~WP~1963~12~12
1104 Czasy[112], w[66] których[262] ¿y³[5] Platon[/], to[41] okres[111] walk o[64] hegemoniê i zmierzchu[121] niepodleg³o¶ci[121] rozdrobnionych[222] pañstw greckich[222]. Wojna peloponeska wybuchnê³a na[64] cztery[34] lata[142] przed[65] urodzeniem Platona[/][121] i zakoñczy³a[501] siê zdobyciem Aten[/] przez[64] wojska[142] Sparty[/][121] w[66] roku[161] czterysta czwartym[261]. Zburzono fortyfikacje[142], obalono dotychczasowy[241] ustrój[141] demokratyczny[241] i ustanowiono "radê trzydziestu[32] mê¿ów[122]", z³o¿on±[241] z[62] przedstawicieli[122] arystokracji[121]. 
1105 553~Zajdler L.~Atlantyda~WP~1963~76~24
1106 Niektórzy identyfikuj± go[44] z[65] Deukalionem[/][151]. O[66] córce[161] Foroneusza[/][121], Niobe[/], wiemy stosunkowo niewiele[8]. Za[64] to[44] jej[42] imiê[111] jest wiele[8] mówi±ce[211]. Niobe[/] znaczy "¦nie¿na". A wiêc postaæ[111] z[62] epoki[121] lodowej[221], z[62] epoki[121] przed[65] zmian± klimatu spowodowan±[251] "porwaniem Ksiê¿yca" lub zderzeniem z[65] jakim¶[251] cia³em niebieskim[251], jak[9] to[44] chc± widzieæ zwolennicy kosmicznej[221] katastrofy[121] Atlantydy[/][121]. 
1107 554~Zajdler L.~Atlantyda~WP~1963~224~30
1108 Ciekawych[222] odkryæ[122] dokona³ w[66] tej[261] dziedzinie[161] uczony[111] francuski[211] Marcel[/] Homet[/], by³y[211] profesor uniwersytetu w[66] Algierze[/][161], obecnie przebywaj±cy[211] w[66] Brazylii[/][161]. Przed[65] kilku[35] laty stan±³ on na[66] czele[161] ekspedycji[121] dla[62] zbadania[121] pogranicza[121] Brazylii[/][121], Wenezueli[/][121] i Gujany[/][121], obszaru oznaczanego[221] dot±d na[66] mapach jako[61] "nie zbadane[212] tereny[112] le¶ne[212]". Obszar[111] ten[211] zamieszkiwany[211] jest[57] przez[64] Indian[142], których[242] ¶mia³o mo¿na zaliczyæ do[62] "dzikich[222]". 
1109 555~Zajdler L.~Atlantyda~WP~1963~233~17
1110 Uczeni[112] od[+] dawna biedz±[501] siê nad[65] próbami zaszeregowania[121] jêzyka Basków[122] do[62] której¶[221] z[62] grup jêzykowych[222]. Najczê¶ciej jednak zalicza siê[41] go[44] do[62] grupy[121] "jêzyków odrêbnych[222]" lub "izolowanych[222]", tym[251] samym[45] przyznaj±c, ¿e nie mo¿na go[44] do[62] ¿adnej[221] grupy[121] zaliczyæ. By³y[5] jednak próby[112] zaliczania[121] go[42] do[62] grupy[121] jêzyków kaukaskich[222] ze[66] wzglêdu na[64] rzekome[241] podobieñstwo[141] do[62] jêzyka gruziñskiego[221]. 
1111 556~Zajdler L.~Atlantyda~WP~1963~244~17
1112 O[66] stosunkowo wysokiej[261] kulturze[161] Guanczów[122] i jej[42] odrêbno¶ci[121] ¶wiadcz± ich[42] zwyczaje[112] i prawa[112]. Jedn±[251] z[62] ciekawszych[222] osobliwo¶ci[122] by³a[5] kara[111] za[64] zabójstwo[141], szczególnie gdy dokonane[211] by³o[57] podstêpnie i skrycie[8]. Zamiast skazaæ przestêpcê na[64] ¶mieræ[141], wyrok[141] wykonywano na[66] kim¶[46] mu bliskim[261]  ¿onie[161], ojcu[161], synu[161]. Uwa¿ano s³usznie, ¿e utrata kogo¶[42] najdro¿szego[221], a zarazem niewinnego[221] jest wiêksz±[251] kar±[151] dla[62] przestêpcy[121] ni¿[9] pozbawienie[111] go[42] w³asnego[221] ¿ycia[121]. 
1113 557~Zajdler L.~Atlantyda~WP~1963~252~3
1114 Nie oznacza ono, ¿e przyk³adamy do[62] tej[221] daty[121] jakie¶[241] wiêksze[241] znaczenie[141] ni¿[9] do[62] okre¶lonej[221] na[66] innej[261] drodze[161], nie przeprowadzamy tu ¿adnej[221] analizy[121] wiarogodno¶ci[121] relacji[121] Platona[/][121], podanej[221] w[66] tym[261] miejscu[161] (Platon[/] wymienia[5] datê jeszcze gdzie[+] indziej). Jest to[41] jedynie ocena prostego[221] dzia³ania[121] arytmetycznego[221] na[66] dwóch[36] liczbach podanych[262] w[66] przybli¿eniu[161]. 
1115 558~Zajdler L.~Atlantyda~WP~1963~263~10
1116 B³±d[141] ten[241] zauwa¿yli astronomowie i na[64] wniosek[141] dyrektora[121] Obserwatorium[121] Paryskiego[221], Cassiniego[/][121], przyjêto ju¿ w[66] roku[161] tysi±c siedemset czterdziestym[261], ¿e rok[141] poprzedzaj±cy[241] "pierwszy[241] po[66] narodzeniu[161] Chrystusa[/][121]" uwa¿a siê[41] za[64] "zerowy[241]". Poci±gnê³o to[41] za[65] sob± zmianê numeracji[121] lat przed[65] nasz±[251] er±. Aby[9] nie by³o nieporozumieñ, oba[34] sposoby[142] rachuby[121] lat odró¿nia siê[41] innym[251] oznaczeniem. 
1117 559~Zajdler L.~Atlantyda~WP~1963~282~22
1118 Kr±¿y³a ona  zdaniem Mucka[/][121]  od[62] wieków doko³a[62] S³oñca[121] po[66] bardzo wyd³u¿onej[261] orbicie[161] eliptycznej[261], zbli¿aj±c[501] siê w[66] swym[261] punkcie przys³onecznym[261] do[62] S³oñca[121] na[64] odleg³o¶æ[141] mniejsz±[241] ni¿[9] planeta Merkury[111]. Jak[9] wiadomo, pewna czê¶æ[111] planetoid[122] istotnie obiega S³oñce[141] po[66] podobnych[262] orbitach, za³o¿enie[111] Mucka[/][121] w[66] niczym[46] wiêc nie uchybia astronomii[131]. 
1119 560~Zajdler L.~Atlantyda~WP~1963~307~27
1120 Wspomniane[212] na[66] pocz±tku[161] rozdzia³u teorie[112] koñca ostatniej[221] i poprzednich[222] epok lodowych[222] zak³adaj±, ¿e zmiany[112] klimatu nastêpowa³y powoli, w[64] miarê narastania[121] przyczyn, które[212] je[44] powodowa³y. Pogl±dowi[131] temu[231] wyra¼nie przeczy, je¶li chodzi o[64] koniec[141] ostatniego[221] zlodowacenia[121], wielkie[211] cmentarzysko[111] mamutów w[66] pó³nocno-wschodniej[261] Syberii[/][161]. ¦wiadczy ono, ¿e ¶mieræ[111] przedpotopowych[222] olbrzymów nast±pi³a nagle. 
1121 561~Zajdler L.~Atlantyda~WP~1963~356~9
1122 Bo oto zjawi³o[501] siê nowe[211] cia³o[111] niebieskie[211] w[+] pobli¿u Ziemi[121]. By³a[5] to[41] planeta Luna, wiêksza od[62] niedawnego[221] towarzysza[121] Ziemi[121], ale mniejsza od[62] Ziemi[121]. A poniewa¿ w[66] teorii[161] Hörbigera[/][121]  podobnie jak[9] w[66] mechanice[161] klasycznej[261]  potê¿niejszy[211] dyktuje sw±[241] wolê[141] mniejszym[232] i s³abszym[232], Luna dosta³a[501] siê w[64] sferê przyci±gania[121] Ziemi[121] i odt±d pe³ni[5] obowi±zki[142] nowego[221] satelity[121], którego[221] przyzwyczaili¶my[501] siê nazywaæ Ksiê¿ycem. 
1123 562~Urbañski J.~Chemiczne ¼ród³a energi~MON~1963~80~3
1124 Co[41] wiêcej, dziêki[63] specyficznemu, tajemniczemu i najczê¶ciej niezbadanemu dot±d dok³adnie dzia³aniu[131] ró¿nych[222] katalizatorów, mo¿na z[62] jednych[222] i tych[222] samych[222] surowców otrzymywaæ rozmaite[242], cenne[242] dla[62] cz³owieka[121] materia³y[142], na[64] przyk³ad[141] z[62] mieszaniny[121] [~] i [~] raz[8] otrzymuje siê[41] benzen[141] syntetyczny[241], innym[251] razem[151] alkohol[141] metylowy[241], a kiedy[+] indziej znów  inne[242] materia³y[142]. 
1125 563~Urbañski J.~Chemiczne ¼ród³a energi~MON~1963~99~19
1126 Obecnie okres[111] ¶wietno¶ci[121] prochu[121] bezdymnego[221] jako[62] rakietowego[221] materia³u pêdnego[221] ju¿ bezpowrotnie min±³. Pokona³y go[44] znacznie tañsze[212] i znacznie ³atwiej daj±ce[+] siê[212] formowaæ mieszaniny[112] sta³e[212], które[212] w[66] przeciwieñstwie[161] do[62] prochów s± niejednorodnymi, ziarnistymi mieszaninami utleniaczy[122] z[65] paliwami. 
1127 564~Urbañski J.~Chemiczne ¼ród³a energi~MON~1963~134~18
1128 Pewne[242] ilo¶ci[142] materia³ów krusz±cych[222] zu¿ywa siê[41] na[64] przeprowadzenie[141] tuneli i kana³ów w[66] twardych[262] ska³ach, a tak¿e na[64] niszczenie[141] ska³ podwodnych[222], regulacjê dna[121] morskiego[221] przy[66] budowie[161] portów i temu[43] podobnych[232]. Materia³y[112] krusz±ce[212] stosowane[212] s±[57] tak¿e w[66] rolnictwie[161] przy[66] przekopywaniu[161] kana³ów melioracyjnych[222] oraz przy[66] karczowaniu[161] pni i do[62] usuwania[121] g³azów. 
1129 565~Urbañski J.~Chemiczne ¼ród³a energi~MON~1963~150~12
1130 P³ytka[111] miedziana nie ³aduje[501] siê ujemnie w[66] kwasie siarkowym[261], gdy¿ mied¼[111] ma znacznie mniejsz±[241] sk³onno¶æ[141] do[62] przechodzenia[121] do[62] roztworu oczywi¶cie w[66] postaci[161] jonów od[62] wodoru. Dlatego te¿, gdy p³ytkê tê po³±czymy z[65] cynkow±[251], nadmiar[111] elektronów z[62] cynku[121] uzyskuj±c now±[241] "przestrzeñ[141] ¿yciow±[241]" przep³ywa do[62] niej[42] a¿ do[62] wyrównania[121] poziomu na³adowania[121] elektronami. 
1131 566~Chêciñska H.~Energia S³oñca~WP~1964~80~14
1132 Móg³ on byæ[57] obracany[211] dooko³a[62] osi[121] poziomej[221] i kierowany[211] ku[63] S³oñcu[131]. ¦rednica zwierciad³a[121] wynosi³a dwana¶cie[34] metrów; w[66] ¶rodku[161] znajdowa³[501] siê otwór[111] dla[62] zapobie¿enia[121] zbyt[8] wielkiemu ci¶nieniu[131] wiatru na[64] powierzchniê reflektora. Tygiel[111] do[62] topienia[121] czy te¿ kocio³[111] do[62] pary[121], w[66] zale¿no¶ci[161] od[62] tego[42], do[62] jakich[222] celów mia³[5] s³u¿yæ generator[111], umieszczony[211] by³[57] w[66] ognisku[161] zwierciad³a[121]. 
1133 567~Chêciñska H.~Energia S³oñca~WP~1964~124~1
1134 Zasada dzia³ania[121] i budowa grzejników s³onecznych[222] do[62] wody[121] jest bardzo prosta[211]. Sk³adaj±[501] siê one z[62] dwóch[32] zasadniczych[222] czê¶ci[122]: poch³aniacza energii[121] s³onecznej[221] i zbiornika na[64] ciep³±[241] wodê. Poch³aniaczem jest zwykle p³askie[211] metalowe[211] naczynie[111] wype³nione[211] wod±, poczernione[211] od[62] strony[121] zewnêtrznej[221] dla[62] lepszego[221] poch³aniania[121] promieni s³onecznych[222]. Naczynie[141] to[241] instaluje siê[41] w[66] skrzynce[161] wy³o¿onej[261] od[62] spodu materia³em izolacyjnym[251], [&] 
1135 568~Chêciñska H.~Energia S³oñca~WP~1964~131~22
1136 Wykorzystanie[111] energii[121] s³onecznej[221] do[62] ch³odnictwa[121] wydaje[501] siê na[64] pierwszy[241] rzut[141] oka[121] niemo¿liwe[211]. Jednak¿e wbrew[63] pozorom problem[111] ten[211] jest[57] ju¿ technicznie opanowany[211], a nawet pewne[212] urz±dzenia[112] s±[57] stosowane[212] w[66] praktyce[161]. U¿ycie[111] energii[121] s³onecznej[221] do[62] produkcji[121] lodu ma w[66] stosunku[161] do[62] innych[222] ga³êzi[122] jej[42] zastosowania[121] wa¿ny[241] atut[141]. Mianowicie obfito¶æ[111] ciep³a[121] s³onecznego[221] idzie zawsze w[66] parze[161] z[65] popytem na[64] lód[141]. 
1137 569~Chêciñska H.~Energia S³oñca~WP~1964~149~16
1138 Je¶li za¶ we¼miemy pod[64] uwagê kulê[141] ziemsk±[241] i omówiony[241] poprzednio rozk³ad[141] stref klimatycznych[222], to[9] z[+] grubsza oceniaj±c, tereny[112] o[66] klimacie umiarkowanym[261] zajm± dwa[34] razy[142] wiêcej powierzchni[121] ni¿[9] tereny[112] o[66] klimacie ciep³ym[261]. Gdyby wiêc S³oñce[111] mia³o s³u¿yæ ogó³owi i energia s³oneczna mia³a byæ energi± przysz³o¶ci[121], nale¿a³oby dla[62] krajów strefy[121] umiarkowanej[221] zbudowaæ urz±dzenia[142] o[66] wiêkszej[261] sprawno¶ci[161], [&] 
1139 570~Chêciñska H.~Energia S³oñca~WP~1964~177~3
1140 Jednocze¶nie zastosowano wiêksz±[241] liczbê pasków metalicznych[222], pozwalaj±cych[222] na[64] utrzymanie[141] oporno¶ci[121] fotoogniwa[121] na[66] tym[261] samym[261] poziomie co[9] oporno¶æ[111] fotoogniw standardowych[222]. "Niebieskie[212]" baterie[112] s³oneczne[212] znalaz³y szerokie[241] zastosowanie[141] przy[66] zasilaniu[161] przyrz±dów pok³adowych[222] pojazdów kosmicznych[222]. Wyposa¿ono w[64] nie[44] miêdzy[+] innymi pierwsz±[241] "gwiazdê telewizji[121]" transatlantyckiej[221]  Telstara[/][121]. Fotoogniwa[112] wysy³ane[212] w[64] przestrzeñ[141] pozaziemsk±[241] s±[57] nara¿one[212] na[64] spotkanie[141] z[65] py³em meteorowym[251]. 
1141 571~Chêciñska H.~Energia S³oñca~WP~1964~211~12
1142 Jedn±[251] z[62] takich[222] mo¿liwo¶ci[122] jest hodowla ro¶lin, w[66] których[262] fotosynteza ma przebieg[141] wyj±tkowo wydajny[241]. Ro¶linami takimi okaza³y[501] siê glony[112]. S± to[41] jedne[212] z[62] najprostszych[222] ro¶lin zielonych[222]. ¯yj± w[66] wodzie[161] s³odkiej[261] lub morskiej[261]. Niektóre[212] z[62] nich[42] s± tak ma³e[212], ¿e pojedynczych[222] osobników[122] nie[+] sposób dostrzec go³ym[251] okiem: nadaj± jedynie zielone[241] zabarwienie[141] wodzie[131], w[66] której[261] ¿yj±. 
1143 572~Rayski J.~Czas przestrzeñ kwanty~WP~1964~72~6
1144 Nie tylko pi±ty[211], lecz jeszcze wiêcej wymiarów. W[66] geometrii[161] znane[211] jest[57] twierdzenie[111], ¿e najogólniejsz±[241] krzyw±[141] przestrzeni[121] dwuwymiarowej[221] da[501] siê zanurzyæ ca³kowicie w[66] p³askiej[261] przestrzeni[161] trójwymiarowej[261], najogólniejsz±[241] (to[41] znaczy najbardziej pofa³dowan±[241]) przestrzeñ[141] trójwymiarow±[241] da[501] siê zanurzyæ w[66] p³askiej[261] przestrzeni[121] sze¶ciowymiarowej[221], za¶ najogólniejsz±[241] przestrzeñ[141] czterowymiarow±[241] da[501] siê zanurzyæ dopiero w[66] p³askiej[261] przestrzeni[161] dziesiêciowymiarowej[261]. 
1145 573~Rayski J.~Czas przestrzeñ kwanty~WP~1964~114~5
1146 Przejd¼my obecnie do[62] omówienia[121] zasady[121] komplementarno¶ci[121] Bohra[/][121], która w[66] istocie[161] mówi to[241] samo[44], co[9] zasada Heisenberga[/][121], chocia¿ w[66] mniej matematycznym[261], a za[64] to[44] w[66] bardziej obrazowym[261] sformu³owaniu[161]. Wed³ug[62] Bohra[/][121], ka¿de[211] zjawisko[111] mikro¶wiata ma jakby "dwie[34] strony[142] medalu[121]", to[41] znaczy dwie[34] cechy[142], które[212] w[66] pewnym[261] sensie uzupe³niaj±[501] siê wzajemnie, a w[66] pewnym[261] sensie wykluczaj±[501]. 
1147 574~Rayski J.~Czas przestrzeñ kwanty~WP~1964~115~12
1148 Zjawiska[142] kwantowe[242] cechuje te¿ co¶[41], co[44] mo¿na[54] by nazwaæ ich[42] integralno¶ci±. Przyk³adem integralno¶ci[121] zjawisk kwantowych[222] mo¿e[5] byæ choæby foton[111]. Nie mo¿e[5] on byæ[57] podzielony[211] na[64] czê¶ci[142] i posiada komplementarne[242] cechy[142] w[66] postaci[161] swojej[221] falowej[221] i korpuskularnej[221] natury[121]. Robi±c pomiar[141] ujawniaj±cy[241] jego[42] naturê korpuskularn±[241] (na[64] przyk³ad[141] pomiar[141] po³o¿enia[121]), tracimy cechy[142] falowe[242] tej[221] cz±stki[121], [&] 
1149 575~Rayski J.~Czas przestrzeñ kwanty~WP~1964~123~10
1150 Niektórzy w³a¶nie takie[242] wnioski[142] filozoficzne[242] z[62] mechaniki[121] kwantowej[221] wyci±gaj±. Jednak¿e inni s± zdania[121], ¿e wnioski[112] takie[212] by³yby zbyt[8] daleko id±ce[212], i ¿e mechanika[111] kwantowa nie upowa¿nia nas[44] do[62] takiego[221] uogólniania[121] tej[221] kwestii[121]. Ci[212] ostatni[212] s± zdania[121], ¿e nale¿y jak[+] najbardziej wystrzegaæ[501] siê sformu³owañ w[66] rodzaju[161]: "przyroda decyduje[501] siê na[64] wybór[141] takiej[221] lub innej[221] mo¿liwo¶ci[121]". 
1151 576~Rayski J.~Czas przestrzeñ kwanty~WP~1964~141~3
1152 Pojêcie[111] pola[121] jest w[66] obu[36] przypadkach takie[211] samo[41], jednak zastosowanie[111] ju¿ nieco inne[211]. Mówi±c o[66] polu[161] ciê¿ko¶ci[121], rozci±gaj±cym[+] siê[261] dooko³a[62] Ziemi[121], mamy[5] na[66] my¶li[161] fakt[141], ¿e w[66] ka¿dym[261] punkcie przestrzeni[121] istniej± si³y[112], dziêki[63] którym[232] cia³a[112] spadaj± na[64] Ziemiê. Jest to[41] wiêc pole[111] si³. W[66] naszym[261] przypadku[161] natomiast chodzi o[64] pole[141] przyporz±dkowane[241] samej[231] materii[131]. 
1153 577~Rayski J.~Czas przestrzeñ kwanty~WP~1964~175~6
1154 Gdyby by³o inaczej, mieliby¶my sprzeczno¶æ[141] logiczn±[241] w[66] teorii[161]. Inny[211] przyk³ad[111]: ka¿da cz±stka o[66] spinie[161] po³ówkowym[261] musi posiadaæ antycz±stkê, przy[66] czym[46] masa antycz±stki[121] jest dok³adnie równa[211] masie[131] cz±stki[121]. Jest to[41] twierdzenie[111] udowodnione[211] ¶ci¶le teoretycznie, a wszystkie[212] do¶wiadczenia[112] je[44] potwierdzaj±. 
1155 578~Biesiada R.~Z biegiem Wo³gi~WP~1964~113~5
1156 I chyba nie bez[62] powodu, skoro archeologowie znajdowali tu broñ[141] i narzêdzia[142] dawnych[222] Scytów[122]. Kurhan[111] wznosi³[501] siê w[64] górê przez[64] d³ugie[242] wieki[142], stra¿uj±c na[66] wodnym[261] szlaku[161]. Ale wielka inwestycja kujbyszewska potrzebowa³a mnóstwa[121] wapieni[122]. Nowoczesne[212] koparki[112] bardzo szybko za³atwi³y[501] siê ze[62] ¼ród³em legend. Zosta³y[5] tylko marne[212] resztki[112]. Nieco ni¿ej[8] za[65] tym[251] wzgórzem obni¿a[501] siê do[62] poziomu Wo³gi[/] dolina jej[42] lewego[221] dop³ywu  rzeki[121] Sok[/]. 
1157 579~Biesiada R.~Z biegiem Wo³gi~WP~1964~59~3
1158 Gorkowskim[232] Zak³adom Samochodowym[232] miasto[111] zawdziêcza powstanie[141] nowej[221] dzielnicy[121] mieszkaniowej[221] wybudowanej[221] dla[62] pracowników[122] zak³adów. Mieszka[5] w[66] niej[46] ponad[8] dwie¶cie[31] tysiêcy mieszkañców[122] Gorkiego[/][121]. W[66] tak zwanym[261] rejonie awtozawodskim[261] i drugim[261], zwanym[261] po[+] prostu socgorod[/] wêdruje siê[41] jak[9] w[66] mie¶cie z[62] innej[221] epoki[121]. I tak jest rzeczywi¶cie. 
1159 580~Biesiada R.~Z biegiem Wo³gi~WP~1964~173~18
1160 Podobnie kszta³towa³a[501] siê historia transportu ró¿nych[222] innych[222] towarów, chocia¿by ryb z[62] Astrachania[/]. Nawet wówczas, gdy po[66] Wo³dze[/][161] p³ywa³y setki[112] statków parowych[222] i tysi±ce[112] barek[122], a przestrzenie[142] l±dowe[242] przebiega³y koleje[112] ¿elazne[212], ci±gle jeszcze trudno by³o przewoziæ wiêksze[242] ilo¶ci[142] towarów z[62] dolnego[221] Powo³¿a[/][121] na[64] Ukrainê[/] i do[62] centralnej[221] Rosji[/][121]. Du¿o czasu, energii[121] i kosztów zabiera³y prze³adunki[112]. 
1161 581~Empacher A.B~Potêga analogii~WP~1964~17~11
1162 Nomografia zdoby³a sobie[43] szybko uznanie[141] w¶ród[62] praktyków[122]. Powsta³o tysi±ce[112] nomogramów, dla[62] przedstawicieli[122] niemal¿e wszystkich[222] zawodów mechaników[122], elektryków[122], hydraulików[122], radiotechników[122], architektów[122], biologów[122], medyków[122], weterynarzy[122], zootechników[122], botaników[122], dendrologów[122], agronomów[122], farmaceutów[122], kolejarzy[122], ekonomistów[122], chemików[122], fizyków[122] i innych[222]. 
1163 582~Empacher A.B~Potêga analogii~WP~1964~34~1
1164 Obliczanie[111] ca³ek[122] sposobami analitycznymi na[66] podstawie[161] ¶cis³ych[222] wzorów nie jest bynajmniej proste[211]. Dlatego te¿ kolosalnego[221] znaczenia[121] nabieraj± sposoby[112] ca³kowania[121] przybli¿onego[221]. Jeden[221] z[62] takich[222] sposobów  ca³kowanie[141] graficzne[241]  pokazali¶my w³a¶nie na[66] przyk³adzie krzywej[121] prêdko¶ci[121] i krzywej[121] drogi[121]. Nie przedstawia ono specjalnych[222] trudno¶ci[122] w[66] przypadku[161] linii[122] prostych[222], lecz jest bardzo uci±¿liwe[211], je¶li mamy[5] do[62] czynienia[121] z[65] "pofa³dowanymi" krzywymi[152]. 
1165 583~Empacher A.B~Potêga analogii~WP~1964~84~5
1166 Nic[41] prostszego. Nale¿y tylko mieæ dwa[34] sumatory[142]: jeden[211] z[62] nich[42] oblicza[5] sumê pierwszych[222] dwu[32] liczb, drugi[211] za¶ dodaje otrzyman±[241] z[62] pierwszego[221] sumatora sumê do[62] trzeciej[221] liczby[121] i na[66] jego[42] wyj¶ciu[161] pojawia[501] siê ostateczny[211] wynik[111]. Mo¿na go[44] albo wykorzystaæ do[62] innych[222] obliczeñ, albo od[+] razu zapisaæ jako[64] rozwi±zanie[141]. 
1167 584~Empacher A.B~Potêga analogii~WP~1964~140~12
1168 Czwarta[211] i pi±ta[211] szafa zawiera³y ponadto po[64] dwie[34] du¿e[242] oscyloskopowe[242] lampy[142] do[62] wy¶wietlania[121] wyników, natomiast pi±ta[211] i szósta[211]  po[64] trzy[34] generatory[142] funkcji[122], nastawianych[222] za[65] pomoc± wycinanych[222] z[62] czarnego[221] papieru szablonów. W[66] pó¼niejszym[261] czasie umieszczono w[66] czwartej[261] szafie[161] dalszych[222] sze¶æ[34] generatorów funkcji[122] liniowych[222] i sinusoidalnych[222]. 
1169 585~Empacher A.B~Potêga analogii~WP~1964~150~13
1170 Z[62] zachowania[121] maszyny[121] analogowej[221] przeznaczonej[221] do[62] rozwi±zywania[121] tych[222] równañ mo¿na od[+] razu wnioskowaæ o[66] typie: je¿eli maszyna wpada w[64] drgania[142]  uk³ad[111] na[+] pewno jest sprzeczny[211]. Je¿eli maszyna szybko siê uspokaja[501] i jej[42] wska¼niki[112] ustawiaj±[501] siê w[66] sta³ym[261] po³o¿eniu[161]  uk³ad[111] jest oznaczony[211] i wska¼niki[112] pokazuj± warto¶ci[142] rozwi±zañ. 
1171 586~Kofler E.~Od liczby do nieskoñczono¶ci~WP~1964~17~14
1172 Wszystko[41] przemawia za[65] tym[45], ¿e koncepcjê uk³adu pozycyjnego[21] zawdziêczamy Babiloñczykom. Uczeni[112] znale¼li w¶ród[62] wykopalisk na[66] terenie staro¿ytnej[221] Babilonii[/][121] i Asyrii[/][121] wiele[34] p³ytek z[62] wypalonej[221] gliny[121], pokrytych[222] pismem klinowym[251]. Z[62] badania[121] tych[222] p³ytek wynika, ¿e przesz³o[8] dwa[34] tysi±ce[142] lat temu[8] Babiloñczycy pos³ugiwali[501] siê uk³adem numeracji[121] liczbowej[221] bêd±cym[251] kombinacj± dziesi±tkowego[221] i sze¶ædziesi±tkowego[221] sposobu liczenia[121], [&] 
1173 587~Kofler E.~Od liczby do nieskoñczono¶ci~WP~1964~71~22
1174 Mówimy, ¿e "mamy[5]" na[66] ostatnim[261] polu[161] szachownicy[121] tak±[241] liczbê ziaren. Gdyby¶my jednak chcieli rzeczywi¶cie tak±[241] liczbê ziaren pomie¶ciæ, musia³oby to[211] pole[111] mieæ olbrzymie[242] rozmiary[142]. Nale¿y bowiem przyj±æ, ¿e jeden[211] metr[111] sze¶cienny[211] pszenicy[121] zawiera oko³o[8] piêtna¶cie[34] milionów ziaren, tym[251] samym[45] ostatnie[211] "pole[111]" musia³oby pomie¶ciæ przesz³o[8] sze¶æset[34] miliardów metrów sze¶ciennych[222] pszenicy[121]. 
1175 588~Kofler E.~Od liczby do nieskoñczono¶ci~WP~1964~125~8
1176 Mo¿na równie¿ powiedzieæ na[+] odwrót: ka¿dy[211] zwi±zek[111] funkcyjny[211], w[66] którym[261] zmienna[111] niezale¿na przebiega kolejne[242] liczby[142] naturalne[242] jeden, dwa, trzy, ... , okre¶la pewien[241] ci±g[141]. Bardzo czêsto mo¿na ten[241] zwi±zek[141] funkcyjny[241] okre¶liæ za[65] pomoc± wzoru  dochodzimy wtedy do[62] ci±gu[121] liczbowego[221] okre¶lonego[221] za[65] pomoc± wzoru, na[64] przyk³ad[141] podane[212] w[66] rozdziale drugim[261] wzory[112] ogólne[212] na[64] wyrazy[142] postêpu arytmetycznego[221] i geometrycznego[221] [&] 
1177 589~Kofler E.~Od liczby do nieskoñczono¶ci~WP~1964~154~13
1178 Omawian±[241] w³asno¶æ[141] u³amków okresowych[222] mo¿emy równie¿ krótko sformu³owaæ w[64] ten[241] sposób[141]: uwzglêdniaj±c dostateczn±[241] liczbê cyfr rozwiniêcia[121] dziesiêtnego[221] u³amka okresowego[221], mo¿emy otrzymaæ jego[42] warto¶æ[141] przybli¿on±[241] z[65] dowoln±[251] dok³adno¶ci±. Podamy jeszcze przyk³ad[141] na[64] pierwszy[241] rzut[141] oka[121] nie maj±cy[241] nic[44] wspólnego[221] z[65] postêpem geometrycznym[251] zbie¿nym[251]. 
1179 590~Kofler E.~Od liczby do nieskoñczono¶ci~WP~1964~162~7
1180 W[66] trzeciej[261] grupie[161] wystêpuj± zatem dwa[31] u³amki[112], w[66] czwartej[261] grupie[161] cztery[31] u³amki[112], w[66] pi±tej[261]  osiem[31] i tak dalej. A teraz zauwa¿ymy jeszcze, ¿e najmniejszym[251] u³amkiem w[66] ka¿dej[261] grupie[161] jest oczywi¶cie ostatni[211]. Dlatego te¿ wszystkie[212] u³amki[112] danej[221] grupy[121] s± nie mniejsze[212] od[62] ostatniego[221] u³amka tej[221] grupy[121]. Obecnie mo¿emy ju¿ przej¶æ[5] do[62] szacowania[121] sumy[121] u³amków ka¿dej[221] grupy[121]. 
1181 591~Kofler E.~Od liczby do nieskoñczono¶ci~WP~1964~218{?}~30
1182 Zachowa³[501] siê pewien[211] fragment[111] pracy[121] Demokryta[/][121], z[62] której[221] wynika, ¿e stosowa³ on równie¿ swoj±[241] teoriê atomistyczn±[241] w[66] rozwa¿aniach matematycznych[262]. Doprowadzi³y go[44] one do[62] wniosku[121], ¿e takie[212] bry³y[112], jak[9] walec[111], sto¿ek[111], i kula[111], sk³adaj±[501] siê ze[62] skoñczonej[221] liczby[121] drobnych[222], niepodzielnych[222] czê¶ci[122]. Zgodnie wiêc z[65] tym[251] pogl±dem, mo¿na uwa¿aæ ko³o[141] za[64] wielok±t[141] o[66] bardzo du¿ej[261] liczbie[161] boków, [&] 
1183 592~zbiorowa~Znane i nieznane. Szkice o fizyce teoretycznej~Iskry~1963~48~5
1184 Dlaczego jednak masa przyjmuje dla[62] danego[221] pola[121] akurat tak±[241], a nie inn±[241] warto¶æ[141]  pozostaje tajemnic±. Wielu[32] co[8] ambitniejszych[222] teoretyków[122] próbowa³o postulowaæ najrozmaitsze[242], nieraz bardzo dziwne[242], podstawowe[242] za³o¿enia[14], z[62] których[222] by wynika³y[54] warto¶ci[112] mo¿liwych[222] mas (o[66] teoriach takich[262] mówi siê[41], ¿e kwantuj± masê). Jak[9] dot±d nikt nie poda³ teorii[121], która zadowoli³aby wiêkszo¶æ[141] fizyków[122], [&] 
1185 593~zbiorowa~Znane i nieznane. Szkice o fizyce teoretycznej~Iskry~1963~68~20
1186 S±dzono, ¿e je¶li jaka¶ fala rozchodzi[501] siê, to[9] jej[42] czê¶æ[141] mo¿na z³apaæ  reszta bêdzie[56] rozchodziæ[511] siê dalej. Ale przy[66] podobnych[262] próbach z[65] elektronem, czê¶æ[111] z³apana zawsze okazywa³a[501] siê ca³o¶ci±. Elektron[111] stanowi³by zatem zupe³nie nowy[241] rodzaj[141] fal: falê niepodzieln±[241]. Istnienie[111] takiego[221] tworu by³o zupe³nie niezrozumia³e[211] dla[62] fizyki[121] klasycznej[221]. 
1187 594~zbiorowa~Znane i nieznane. Szkice o fizyce teoretycznej~Iskry~1963~77~11
1188 Na[64] przyk³ad[141] stan[111], w[64] jaki[241] przechodzi foton[11] pod[62] wp³ywem oddzia³ywania[121] z[65] szybk±[151], jest na[+] ogó³ stanem superponowanym[251]  ze[62] wzglêdu na[64] test[141], jaki[241] przeprowadzaj± fotokomórki[112]: chyba ¿e szybka[111] jest na[64] przyk³ad[141] idealnie przezroczysta  wówczas stan[111] taki[211] jest prosty[211]. Istnienie[111] stanów superponowanych[222] to[41] najwa¿niejszy[211] punkt[111], w[66] którym[261] postulaty[112] kwantowe[212] odbiegaj± od[62] klasycznych[222]. 
1189 595~zbiorowa~Znane i nieznane. Szkice o fizyce teoretycznej~Iskry~1963~104~14
1190 Gdy dwa[31] pioruny[112] uderz± w[64] to[241] samo[241] drzewo[141], ³atwo ustaliæ, czy uderzy³y one jednocze¶nie, czy nie. Wystarczy, by[9] jaki¶[211] obserwator[111] stwierdzi³, czy widzia³ dwa[34] b³yski[142], czy te¿ jeden[241]. Je¶li ¶wiat³o[111] obu[32] b³yskawic dosz³o jednocze¶nie, czyli ujrza³ on tylko jeden[241] b³ysk[141], pioruny[112] uderzy³y jednocze¶nie, je¶li widzia³ dwa[34] b³yski[142], uderzy³y jeden[211] po[66] drugim[261]. 
1191 596~Smurzyñski J.~Chemia niszcz±ca. Materia³y wybuchowe~MON~1963~26~3
1192 Dlatego znajomo¶æ[111] ci¶nienia[121], jakie[241] wywieraj± gazy[112] otrzymane[212] ze[62] spalania[121] okre¶lonej[221] substancji[121] jest jednym[251] z[62] najwa¿niejszych[222] czynników branych[222] pod[64] uwagê przy[66] ocenie[161] tej[221] substancji[121] jako[62] materia³u wybuchowego[221]. Praktycznie pomiary[112] ci¶nienia[121] gazów powsta³ych[222] na[64] skutek[141] wybuchów prowadzi siê[41] w[66] aparatach zwanych[262] bombami manometrycznymi. 
1193 597~Smurzyñski J.~Chemia niszcz±ca. Materia³y wybuchowe~MON~1963~36~8
1194 Inaczej ma[501] siê rzecz[111] z[65] nitrogliceryn± [~]. Ma ona w[66] swojej[261] cz±steczce[161] trzy[34] atomy[142] wêgla i piêæ[34] atomów wodoru, co[41] wymaga do[62] ca³kowitego[221] spalania[121] osiem[34] i piêæ[34] dziesi±tych[122] atomu tlenu. Tymczasem cz±steczka zawiera dziewiêæ[34] atomów co[41] powoduje nadmiar[141] piêæ dziesi±tych[122] tlenu. Taki[211] materia³[111] nazywamy materia³em o[66] dodatnim[261] bilansie tlenowym[261]. 
1195 598~Smurzyñski J.~Chemia niszcz±ca. Materia³y wybuchowe~MON~1963~129~26
1196 Dodawany[211] do[62] masy[121] cementator[111] obni¿a szybko¶æ[141] spalania[121] gwiazdy[121]. Wadê tê mo¿na usun±æ przez[64] niewielki[241] dodatek[141] m±czki[121] prochowej[221]; u³atwia to[41] jednocze¶nie zapalenie[141] ³adunku[121] masy[121]. W[66] wypadku[161], kiedy nie u¿ywa siê[41] m±czki[121] prochowej[221], dla[62] ³atwiejszego[221] zapalenia[121] gwiazdy[121] zaprasowuje siê[41], wraz z[65] mas± zasadnicz±[251], pewn±[241] ilo¶æ[141] specjalnej[221] masy[121] podpa³owej[221]. 
1197 599~Smurzyñski J.~Chemia niszcz±ca. Materia³y wybuchowe~MON~1963~143~18
1198 Masy[112] te[212] zawieraj± zazwyczaj magnez[141], chlorany[142] i pewn±[241] ilo¶æ[141] termitu. Niekiedy stosuje siê[41] kilka[34] warstw mas podpa³owych[222], które[212] ró¿ni±[501] siê jedynie wzrastaj±c±[251] zawarto¶ci± czystego[221] termitu. Praktykuje siê[41] równie¿ nape³nianie[141] pocisków oddzielnie prasowanymi kostkami termitu. Ka¿da z[62] takich[222] kostek[122] ma w³asn±[241] masê podpa³ow±[241] z[65] wprasowanym[251] w[64] ni±[44] knotem zapalaj±cym[251]. 
1199 600~Pokorny E.J.~Tropiciele niebieskich szlaków cz.III~KiW~1965~58~13
1200 W[66] dziesi±tym[261] roku[161] ¿ycia[121] Chrystian[/] biegle w³ada³ ³acin±, grek± zna³ francuski[141] i w³oski[141], gra³ na[66] skrzypcach i potrafi³ wyznaczaæ czas[141] wschodu i zachodu S³oñca[121] w[66] ró¿nych[262] porach roku[121]. Pod[65] kierunkiem ojca[121] pozna³ niebawem matematykê, mechanikê i astronomiê. Maj±c lat szesna¶cie[34] rozpocz±³ studia[142] na[66] uniwersytecie w[66] Lejdzie[/][161], gdzie obok[62] prawa[121] uczy³[501] siê równie¿ matematyki[121]. 
1201 601~Pokorny E.J.~Tropiciele niebieskich szlaków cz.III~KiW~1965~63~3
1202 Cz³onkowie tych[222] stowarzyszeñ nazywali je[44] akademiami. W[66] roku[161] tysi±c sze¶æset trzydziestym[261] pi±tym[261] kardyna³ Richelieu[/], pierwszy[211] minister Ludwika[/][121] Trzynastego[/][221], który[211] od[62] roku[121] tysi±c sze¶æset dwudziestego[221] czwartego[221] sprawowa³ faktyczne[242] rz±dy[142] we[66] Francji[/][161], opieraj±c[501] siê na[66] jednej[261] z istniej±cych[222] akademii[122] literacko-jêzykowych[222] za³o¿y³ tak zwan±[241] Academie[+] Francaise[$] (Akademiê Francusk±[241]). Mia³a ona siê zaj±æ[501] g³ównie jêzykoznawstwem i literatur±. 
1203 602~Pokorny E.J.~Tropiciele niebieskich szlaków cz.III~KiW~1965~140~15
1204 Tu i ówdzie odzywa³y[501] siê g³osy[112] przeciwne[212]. Niejasne[211] jeszcze wyobra¿enie[111] o[66] w³asnym[261] ruchu[161] Ziemi[121] spotykamy u[62] pitagorejczyków[122] ale dopiero Arystarch[/] z[62] Samos[/] w[66] trzecim[261] wieku[161] przed[65] nasz±[251] er± przeciwstawi³[501] siê wrêcz pogl±dom Arystotelesa[/][121] i g³osi³, ¿e Ziemia obdarzona jest[57] ruchem wirowym[251], a obrót[111] dobowy[211] sklepienia[121] niebieskiego[221] jest tylko ruchem pozornym[251]. 
1205 603~Pokorny E.J.~Tropiciele niebieskich szlaków cz.III~KiW~1965~145~8
1206 Foucault[/] wykaza³, ¿e gdyby¶my ów[241] eksperyment[141] przeprowadzili[54] na[66] biegunie ziemskim[261] stwierdziliby¶my po[66] godzinie[161] obrót[141] o[64] piêtna¶cie[34] stopni. W[66] innych[262] szeroko¶ciach geograficznych[262] k±t[111] pozornego[221] obrotu p³aszczyzny[121] wahañ jest mniejszy[211] od[62] k±ta obrotu Ziemi[121] na[66] biegunie. Na[66] równiku wynosi on zero[141] stopni, to[41] znaczy, ¿e kierunek[111] p³aszczyzn[121] wahañ nie ulega zmianie[131]. 
1207 604~Pokorny E.J.~Tropiciele niebieskich szlaków cz.III~KiW~1965~147~15
1208 Zjawisko[141] to[241] mo¿na uj±æ w[64] zasadê: ka¿de[211] cia³o[111] bêd±ce[211] w[66] ruchu[161] poziomym[261] zbacza od[62] kierunku[121] tego[221] ruchu[121] pod[65] wp³ywem ruchu[121] obrotowego[221] Ziemi[121]. Zasadê tê sformu³owa³ francuski matematyk Coriolis[/], tote¿ si³ê, pod[65] wp³ywem której[221] zachodzi to[211] zjawisko[111], nazwano "si³± Coriolisa[/][121]". Si³a Coriolisa[/][121] dzia³a[5] zawsze prostopadle do[62] kierunku[121] ruchu[121], powoduj±c w[64] ten[241] sposób[141] zmianê kierunku[121] poruszaj±cego[+] siê[241] cia³a[121]. 
1209 605~Pokorny E.J.~Tropiciele niebieskich szlaków cz.III~KiW~1965~179~11
1210 Hipotezê swoj±[241] og³osi³ Kant[/] w[66] roku[161] tysi±c siedemset piêædziesi±tym[261] czwartym[261] w[66] niewielkiej[261] ksi±¿eczce[161] zatytu³owanej[261]: ["]Ogólna[/] historia[/] naturalna[/] i[/] teoria[/] nieba[/][121]["]. Przeciwstawia[501] siê w[66] niej[46] Newtonowi[/], który[211] uwa¿a³, ¿e pocz±tek[111] ¶wiata nie da[501] siê wyt³umaczyæ bez[62] przyjêcia[121] interwencji[121] nadprzyrodzonej[221]. Podobnie jak[9] Buffon[/], dowodzi, ¿e je¶li prawo[111] grawitacji[121] mo¿na odnie¶æ do[62] ca³ego[221] Wszech¶wiata, to[9] mo¿na równie¿ na[66] jego[42] podstawie[161] wyt³umaczyæ pocz±tek[141] Wszech¶wiata. 
1211 606~Burhard P.~Wêgry~WP~1966~14~5
1212 Po[66] ust±pieniu[161] morza[121] pozosta³y[5] na[66] powierzchni[161] niziny[121] grube[212] osady[112] denne[212] i liczne[212] jeziora[112]. Wiêkszo¶æ[111] z[62] nich[42] zamieni³a[501] siê z[+] czasem w[64] tereny[142] bagniste[242], wreszcie powysycha³a, do[62] czego[42] przyczyni³o[501] siê zarówno obni¿anie[111] poziomu wód gruntowych[222], jak[9] i praca rzek. Liczne[212] rzeki[112] bowiem nanosi³y przez[64] ca³e[242] tysi±clecia[142] produkty[142] erozji[121] z[62] okolicznych[222] ³añcuchów górskich[222], oraz z[62] wzgórz wznosz±cych[+] siê[222] tu i ówdzie na[66] samej[261] nizinie[161]. 
1213 607~Burhard P.~Wêgry~WP~1966~172~15
1214 Obszar[111] wzgórz po³o¿onych[222] na[64] pó³noc[141] i pó³nocny[241] zachód[141] od[62] Miszkolca[/][121], przeciêty[211] dolin± rzeki[121] Sajo[/], to[41] jeden[211] z[62] wa¿niejszych[222] regionów przemys³owych[222] kraju[121]. W[66] malowniczym[261] krajobrazie piêtrz±[501] siê tu i ówdzie kopalniane[212] ha³dy[112], obracaj±[501] siê ko³a[112] górniczych[222] wyci±gów, dymi± fabryczne[212] kominy[112]. Obok[62] Dunaujvaros[/] jest to[41] teren[111] wielkich[222] inwestycji[122] kolejnych[222] planów gospodarczych[222]. 
1215 608~Burhard P.~Wêgry~WP~1966~228~22
1216 Niedaleko na[64] zachód[141] od[62] Tata[/] le¿y wioska Kocs[/], której[221] nazwa upamiêtni³a[501] siê w[66] wielu[36] jêzykach europejskich[262] w[66] postaci[161] okre¶leñ, u¿ywanych[222] na[64] oznaczenie[141] wygodnego[221] typu pojazdu. Tak wiêc w[66] jêzyku[161] polskim[261] pewien[241] typ[141] bryczki[121] nazywamy "kocz[111]", w[66] angielskim[261] "coach[$]", w[66] niemieckim[261] "Kutsche[$]" i tym[232] podobnie. W[66] pó¼niejszym[261] ¶redniowieczu[161] w[66] wiosce Kocs[/] pracowa³o wielu[32] zdolnych[222] stelmachów[122] i w³a¶nie tutaj skonstruowano w[66] pocz±tkach piêtnastego[221] wieku[121] rewelacyjny[241] na[64] owe[242] czasy[142] pojazd[141], [&] 
1217 609~Burhard P.~Wêgry~WP~1966~266~16
1218 Winnice[142] spotyka siê[41] zreszt± i w[66] wielu[36] innych[262] miejscowo¶ciach na[66] pó³nocnym[261] brzegu[161] Balatonu[/][121]. Charakterystyczne[212] równe[212] rzêdy[112] ciemnozielonych[222] lub b³êkitnych[222] krzewów, pionowe[212] kreseczki[112] s³upków, podtrzymuj±cych[222] ciê¿kie[242] od[62] owocu[121] ro¶liny[142], oto typowy[211] widok[111] nagrzanych[222] s³oñcem, os³oniêtych[222] przed[65] wiatrem wzgórz. W¶ród[62] winnic schludne[212] zagrody[112] wie¶niaków[122], otoczone[212] sadami moreli[122], czere¶ni[122], brzoskwiñ i ¶liw. 
1219 610~Krukowska M.~Czechos³owacja~WP~1967~16~3
1220 Dla[62] ochrony[121] przed[65] wzmo¿onym[251] naciskiem ze[62] strony[121] zachodniego[221] s±siada, wielkomorawski[211] ksi±¿ê Ro¶cis³aw[/] postanawia zbli¿yæ[501] siê do[62] Wschodu i w[66] tym[261] celu[161] zaprasza w[66] roku[161] osiemset piêædziesi±tym[261] czwartym[261] s³owiañskich[242] kaznodziei[142]  braci[142] Konstantego[/][141] zwanego[241] pó¼niej Cyrylem[/] i Metodego[/][121]. U³o¿yli oni w[66] Bizancjum[/][161] pierwszy[241] s³owiañski[241] alfabet[141], nazwany[241] g³agolic± i przet³umaczyli ksiêgi[142] ko¶cielne[242] na[64] jêzyk[141] staros³owiañski[241]. 
1221 611~Krukowska M.~Czechos³owacja~WP~1967~126{?}~8
1222 Okolice[112] Liberca[/][121] s³yn± z[62] gêstych[222] rozleg³ych[222] lasów, które[212] stanowi± podstawê rozwiniêtego[221] przemys³u drzewnego[221], papierniczego[221] oraz szklanego[221]. W[66] górach ju¿ w[66] ¶redniowieczu[161] odkryto z³o¿a[142] kamieni pó³szlachetnych[222]. Umo¿liwi³y one powstanie[141] przemys³u bi¿uterii[121] szklanej[221], dziêki[63] któremu Czechy[/][112] znane[212] s±[57] na[66] ca³ym[261] ¶wiecie. W[66] muzeum[161] libereckim[261] znajduj±[501] siê bogate[212] zbiory[112] starych[222] szklanych[222] wyrobów oraz bi¿uterii[121], [&] 
1223 612~Krukowska M.~Czechos³owacja~WP~1967~167~7
1224 Pierwsze[212] zapisy[112] o[66] zorganizowanym[261] leczeniu[161] pochodz± ju¿ z[62] tysi±c piêæset dwudziestego[221] drugiego[221] roku[121]. Do[62] tego[221] czasu leczenie[111] polega³o na[66] wielogodzinnych[262] k±pielach w[66] gor±cej[261] wodzie[161] leczniczej[261], koñcz±cych[+] siê[262] pêkaniem skóry[121]. Uwa¿ano bowiem, i¿ przez[64] te[242] pêkniêcia[142] wychodz± z[62] organizmu wszelkie[212] szkodliwe[212] substancje[112] i zarazki[112]. 
1225 613~Krukowska M.~Czechos³owacja~WP~1967~266~6
1226 Pierwszym[251] znanym[251] zdobywc± szczytu by³ angielski[211] przyrodnik, Robert[/] Townson[/], który[211] wszed³ tu w[66] roku[161] tysi±c siedemset dziewiêædziesi±tym[261] trzecim[261], nied³ugo po[66] nim[46] bo ju¿ w[66] tysi±c osiemset pi±tym[261] roku[161] stan±³ na[66] £omnicy[/][161] Stanis³aw[/] Staszic[/]. Stacja kolejki[121] linowej[221] pod[65] samym[251] szczytem ma kszta³t[141] piêciopiêtrowej[221] wie¿y[121], na[66] najwy¿szym[261] jej[42] piêtrze mie¶ci[501] siê obserwatorium[111] astronomiczne[211]. 
1227 614~Machowski J.~Wyspa Tajemnic~WP~1966~141~24
1228 Pierwsz±[251] i to[8] wa¿n±[251] czynno¶ci±, od[62] której[221] w[66] du¿ej[261] mierze[161] zale¿a³o powodzenie[111] wyprawy[121], by³a[5] sprawa wyboru jej[42] kierownika[121]. Wybór[111] pad³ na[64] blisko[8] siedemdziesiêcioletniego[24], do¶wiadczonego[241] ¿eglarza[141] Don[+] Felipe[+] Gonzales[+] y[+] Haedo[/], który[211] parê[34] tygodni przedtem zawin±³ do[62] portu Callao[+] de[+] Lima[/] na[66] pok³adzie[161] okrêtu "San[+] Lorenzo[/]", przywo¿±c po[66] pó³rocznej[261] podró¿y[161] z[62] Kadyksu[/] ¶wie¿e[242] kontyngenty[142] wojska[121] i zaopatrzenie[141] dla[62] garnizonu w[66] Limie[/][161]. 
1229 615~Machowski J.~Wyspa Tajemnic~WP~1966~52~5
1230 W[66] t³umie wyspiarzy[122] wyra¼nie wyró¿niali[501] siê ich[42] przywódcy[112]. Byli[5] to[41] przewa¿nie ludzie starsi, a pozostali[5] mieszkañcy odnosili[501] siê do[62] nich[42] z[65] szacunkiem. Niektórzy z[62] wodzów[122] mieszkali w[66] opisanych[262] pod³u¿nych[262] domach, inni natomiast, okre¶leni przez[64] Hiszpanów[142] jako[61] kap³ani, mieszkali nie[+] opodal[62] pos±gów w[66] domkach wzniesionych[262] z[62] kamienia. 
1231 616~Machowski J.~Wyspa Tajemnic~WP~1966~78~{brak}
1232 Z[62] potrzeby[121] tej[221] powsta³ jeszcze w[66] koñcu[161] osiemnastego[221] wieku[121] plan[111] po³±czenia[121] rosyjskich[222] kolonii[122] w[66] Ameryce[/][161] z[65] metropoli± bezpo¶redni±[251] drog±[151] morsk±[251] prowadz±c±[251] na[64] zachód[141]. Wojny[112] napoleoñskie[212] w[66] Europie[/][161] nie przeszkodzi³y realizacji[131] tego[221] ¶mia³ego[221] planu, który[211] zosta³[57] przed³o¿ony[211] ówczesnemu ministrowi handlu[121], ksiêciu[131] Rumancowowi[/][131], i ministrowi marynarki[121], admira³owi Mordwinowowi[/][131], a nastêpnie zaakceptowany[211] przez[64] cara[141] Aleksandra[/][141] Pierwszego[/][241]. 
1233 617~Machowski J.~Wyspa Tajemnic~WP~1966~82~6
1234 Starano[501] siê jednak nie oddalaæ od[62] brzegu[121] wiêcej, ani¿eli na[64] odleg³o¶æ[141] piêciu[32] mil[122], tak by[9] móc przez[64] lunety[142] dok³adnie obserwowaæ l±d[141]. Stwierdzono, ¿e ta czê¶æ[111] wyspy[121] jest[57] znacznie rzadziej zaludniona. Jednak¿e i tam[8] dostrze¿ono a¿ cztery[34] kamienne[242] pomniki[142]: pierwszy[211] z[62] nich[42] sk³adaj±cy[+] siê[211] z[62] jednego[221] tylko pos±gu[121], drugi[211] i trzeci[211] liczy³y po[64] dwa[34] pos±gi[142], za¶ czwarty[211] trzy[34]. 
1235 618~Machowski J.~Wyspa Tajemnic~WP~1966~137~9
1236 Nie mniej zdziwi³o go[44], i¿ ziomkowie ich[42] w[+] ogóle nie interesowali[501] siê ¶wie¿o przyby³ymi uratowanymi rodakami, nie wyra¿aj±c z[62] powodu ich[42] przybycia[121] nawet cienia rado¶ci[121]. Jedno[41], co[41] ich[44] interesowa³o, to[41] skromny[211] dobytek[111] przyby³ych[222]. W[66] koñcu[161] o¶mieleni krajowcy zaczêli dobieraæ[501] siê do[62] baga¿u[121] misjonarza[121] i pana[121], którzy z[65] trudem bronili swej[221] w³asno¶ci[121]. 
1237 619~Machowski J.~Wyspa Tajemnic~WP~1966~176~7
1238 Na[66] tej[261] podstawie[161] Jaussen[/] wysun±³ teoriê dotycz±c±[241] pochodzenia[121] ludno¶ci[121] wyspy[121], sugeruj±c±[241], i¿ mieszkañcy Wyspy[/][121] Wielkanocnej[/][221] przybyli[5] przed[65] tysi±cem lat z[62] archipelagu[121] wysp Moluków[/][122]. Tepano[/] Jaussen[/] sw±[251] ¿mudn±[251] i drobiazgow±[251] prac± zapocz±tkowa³ naukowe[242] badania[142] nad[65] rozwi±zaniem jednej[221] z[62] najciekawszych[222] tajemnic Wyspy[/][121] Wielkanocnej[/][221]. Prace[112] badawcze[212] nad[65] odczytaniem hieroglificznego[221] pisma[121] wyspy[121] trwaj± po[64] dzieñ[141] dzisiejszy[241], pozostawiaj±c wiele[34] pytañ postawionych[222] przez[64] naukê nadal bez[62] odpowiedzi[122]. 
1239 620~Semeñczuk A.~Tajemnice paliw rakietowych~MON~1963~{brak}~200
1240 Aby[9] uzmys³owiæ sobie[43] ogrom[141] tego[221] zadania[121], warto przypomnieæ, ¿e wyspiarze nie znali drzewa[121], a g³ównym[251] ich[42] narzêdziem by³y[5] prymitywne[212] liny[112] konopne[212]. Przeciêtna waga pos±gów waha³a[501] siê od[62] dziesiêciu[32] do[62] dwunastu[32] ton[12], ale trafia³y[501] siê w¶ród[62] nich[42] równie¿ giganty[112] prawie[8] piêædziesiêciotonowe[212]. Najwiêksz±[241] z[62] rze¼b[122] znalezionych[222] na[66] wyspie[161] odkryto nie wykoñczon±[251] w[66] pozycji[161] le¿±cej[261] w[66] kamienio³omach. 
1241 621~Machowski J.~Wyspa Tajemnic~WP~1966~308~15
1242 Porównywali oni miêdzy[+] innymi wyniki[142] badañ ju¿ nie tylko poszczególnych[222] wypraw[122] dzia³aj±cych[222] w[66] ró¿nych[262] okresach na[66] Wyspie[/][161] Wielkanocnej[/][261], ale równie¿ zestawiali rezultaty[142] ich[42] badañ z[65] wynikami osi±gniêtymi przez[64] wyprawy[142] na[64] inne[242] wyspy[142] Pacyfiku[/][121], a nawet do[62] krajów po³o¿onych[222] poza[65] jego[42] rejonem, wreszcie porównywali zagadkowy[241] lud[141] Wyspy[/][121] Wielkanocnej[/][221] i jego[42] kulturê z[65] kulturami innych[222] ludów zamieszkuj±cych[222] niekiedy nawet bardzo odleg³e[242] kraje[142]. 
1243 622~Skrzypczak E.~Fizyka wielkich energii~PWN~1965~38~7
1244 Nastêpny[211] etap[111] pracy[121]: analiza rachunkowa danych[122], otrzymywanych[222] na[64] przyk³ad[141] z[62] pomiarów na[66] ¶ladach cz±steczek w[66] detektorach wizualnych[262], stanowi[5] zazwyczaj niezbêdny[241], ale bardzo pracoch³onny[241] etap[141] eksperymentu. Ogromne[241] usprawnienie[141] w[66] tej[261] dziedzinie[161] stanowi[5] stosowanie[111] wielkich[222] maszyn matematycznych[222], które[212] po[66] odpowiednim[261] zaprogramowaniu[161], dokonanym[261] dla[62] konkretnego[221] zagadnienia[121], mog± wykonaæ rachunkow±[241] analizê dla[62] tysiêcy przypadków badanych[222] zdarzeñ, [&] 
1245 623~Skrzypczak E.~Fizyka wielkich energii~PWN~1965~63~6
1246 Zapanowa³ wiêc w[66] fizyce[161] cz±stek elementarnych[222] okres[111] analogiczny[211] do[62] odpowiedniego[221] okresu w[66] historii[161] chemii[121], okresu, który[241] nazywamy obecnie przedmendelejewowskim[251]: zbierano dane[142] o[66] w³asno¶ciach poszczególnych[222] cz±stek, zwiêkszano dok³adno¶æ[141] ich[42] wyznaczania[121], badano oddzia³ywania[142] miêdzy[65] cz±stkami. Nie[+] sposób[5] tu opisaæ ca³o¶ci[121] dziejów tych[222] poszukiwañ. 
1247 624~Skrzypczak E.~Fizyka wielkich energii~PWN~1965~115~10
1248 Jak[9] przedstawiaj±[501] siê nowe[212] mo¿liwo¶ci[112] w[66] tej[261] dziedzinie[16]? Zwróæmy uwagê na[64] pewn±[241] cechê akceleratorów dzia³aj±cych[222] na[66] zasadzie[161] takiej[221] jak[9] synchrotron[111] protonowy[211]. O[66] promieniu[161] orbity[121] ruchu[121] przy¶pieszonych[222] cz±stek, którym[232] chcemy nadaæ okre¶lony[241], z[62] góry[121] zadany[241] pêd[141], decyduje warto¶æ[111] maksymalnego[221] natê¿enia[121] pola[121] magnetycznego[221]. 
1249 625~Zoon W.~Astronomia dzi¶ i wczoraj~PWN~1965~97~5
1250 Pamiêtajmy o[66] tym[46], ¿e zgodnie zarówno z[65] odkryciami fizyków[122], jak[9] i sugestiami astronomów[122], wodór[111] jest je¶li nie jedynym[251], to[9] g³ównym[251] "paliwem" wszystkich[222] gwiazd i nawet niektórych[222] mg³awic gazowych[222]. S³owo[141] "paliwo[111]" u¿y³em tu w[6] cudzys³owie, aby[9] procesów odbywaj±cych[+] siê[222] we[66] wnêtrzach gwiazd i zasilaj±cych[222] je[44] w[64] olbrzymie[242] ilo¶ci[142] energii[121] nie traktowaæ jako[62] reakcji[122] chemicznych[222] w[66] zwyk³ym[261] tego[221] s³owa[121] znaczeniu[161]. Jak[9] wiemy "palenie[+]" siê[111] wodoru nastêpuje w[64] ten[241] sposób[141], ¿e w[66] wyniku[161] zderzeñ j±der atomowych[222] wodoru ze[65] sob± powstaje ³añcuch[111] przemian, [&] 
1251 626~Zoon W.~Astronomia dzi¶ i wczoraj~PWN~1965~100~3
1252 Dwie[31] cechy[112] fizyczne[212] gwiazd daj±[501] siê zaobserwowaæ w[64] sposób[141] najbardziej bezpo¶redni[241] i do¶æ pewny[241]: ich[42] temperatura [~] i jasno¶æ[111] (dzielno¶æ[111] promieniowania[121]) [~]. Tê drug±[241] wielko¶æ[141] bêdziemy[56] dla[62] prostoty[121] wyra¿ali[52] przy[66] pomocy[161] dzielno¶ci[121] promieniowania[121] S³oñca[121], przyjêtej[221] za[64] jedno¶æ[141]. Tych[222] w³a¶nie dwóch[32] parametrów u¿yto w[66] latach dwudziestych[262] do[62] dokonania[121] podzia³u gwiazd na[64] grupy[142] na[66] diagramie Hertzsprunga-Russella[/][121] nazwanego[221] tak od[62] nazwisk dwóch[32] astronomów[122], którzy pierwsi zajêli[501] siê spraw± ewolucji[121] gwiazd i tego[221] podzia³u dokonali. 
1253 627~Wo³czek O.~I znów bli¿ej gwiazd~WP~1965~14~6
1254 Udoskonalenie[111] ³±czno¶ci[121] radiowej[221] za[65] pomoc± satelitów biernych[222] mo¿e[5] nast±piæ przede[+] wszystkim przez[64] zastosowanie[141] znacznie lepszych[222] zwierciade³ fal radiowych[222] ni¿[9] wypuk³e[212], a wiêc nie skupiaj±ce[212] pow³oki[112] obiektów typu ECHO[/]. Na[66] piêtnastym[261] Miêdzynarodowym[261] Kongresie Astronautycznym[261] w[66] Warszawie[/][161], we[66] wrze¶niu tysi±c dziewiêæset sze¶ædziesi±tego[221] czwartego[221] roku[121], pad³y[5] propozycje[112] realizacji[121] takich[222] sprawniejszych[222] satelitów[122]. 
1255 628~Wo³czek O.~I znów bli¿ej gwiazd~WP~1965~92~15
1256 Przyczynami tego[221] sukcesu s±: brak[111] promieniowania[121] atmosfery[121], wywo³uj±cego[221] zamglenie[141] klisz, oraz znacznie wiêksza zdolno¶æ[111] rozdzielcza urz±dzenia[121] satelitarnego[221], czyli ta w³asno¶æ[111], która pozwala na[64] odró¿nienie[141] od[62] siebie[42] blisko[8] le¿±cych[222] szczegó³ów obrazu. K±towa zdolno¶æ[111] rozdzielcza najwiêkszych[222], naziemnych[222] teleskopów astronomicznych[222] przy[66] zdjêciach fotograficznych[262] wynosi obecnie tylko oko³o[8] trzy[34] dziesi±te[142] sekundy[121] ³uku[121]. 
1257 629~Wo³czek O.~I znów bli¿ej gwiazd~WP~1965~108~5
1258 Druga[211] metoda po¶rednia to[41] SOK[=]  spotkanie[111] na[66] orbicie[161] satelitarnej[261] Ksiê¿yca. W[66] tym[261] ostatnim[261] przypadku[161] nast±pi³by z[62] Ziemi[121] tylko jeden[211] start[111] du¿ej[221] rakiety[121], która jednak nie wyl±dowa³aby na[66] samym[261] Ksiê¿ycu. Wesz³aby ona natomiast na[64] orbitê satelitarn±[241] Srebrnego[221] Globu. Z[62] tego[221] sztucznego[221] satelity[121] ludzie dokonaliby wycieczki[121] ma³ym[251] statkiem specjalnym[251] na[64] powierzchniê Ksiê¿yca, po[66] czym[46] powróciliby na[64] obiekt[141] macierzysty[241]. Statek[111] odlecia³by potem[8] w[66] kierunku[161] Ziemi[121]. 
1259 630~Wo³czek O.~I znów bli¿ej gwiazd~WP~1965~131~25
1260 Tak wiêc ca³kowita masa zespo³u APOLLO-LEM[/] wynios³aby oko³o[8] czterdzie¶ci[34] dwie[34] tony[142]. Nale¿y tutaj podkre¶liæ, ¿e ju¿ obecnie projektanci otrzymali zalecenia[142], by[9] zmniejszyæ tê ostatni±[241] wielko¶æ[141] do[62] trzydziestu[32] o¶miu[32] ton[122], wprowadzaj±c oszczêdno¶ci[142] na[66] masie[161], gdzie tylko to[41] jest mo¿liwe[211]. Tego[221] rodzaju[121] rozwi±zanie[111] zapewni³oby wiêkszy[24] margines[141] bezpieczeñstwa[121] i stanowi³oby lepsz±[241] gwarancjê powodzenia[121] ca³ego[221] przedsiêwziêcia[121]. 
1261 631~Wo³czek O.~I znów bli¿ej gwiazd~WP~1965~116~8
1262 Cenn±[251] cech± przysz³ych[222] kosmonautów[122] s± ich[42] umiejêtno¶ci[112] nabyte[212] w[66] czasie pilotowania[121] samolotów. St±d te¿ ludzie ci[212] musz± nadal aktywnie podtrzymywaæ te[242] umiejêtno¶ci[142]. W[66] Stanach[/] Zjednoczonych[/][262] ka¿dy[211] z[62] nich[42] jest[57] zobowi±zany[211] rocznie wylataæ oko³o[8] trzysta[34] godzin na[66] odrzutowcach i ¶mig³owcach. W[66] tym[261] ostatnim[261] przypadku[161] chodzi o[64] zdobycie[141] odpowiedniej[221] praktyki[121] w[66] prawie[8] pionowym[261] starcie[161] i l±dowaniu[161]  przewidywanym[261] przy[66] lotach nad[65] powierzchni± ksiê¿yca. 
1263 632~Sêkowski S.~Walka z korozj± trwa~WP~1965~18~9
1264 Ta warstewka zgorzeliny[121] utworzona z[62] mieszaniny[121] tlenków ¿elaza[121] jest jednym[251] z[62] licznych[222] przyk³adów korozji[121] chemicznej[221]. Po[+] prostu w[66] wysokiej[261] temperaturze[161], przyspieszaj±cej[261] ogromnie szybko¶æ[141] reakcji[122] chemicznych[222], zachodzi samorzutnie utlenianie[+] siê[111] ¿elaza[121], czyli w[66] tym[261] przypadku[161] ³±czenie[+] siê[111] uaktywnionych[222] dzia³aniem wysokiej[221] temperatury[121] atomów ¿elaza[121] z[65] atomami tlenu atmosferycznego[221]. 
1265 633~Sêkowski S.~Walka z korozj± trwa~WP~1965~32~23
1266 Przyczyn± samorzutnego[221] rozpuszczania[+] siê[121] cynku[121] w[66] kwasie s± wstêpuj±ce[212] w[66] nim[46] zawsze zanieczyszczenia[112] innymi metalami. Cz±stki[112] tych[222] obcych[222] metali[122] tworz± ³±cznie z[65] elektrolitem liczne[242] lokalne[242] ogniwa[142] galwaniczne[242]. Im[9] wiêcej powstaje takich[222] mikroogniw, tym[9] szybciej i energiczniej rozpuszcza[501] siê cynk[111]. Poniewa¿ reakcji[131] rozpuszczania[+] siê[121] towarzyszy[5] przep³yw[111] pr±du elektrycznego[221] (powoduj±cego[221] ogrzewanie[141] elektrolitu), mamy[5] wiêc do[62] czynienia[121] z[65] typowym[251] przyk³adem korozji[121] elektrochemicznej[221]. 
1267 634~Sêkowski S.~Walka z korozj± trwa~WP~1965~80~15
1268 Czêsto niestety korozja szybko niszczy te[242] pancerze[142]. Z³uszczaj±ca[+] siê pordzewia³a[211] r±czka od[62] dziecinnego[221] wózka, skorodowana kierownica rowerowa lub motocyklowa, nie daj±ca[+] siê odkrêciæ ¶ruba przy[66] pralce[161], usiany[211] licznymi piegami rdzy[121] zderzak[111] lub ko³paki[112] kó³ samochodowych[222]  oto codzienny[211] widok[111]. Powoduje on, ¿e tracimy zaufanie[141] do[62] tego[221] rodzaju[121] pancerzy[122]. 
1269 635~Sêkowski S.~Walka z korozj± trwa~WP~1965~98~20
1270 Pewne[212] pigmenty[112] u¿ywane[212] do[62] produkcji[121] farb same[212] mog± aktywnie chroniæ metal[141] przed[65] korozj±. Do[62] pigmentów takich[222] nale¿y minia o³owiana oraz py³[111] cynkowy[211] i aluminiowy[211]. Niestety dwie[31] ostatnie[212] substancje[112] s± zupe³nie nieodporne[212] na[64] dzia³anie[11] nawet bardzo rozcieñczonych[222] kwasów, a w[66] zwi±zku[161] z[65] tym[45] ich[42] zastosowanie[111] w[66] malarstwie musi byæ[57] ograniczone[211]. 
1271 636~Sadowski M.~¦wiat wysokich temperatur~WP~1965~9~11
1272 Przy[66] ogrzewaniu[161] lub oziêbianiu[161] zmieniaj±[501] siê wymiary[112] liniowe[212], objêto¶æ[111], gêsto¶æ[111], oporno¶æ[111] elektryczna. W[66] niektórych[262] przypadkach zmieniaæ[501] siê mo¿e[5] równie¿ barwa. Ka¿d±[241] z[62] tych[222] w³asno¶ci[122] mo¿na w[66] zasadzie[161] wykorzystaæ do[62] ilo¶ciowego[221] okre¶lenia[121] stanu cieplnego[221] cia³a[121]. Bardzo wygodnie stan[141] cieplny[241] mo¿na scharakteryzowaæ wielko¶ci±, któr±[241] nazywamy temperatur±. 
1273 637~Sadowski M.~¦wiat wysokich temperatur~WP~1965~80~7
1274 Aby[9] oceniæ znaczenie[141] reakcji[122] termoj±drowych[222], nale¿y zauwa¿yæ, ¿e oprócz[62] olbrzymich[222] i nie wykorzystanych[222] dotychczas ilo¶ci[122] energii[121] dostarczonych[222] nam obecnie przez[64] S³oñce[141] prawie[8] wszystkie[212] zasoby[112] energetyczne[212], z[62] jakich[222] korzystamy na[66] Ziemi[161], s± pochodzenia[121] s³onecznego[221]. Energia wyzwalana przez[64] spalanie[141] wêgla jest pochodzenia[121] s³onecznego[221], gdy¿ kopalina ta stanowi[5] szcz±tki[142] ro¶lin z[62] ubieg³ych[222] epok geologicznych[222]. 
1275 638~Burhard P.~Bu³garia~WP~1965~19~14
1276 Mniejsze[241] znaczenie[141] maj± z³o¿a[112] soli[121] kamiennej[221] w[+] pobli¿u miasta[121] Prowadija[/] na[64] zachód[141] od[62] Warny[/][121], poniewa¿ od[62] dawnych[222] czasów otrzymywano sól[141] w[66] dostatecznej[261] ilo¶ci[161] przez[64] parowanie[141] wody[121] morskiej[221]. Na[64] koniec[141] warto tak¿e wspomnieæ o[66] ró¿norodnych[262] surowcach skalnych[262]  s± to[41] piaskowce[112] i inne[212] kamienie[112] budowlane[212], dolomit[111] u¿ywany[211] do[62] produkcji[121] cementu i wapna budowlanego[221], oraz wysokowarto¶ciowe[212] gliny[121], miêdzy[+] innymi kaolin[111]. 
1277 639~Burhard P.~Bu³garia~WP~1965~63~3
1278 Znanym[251] zabytkiem plastyki[121] jest p³askorze¼ba skalna obok[62] wsi[121] Madara[/][111], przedstawiaj±ca je¼d¼ca[141] na[66] koniu. Jest to[41] unikat[111] w[66] sztuce[161] europejskiego[221] ¶redniowiecza[121]. Przyjêcie[111] chrze¶cijañstwa[121] przez[62] Bu³gariê[/] w[66] roku[161] osiemset sze¶ædziesi±tym[261] czwartym[261] rozpoczê³o okres[141] budowy[121] licznych[222] ¶wi±tyñ. Najpiêkniejszym[251] zabytkiem jest Z³ota[211] Cerkiew[111] w[66] ówczesnej[261] stolicy[161], Pres³awiu[/][161]. Cerkwie[112] bu³garskie[212] odznaczaj±[501] siê oryginalno¶ci± planu, harmoni± proporcji[121] i rzadkim[251] we[66] wczesnym[261] ¶redniowieczu[161] bogactwem dekoracji[122]. 
1279 640~Burhard P.~Bu³garia~WP~1965~69~24
1280 Literatura wieku[121] dziewiêtnastego[221] to[41] przede[+] wszystkim poezja. Odegra³a ona podobn±[241] rolê jak[9] w[66] Polsce[/][161] poezja romantyczna. Wybitni pisarze i poeci bu³garscy tego[22] okresu to[41] zarazem energiczni dzia³acze, spiskowcy i bojownicy[112] sprawy[121] narodowej[221]. S± to[41] Georgi[/] Rakowski[/][211], przywódca rewolucyjny[211], a zarazem poeta, Ljuben[/] Karawe³ow[/] pisarz i publicysta, oraz Christo[/] Botew[/], najwybitniejszy[211] poeta bu³garski[211], który[211] poleg³ w[66] czasie walk powstañczych[222]. 
1281 641~Burhard P.~Bu³garia~WP~1965~72~22
1282 Malarstwo[111] sztalugowe[211] przed[65] pierwsz±[251] wojn± ¶wiatow±[251] ulega³o wp³ywom szko³y[121] monachijskiej[221], reprezentuje je[44] przede[+] wszystkim batalistyka, oraz p³ótna[112] zwi±zane[212] tematycznie z[65] histori± walk wyzwoleñczych[222]. W[66] latach pó¼niejszych[262] wybitne[242] dzie³[142] stworzyli portreci¶ci, godne[212] uwagi[121] s± pejza¿e[112]. Przewa¿a na[+] ogó³ realizm[111], szybko zmieniaj±ce[+] siê[212], sezonowe[212] mody[112] malarskie[212] Zachodu[/] znajduj± raczej s³abe[241] echo[141]. Wysoko sta³a[5] grafika[111], zw³aszcza karykatura i satyra[111] polityczna. 
1283 642~Burhard P.~Bu³garia~WP~1965~102~23
1284 W[66] Tyrnowie[/][161] zbiegaj±[501] siê liczne[212] szosy[112] i cztery[31] linie[112] kolejowe[212]. Od[62] pradawnych[222] czasów miasto[111] by³o wa¿nym[251] wêz³em komunikacyjnym[251]. Krzy¿owa³y[501] siê tutaj szlak[111] pó³noc-po³udnie z[65] trasami wiod±cymi w[64] stronê Plewen[/] i do[62] Warny[/][121] po[66] pó³nocnej[261] stronie[161] trudno[8] dostêpnego[221] ³añcucha Starej[/][221] P³aniny[/][121]. Dziêki[63] dogodnej[231] komunikacji[131] Tyrnowo[/][111] jest dzi¶ jednym[251] z[62] najliczniej odwiedzanych[222] zabytkowych[222] miast[122] Bu³garii[/][121]. 
1285 643~Burhard P.~Bu³garia~WP~1965~244~25
1286 Ba³czik[/][111] ma piêkne[242] tradycje[142] historyczne[242]. Za³o¿ony[211] przez[64] Greków[142] w[66] czwartym[261] wieku[161] przed[65] nasz±[251] er±, nazywa³[501] siê pierwotnie Cruni[/], co[41] znaczy ¼ród³a[112]. Pó¼niej w[66] zwi±zku[161] z[65] legend± o[66] Dionizosie[/], którego[221] pos±g[111] mia³[5] siê w[64] cudowny[241] sposób[141] wynurzyæ[501] z[62] fal morskich[222], nazwano miasto[141] Dionisopolis[/][111]. Archeologowie wydobyli tu z[62] ziemi[121] wiele[34] zabytków, miêdzy[+] innymi marmurowy[241] tors[141] Dionizosa[/][121], znajduj±cy[+] siê[211] obecnie w[66] Sofijskim[261] Muzeum[161] Archeologicznym[261]. Znaleziono te¿ piêkn±[241], wielk±[241] wazê z[62] br±zu z[65] wyobra¿eniem Ifigenii[/][121]. 
1287 644~Burhard P.~Bu³garia~WP~1965~276~5
1288 Rzeka Ropotamo[/][111] wyp³ywa z[62] niedalekich[222] wzgórz Strad¿y[/][121]. Zajmuj± one trójk±t[141] l±du, wci¶niêty[211] miêdzy[64] brzeg[141] morza[121] na[66] pó³nocnym[261] wschodzie, granicê tureck±[241] na[66] po³udniu[161] i Nizinê[/] Track±[/][241] na[66] zachodzie. Region[111] ten[211] wyró¿nia[501] siê szczególnie ciep³ym[251] klimatem. Na[66] wzgórzach rosn± gêste[212] lasy[112] z[65] przewag± roz³o¿ystych[222], wiekowych[222] dêbów, w[66] wy¿szych[262] strefach  buków. Dziêki[63] nap³ywowi[131] powietrza[121] morskiego[221] wystêpuj± tu liczne[212] gatunki[112] ¶ródziemnomorskiej[221] flory[121] wiecznozielonej[221]. 
1289 645~Kar³owicz E.~Moskwa~WP~1966~36~25
1290 Budowa cerkwi[122] sta³a[501] siê zreszt± w[66] tym[261] czasie swoistym[251] hobby[151] cara[121], bojarów[122] i bogatszych[222] kupców[122]. Bogacze, finansuj±cy[212] poszczególne[242] budowle[142], wspó³zawodniczyli ze[65] sob± i prze¶cigali[501] siê wzajemnie, buduj±c ¶wi±tynie[142] pyszne[242] i suto zdobione[242], co[41] przyczyni³o[501] siê do[62] powstania[121] swoistego[221] stylu[121], maj±cego[221] pewne[242] cechy[142] wspólne[242] z[65] barokiem. Wiele[31] takich[222] cerkwi[122] powsta³o we[66] wsiach i osadach podmoskiewskich[262], dzi¶ s± one ju¿ w[66] granicach miasta[121]. 
1291 646~Kar³owicz E.~Moskwa~WP~1966~56~17
1292 Na[66] pocz±tku[161] lat trzydziestych[222] Moskwa[/] by³a[5] ju¿ miastem wielkim[251], wa¿nym[251] o¶rodkiem politycznym[251], gospodarczym[251] i kulturalnym[251], ale ci±gle jeszcze nie mia³a wielkomiejskiego[221] charakteru. Brak[5] by³o szerokich[222] arterii[122] zabudowanych[222] w[64] sposób[141] ci±g³y[241], dzielnic ¶ródmiejskich[222] o[66] wyra¼nym[261] charakterze; niezadawalaj±cy[211] by³ system[111] komunikacji[121] miejskiej[221], szwankowa³y urz±dzenia[112] komunalne[212]. 
1293 647~Wierzbicka A.~O jêzyku dla wszystkich~Wiedza Powszechna~1965~45~{brak}
1294 Je¶li wyobrazimy sobie[43] wypowied¼[141] p³yn±c±[241] w[66] czasie jako[64] liniê (mówimy: tekst[111] jest linearny[211]), fonemy[112] bêd± najkrótszymi odcinkami tej[221] linii[121], zdolnymi do[62] odró¿niania[121] wyrazów. Fonemu nie da[501] siê podzieliæ na[64] krótsze[242] odcinki[142]. Ale da[501] siê w[66] nim[46] wyodrêbniæ pewne[242] cechy[142], maj±ce[242] moc[141] odró¿niania[121] wyrazów. A wiêc fonem[111], najkrótszy[211] odcinek[111] odgrywaj±cy[211] jak±¶[241] rolê dla[62] znaczenia[121], jest czym¶[45] w[66] rodzaju[161] wi±zki[121] cech dystynktywnych[222]. 
1295 648~Wierzbicka A.~O jêzyku dla wszystkich~Wiedza Powszechna~1965~86~{brak}
1296 Teza o[66] pierwotnym[261] pokrewieñstwie wszystkich[222] jêzyków mo¿e[5] siê wydawaæ[501] bardzo poci±gaj±ca. Udowodnienie[111] jej[42] rzuci³oby wiele[8] ¶wiat³a[121] na[64] niezmiernie trudny[241] i niezmiernie interesuj±cy[241] problem[141] pochodzenia[121] mowy[121] ludzkiej[221]. Ale  trzeba powiedzieæ jasno  dowodów takich[222] nie[+] ma; co[41] wiêcej, nie mo¿emy siê ich[42] w[+] ogóle od[62] jêzykoznawstwa[121] historyczno-porównawczego[221] spodziewaæ[501]. Od[62] pocz±tków mowy[121] ludzkiej[221] dzieli nas[44] przecie¿ co[+] najmniej sto[31] tysiêcy lat. 
1297 649~Wierzbicka A.~O jêzyku dla wszystkich~Wiedza Powszechna~1965~187~{brak}
1298 Czy jest jaka¶ istotna ró¿nica miêdzy[65] homonimami a wyrazami wieloznacznymi? Z[62] punktu widzenia[121] historii[121] tych[222] wyrazów  na[+] pewno tak, ale z[62] punktu widzenia[121] ich[42] funkcjonowania[121] w[66] jêzyku  nie. Nic[41] wiêc nie stoi na[66] przeszkodzie, aby[9]  dla[62] danego[221] okresu jêzyka  uznaæ homonimy[142] po[+] prostu za[64] wyrazy[142] wieloznaczne[242]. Je¶li za[64] jeden[241] wyraz[141] uwa¿amy maj±cy[241] sze¶æ[34] znaczeñ ci±g[141] d¼wiêków wieliczina[$] czy maj±cy[241] trzy[34] znaczenia[142] ci±g[141] d¼wiêków smieszannyj[$], [&] 
1299 650~Wierzbicka A.~O jêzyku dla wszystkich~Wiedza Powszechna~1965~140~{brak}
1300 Czêsto¶æ[111] u¿ycia[121] elementów jêzykowych[222] jest sta³a[211], ale przytoczone[212] wy¿ej tabele[112] pokazuj± wyra¼nie, ¿e nie jest sta³a[211] w[64] sposób[141] rygorystyczny[241], bezwzglêdny[241]  jest sta³a[211] w[66] przybli¿eniu[161]. Ka¿dy[211] tekst[111], ka¿da ksi±¿ka, ka¿dy[211] autor  to[41] pewne[211] odchylenie[111] od[62] normy[12]. I tylko dlatego mo¿emy tu mówiæ o[66] pewnych[262] odchyleniach, ¿e istnieje zasadnicza norma. Gdyby nie by³o zasadniczej[221] sta³o¶ci[121] w[66] czêsto¶ci[161] wystêpowania[121] elementów jêzykowych[222]... [&] 
1301 651~Kar³owicz E.~Moskwa~WP~1966~247~14
1302 W[66] wieku[161] osiemnastym[261], gdy dwór[111] carski[211] przeniós³[501] siê do[62] Petersburga[/], Sokolniki[/][112] sta³y[501] siê miejscem niedzielnych[222] wycieczek moskwiczan, zabaw[122] ludowych[222], obchodów religijnych[222]. Tradycja ta utrwali³a[501] siê jeszcze w[66] wieku[161] dziewiêtnastym[261]. Z[65] czasem[151] zaczêli siê pojawiaæ[501] w[66] Sokolnikach[/] przedstawiciele[112] sfer zamo¿niejszych[222]  przyje¿d¿ali konno lub w[66] powozach, rozk³adali na[66] polankach obfite[242] ¶niadania[142], urz±dzali improwizowane[242] koncerty[142]... [&] 
1303 652~Krukowska M.~Jugos³awia~WP~1965~99~5
1304 Macedonia[/] to[41] Wschód[111], ale Wschód[111] swoisty[211], macedoñski[211]. Pozostaj±ce[212] pod[65] panowaniem Turcji[/][121] inne[212] dzielnice[112] Jugos³awii[/][121] by³y[57] mniej ni¿[9] Macedonia[/] odizolowane[212] od[62] Europy[/][121], wp³ywy[112] wiêc wschodnie[212] by³y[5] tu du¿o silniejsze[212], daj±c swoiste[242] i oryginalne[242] rozwi±zania[142]. Ponadto Macedonia[/] jako[61] prowincja egejska by³a[57] najbardziej wystawiona na[64] wp³ywy[142] Bizancjum[/][121], przyjmowa³a greckie[242] wzory[142] zarówno w[66] architekturze[161], jak[9] i sztukach plastycznych[262]. 
1305 653~Krukowska M.~Jugos³awia~WP~1965~166~15
1306 W[66] zachodniej[261] czê¶ci[161] Macedonii[/][121], w[64] bok[141] od[62] monasteru Jovana[+] Bigorskog[/], na[66] ³agodnych[262] zboczach góry[121] Bistre[/], le¿y miejscowo¶æ[111] Galiènik[/], znana jako[61] letnisko[111] i miejsce[111] wypoczynkowe[211]. O[66] tym[261] ciekawym[261] osiedlu[161] warto powiedzieæ kilka[34] s³ów. Stanowi[5] ono bowiem jedn±[241] z[62] g³ównych[222] atrakcji[122] turystycznych[222] Macedonii[/][121]. Mieszkañcy Galièniku[/][121] to[41] potomkowie starego[221] plemienia nomadów[122] Mijaków[122]. 
1307 654~Krukowska M.~Jugos³awia~WP~1965~136~27
1308 Bogato wyposa¿ona biblioteka slawistyczna nale¿y do[62] najbogatszych[222] tego[221] rodzaju[121] bibliotek Jugos³awii[/][121], a to[41] dziêki[63] du¿ym[232] tradycjom i powi±zaniom z[65] krajami s³owiañskimi, zw³aszcza z[65] Polsk±[/][151]. Dziêki[63] sympatiom i dzia³alno¶ci[131] takich[222] przyjació³ Polski[/][121] jak[9] nie ¿yj±cy[211] ju¿ profesor Frane[/] Ile¹iæ[/], profesor Molé[/], pani[111] Roska[/] ©tefanova[/], Uro¹[/] Kraigher[/] i poeta Lojze[/] Krakar[/], spo³eczeñstwo[111] s³oweñskie[211] pozna³o dzie³a[142] polskiej[221] literatury[121] i poezji[121] zarówno klasycznej[221] jak[9] i najnowszej[221]. 
1309 655~Krukowska M.~Jugos³awia~WP~1965~188~13
1310 Na[64] po³udnie[141] od[62] Rijeki[/][121] wzd³u¿[62] wybrze¿a[121] adriatyckiego[221] le¿y szereg[111] letnisk i miejscowo¶ci[122] wypoczynkowych[222] mniejszych[222] i wiêkszych[222], spokojnych[222] i gwarnych[222], dro¿szych[222] i tañszych[222]. Ka¿da jest piêkna[211], ka¿da ma w³asn±[241] historiê, zabytki[142] i atrakcje[142]. Poznamy je[44] pobie¿nie, zatrzymuj±c[501] siê d³u¿ej tylko przy[66] wiêkszych[262] i bardziej znanych[262]. Niedaleko od[62] Rijeki[/][121], amfiteatralnie roz³o¿one[211] na[66] skalistym[261] zboczu[161] wznosz±cej[+] siê[221] nad[65] miasteczkiem góry[121], le¿y nad[65] cich±[251] zatok± jedno[211] z[62] najstarszych[222] miast[122] adriatyckich[222] Bakar[/], obecnie znane[211] letnisko[111]. 
1311 656~Krukowska M.~Jugos³awia~WP~1965~207~4
1312 W[66] w±skich[262] uliczkach miasta[121] na[66] ka¿dym[261] niemal kroku[161] bêdzie[56] nam siê wydawaæ[511], ¿e ogl±damy muzealne[242] eksponaty[142]: tu resztki[112] murów obronnych[222], tam[8] obalona rzymska kolumna, tu zachowana ca³kowicie czê¶æ[111] ¶ciany[121] z[65] antyczn±[251] bram±, staro¿ytno¶æ[111] pomieszana z[65] tera¼niejszo¶ci±, przedziwne[211] zespolenie[111] historii[121] z[65] funkcjonalizmem ¿ycia[121] codziennego[221]. 
1313 657~Krukowska M.~Jugos³awia~WP~1965~230~18
1314 Naprzeciwko[8] wznosi[501] siê ko¶ció³ek[111] ¶wiêtego[221] Spasa[/][121] w[66] stylu[161] lombardzkim[261] z[62] tysi±c piêæset dwudziestego[221] roku[121], a obok[8] ko¶ció³[111] Franciszkanów[122] z[62] czternastego[221] wieku[121], w[66] klasztorze mie¶ci[501] siê najstarsza w[66] Europie[/][161] apteka oraz wirydarz[111] pe³en[211] kwiatów, dojrzewaj±cych[222] pomarañcz i rozsiewaj±cych[222] osza³amiaj±cy[241] zapach[141] oleandrów. Lekka kolumnada otaczaj±ca wirydarz[141] jest dzie³em mistrza[121] Miho[/] z[62] Baru[/][121]. 
1315 658~Krukowska M.~Jugos³awia~WP~1965~242~16
1316 Dziwna a sekta nie budowa³a ¶wi±tyñ, nie uznawa³a sakramentów, zakazywa³a spo¿ywania[121] miêsa, ryb i nabia³u, zaleca³a czysto¶æ[141] i wymaga³a od[62] ka¿dej[221] jednostki[121] wykonywania[121] pracy[121] fizycznej[221]. Nie pozosta³o po[66] niej[46] nic[44], ani ¶wi±tyñ, ani obrazów, ani pi¶miennictwa[121], prócz[62] nielicznych[222] napisów i nagrobków kamiennych[222], których[222] setki[112] rozsiane[212] s±[57] po[66] terenie Bo¶ni[/][121], Hercegowiny[/][121], Czarnogóry[/][121] i Dalmacji[/][121]. Pochodzenie[111] tych[222] kamieni[122] grobowych[222], zwanych[222] "steækami[151]"[$], osnute[211] jest[57] wci±¿ jeszcze tajemnic±. 
1317 659~Machowski J.~Alaska~WP~1965~169~16
1318 Liczby[112] te[212] nie zmieniaj± jednak faktu, i¿ produkcja rolnicza, aczkolwiek efektowna, pozbawiona jest[57] praktycznego[221] znaczenia[121] gospodarczego[221] wskutek[62] niezwykle ma³ego[221] obszaru zasiewów. Na[64] przyk³ad[141] w[66] tysi±c dziewiêæset czterdziestym[261] dziewi±tym[261] roku[161] obszar[111] upraw[122] wynosi³ na[66] Alasce[/][161] dla[62] jêczmienia dwadzie¶cia[34] dwa[34] hektary[142], ¿yta[121] osiemdziesi±t[34] dwa[34] hektary[142], owsa sto[34] trzydzie¶ci[34] cztery[34] hektary[142] i innych[222] zbó¿ sze¶ædziesi±t[34] piêæ[34] hektarów. Obszar[111] upraw[122] jarzyn w[66] tysi±c dziewiêæset piêædziesi±tym[261] drugim[261] roku[161] by³ tak niewielki[211] ¿e statystyki[112] amerykañskie[212] nie poda³y go[42] nawet w[66] hektarach, a tylko w[66] akrach. 
1319 660~Machowski J.~Alaska~WP~1965~102~11
1320 G³ównym[251] celem[151] walki[121] mieszkañców[122] Alaski[/][121] o[64] prawa[142] stanowe[242] by³o przede[+] wszystkim uzyskanie[111] pe³ni[121] obywatelskich[222] praw[122] politycznych[222] oraz po³o¿enie[111] kresu kolonialnemu wyzyskowi gospodarczemu tego[221] terytorium[121] przez[64] waszyngtoñsk±[241] metropoliê. Walka ta, uwieñczona w[66] koñcu[161] w[66] tysi±c dziewiêæset piêædziesi±tym[261] ósmym[261] roku[161] sukcesem, trwa³a[5] blisko[8] pó³ wieku[121]. Jej[42] przed³u¿anie[+] siê[111] nie wp³ywa³o dodatnio na[64] prawid³owy[241] rozwój[141] Alaski[/][121]. 
1321 661~Machowski J.~Alaska~WP~1965~106~29
1322 Wykorzystali to[44] przeciwnicy[112] ustawy[121], którym[232] uda³o[501] siê przewlec ostateczne[241] jej[42] zatwierdzenie[141] a¿ do[62] tysi±c dziewiêæset piêædziesi±tego[221] ósmego[221] roku[121]. Sprawê Alaski[/][121] przeciwnicy[112] polityczni zaczêli przerzucaæ sobie[43] jak[9] pi³kê, zmieniaj±c czêsto zdanie[141] i stanowisko[141] w[66] zale¿no¶ci[161] od[62] politycznej[221] koniunktury[121], wysuwaj±c przy[66] tym[46] argumenty[142] mog±ce[242] wywo³aæ ¶miech[141] i zdumienie[141]. Gdy siê[41] czyta parlamentarne[242] stenogramy[142] d³ugotrwa³ych[222] debat nad[65] t±[251] spraw±, nie wiadomo, czemu[43] bardziej siê dziwiæ[501]: czy ignorancji[131] niektórych[222] mówców[122], czy ich[42] naiwno¶ci[131]. 
1323 662~Machowski J.~Alaska~WP~1965~238~13
1324 Ludzie[112] ci[212] musieli jednak byæ naprawdê twardzi, a czasem[8] nawet bezwzglêdni, aby[9] podo³aæ trudom dalekiej[221] podró¿y[121] i daæ radê przeciwno¶ciom ¿ycia[121] w[66] najciê¿szych[262] i prymitywnych[262] warunkach. W[66] wiêkszo¶ci[161] nie byli[5] to[41] ludzie[112] gwa³towni ani urodzeni z³oczyñcy[112], przeciwnie, cechowa³a ich[44] dobroduszno¶æ[111], serdeczno¶æ[111] i uczynno¶æ[111]. 
1325 663~Machowski J.~Alaska~WP~1965~249~9
1326 Niejednego[241] zdziwi, ¿e podane[212] wy¿ej[8] potrawy[112] stanowi± przysmaki[142] eskimoskiego[221] sto³u. Je¿eli wzi±æ jednak pod[64] uwagê, ¿e Eskimosi spo¿ywaj± na[+] surowo t³uszcz[141] wielorybów i fok[122], dostarczaj±cy[241] im[43] niezbêdnych[222] w[66] tym[261] klimacie kalorii[122] i witamin, wówczas zrozumia³e[211] jest, ¿e "kawior[111]" i "lody[112]" wed³ug[62] przytoczonych[222] recept mog± uchodziæ za[64] miejscowe[242] delikatesy[142]. 
1327 664~Machowski J.~Alaska~WP~1965~319~14
1328 Wkrótce za[65] ustnymi wie¶ciami zaczê³y nadchodziæ do[62] rodzin w[66] Stanach[/] listy[112] od[62] najbli¿szych[222], którzy wcze¶niej wyruszyli na[64] poszukiwanie[141] z³otego[221] runa[121] na[64] Dalek±[241] Pó³noc[141]. Dopiero tym[232] informacjom zaczêto dawaæ nieco wiêcej wiary[121]. Z[62] ust do[62] ust podawano sobie[43] wyolbrzymione[242] wiadomo¶ci[142], jak to[8] jedno[211] uderzenie[111] ³opaty[121] mo¿e[5] przynie¶æ sto[34] dolarów w[66] z³ocie, o[66] garnkach do[62] gotowania[121] wype³nionych[262] po[64] brzegi[142] z³otym[251] piaskiem i tym[232] podobnych[262]. 
1329 665~Machowski J.~Alaska~WP~1965~327~3
1330 Wed³ug[62] kr±¿±cych[222] pog³osek ca³e[211] zachodnie[211] wybrze¿e[111] Pacyfiku[/][121] mia³o byæ obszarem z³otodajnym[251]. W[66] tych[262] warunkach rz±d[111] Kanady[/][121] coraz uporczywiej domaga³[501] siê wytyczenia[121] nieuregulowanej[221] w[66] tym[261] miejscu[161] linii[121] granicznej[221] miêdzy[65] Kanad±[/] i Alask±[/]. Dopiero jednak w[66] tysi±c dziewiêæset trzecim[261] roku[161], za[62] rz±dów prezydenta[121] Teodora[/][121] Roosevelta[/][121], a wiêc po[66] przej¶ciu[161] tej[221] fali[121] "gor±czki[121] z³ota[121]", przyst±piono do[62] formalnego[221] uregulowania[121] tej[221] sprawy[121]. 
1331 666~Machowski J.~Alaska~WP~1965~356~13
1332 Nie wszyscy przybywali do[62] Klondike[/] z[65] godziwymi zamiarami. W[66] olbrzymiej[261] masie[161] ludzkiej[261] nap³ywa³o niema³o mêtów z[62] ró¿nych[222] stron ¶wiata. Tu i ówdzie mia³y[5] miejsce[142] pojedyncze[212] napady[112], rabunki[112], a nawet morderstwa[112]. W[66] pewnych[262] jednak okresach "gor±czki[121] z³ota[121]" bandytyzm[111] przybiera³ tam[8] formy[142] zorganizowanego[221] terroru stosowanego[221] wobec[62] ca³ej[221] ludno¶ci[121]. Po[64] dzi¶ dzieñ[141] straszy ponad[65] Skagway[/] wspomniana bia³a czaszka zaopatrzona podpisem: [&] 
1333 667~Machowski J.~Alaska~WP~1965~365~26
1334 W[66] ci±gu[161] niespe³na czterdziestu[32] lat z³otono¶ne[212] strumienie[112] Klondike[/] przynios³y kruszcu[121] ³±cznie warto¶ci[121] dwie¶cie milionów dolarów, podczas[+] gdy w[66] tym[261] samym[261] okresie czasu produkcja z³ota[121] na[66] Alasce[/][161] da³a trzysta[34] dwadzie¶cia[34] siedem[34] milionów siedemset[34] osiemdziesi±t[34] piêæ[34] tysiêcy piêæset[34] piêædziesi±t[34] trzy[34] dolary[142]. Dla[62] porównania[121] mo¿na dodaæ, ¿e w[66] samej[261] tylko Kalifornii[/][161] w[66] okresie zaledwie piêciolecia[121] tysi±c osiemset czterdzie¶ci osiem  tysi±c osiemset piêædziesi±t dwa wydobyto z³oto[14] o[66] warto¶ci[161]: dwie¶cie osiem milionów dziewiêæset dwa tysi±ce[112] sze¶æset dziewiêædziesi±t dziewiêæ dolarów. 
1335 668~Ma¶lankiewicz Kazimierz~Z dziejów górnictwa solnego w Polsce~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1965~38~2
1336 W[66] ekshalacjach wulkanicznych[262] stwierdzono zarówno obecno¶æ[141] chloru, jak[9] i chlorowodoru oraz chlorków sodu, amonu i ¿elaza[121]; produkty[112] sublimacji[121] tych[222] zwi±zków tworz± nierzadko naloty[142] na[66] ¶cianach kraterów wulkanów. Zarówno w[66] wodach s³odkich[262], jak[9] i w[66] wodzie[161] morskiej[261] rozpuszczone[212] sk³adniki[112] wystêpuj± w[66] postaci[161] jonów, tylko tlenki[112] krzemu, glinu i ¿elaza[121] tworz± roztwory[142] koloidalne[242]; [&] 
1337 669~Ma¶lankiewicz Kazimierz~Z dziejów górnictwa solnego w Polsce~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1965~88~5
1338 Chocia¿ w[66] dokumentach z[62] trzynastego[221] wieku[121] nie[+] ma jeszcze wzmianek o[66] ba³wanach solnych[262], wydobywanych[262] przez[64] ca³e[242] stulecia[142] w[66] ¿upach podkrakowskich[262], u¿ycie[111] wyra¿enia[121] "miara soli[121]" (mensura[+] salis[$]) w[66] przywileju[161] Boles³awa[/][121] Wstydliwego[/][221] dla[62] klasztoru w[66] W±chocku[/][161] z[62] tysi±c dwie¶cie czterdziestego[221] dziewi±tego[221] mog³oby zdaniem £abêckiego[/][121], wskazywaæ na[64] sól[141] kamienn±[241]. Tym[251] bowiem wyra¿eniem okre¶lano pó¼niej d³ugo¶æ[141] ba³wana[121] solnego[221]. 
1339 670~Ma¶lankiewicz Kazimierz~Z dziejów górnictwa solnego w Polsce~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1965~136~9dó³
1340 W[66] czasie d³ugotrwa³ej[221] akcji[121] ratowniczej[221] dla[62] wyja¶nienia[121] przyczyn tej[221] katastrofy[121] powo³ywano nie tylko górników[142], lecz i geologów[142], którzy w[66] swych[262] orzeczeniach przedstawiali niejednokrotnie odmienne[242] pogl±dy[142] na[64] budowê z³o¿a[121] wielickiego[221]. W¶ród[62] badaczy[122], zajmuj±cych[+] siê[222] budow± geologiczn±[251] Wieliczki[/][121], nale¿y wymieniæ Juliana[/][141] Nied¼wieckiego[/][141], profesora[141] Politechniki[121] we[66] Lwowie[/], który[211] d³ugie[242] lata[142] po¶wiêci³ tym[232] badaniom. 
1341 671~Ma¶lankiewicz Kazimierz~Z dziejów górnictwa solnego w Polsce~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1965~179~4
1342 Po[66] Bonerze[/][161] stanowisko[141] ¿upnika[121] w[66] kopalni[161] zaj±³ kupiec[111] wenecki[211] Piotr[/] Picarani[/], a nastêpnie Miko³aj[/] Serafin[/] z[62] Barwa³du[/][121]. Od[62] tego[221] ¿upnika[121] nazwê[141] Seraf[/] nadano szybowi[131], który[241] zaczêto g³êbiæ w[66] tysi±c czterysta czterdziestym[261] drugim[261] roku[161]. Szyb[111] ten[211], zamiast[62] zwykle u¿ywanych[222] do[62] schodzenia[121] drabin, mia³ schody[142]. Ten[211] ¿upnik[111] wprowadzi³ do[62] wyci±gania[121] urobku[121] solnego[221] konie[142], [&] 
1343 672~Ma¶lankiewicz Kazimierz~Z dziejów górnictwa solnego w Polsce~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1965~193~20
1344 Przy[66] ka¿dej[261] wie¿y[161] ³ugowniczej[261] znajdowa³y[501] siê co[+] najmniej dwa[31] osadniki[112], które[242] oczyszczano na[64] zmianê, wywo¿±c wydobyty[241] z[62] nich[42] szlam[141] do[62] pobliskich[222] wyeksploatowanych[222] wyrobisk. W[66] latach tysi±c dziewiêæset dwadzie¶cia osiem do[62] tysi±c dziewiêæset trzydzie¶ci dwa podjêto próby[142] rozwi±zania[121] problemu dosalania[121] przez[64] wprowadzenie[141] nowego[221] systemu ³ugowania[121] soli[121] wod± stoj±c±[251] w[66] komorach ³ugowniczych[262], co[41] jednak¿e wi±za³o[501] siê z[65] liczb± natryskowych[222] robót przygotowawczych[222]. 
1345 673~Ma¶lankiewicz Kazimierz~Z dziejów górnictwa solnego w Polsce~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1965~195-196~4dó³
1346 Dzia³[111] geologii[121] z³ó¿[122] soli[121] zawiera piêkny[241] zbiór[141] mineralogiczny[241], obejmuj±cy[241] ró¿ne[242] rodzaje[142] soli[121] i ska³ solnych[222] z[62] Wieliczki[/], a tak¿e Bochni[/][121] i innych[222] polskich[222] kopalñ soli[121]. Liczne[212] plany[112] kopalniane[212] i przekroje[112] geologiczne[212] wraz z[65] fotografiami przedstawiaj± budowê z³o¿a[121] wielickiego[221]. W[66] dziale tym[261] znajduj±[501] siê równie¿ okazy[112] kopalnianej[221] flory[121] i fauny[121] wieku[121] mioceñskiego[221]. 
1347 674~Ma¶lankiewicz Kazimierz~Z dziejów górnictwa solnego w Polsce~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1965~236~2
1348 W[66] latach nastêpnych[262], które[212] przynios³y wzmo¿on±[241] produkcjê, rozwinêli Lubomirscy[/] bardzo o¿ywion±[241] dzia³alno¶æ[141] handlow±[241], podczas[+] gdy królewskie[212] ¿upy[112] walczy³y z[65] wieloma trudno¶ciami. Ju¿ w[66] roku[161] tysi±c sze¶æset sze¶ædziesi±tym[261] pierwszym[261] d³ugi[112] ¿up krakowskich[222] pozostaj±cych[222] pod[65] zarz±dem królewskim[251] przekroczy³y sze¶æset[34] tysiêcy florenów, a zapasy[142] soli[121] w[66] Wieliczce[/][161] i Bochni[/][161] oceniano na[64] prawie[8] pó³ miliona florenów. 
1349 675~Ma¶lankiewicz Kazimierz~Z dziejów górnictwa solnego w Polsce~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1965~257-258~2od do³u
1350 Prócz[62] soli[121] kamiennej[221] w[66] kopalniach inowroc³awskich[262] napotykano niejednokrotnie na[64] sole[142] potasowe[242]. Nieraz by³y[5] to[41] tylko warstewki[112] parocentymetrowe[212], miejscami jednak pok³ady[112] tych[222] soli[122] dochodzi³y do[62] mi±¿szo¶ci[121] kilku[32] metrów. W[66] kopalni[161] prywatnej[261] na[66] g³êboko¶ci[161] osiemset siedemna¶cie metrów dowiercono[501] siê do[62] dwudziesto-metrowego[221] pok³adu karnalitu. 
1351 676~Ma¶lankiewicz Kazimierz~Z dziejów górnictwa solnego w Polsce~Wydawnictwo Naukowo-Techniczne~1965~267~3
1352 Nie potrzebujemy obawiaæ[501] siê szybkiego[221] wyczerpania[121] soli[121], wystêpuj±cej[221] na[66] ziemiach polskich[262]. Starczy[5] jej[42] na[64] setki[142] lat, a niew±tpliwie odkrycie[111] nowych[222] z³ó¿[122] oraz ulepszenie[111] metod górniczych[222], pozwalaj±ce[211] na[64] eksploatacjê z³ó¿[122] soli[121] z[62] wiêkszych[222] ni¿[9] dot±d g³êboko¶ci[122], wydatnie zwiêksz± ten[241] okres[141] czasu. W[66] rezerwie[161] mamy[5] jeszcze Ba³tyk[/][141], a chocia¿ jego[42] zasolenie[111] jest znacznie ni¿sze[211] od[62] przeciêtnej[221] zawarto¶ci[121] soli[121] w[66] oceanach, [&] 
1353 677~zbiorowa~Znane i nieznane. Szkice o fizyce teoretycznej~Iskry~1963~117~5
1354 Dla[62] ró¿nych[222] obserwatorów[122] poruszaj±cych[+] siê[222] z[65] prêdko¶ciami spotykanymi w[66] praktyce[161], na[64] przyk³ad[141] dla[62] ludzi[122] je¿d¿±cych[222] tramwajem lub chodz±cych[222] z[65] ró¿nymi prêdko¶ciami i w[66] ró¿nych[262] kierunkach po[66] mie¶cie, ró¿nice[112] nachyleñ miêdzy[65] tera¼niejszo¶ciami s± praktycznie niedostrzegalne[212], dla[62] prêdko¶ci[122] bliskich[222] prêdko¶ci[131] ¶wiat³a[121] [~] staj±[501] siê natomiast znaczne[212] i prowadz± do[62] osobliwych[222] efektów, uchwytnych[222] dla[62] techniki[121] pomiarowej[221]. 
1355 678~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~30~9
1356 Je¿eli atomy[112] reaguj± ze[65] sob±, przede[+] wszystkim musz± w[64] jaki¶[241] sposób[141], zetkn±æ[501] siê. Poniewa¿ najbardziej zewnêtrznymi czê¶ciami atomu s± ich[42] pow³oki[112] elektronowe[212], tu w³a¶nie odbywa[501] siê czynno¶æ[111] wzajemnego[221] oddzia³ywania[121]. Gdy wiêc zachodz± jakiekolwiek[212] reakcje[112] i przemiany[112] chemiczne[212], zawsze ich[42] przyczyn± s± przemieszczenia[112] elektronów. Od[62] elektronów na[66] zewnêtrznej[261] warstwie[161] zale¿y wiêc warto¶ciowo¶æ[111] pierwiastków i zdolno¶æ[111] do[62] wchodzenia[121] w[64] reakcje[142] chemiczne[242]. 
1357 679~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~41~12
1358 Roz¿arzone[211] ¿elazo[111] rozk³ada³o parê[141] wodn±[241]  ³±czy³o[501] siê z[65] tlenem, drugi[211] sk³adnik[111]  "powietrze[111] palne[211]" uchodzi³o z[62] rury[121]. U[62] jej[42] wylotu zbierano je[44] w[64] podstawione[242] naczynia[142]. I na[+] odwrót, gdy Lavoisier[/] przez[64] tê sam±[241] roz¿arzon±[241] rurê przepuszcza³ "powietrze[141] palne[241]", obserwowa³, ¿e czê¶æ[111] osadu tlenku[121] ¿elaza[121] redukowa³a[501] siê do[62] metalicznego[221] ¿elaza[121], przy[6] czym[46] tworzy³a[501] siê para[111] wodna, która siê nastêpnie skrapla³a[501]. 
1359 680~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~54~16
1360 Cavendish[/] w[66] ci±gu[161] kilku[32] tygodni przepuszcza³ iskry[142] elektryczne[242] przez[64] mieszaninê powietrza[121] i tlen, która znajdowa³a[501] siê w[66] zamkniêtym[261] naczyniu[161] nad[65] ³ugiem potasowym[251]. Cavendish[/] stosowa³ nadmiar[141] tlenu, aby[9] mieæ pewno¶æ[141], ¿e wszystek[211] azot[111], bez[62] reszty[121], pod[65] dzia³aniem iskier elektrycznych[222] zwi±¿e[501] siê z[65] tlenem na[64] tlenki[142] azotu, które[212] rozpuszcza³y[501] siê w[66] wodzie[161], tworz±c kwas[141] azotowy[241]. 
1361 681~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~114~12
1362 Braunsztyn[111] bowiem, bêd±c dwutlenkiem manganu [~] tworzy krzemiany[142] manganu o[66] barwie[161] fio³kowej[261], która jest barw± uzupe³niaj±c±[251] ¿ó³tozielone[241] zabarwienie[141] szk³a[121], pochodz±ce[241] od[62] zanieczyszczeñ zwi±zkami ¿elaza[121], a wiadomo, ¿e barwy[112] uzupe³niaj±ce[+] siê[212] daj± w[66] sumie[161] produkt[141] bezbarwny[241]. Pó³szlachetny[211] kamieñ[111], jakim[251] jest ametyst[111], równie¿ zawdziêcza swoje[241] fio³kowe[241] zabarwienie[141] ¶ladowym[232] domieszkom manganu. 
1363 682~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~141~9
1364 Zasoby[112] siarki[121] rodzimej[221] w[66] zag³êbiu[161] tarnobrzeskim[261] oceniane[212] s±[57] na[+] razie w[66] przybli¿eniu[161] na[64] sto[34] dwadzie¶cia[34] piêæ[34] milionów ton[122], tylko nieznacznie ustêpuj± zatem zasobom najbogatszego[221] w[64] siarkê kraju[121], to[41] jest Meksyku[/][121], w[66] ka¿dym[261] za¶ razie przewy¿szaj± zasoby[142] siarki[121] w[66] USA[=] (dziewiêædziesi±t[31] milionów ton[122]) oraz we[66] W³oszech[/], które[212] posiadaj± tylko oko³o[62] trzydziestu[32] milionów ton[122] siarki[121]. 
1365 683~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~187~16
1366 Górnicy[112] natrafiali nieraz na[64] minera³y[142] z[62] wygl±du zupe³nie podobne[242] do[62] rud[122], z[62] których[222] wytapiano najbardziej wówczas poszukiwane[242] metale[142], jak[9] cynê, srebro[141], mied¼[141], o³ów[141], ale nic[44] z[62] nich[42] wytopiæ nie mogli. Wytop[111] koñczy³[501] siê ¿a³o¶nie: zamiast[62] po¿ytecznych[222] metali po[66] wytopieniu[161] pozostawa³ szary[211] proszek[111], w[66] ówczesnych[262] warunkach zupe³nie nieu¿yteczny[211]. 
1367 684~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~208~18
1368 Niedaleko[62] miasta[121] Freiberg[/] w[66] Saksonii[/][161]  s³ynnego[221] z[62] akademii[121] górniczej[221]  Weissbach[/] odkry³ w[66] tysi±c osiemset osiemdziesi±tym[261] pi±tym[261] nowy[241] minera³[141] o[66] srebrzystym[261] po³ysku[161]. Istotnie, stwierdzono w[66] nim[46] obecno¶æ[141] srebra[121], dlatego otrzyma³ nazwê[141] "argirodyt[111]" od[62] greckiego[221] (argyros[$]  srebro[111]). Hieronim[/] Teodor[/] Richter[/], profesor chemii[121] tamtejszej[221] akademii[121] górniczej[221], wykona³ wstêpn±[241] analizê jako¶ciow±[241] minera³u i stwierdzi³, i¿ jest to[41] siarczek[111] srebra[121]. 
1369 685~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~213~4
1370 Do[62] tranzystorów potrzebny[211] jest german[111] superczysty[211], o[66] stopniu czysto¶ci[121] jeden do[62] dziesiêæ do[62] dziesi±tej[221] potêgi[121], to[41] znaczy, ¿e na[64] dziesiêæ[34] miliardów atomów germanu mo¿e[5] przypadaæ najwy¿ej jeden[211] atom[111] obcy[211]. Stopieñ[111] czysto¶ci[211] równy[211] jeden do[62] dziesiêæ do[62] szóstej[221] potêgi[121], a wiêc jeden[211] atom[111] obcy[211] na[64] milion[141] atomów germanu, wyklucza ju¿ zupe³nie jego[42] zastosowanie[141] w[66] urz±dzeniach tranzystorowych[262]. 
1371 686~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~252~9
1372 W[66] tysi±c osiemset trzydziestym[261] drugim[261] Claus[/] uzyska³ z[62] laboratorium[11] mennicy[121] carskiej[221] w[66] Petersburgu[/] (obecnie Leningrad[/][111]) dwadzie¶cia[34] funtów pozosta³o¶ci[122], czyli odpadków platynowych[222]. Z[62] miejsca[121] zabra³[501] siê do[62] ich[42] badania[121]. Jednak dopiero w[66] tysi±c osiemset czterdziestym[261] czwartym[261] móg³ og³osiæ, ¿e w[66] surowej[261] platynie[161] nie tylko stwierdzi³ obecno¶æ[141] czterech[32] platynowców[122]: rodu[121], palladu[121], osmu[121], i irydu[121], lecz ¿e ponadto odkry³ w[66] niej[46] jeszcze jeden[241] pierwiastek[141], dot±d nie znany[241]. 
1373 687~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~291~34
1374 Davy[/] w[64] ró¿ny[241] sposób[141] usi³owa³ otrzymaæ metaliczny[241] bar[141]. Po[66] wielu[36] próbach zastosowa³ pewn±[41] modyfikacjê metody[121] elektrolitycznej[221]: ze[62] zwil¿onego[221] tlenku[121] (wodorotlenku[121], wêglanu, siarczanu) baru ulepi³ Davy[/] miseczkê, któr±[241] umie¶ci³ na[66] blaszce[161] platynowej[261], stanowi±cej[261] anodê. Miseczkê nape³ni³ rtêci±. W[66] niej[46] zanurzy³ platynow±[241] katodê (drucik[141]). Ca³e[211] to[211] urz±dzenie[111] znajdowa³o[501] siê pod[65] naft±, aby[9] ochroniæ wydzielaj±cy[+] siê[241] ewentualnie metal[141] przed[65] korozyjnym[251] wp³ywem tlenu powietrza[121]. 
1375 688~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~383~1
1376 Ostatecznym[251] produktem rozpadu wszystkich[222] trzech[32] szeregów naturalnych[222] jest o³ów[111], lecz w[66] ka¿dym[261] szeregu[161] inny[211] izotop[111] o³owiu[121]: w[66] szeregu[161] urano-radowym[261] izotop[111] o[66] liczbie[161] masowej[261] dwie¶cie sze¶æ, w[66] szeregu[161] aktynowym[261] izotop[111] o[66] liczbie[161] masowej[261] dwie¶cie siedem i w[66] szeregu[161] torowym[261] izotop[111] o[66] liczbie[161] masowej[261] dwie¶cie osiem. W[66] szeregu[161] neptunowym[261] ostatecznym[251] produktem rozpadu jest izotop[111] bizmutu o[66] liczbie[161] masowej[261] dwie¶cie dziewiêæ. 
1377 689~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~401~1{?}
1378 Uran[111] (liczba atomowa dziewiêædziesi±t dwa) jest ostatnim[251] naturalnym[251] pierwiastkiem chemicznym[251] uk³adu okresowego[221]. Do[+] niedawna na[66] nim[46] w³a¶nie koñczy³[501] siê uk³ad[111]. I to[8] urywa³[501] siê do¶æ niespodziewanie[8], poniewa¿ ostatni[211] okres[111] by³ wyra¼nie niedokoñczony[211]. W[66] chwili[161] obecnej[261] po[66] uranie[161] nastêpuje jeszcze szereg[111] pierwiastków, których[222] dawniej nie by³o; zosta³y[57] one stworzone[212] przez[64] cz³owieka[141] w[66] ci±gu[161] ostatnich[222] kilkudziesiêciu[32] lat (od[62] tysi±c dziewiêæset czterdziestego[221]) i stanowi± osobn±[241] grupê pierwiastków, znan±[241] pod[65] nazw±[151] transuranów[122], czyli pierwiastków pozauranowych[222]. 
1379 690~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~434~31
1380 Wytwarzanie[111] superciê¿kich[222] j±der wymaga³oby jednak niezmiernie intensywnych strumieni[122] pocisków nuklearnych[222] (jonów pierwiastków), rzêdu dziesiêæ do[62] trzydziestej[221] pierwszej[221] potêgi[121] na[64] centymetr[141] kwadratowy[241] w[66] ci±gu[161] sekundy[121], a wiêc takich[222], jakie[212] mog± istnieæ jedynie we[66] wnêtrzu[161] gwiazd. Trudno[5] sobie wyobraziæ, jak[9] takie[242] j±dra[142] mo¿na[54] by otrzymaæ na[66] Ziemi[161]. Nie wydaje[501] siê prawdopodobne[211], aby[9] pierwiastki[142] te[242] uda³o[501] siê w[66] ziemskich[262] warunkach wytworzyæ, a tym[9] bardziej obserwowaæ, zw³aszcza ¿e szybko¶æ[111] rozpadu promieniotwórczego[221] ro¶nie gwa³townie ze[65] wzrostem liczby[121] atomowej[221]. 
1381 691~Burakowski T., Sala A.~Miêdzy ¶wiat³em a falami radiowymi~WP~1966~67~10
1382 Promieniowanie[111] podczerwone[211] padaj±c na[64] niewzbudzony[241] uprzednio luminofor[141] nie mo¿e[5] pobudziæ go[44] do[62] ¶wiecenia[121] ze[62] wzglêdu na[64] ma³±[241] energiê kwantów. Jednak mo¿e[5] ono to[44] spowodowaæ w[66] luminoforach uprzednio wzbudzonych[262]. Efekt[141] ten[241] daje[501] siê ogl±daæ go³ym[251] okiem lub rejestrowaæ na[66] zwyk³ej[261] b³onie[161] fotograficznej[261]. Ju¿ w[66] po³owie[161] dziewiêtnastego[221] wieku[121] [~] Becquerel[/] odkry³, ¿e promieniowanie[111] podczerwone[211] mo¿e[5] wygaszaæ [&] 
1383 692~Burakowski T., Sala A.~Miêdzy ¶wiat³em a falami radiowymi~WP~1966~84~25
1384 Równie¿ od[62] pocz±tku[121] swego[221] istnienia[121] cz³owiek wystawia³ swe[241] cia³o[141] na[64] dzia³anie[141] promieniowania[121] s³onecznego[221]. Zawarta w[66] tym[261] promieniowaniu[161] podczerwieñ[111] ogrzewa³a go[44], nadfiolet[111]  opala³, a ¶wiat³o[111] widzialne[211] pozwala³o ogl±daæ otaczaj±cy[241] ¶wiat[141]. Pó¼niej, gdy posiad³ zdolno¶æ[141] rozpalania[121] ognia, grza³[501] siê równie¿ przy[66] nim[46]. Ogrzewanie[111] zewnêtrzne[211] jest potrzebne[211] cz³owiekowi i innym[232] organizmom ¿ywym[232] dla[62] uzupe³nienia[121] ubytku[121] energii[121] cieplnej[221] oddawanej[221] przez[64] organizm[141] w[66] postaci[161] ¶redniofalowego[221] i d³ugofalowego[221] promieniowania[121] podczerwonego[221]. 
1385 693~Burakowski T., Sala A.~Miêdzy ¶wiat³em a falami radiowymi~WP~1966~86~6
1386 Niewielkie[212] trudno¶ci[112] w[66] oddawaniu[161] ciep³a[121] powsta³e[212] b±d¼[9] z[62] powodu wysokiej[221] temperatury[121] otoczenia[121] lub zbyt[8] silnego[221] napromieniowania[121], b±d¼[9] te¿ na[64] skutek[141] zbyt[8] du¿ej[221] izolacyjno¶ci[121] cieplnej[221] ubrania[121], wzmagaj± tylko intensywno¶æ[141] dzia³ania[121] gruczo³ów potowych[222], których[222] w[66] naszej[261] skórze[161] znajduje[501] siê oko³o[8] dwa[31] i pó³ miliona. Cz³owiek wtedy poci[501] siê. W[66] normalnych[262] warunkach straty[112] wilgoci[121], spowodowane[212] parowaniem z[62] powierzchni[121] skóry[121], wynosz± na[64] dobê oko³o[8] zero[141] piêæ[34] dziesi±tych[122] litra, [&] 
1387 694~Burakowski T., Sala A.~Miêdzy ¶wiat³em a falami radiowymi~WP~1966~172~10
1388 Noktowizory[112] s±[57] u¿ywane[212] nie tylko dlatego, ¿e pozwalaj± prowadziæ skryte[242] obserwacje[142], ale tak¿e dziêki[63] temu[43], ¿e promieniowanie[111] podczerwone[211] jest[57] na[+] ogó³ inaczej odbijane[211] od[62] przedmiotów ni¿[9] promieniowanie[111] widzialne[211]. Na[64] ten[241] temat[141] mówili¶my dosyæ szeroko przy[66] opisywaniu[161] fotografii[121] w[66] podczerwieni[161]. Tutaj wracamy jeszcze do[62] tego[221] tematu, bo wi±¿e[501] siê on z[65] fotografi±. Fotografowanie[111] przy[66] u¿yciu[161] przetworników elektronooptycznych[222] stanowi[5] jedn±[241] z[62] metod po¶redniej[221] fotografii[121] w[66] podczerwieni[161]. 
1389 695~P³ochocki Z.~¦wiat zera bezwzglêdnego~WP~1966~9~11
1390 Bêdziemy[56] dalej musieli[52] odpowiedzieæ na[64] pytanie[141]: czym[45] jest temperatura i dlaczego w³a¶ciwo¶ci[112] materii[121] s± tak wyra¼nie od[62] niej[42] zale¿ne[212]. Potem[8] wnikniemy g³êbiej w[64] strukturê materii[121]  zajmiemy[501] siê wnêtrzem samego[221] atomu i postaramy[501] siê wykazaæ, ¿e temperatura odgrywa rolê stra¿nika[121] utrudniaj±cego[221] nam dostêp[141] do[62] wielu[32] tajemnic ¶wiata atomu. 
1391 696~P³ochocki Z.~¦wiat zera bezwzglêdnego~WP~1966~19~16
1392 Omawiaj±c czynniki[142] molekularne[242] warunkuj±ce[242] makroskopowe[242] w³a¶ciwo¶ci[142] materii[121], nie brali¶my pod[64] uwagê rzeczy[121] niezwykle wa¿nej[221]  warunków, w[66] jakich[262] ta materia siê znajduje[501]. Aby[9] siê przekonaæ[501], ¿e s± one rzeczywi¶cie bardzo istotne[212], wystarczy zebraæ do[62] garnuszka trochê ¶niegu[121] i postawiæ garnuszek[141] na[66] ogniu. Wzrost[111] temperatury[121] ¶niegu[121] spowoduje, ¿e te[212] same[212] cz±steczki[112], z[62] których[222] by³[57] zbudowany[211] ¶nieg[111]  utworz± co¶[44], [&] 
1393 697~P³ochocki Z.~¦wiat zera bezwzglêdnego~WP~1966~57~9
1394 W[66] metalu[161], podobnie jak[9] we[66] wszystkich[262] kryszta³ach kowalencyjnych[262], mamy[5] do[62] czynienia[121] z[65] uwspólnianiem elektronów. Chmury[112] elektronów peryferyjnych[222], po³o¿onych[222] najdalej od[62] j±dra[121] i zajmuj±cych[222] pow³oki[142] zape³nione[242] tylko czê¶ciowo, ulegaj± tak silnej[231] deformacji[131], ¿e "rozmazuj±[501]" siê po[66] ca³ym[261] metalu[161]. Innymi s³owy, uwspólnienie[111] elektronów wystêpuje nie tylko miêdzy[65] najbli¿szymi s±siadami, ale miêdzy[65] wszystkimi atomami jednocze¶nie. 
1395 698~P³ochocki Z.~¦wiat zera bezwzglêdnego~WP~1966~66~27
1396 Owe[212] urz±dzenia[112] to[41] tak zwany[211] kondensator[111], w[66] którym[261] sprê¿ona przez[64] kompresor[141] para[111] ulega skropleniu[131] i specjalny[211] w±ski[211] zawór[111]. Po[66] przej¶ciu[161] przez[64] ten[241] zawór[141] (pod[65] ci¶nieniem) skroplona ju¿ para[111] dostaje[501] siê do[62] komory[121] parowania[121], w[66] której[261] pod[65] niskim[251] ci¶nieniem (zas³uga kompresora) tak gwa³townie wrze, ¿e och³adza[501] siê do[62] jeszcze ni¿szej[221] temperatury[121]. 
1397 699~P³ochocki Z.~¦wiat zera bezwzglêdnego~WP~1966~171~23
1398 Ciep³o[111] rozchodzi[501] siê w[64] sposób[141] niefalowy[241]. Jest to[41] o[+] tyle zrozumia³e[211], ¿e ciep³u[131] nie mo¿na przypisaæ ¿adnej[221] bezw³adno¶ci[121]. Je¶li nastêpuje przep³yw[111] ciep³a[121] miêdzy[65] dwoma cia³ami o[66] ró¿nych[262] temperaturach, to[9] przep³yw[111] ten[211] ustaje z[65] chwil±, gdy temperatury[112] siê wyrównuj±[501]. Gdyby przep³yw[111] ciep³a[121] cechowa³[501] siê pewn±[251] bezwzglêdno¶ci±, to[9] oczywi¶cie nastêpowa³yby dalej, ju¿ po[66] wyrównaniu[+] siê[161] temperatury[121] [&] 
1399 700~Mamuszka F.~Gdañsk i Ziemia Gdañska~WP~1966~54~11
1400 Bêd±c panami kraju[121], Krzy¿acy wykorzystywali swoj±[241] w³adzê, by[9] wydawaæ zarz±dzenia[142] u³atwiaj±ce im[43] handel[141] ze[65] szkod± dla[62] miast[122]. Wydawali na[64] przyk³ad[141] zakazy[142] wywozu zbo¿a[121] poza[64] granicê pañstwa[121], co[41] powodowa³o spadek[141] cen, a wówczas dysponuj±c olbrzymimi kapita³ami wykupywali ogromne[242] ilo¶ci[142] ziarna[121] i gromadzili je[44] w[66] magazynach. Nadto handlowali drewnem, woskiem, suknem, futrami i na[66] prawach wy³±czno¶ci[121] bursztynem. 
1401 701~Mamuszka F.~Gdañsk i Ziemia Gdañska~WP~1966~65~3
1402 W[64] dziesiêæ[34] dni[122] po[66] wystawieniu[161] przywileju[121], dwudziestego[221] pi±tego[221] maja tysi±c czterysta piêædziesi±tego[221] siódmego[221] roku[121], król nada³ miastu osobnym[251] aktem szereg[141] uprawnieñ honorowych[222]: umieszczenie[141] z³otej[221] korony[121] nad[65] dwoma krzy¿ami w[66] dotychczasowym[261] herbie, prawo[141] u¿ywania[121] czerwonego[221] wosku[121] do[62] pieczêci[121] i prawo[141] noszenia[121] przez[64] starostê królewskiego[241] i burmistrzów[142] z³otych[222] ozdób[122] przy[66] uroczystych[262] strojach. 
1403 702~Mamuszka F.~Gdañsk i Ziemia Gdañska~WP~1966~76~19
1404 Istnia³y wiêc rzemios³a[112] spo¿ywcze[212], budowlane[212], skórnicze[212], metalowe[212], w³ókiennicze[212] inne[212]. Ka¿da z[62] tych[222] ga³êzi[122] dzieli³a[501] siê na[64] grupy[142], na[64] przyk³ad[141] do[62] rzemie¶lników[122] metalowych[222] nale¿eli: kowale, ¶lusarze, p³atnerze, gwo¼dziarze, igielnicy[112], konwisarze, blacharze, producenci drutu, kotlarze, no¿ownicy[112] i inni. Równie¿ w¶ród[62] kowali[122], ¶lusarzy[122] czy innych[222] wytworzy³y[501] siê specjalno¶ci[112], na[64] przyk³ad[141] czynni byli[5] kowale okrêtowi[212] (kotwicznicy[112]), podkownicy[112], wyrabiaj±cy[212] okucia[142] wozów i tym[232] podobni. 
1405 703~Mamuszka F.~Gdañsk i Ziemia Gdañska~WP~1966~86~10
1406 Ogromn±[241] rolê w[66] szerzeniu[161] wiedzy[121] odegra³o s³awne[211] gdañskie[211] Gimnazjum[111] Akademickie[211] o[66] charakterze wy¿szej[221] uczelni[121], za³o¿one[211] w[66] pierwszych[262] latach drugiej[221] po³owy[121] szesnastego[221] wieku[121]. Absolwentów[142] tej[221] szko³y[121] przyjmowano na[64] wy¿sze[242] lata[142] uniwersytetów. Skupia³o ono ogromny[241] zastêp[141] s³uchaczy[122], w[66] tym[46] studentów[142] z[62] Pomorza[/] i dalszych[222] stron Polski[/][121]. Do[62] koñca szesnastego[221] wieku[121] na[64] przyk³ad[141] uczêszcza³o tu stu[32] trzydziestu[32] synów[122] szlacheckich[222] i mieszczañskich[222] z[62] g³êbi[121] kraju[121], [&] 
1407 704~Mamuszka F.~Gdañsk i Ziemia Gdañska~WP~1966~177~5
1408 Krynica[/] Morska[/][211] wystêpuje pod[65] nazw±[151] Kahlberg[/] (£ysa[/][221] Góra[/]) w[66] tysi±c czterysta dwudziestym[261] czwartym[261] roku[161]. Nazwa ta powsta³a[5] najprawdopodobniej od[62] ³ysej[221] wydmy[121], znajduj±cej[+] siê[221] na[66] tym[261] terenie. Miêdzy[65] Krynic±[/] Morsk±[/][251] a le¿±c±[251] o[64] oko³o[8] dwa[34] kilometry[142] dalej na[64] wschód[141] wydm±[151] o[66] nazwie[161] Wielb³±dzi[/][211] Grzbiet[/][111] mia³a siê wed³ug[62] niektórych[222] badaczy[122] znajdowaæ[501] cie¶nina jeszcze w[66] trzynastym[261] wieku[161], [&] 
1409 705~Mamuszka F.~Gdañsk i Ziemia Gdañska~WP~1966~203~6
1410 Z[65] ziemiami polskimi równie¿ Prusacy prowadzili handel[141], ale równocze¶nie granica polsko-pruska krwawi³a bezustannie na[64] skutek[141] czêstych[222] napadów rabunkowych[222] watah rozbójniczych[222], daj±cych[+] siê[222] silnie we[64] znaki[142] zw³aszcza mieszkañcom Mazowsza[/]. Z[62] polskiej[221] strony[121] organizowano wyprawy[142] odwetowe[242], b±d¼[9] podejmowano próby[142] uzyskania[121] w[66] drodze[161] pokojowej[261] wp³ywu na[64] niespokojnych[242], nie posiadaj±cych[242] jeszcze organizacji[121] pañstwowej[221] s±siadów[142]. 
1411 706~Mamuszka F.~Gdañsk i Ziemia Gdañska~WP~1966~303~20
1412 Na[66] miejscu[161] tym[261] osiedli[5] cystersi w[66] tysi±c dwie¶cie siedemdziesi±tym[261] czwartym[261] roku[161] przeniós³szy[501] siê z[62] pobliskich[222] Pogódek[/][122]. Obdarowani hojnie przez[64] ksi±¿±t[142] pomorskich[242] i okolicznych[242] wielmo¿ów[142] doszli niebawem do[62] wielkiego[221] znaczenia[121] i zamo¿no¶ci[121], wskutek[62] czego[42] mogli podj±æ realizacjê okaza³ych[222] budowli[122], dzi¶ jeszcze imponuj±cych[222] wielko¶ci±, a przede[+] wszystkim mistrzostwem rozwi±zañ architektonicznych[222]. 
1413 707~Mamuszka F.~Gdañsk i Ziemia Gdañska~WP~1966~323~24
1414 Odrêbno¶ci[112] te[212] ³±czy³y kaszubszczyznê z[65] gwarami zachodnich[222] plemion pomorskich[222] Weletów[122] i Obodrytów[122]. Stanowi³a ona ogniwo[141] przej¶ciowe[241] miêdzy[65] gwarami polskimi i zachodniopomorskimi i nie mo¿na okre¶liæ, któremu jêzykowi[131] jest bli¿sza czy jêzykowi[131] Polaków[122], czy te¿ Po³abian[122]. Nie wyja¶niono dotychczas ca³kiem pewnie pochodzenia[121] nazwy[121]: Kaszubi[112]. 
1415 708~Mamuszka F.~Gdañsk i Ziemia Gdañska~WP~1966~374~8
1416 Jest to[41] najrozleglejsza spo¶ród[62] kêp nadmorskich[222], na[+] ogó³ p³aska lub lekko falista z[65] dobrymi przewa¿nie glebami gliniastymi lub gliniasto-piaszczystymi z[65] domieszk± wapienia. Graniczy ona od[62] po³udnia[121] z[65] Pradolin± Kaszubsk±[/][251], od[62] pó³nocy[121] z[65] pradolin± rzeki[121] P³utnicy[/][121], ku[63] wschodowi opada stromym[251] klifem[151] ku[63] Zatoce[/][131] Puckiej[/][231]. Brak[5] jej[43] wyra¼nego[221] odgraniczenia[121] od[62] rozci±gaj±cego[+] siê[221] na[64] zachód[141] obszaru wysoczyzny[121]. 
1417 709~Mamuszka F.~Gdañsk i Ziemia Gdañska~WP~1966~383~20
1418 Oczywi¶cie dzia³alno¶æ[111] pr±du nie usta³a bynajmniej. Ruch[141] rumowiska[121] zak³óci³o znacznie wybudowanie[111] portu we[66] W³adys³awowie[/][161], gdzie przed[65] falochronem usypane[212] zosta³y[57] zwa³y[112] piasku[121] i poszerzy³a[501] siê pla¿a. Trwa te¿ zapiaszczanie[111] wej¶cia[121] do[62] portu, zmuszaj±ce[211] do[62] pog³êbienia[121] kana³u, powoduj±c k³opoty[142] i kosztowne[242] nak³ady[142]. 
1419 710~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~59~9
1420 Ostatecznie poznano piêæ[34] gazów szlachetnych[222] (dzi¶ znamy jeszcze szósty[241] promieniotwórczy[241] radon[141]), w[66] kolejno¶ci[161] liczb atomowych[222] s± to[41]: hel[111], neon[111], argon[111], krypton[111] i ksenon[111]. Wszystkie[212] wystêpuj± w[66] powietrzu[161], lecz z[65] wyj±tkiem argonu jedynie w[66] niewielkich[262] ilo¶ciach. S± one sta³ymi sk³adnikami atmosfery[121] ziemskiej[221], tak[+] samo jak[9] azot[111] i tlen[111], w[66] przeciwieñstwie do[62] sk³adników zmiennych[222] i przypadkowych[222], takich[222] jak[9] para[111] wodna, dwutlenek[111] wêgla i tak dalej, które[212] wystêpuj± tylko w[66] najni¿szej[261] warstwie[161] atmosfery[121]. 
1421 711~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~111~23
1422 Gay-Lussac[/] i Thenard[/] dziêki[63] nowej[231] metodzie[131] mogli wytwarzaæ znacznie wiêksze[242] ilo¶ci[142] obu[32] metali i dok³adniej zbadaæ ich[42] w³asno¶ci[142] oraz zwi±zki[142] jakie[242] tworz±. Stwierdzili na[64] przyk³ad[141], ¿e spalaj±c bezpo¶rednio sód[141] i potas[141] otrzymuje siê[41] substancje[142], które[212] nie s± identyczne[212] z[65] alkaliami, nie s± nawet zwyk³ymi tlenkami. Analiza ilo¶ciowa wykaza³a ¿e zawieraj± znacznie wiêcej tlenu, ni¿by to[41] wynika³o[54] z[62] rachunku[121] stechiometrycznego[221]. 
1423 712~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~143~9
1424 Uogólniaj±c wyniki[142] tych[222] obserwacji[122], wywnioskowali wiêc, ¿e siarka jest[57] bardzo rozpowszechniona w[66] przyrodzie[161], ¿e jest jednym[251] z[62] jej[42] prask³adników, lecz ¿e czêsto "ukrywa[501]" siê pod[65] ró¿nymi postaciami, maj±c inne[242] w³asno¶ci[142] ani¿eli ¿ó³ta i krucha siarka rodzinna. Tylko jedna[211] cecha zawsze jej[43] pozostawa³a: by³a[5] zawsze palna. St±d utrwali³o[501] siê mniemanie[111], ¿e siarka jest ¿ywio³em ("nosicielem" po[66] ³acinie[161] principium[$]) palno¶ci[121], tak jak[9] rtêæ[111] jest ¿ywio³em p³ynno¶ci[121]. 
1425 713~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~221~21
1426 Siarkê i selen[141] ³±czy[5] jeszcze jedno[211] specjalne[211] podobieñstwo[111]  posiadaj± po[64] kilka[34] odmian alotropowych[222]. Niemetaliczne[212] odmiany[112] alotropowe[212] selenu (przewa¿nie czerwona) pr±du elektrycznego[221] oczywi¶cie nie przewodz±, ale odmiana metaliczna, tak zwany[211] selen[111] szary[211], przewodzi pr±d[141] elektryczny[241], i to[8] w[64] bardzo ciekawy[241] sposób[141]. W[66] ciemno¶ci[161] mianowicie przewodzi pr±d[141] bardzo s³abo, natomiast w[66] czasie na¶wietlania[121] jego[42] przewodno¶æ[111] wzrasta tysi±ckrotnie. Trwa to[41] jednak tylko tak d³ugo, dopóki trwa na¶wietlanie[11]. 
1427 714~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~256~1
1428 Rod[111] na[+] równi z[65] platyn± stosowany[211] jest[57] do[62] wyrobu czu³ego[221] przyrz±du do[62] pomiarów wysokich[222] temperatur, zwanego[221] pirometrem termoelektrycznym[251]. W[66] stopie[161] z[65] platyn± s³u¿y jako[61] katalizator[111] w[66] procesie[161] spalania[121] amoniaku[121] na[64] kwas[141] azotowy[241]. W[66] tyglach z[62] rodu lub jego[221] stopów mo¿na topiæ wiele[34] metali, jak[9] o³ów[141], cynk[141], ¿elazo[141], nikiel[141], z³oto[141] gdy¿ rod[111] nie tworzy z[65] nimi stopów. Razem[8] z[65] innymi platynowcami nale¿y rod[111] do[62] pierwiastków podgrupy[121] [~]. 
1429 715~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~280~10
1430 Szczytowy[241] punkt[141] swojej[221] popularno¶ci[121] osi±gn±³ antymon[11] w[66] szesnastym[261] wieku[161], gdy Paracelsus[/] zapocz±tkowa³ stosowanie[141] preparatów antymonowych[222] w[66] lecznictwie, jako[62] leków nie tylko do[62] u¿ytku[121] zewnêtrznego[221], ale i wewnêtrznego[221]. Paracelsus[/] wychodzi³ z[62] za³o¿enia[121], ¿e substancja, która tak dok³adnie oczyszcza z³oto[141] z[62] wszelkich[222] zanieczyszczeñ, na[+] pewno musi tak[+] samo dzia³aæ na[64] organizm[141] ludzki[241]. 
1431 716~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~288~16
1432 Szczególne[241] znaczenie[141] uzyska³ jod[111] w[66] ostatnich[262] latach w[66] przemy¶le optycznym[261] do[62] produkcji[121] specjalnych[222] lup i okularów. Wykonuje siê[41] je[44] z[62] celuloidu z[65] domieszk± pewnych[222] soli[122] jodu w[66] postaci[161] drobnych[222] igie³kowatych[222] kryszta³ków. Okulary[112] z[62] takiego[221] tworzywa[121] maj± cenne[242] zalety[142], je¶li chodzi o[64] komunikacjê w[66] nocy[161]. Okaza³o[501] siê bowiem, ¿e ¶wiat³o[111] latarñ jad±cego[221] z[62] przeciwnej[221] strony[121] samochodu po[66] przej¶ciu[161] przez[64] takie[242] celuloidowo-jodowe[242] okulary[142] nie o¶lepia kierowców[122]; [&] 
1433 717~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~353~11
1434 Trochê k³opotu sprawia transportowanie[111] wiêkszych[222] ilo¶ci[122] ciek³ej[221] rtêci[121]. Szklane[212] naczynia[112] zupe³nie siê nie nadaj±[501]. Przewozi siê[41] j± w[66] naczyniach ¿elaznych[262], gdy¿ rtêæ[111] nie reaguje z[65] tym[251] metalem, podobnie jak[9] z[65] platyn±, wolframem i molibdenem. Inne[212] za¶ metale[112], nawet srebro[111] i z³oto[111], rozpuszczaj±[501] siê w[66] rtêci[161] i tworz± z[65] ni±[45] stopy[142] zwane[242] amalgamatami. Wiedzieli o[66] tym[46] ju¿ Rzymianie; rtêci± ³ugowali piaski[142] rzeczne[242]  srebro[111] i z³oto[111] rozpuszcza³o[501] siê w[66] niej[46] i odp³ywa³o wraz z[65] ni±[45]. 
1435 718~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~359~18
1436 Pó¼niejsza rozbudowana sieæ[111] wodoci±gów rzymskich[222] obejmowa³a w[66] czasach Juliusza[/][121] Cezara[/][121] oraz cesarza[/][121] Augusta[/][121] i w[66] pierwszym[261] wieku[161] chrze¶cijañstwa[121] ruroci±gi[142] o³owiane[242] ³±cznej[221] d³ugo¶ci[121] oko³o[8] czterysta kilometrów. Z[6] nich[42] trzysta[31] piêædziesi±t[31] dwa[31] kilometry[112] bieg³y[5] pod[65] ziemi±, a czterdzie¶ci[31] osiem[31] kilometrów jako[61] akwedukty[112] nadziemne[212], wznosz±ce[+] siê[212] na[64] wysoko¶æ[141] do[62] trzydziestu[32] dwóch[32] metrów. Akwedukty[112] przecinaj±c pola[142] Kampanii[/][121], zaopatrywa³y Rzym[/][141] w[64] wodê, [&] 
1437 719~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~367~3
1438 Liczba atomowa bizmutu wynosi osiemdziesi±t[34] trzy[34], masa atomowa dwie¶cie[34] osiem[34] i dziewiêæset[34] osiemdziesi±t[34] tysiêcznych[122]. Jest to[41] ostatni[211], posiadaj±cy[211] najwiêksz±[241] masê atomow±[241] pierwiastek[111] trwa³y[211]. Od[62] nastêpnego[221] pierwiastka[121] (numer[111] osiemdziesi±t cztery) rozpoczyna[501] siê królestwo[111] pierwiastków promieniotwórczych[222], czyli pierwiastków, których[222] atomy[112] samorzutnie siê rozpadaj±[501], wysy³aj±c promieniowanie[141]. 
1439 720~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~380~30
1440 W[66] przypadku[161] radu na[64] przyk³ad[141] proces[111] promieniotwórczy[211] koñczy[501] siê ostatecznie po[66] kilku[36] etapach kolejnych[222] rozpadów na[66] niepromieniotwórczym[261] izotopie o³owiu[121] i o[66] liczbie[161] masowej[261] dwie¶cie sze¶æ. Rad[111] jednak nie tylko ma potomków[142], ale i przodków[142]: "ojca[141]", "dziadka[141]", "pradziadka[141]" i tak dalej. Atomów radu stale[8] wiêc przybywa na[64] skutek[141] promieniotwórczego[221] rozpadu atomów innego[22] (macierzystego[221]) pierwiastka[121], [&] 
1441 721~Eichstaedt I.~Ksiêga pierwiastków~WP~1966~433~22
1442 Dotychczasowe doniesienia[112] mówi± jedynie o[66] otrzymaniu[161] zaledwie kilkudziesiêciu[32] atomów pierwiastka[121] sto cztery. Badanie[111] tak ma³ej[221] ilo¶ci[121] atomów mo¿liwe[211] jest jedynie przy[66] zastosowaniu[161] metod j±drowych[222]. Metody[112] chemiczne[212] s± tu bezsilne[212], badanie[111] chemiczne[211] wymaga bowiem posiadania[121] przynajmniej jednego[221] mikrograma (milionowa czê¶æ[111] grama) badanej[221] substancji[121]. Odpowiada temu[43] mniej wiêcej dziesiêæ[31] do[62] potêgi[121] piêtnastej[221], czyli tysi±c[111] bilionów atomów [&] 
1443 722~zbiorowa~Znane i nieznane. Szkice o fizyce teoretycznej~Iskry~1963~166~1
1444 I dzi¶ teoria grawitacji[121] Newtona[/][11] jest wystarczaj±co precyzyjna  a nawet a¿ nadto precyzyjna  jako[61] narzêdzie[111] matematyczne[211] przeznaczone[211] do[62] u¿ytku[121] wspó³czesnej[221] astronomii[121]. Na[64] przyk³ad[141] zagadnienia[121] wzajemnego[221] ruchu[121] oddzia³uj±cych[222] ze[65] sob± cia³ trzech[32] (punktów materialnych[222]) jak[9] dot±d  z[62] powodu trudno¶ci[122] matematycznych[222] nie rozwi±zano ¶ci¶le. Zdo³ano jednak newtonowskie[242] równania[142] ruchu[121] rozwi±zaæ w[66] tym[261] przypadku[161] metod± przybli¿on±[251]. 
1445 723~Taubman J., Blum A.~Ropa naftowa w ¶wiecie wspó³czesnym~PWN~1967~35~1
1446 Znacznie dok³adniejsze[242] informacje[142] uzyskuje siê[41] jednak ze[62] szczegó³owych[222] badañ struktur geologicznych[222] prowadzonych[222] za[65] pomoc± wierceñ. Istotne[241] znaczenie[141] dla[62] prawid³owego[221] ustalenia[121] miejsc dla[62] otworów wiertniczych[222], z[62] których[222] mo¿na pobieraæ próbki[142] ska³, aby[9] stwierdziæ wystêpowanie[141] bituminów maj± badania[112] geofizyczne[212]. 
1447 724~Taubman J., Blum A.~Ropa naftowa w ¶wiecie wspó³czesnym~PWN~1967~90~7
1448 Gaz[111] ten[211] musi mieæ prêdko¶æ[141] wiêksz±[241] od[62] pewnej[221] minimalnej[221] prêdko¶ci[121] (zwanej[221] krytyczn±[251]); rozdrobnione[212] cz±steczki[112] s±[57] w[66] nim[46] jakby zawieszone[212] ale jednocze¶nie nie s±[57] wynoszone[212] z[62] warstwy[121] fluidalnej[221], mimo[62] ci±g³ego[221] ruchu[121] gazu w[64] górê aparatu. Warstwa ta ma w³asno¶ci[142] zbli¿one[242] do[62] cieczy[121] o[66] du¿ej[261] lepko¶ci[161] i tak jak[9] ciecz[111] przelewa[501] siê z[62] naczynia[121] do[62] naczynia[121] [&] 
1449 725~Taubman J., Blum A.~Ropa naftowa w ¶wiecie wspó³czesnym~PWN~1967~137~8
1450 Jest to[41] zrozumia³e[211], poniewa¿ g³ównych[222] surowców dla[62] produkcji[121] polimerów dostarcza petrochemia, opieraj±ca[+] siê na[66] rozwiniêtym[261] przemy¶le rafineryjnym[261], a dopiero oko³o[62] tysi±c dziewiêæset piêædziesi±tego[221] pi±tego[221] roku[121] zacz±³[501] siê znaczny[211] rozwój[111] petrochemii[121] w[66] Europie[/][161], w[66] zwi±zku[161] z[65] ogólnym[251] przestawieniem[+] siê zachodniej[221] Europy[/] na[64] szerokie[241] stosowanie[141] ropy[121] naftowej[221] jako[62] surowca dla[62] przemys³u chemicznego[221]. 
1451 726~Taubman J., Blum A.~Ropa naftowa w ¶wiecie wspó³czesnym~PWN~1967~184~31
1452 Obecnie prowadzi siê[41] szerokie[242] badania[142] nad[65] przyswajalno¶ci± tych[222] koncentratów przez[64] organizmy[142] zwierzêce[242]. Bada siê[41] równie¿ wp³yw[141] spo¿ywania[121] tych[222] koncentratów na[64] ewentualne[242] zmiany[142] genetyczne[242] ¿ywych[222] organizmów. Badania[112] te[212] musz± trwaæ do¶æ d³ugo, zw³aszcza ¿e nale¿y przebadaæ wp³yw[141] takiego[221] od¿ywiania[121] na[64] nastêpne[242] pokolenia[142] zwierz±t. 
1453 727~Taubman J., Blum A.~Ropa naftowa w ¶wiecie wspó³czesnym~PWN~1967~83~31
1454 Oczywi¶cie, jednoznaczne[211] okre¶lenie[111] typu ropy[121] jest niemo¿liwe[211], gdy¿ zawiera ona kilkana¶cie[34] tysiêcy ró¿nych[222] zwi±zków. Zawarto¶æ[111] jednak niektórych[222] domieszek[122], takich[22] jak[9] siarka czy sole[112] nieorganiczne[212] i woda, ma czêsto decyduj±ce[241] znaczenie[141] dla[62] warto¶ci[121] ropy[121]. Tote¿ obok[62] wy¿ej podanej[221] klasyfikacji[121] dzieli[501] siê ropy[142] na[64] niskosiarkowe[242] [&] 
1455 728~zbiorowa~Znane i nieznane. Szkice o fizyce teoretycznej~Iskry~1963~172~8
1456 W[66] uk³adzie[161] Kopernika[/][121] (dok³adniej: w[66] uk³adzie[161] zwi±zanym[261] ze[65] ¶rodkiem masy[121] systemu planetarnego[221]) mo¿na wyt³umaczyæ i przewidzieæ ruchy[142] wszystkich[222] planet. Przy[66] tym[46] ruchy[112] te[212] bêd±[57] przyczynowo wyja¶nione[212] przez[64] wzajemne[241] oddzia³ywanie[141] wszystkich[222] cia³ uk³adu planetarnego[221], zgodnie z[65] prawem powszechnego[221] ci±¿enia[121] podanym[251] przez[64] Newtona[/][121]. 
1457 729~zbiorowa~Znane i nieznane. Szkice o fizyce teoretycznej~Iskry~1963~177~25
1458 W[66] teorii[161] tej[261] Einstein[/] uwzglêdnia, ¿e geometria naszego[221] ¶wiata niekoniecznie musi byæ geometri± Euklidesa[/][121], ¿e mo¿e[5] ona byæ geometri± Riemanna[/][121]. Przypominamy, ¿e w[66] geometrii[161] Riemanna[/][121] w³asno¶ci[112] geometryczne[212] przestrzeni[121] zmieniaj±[501] siê od[62] punktu do[62] punktu, ¿e s±[57] one okre¶lone[212] lokalnie. Geometria Riemanna[/][121] ma równie¿ tê w³asno¶æ[141], ¿e w[66] pewnych[262] lokalnie wprowadzonych[262] uk³adach wspó³rzêdnych[122] opis[111] lokalnych[222] w³asno¶ci[122] przestrzeni[121] ma³o siê ró¿ni[501] od[62] opisu dawanego[221] przez[64] geometriê Euklidesa[/][121]. 
1459 730~zbiorowa~Wk³ad Polaków do nauki~PWN~1967~45~7
1460 Przytoczone[212] tu najwy¿sze[212] osi±gniêcia[112], obok[62] dziesi±tków innych[222], znaczniejszych[222] publikacji[122], obok[62] setek artyku³ów, ¶wiadcz± o[66] niew±tpliwie wielkim[261] rozumieniu[161] potrzeby[121] wy¶wietlenia[121] przez[64] naukê polsk±[241] ¿ycia[121], dzia³alno¶ci[121] i nauki[121] genialnego[221] Polaka[121]. Prace[112] te[212], w[66] ca³o¶ci[161] wziête[212], ¶wiadcz± niezbicie, ¿e nauka polska[211] w[66] tym[46], co[44] mo¿na by³o o[66] Koperniku[/] powiedzieæ, nie da³a[501] siê zast±piæ przez[64] uczonych[142] obcych[242], [&] 
1461 731~zbiorowa~Wk³ad Polaków do nauki~PWN~1967~80~27
1462 Sêdziwój[/] pisa³ swe[242] traktaty[142] w[66] duchu epoki[121]; w[66] rozprawach jego[42] znajduj±[501] siê idee[112] Platona[/][121], Arystotelesa[/][121], Paracelsusa[/][121] i innych[222], pojêcia[112] niegdy¶ obowi±zuj±ce[212], dzi¶ ju¿ ca³kiem przebrzmia³e[212]. W[66] traktatach Sêdziwoja[/][121] alchemicy[112] znajdowali teoriê kamienia filozoficznego[221], receptê na[64] ten[241] kamieñ[141], wyja¶nienie[141] ró¿nych[222] alegorii[122] alchemicznych[222] i nowy[241] sens[141] tak zwanej[221] Tablicy[/][121] Szmaragdowej[/][221] Hermesa[/][121]. 
1463 732~zbiorowa~Wk³ad Polaków do nauki~PWN~1967~126~1
1464 Najprostsz±[251] drog±[151] prowadz±c±[251] do[62] syntezy[121] acetyloaminy[121] by³oby otrzymanie[111] najpierw jodku[121], lub bromku[121] acetylu[121], które[212] pod[65] dzia³aniem amoniaku[121] mog³yby wytworzyæ po¿±dany[241] zwi±zek[141]. Gdy jednak uzyskanie[111] jodku[121] albo bromku[121] okaza³o[501] siê niemo¿liwe[211], Natanson[/] postanowi³ dzia³aæ amoniakiem na[64] chlorek[141] etylenu, przypuszczaj±c, ¿e otrzyma acetyloaminê, wed³ug[62] schematu reakcji[121]: [&] 
1465 733~zbiorowa~Wk³ad Polaków do nauki~PWN~1967~167{?}~9
1466 Do[62] takich[222] powszechnie dzi¶ stosowanych[222] przyrz±dów nale¿y elektroda szklana, umo¿liwiaj±ca oznaczanie[141] stê¿enia[121] jonów wodorowych[222] w[66] roztworach  wyra¿anego[221] jako[61] [~] roztworu. Ma³o jednak znany[211] i w[66] zwi±zku[161] z[65] tym[45] zas³uguj±cy[211] na[64] przypomnienie[141] jest fakt[111], ¿e zosta³a[57] ona opracowana oko³o[8] sze¶ædziesi±t[34] lat temu[8] przez[64] Polaka[141]  profesora[141] doktora[141] Zygmunta[/][141] Klemensiewicza[/][141], [&] 
1467 734~zbiorowa~Wk³ad Polaków do nauki~PWN~1967~183~9
1468 Niezbêdnym[251] warunkiem postêpu badañ naukowych[222] jest konfrontowanie[111] wyników eksperymentów ró¿nych[222] uczonych[122]. Tymczasem wyników uzyskanych[222] przez[64] jednego[241] badacza[141] nie mo¿na na[+] ogó³ zestawiaæ z[65] wynikami innych[222] badaczy[122], stosuj±cych[222] inne[242] przyrz±dy[142] i inne[242] metody[142] pomiarowe[242]. ¦wiêtos³awski[/] doszed³ do[62] wniosku[121] o[66] konieczno¶ci[161] stworzenia pewnych[222] kryteriów porównywalno¶ci[121]. Z[62] jego[42] inicjatywy[121] Miêdzynarodowa Unia Chemii[121] Czystej[221] i Stosowanej[221] powziê³a uchwa³ê rozró¿niaj±c±[241] dwa[34] rodzaje[142] dok³adnych[222] pomiarów warto¶ci[122] sta³ych[122] fizykochemicznych[222]. 
1469 735~zbiorowa~Wk³ad Polaków do nauki~PWN~1967~193~16{?}
1470 By³ to[41] zreszt± uczony[111] maj±cy[211] szeroko otwarte[242] oczy[142] na[64] postêp[141] nauki[121] i przyswajaj±cy[241] sobie[43] ³atwo nowe[242] zdobycze[142], o[66] czym[46] ¶wiadczy jego[42] szereg[111] prac do¶wiadczalnych[222] wykonywanych[222] w[66] Warszawie[/][161]. W[66] swych[262] odczytach wyg³aszanych[262] w[66] Warszawskim[261] Towarzystwie Lekarskim[261] udostêpnia³ szerszemu ogó³owi najnowsze[242] i najbardziej aktualne[242] zdobycze[142] swej[221] dyscypliny[121], a w[66] roku[161] swej[221] ¶mierci[121]  tysi±c osiemset siedemdziesi±tym[261] ósmym[261]  wyda³ pierwszy[241] tom[141] podrêcznika chemii[121] fizjologicznej[221], [&] 
1471 736~zbiorowa~Wk³ad Polaków do nauki~PWN~1967~207~20
1472 Musimy pogodziæ[501] siê z[65] tym[45], ¿e sposób[111] t³umaczenia[121] chemizmu zjawisk ¿yciowych[222] opartych[222] na[66] pojêciach dostarczanych[262] nam przez[64] chemiê ogóln±[241], jest daleki[211] od[62] g³êbszego[221] zrozumienia[121] istoty[121] ¿ycia[121]. W[66] ka¿dym[261] razie jednak wiemy, na[66] czym[46] ta istota polega, ¿e jest ni±[45] to[41], co[44] nazywamy dynamicznym[251] stanem ¿ywej[221] materii[121], ustawicznym[251] rozk³adem i resyntez±. 
1473 737~Krysicki W.~Tajemnice liczb~NK~1964~7~2od do³u
1474 Liczby[142] zapisywano w[66] Egipcie[/] tak, jak[9] i u[62] nas[42], to[41] jest od[62] lewej[221] do[62] prawej[221], umieszczaj±c obok[62] siebie[42] jednostki[142] danego[221] rzêdu, a¿ do[62] jego[42] wyczerpania[121]. Tak na[64] przyk³ad[141] liczbê dwie¶cie trzydzie¶ci cztery przedstawiano w[64] nastêpuj±cy[241] sposób[141]. £atwo spostrzec, ¿e przy[66] tym[261] systemie zapisywania[121] liczb nie odczuwa siê[41] zupe³nie braku[121] zera[121]. 
1475 738~Krysicki W.~Tajemnice liczb~NK~1964~53~15
1476 Litera [~] podobnie jak[9] [~] jest skrótem wyrazu ³aciñskiego[221]: radix[$]. Ma³y[211] kwadrat[111] umieszczony[211] po[66] literce[161] [~] oznacza, ¿e pierwiastek[111] jest pierwiastkiem kwadratowym[251]. Symbol[141] [~] nazywa Naronowicz[/] "radica kwadratu" albo "gruntogram[111]". Inny[211] autor z[62] tego[221] czasu u¿ywa nazwy[221] "¶ciana kwadratowa". Pud³owski[/] za¶, bliski[211] przyjaciel Jana[/][121] Bro¿ka[/][121], rektora[121] Akademii[121] Krakowskiej[221], znakomitego[221] wówczas matematyka[121] polskiego[221], stosuje symbol[141] Rudolfa[/][121] lub te¿ zapis[141] w[66] tej[261] formie[161]: [&] 
1477 739~Krysicki W.~Tajemnice liczb~NK~1964~70~10
1478 Jako[64] iloraz[141] [~] otrzymujemy liczbê dziewiêæ, któr±[241] dopisujemy z[62] prawej[221] strony[121] czterech[32] i powsta³±[241] w[64] ten[241] sposób[141] liczbê czterdzie¶ci dziewiêæ mno¿ymy przez[64] dziewiêæ[34], a iloczyn[141] zapisujemy pod[65] liczb± trzysta siedemdziesi±t osiem. W[64] ten[241] sposób[141] otrzymali¶my dotychczas taki[241] zapis[141]: Wobec[62] czego dziewiêæ[31] nie mo¿e[5] byæ drug±[251] cyfr± wyniku[121], lecz liczba od[62] niej[42] mniejsza. 
1479 740~Krysicki W.~Tajemnice liczb~NK~1964~97~9od do³u
1480 Na[66] podstawie[161] powy¿szych[222] przyk³adów mo¿emy wysnuæ nastêpuj±c±[241] wskazówkê praktyczn±[241], która przyda[501] siê przy[66] rozwi±zywaniu[161] zadañ: Je¿eli w[66] mianowniku[161] u³amka wystêpuje suma[111] (ró¿nica) dwóch[32] wyrazów, z[62] których[222] co[+] najmniej jeden[211] zawiera pierwiastek[141] kwadratowy[241], to[9] mno¿±c licznik[141] i mianownik[141] przez[64] ró¿nicê (sumê) tych[222] wyrazów, uwolnimy mianownik[141] z[62] niewymierno¶ci[121]. 
1481 741~Pokorny E.J.~W krêgu Ziemi i planet~NK~1967~36{?}~11druga szpalta
1482 Na[66] drodze[161] do¶wiadczalnej[261] stwierdzono, ¿e d¼wiêki[112] nie rozchodz±[501] siê regularnie. Zauwa¿ono bowiem ¿e wybuchy[112] wulkanów oraz bardzo silne[212] eksplozje[112] s³yszane[212] s±[57] tylko do[62] pewnej[221] odleg³o¶ci[121] od[62] miejsca[121] ich[42] powstania[121], dalej na[66] du¿ej[261] przestrzeni[161] s± zupe³nie nies³yszalne[212], za[65] tym[251] za¶ pasem staj±[501] siê znów s³yszalne[212]. Podobnie rzecz[111] siê ma[501] i z[65] falami radiowymi rozchodz±cymi[+] siê w[66] atmosferze[161]. 
1483 742~Pokorny E.J.~W krêgu Ziemi i planet~NK~1967~72~4druga szpalta
1484 Prawo[111] powszechnego[221] ci±¿enia[121] odnosi[501] siê nie tylko do[62] naszego[221] uk³adu planetarnego[221], ale obowi±zuje w[66] ca³ym[261] Wszech¶wiecie, a zatem odnosi[501] siê i do[62] ruchów gwiazd tak trudnych[222] do[62] zauwa¿enia[121] ze[62] wzglêdu na[64] olbrzymie[242] odleg³o¶ci[142] dziel±ce[242] je[44] od[62] Ziemi[121]. Pozornie wiêc proste[211] zjawisko[111] ziemskie[211] jakim[251] na[64] przyk³ad[141] jest swobodny[211] spadek[111] cia³ na[64] skutek[141] przyci±gania[121] ziemskiego[221], zosta³o[57] powi±zane[211] prawem powszechnego[221] ci±¿enia[121] ze[65] zjawiskami niebieskimi. 
1485 743~Pokorny E.J.~W krêgu Ziemi i planet~NK~1967~73~9od do³u,pierwsza szpalta
1486 Wszystkie[212] te[212] elementy[112] podlegaj± zmianom oprócz[62] jedynie osi[121] orbity[121], której[221] d³ugo¶æ[111] prawie[8] ¿e siê nie zmienia[501], a zatem jak[9] nietrudno siê domy¶liæ[501]  okres[111] obiegu[121] planet, jako[61] ¶ci¶le zwi±zany[211] z[65] odleg³o¶ciami punktów przys³onecznego[221] i ods³onecznego[21], równie¿ jest sta³y[211]. Drugiego[221] rodzaju[121] zak³ócenia[112] wi±¿±[501] siê z[62] kolei[121] z[65] wzajemnym[251] oddzia³ywaniem na[64] siebie[44] planet [&] 
1487 744~Pawlak Z.~Gramatyka i matematyka~PZWS~1965~47~{brak}
1488 Pisz±c symbolicznie, ka¿dej[231] parze[131] [~] musimy przyporz±dkowaæ trójkê [~] gdzie [~] oznacza jedn±[241] z[62] liter [~]. Wyra¿enie[141] [~] nazwiemy instrukcj± maszyny[121]. Je¿eli takie[211] przyporz±dkowanie[111] istnieje, ruch[111] maszyny[121] dla[62] ka¿dej[221] sytuacji[121] jest[57] jednoznacznie okre¶lony[211]. Przyporz±dkowanie[111] takie[211] jest pewn±[251] funkcj±. Poniewa¿ liczba stanów maszyny[121] jest skoñczona i s³ownik[111] jest skoñczony[211], wiêc liczba sytuacji[122] jest równie¿ skoñczona i wynosi [~] gdzie [~] jest liczb± symboli s³ownika, a [~]  liczb± stanów maszyny[121]. 
1489 745~Pawlak Z.~Gramatyka i matematyka~PZWS~1965~57~{brak}
1490 Badany[211] ci±g[111] symboli jest zdaniem poprawnym[251], je¿eli wychodz±c z[62] punktu pocz±tkowego[221] [~] mo¿na doj¶æ[5] do[62] punktu koñcowego[221] [~] w[64] ten[241] sposób[141], ¿e ka¿demu kolejnemu symbolowi badanego[221] ci±gu[121] odpowiada przej¶cie[111] odcinka grafu oznaczonego[221] tym[251] samym[251] symbolem, (wielokrotne[211] przechodzenie[111] tego[221] samego[221] odcinka jest[57] dozwolone[211]). Na[64] przyk³ad[141] zdanie[111] [~] jest poprawne[211], gdy¿ w[66] grafie na[66] rysunku[161] pierwszym[261] istnieje nastêpuj±ca droga[111] z[62] [~] do[62] [~]: [&] 
1491 746~zbiorowa~Dziewiêæ wieków (geografii polskiej)~WP~1967~34~{brak}
1492 Trzeba jednak stwierdziæ, ¿e dzie³o[111] Miechowity[/][121], okaza³y[211] tom[111] o[66] blisko[8] czterystu[36] stronicach ¶cis³ego[221] druku[121], nie odpowiedzia³o w[66] ca³ej[261] pe³ni[161] piêknym[232] zamierzeniom autora[121]. Z[62] bogatego[221] materia³u D³ugosza[/][121] nie potrafi³ autor wybraæ rzeczy[122] wa¿nych[222] i oddzieliæ od[62] b³ahych[222], pomija³ ponadto milczeniem albo zbywa³ krótk±[251] tylko wzmiank± fakty[142] wielkiego[221] znaczenia[121] politycznego[221]. 
1493 747~zbiorowa~Dziewiêæ wieków (geografii polskiej)~WP~1967~89{?}~{brak}
1494 Munster[/] zaczerpn±³ wiadomo¶ci[142] o[66] Polsce[/][161] od[62] ró¿nych[222] autorów[122] g³ównie z[62] ["]Kroniki[/][121]["] Miechowity[/][121]. Siêgn±³ tak¿e do[62] s³ynnego[221] kiedy¶, lec w[66] tych[262] czasach przestarza³ego[221] dzie³a[121] geograficzno-historycznego[221] z[62] po³owy[121] piêtnastego[221] wieku[121] o[66] Europie[/][161], napisanego[221] przez[64] W³ocha[141] Eneasza[/][141] Sylwiusza[/][141] Piccoolominiego[/][141], pó¼niejszego[241] papie¿a[141] Piusa[/][141] Drugiego[/][241], Polsce[/][131] zreszt± bardzo nie¿yczliwego[241]. Dzie³o[111] D³ugosza[/][121], które[211] da³o pierwsze[242] podwaliny[142] pod[64] opis[141] geograficzny[241] kraju[121], dostarczy³o Kromerowi[/][131] wiele[8] materia³u. 
1495 748~zbiorowa~Dziewiêæ wieków (geografii polskiej)~WP~1967~123~{brak}
1496 Droga[111] do[62] tego[42] prowadzi³a poprzez[64] realizacjê reform ¶wiat³ych[222] magnatów[122] z[65] pomoc±[151] o¶wieconego[221] spo³eczeñstwa[121]. Wyricz[/] bra³ czynny[241] udzia³[141] w[66] tej[261] pracy[161]. By³ autorem artyku³ów w[66] najpoczytniejszych[262] czasopismach, wydawa³ kalendarzyki[142]  bardzo lubian±[241] przez[64] spo³eczeñstwo[141] lekturê na[+] co[+] dzieñ  pisa³ wiersze[142], bra³ udzia³[141] w[66] wydawaniu[161] dawnych[222] dzie³, zainicjowa³ zbiorowe[241], obszerne[241] dzie³o[141] historyczne[241], pisa³ podrêczniki[142] geograficzne[242]. 
1497 749~zbiorowa~Dziewiêæ wieków (geografii polskiej)~WP~1967~156~{brak}
1498 Chcia³ te¿ Siarczyñski[/] usun±æ termin[141] "geografia" i zast±piæ go[44] polskim[251] "krajopisem". W[64] zabawn±[241] wprost przesadê popad³ stosuj±c nazwê "Archanio³[/]" dla[62] okre¶lenia[121] Archangielska[/][121]. Nie u¿ywa³ te¿ nazwy[121] "S³owianie[112]", lecz "S³awianie[/][112]" twierdz±c (jak[9] wielu[32] wspó³czesnych[222]), i¿ pochodzi ona od[62] "s³awy[121]". 
1499 750~zbiorowa~Dziewiêæ wieków (geografii polskiej)~WP~1967~13~{brak}
1500 Zas³ug± jego[42] by³ tak¿e podzia³[111] kraju[121] na[64] dorzecza[142], co[41] by³o wtedy wielkim[251] osi±gniêciem my¶li[121] geograficznej[221]. By³a[5] to[41] ju¿ jaka¶ metoda geograficzna. Przy[66] opisie[161] jezior trzyma³[501] siê regionalnego[221] podzia³u wed³ug[62] ziem (terra[$]). Przy[66] oznaczaniu[161] ¼róde³ i uj¶æ[122] rzek, jak[9] wspomniano, pos³ugiwa³[501] siê prost±[251] i jasn±[251] metod±, okre¶laj±c orientacyjnie ¼ród³o[141] i uj¶cie[141] danej[221] rzeki[121] przez[64] wymienienie[141] le¿±cych[222] w[+] pobli¿u miejscowo¶ci[122], lasów, jezior, bagien czy gór. 
1501 751~zbiorowa~Dziewiêæ wieków (geografii polskiej)~WP~1967~102~{brak}
1502 Do[62] typowych[222] twierdz zbudowanych[222] "na[66] wynios³o¶ciach" i ska³ach przy[66] których[262] nie[+] masz miast[122] lub innych[222] "mieszkañ ludzkich[222]" nale¿a³ wed³ug[62] Kromera[/][121] Melsztyn[/][111], Lanckorona[/], Ogrodzieniec[/][111], Lipowiec[/][111], Olsztyn[/][111], Pilcza[/][111], Czorsztyn[/][111], Sobieñ[/][111], O¶wiêcim[/][111] i Wi¶nicz[/][111]. Niektóre[212] klasztory[112] posiada³y te¿ obwarowania[142] "ku[63] wygodzie[131] mieszkañców[122] zbudowane[242], a otoczone[242] nie opodal wioskami", jak[9] na[64] przyk³ad[141] Tyniec[/][111]. 
1503 752~zbiorowa~Dziewiêæ wieków (geografii polskiej)~WP~1967~246~{brak}
1504 Ów[241] owoc[141] letnich[222] wypraw[122], zebrany[241] materia³[141], opracowywali oni w[66] porze[161] zimowej[261]. Nie bêd±c pewni pochodzenia[121] i sk³adu mineralnego[221] jakich¶[222] okazów geologicznych[222], wysy³ali je[44] czêsto specjalistom lub towarzystwom naukowym[232], nawet za[65] granic±, do[62] szczegó³owego[221] oznaczenia[121]. Podobnie rzecz[111] siê mia³a[501] ze[65] ¼ród³ami mineralnymi. Do[62] tego[221] to[8] okresu odnie¶æ nale¿y korespondencjê Pola[/][121] z[65] Aleksandrem[/] Humboldtem[/]. 
1505 753~zbiorowa~Dziewiêæ wieków (geografii polskiej)~WP~1967~301~{brak}
1506 Ritter[/], równie[8] pracowity[211] i p³odny[211], ma zas³ugê w[66] ¿mudnym[261] zestawieniu[161] opisów regionalnych[222]; wszystkie[242] zjawiska[142] geograficzne[242] traktowa³ wszak¿e pod[65] k±tem ich[42] celowo¶ci[121] oraz przydatno¶ci[121] dla[62] cz³owieka[121] i w[64] ten[241] sposób[141] zaci±¿y³ nad[65] geografi± pierwszej[221] po³owy[121] dziewiêtnastego[221] wieku[121] swym[251] teleologicznym[251] pogl±dem. Ju¿ w[66] pierwszej[261] po³owie[161] dziewiêtnastego[221] wieku[121] zaczê³y tworzyæ[501] siê podstawy[112] techniczne[212] i materialne[212], na[66] których[262] opar³[501] siê rozwój[111] geografii[121] w[66] drugiej[261] po³owie[161] tego¿[221] wieku[121]. 
1507 754~zbiorowa~Dziewiêæ wieków (geografii polskiej)~WP~1967~390~{brak}
1508 Od[62] dzieciñstwa[121] z¿y³[501] siê Jerzy[/] z[65] malowniczym[251] krajobrazem okolic Krakowa[/] i zapewne utkwi³a w[66] jego[42] pamiêci[161] sylwetka ¦l±skiego[/][221] Beskidu[/], od[62] Czup³a[/][121] przez[64] Klimczok[/][141] po[64] Szyndzielniê[/][141], ogl±dana tak czêsto z[62] Jaworza[/][121], gdzie spêdza³ czê¶æ[141] dzieciñstwa[121], poniewa¿ tu jego[42] ojciec ordynowa³ co[62] roku[121] w[66] letnim[261] sezonie jako[61] balneolog[111]. 
1509 755~zbiorowa~Dziewiêæ wieków (geografii polskiej)~WP~1967~424~{brak}
1510 Chodzi³o o[64] to[44], by[9] nauczycielstwo[111] nie zasklepia³o[501] siê jedynie w[66] zagadnieniach dydaktycznych[262], lecz ¿eby je[44] zachêciæ tak¿e do[62] naukowego[221] eksplorowania[121] ¶rodowiska[121] szko³y[121]. Sawicki[/] by³ tak¿e zwolennikiem wspó³pracy[121] wszystkich[222] o¶rodków geografii[121] w[66] Polsce[/][161] i sprawê zjednoczenia[221] wszystkich[222] polskich[222] towarzystw geograficznych[222] stara³[501] siê posun±æ naprzód na[66] wspomnianym[261] wy¿ej zje¼dzie kole¿eñskim[261] w[66] Krakowie[/][161]. 
1511 756~zbiorowa~Dziewiêæ wieków (geografii polskiej)~WP~1967~479~{brak}
1512 Jak[9] wspomniano, g³ówn±[251] dziedzin± twórczo¶ci[121] W±sowicza[/][121] by³a[5] kartografia. By³ autorem szeregu[121] map oraz wspó³autorem jednego[221] atlasu. Opracowane[212] przez[64] niego[44] prace[112] kartograficzne[212] by³y[57] sygnowane[212] b±d¼[9] samodzielnie, b±d¼[9] wspólnie z[65] Romerem[/] albo z[65] W³adys³awem[/] Migaczem[/] (jego[42] asystentem wroc³awskim[251], pó¼niejszym[251] docentem). Lwia czê¶æ[111] wszak¿e produkcji[121] kartograficznej[221] W±sowicza[/][121], wielokrotnie przewy¿szaj±c liczbê i rozmiar[141] sygnowanych[222] przez[64] niego[44] pozycji[122], pozosta³a bezimienna i taka pozostanie[5] ju¿ na[+] zawsze. 
1513 757~Gadomski J.~Powstanie kosmosu i jego ¿ycie~NK~1963~16~{brak}
1514 Prêdko¶æ[111] rozchodzenia[+] siê[121] ¶wiat³a[121] oceni³ (podobnie jak[9] Arystoteles[/]) jako[64] nieskoñczenie[8] wielk±[241]. Nie uszed³ równie¿ jego[42] uwagi[121] charakter[111] ruchu[121] przyspieszonego[221] cia³ swobodnie spadaj±cych[222] na[66] powierzchni[161] Ziemi[121]. W[64] ten[241] sposób[141] podda³ Galileuszowi[/] problem[141] ten[241] do[62] wyja¶nienia[121]. Po[66] wielu[36] latach rozmy¶lañ we[66] fromborskiej[261] wie¿y[161] mechanizm[111] ¶wiat³a[121] coraz wyra¼niej wy³ania³[501] siê z[62] gwia¼dzistego[221] nieba[121]. 
1515 758~Gadomski J.~Powstanie kosmosu i jego ¿ycie~NK~1963~42~{brak}
1516 Nale¿y przypu¶ciæ, ¿e ju¿ w[66] czasie tworzenia[+] siê[121] owe[212] kondensacje[112] by³y[57] tak silnie zwi±zane[212] ze[65] sob± grawitacyjnie, i¿ w[66] ci±gu[161] dalszego[221] ¿ywota nie uda³o[501] im[43] siê zerwaæ tych[222] wiêzów, by[9] biec w[66] przestrzeni[161] jako[61] dwie[31] niezale¿ne[212] od[62] siebie[42] gwiazdy[112]. Wiadomo  mówi Jeans[/]  ¿e kondensacje[112] gwiazdotwórcze[212] w[66] masie[161] gazu mg³awicowego[221] mog± mieæ ró¿ne[242] rozmiary[142]. 
1517 759~Gadomski J.~Powstanie kosmosu i jego ¿ycie~NK~1963~99~{brak}
1518 Przed[65] trzydziestu[35] laty astronomowie rosyjscy [~] Shajn[/] i [~] Struve[/], badaj±c spektrogramy[142] zdjête[242] w[66] obserwatorium[161] astrofizycznym[261] w[66] Simeisie[/][161] na[66] Krymie[/], zauwa¿yli, ¿e wiêkszo¶æ[111] gwiazd olbrzymich[222], m³odych[222] wykazuje wszystkie[242] linie[142] widmowe[242] nieostre[242], jakby zamazane[242], podczas[+] gdy gwiazdy[142] starsze[242] wiekiem przede[+] wszystkim kar³y[142] i podkar³y[142], cechuj± wyra¼ne[212] ostre[212] "profile[142]" wszystkich[222] linii[122] widmowych[222]. 
1519 760~Gadomski J.~Powstanie kosmosu i jego ¿ycie~NK~1963~114{?}~{brak}
1520 Je¿eli kiedykolwiek uda[501] siê nam nawi±zaæ kontakt[141] radiowy[241] z[65] inteligencjami zamieszkuj±cymi na[66] planetach pierworodnych[262] takiego[221] uk³adu podwójnego[221], to[9] bêdzie mo¿na otrzymaæ od[62] nich[42] dok³adny[241] opis[141] takiej[221] operacji[121] planetotwórczej[221], co[41] mia³oby dla[62] kosmogonii[121] ogromne[241] znaczenie[141]. Bardziej zawile musz± siê przedstawiaæ[501] stosunki[112] termiczne[212] na[66] ewentualnych[262] planetach lu¼nych[222] uk³adów podwójnych[222], których[222] s³oñca[112] okr±¿aj± wspólny[241] im[43] ¶rodek[141] masy[121] w[66] du¿ej[261] odleg³o¶ci[161]. 
1521 761~Ku¼miñski B.~Polskie nazwy na mapach ¶wiata~NK~1967~5~{brak}
1522 Równie¿ i pobudki[112] religijne[212]  wyjazdy[112] na[64] inne[242] kontynenty[142] misjonarzy[122] dla[62] nawracania[121] "pogan[122]" które[212] gdzie[+] indziej mia³y[5] zapewne znaczenie[141] w[66] poznawaniu[161] obcych[222] krajów, u[62] nas[42] nie odegra³y znaczniejszej[221] roli[121]. W[66] okresie wielkich[222] odkryæ[122] geograficznych[222] Polacy nie przejawiali zainteresowania[121] zamorskimi krajami. Jan[/] z[/][62] Kolna[/][121] jest raczej postaci± legendarn±[251]. 
1523 762~Ku¼miñski B.~Polskie nazwy na mapach ¶wiata~NK~1967~60~{brak}
1524 Na[66] pocz±tku[161] naszego[221] stulecia[121] bawi w[66] rejonie Niebieskiego[/][221] Nilu[/][121], gdzie zimuj± niemal wszystkie[212] ptaki[112] Europy[/], nasz[211] znakomity[211] zoolog Jan[/] Sztolcman[/], a na[66] obszarze pomiêdzy[65] rzekami Kongo[/] i Nil[/]  antropolog Jan[/] Czekanowski[/]. W[66] latach tysi±c dziewiêæset dziewiêæ  tysi±c dziewiêæset dziesiêæ odby³ wyprawê do[62] wschodniej[221] Afryki[/][121] Antoni[/] Jakubski[/], by³ on pierwszym[251] Polakiem, który[211] wszed³ na[64] szczyt[141] Kilimand¿aro[/]. 
1525 763~Ku¼miñski B.~Polskie nazwy na mapach ¶wiata~NK~1967~93~{brak}
1526 Podró¿e[112] badawcze[212] geologa[121] Józefa[/][121] Siemiradzkiego[/][121] przyczyni³y[501] siê wydatnie do[62] poznania[121] Patgonii[/][121]. On te¿ podobnie jak[9] Zuber[/] parokrotnie przemierza³ nieznanymi szlakami Kordyliery[/][142] z[62] Argentyny[/] do[62] Chile[/] i z[+] powrotem. Józef[/] Jackowski[/] dokona³ wa¿nych[222] badañ geologicznych[222] w[66] Boliwii[/][161], a nasz[211] znakomity[211] uczony[111] Roman[/] Koz³owski[/] zorganizowa³ w[66] tym[261] kraju[161] szkolnictwo[141] górnicze[241] i za³o¿y³ pierwsz±[241] stacjê meteorologiczn±[241]. 
1527 764~Ku¼miñski B.~Polskie nazwy na mapach ¶wiata~NK~1967~149~{brak}
1528 [>] Planetoida ¦niadecka[/]. Nazwa planetoidy[121], odkrytej[221] przez[64] astronoma[141] [~] Arenda[/][141] z[62] Obserwatorium[121] Astronomicznego[221] w[66] Uccle[/] w[66] Belgii[/][161], zarejestrowanej[221] w[66] katalogu[161] pod[65] numerem tysi±c dwie¶cie sze¶ædziesi±t trzy. Odkrywca nazwa³ j± imieniem Jana[/][121] ¦niadeckiego[/][121] profesora[121] Uniwersytetu Jagielloñskiego[221] i Wileñskiego[221], za³o¿yciela[121] obserwatoriów astronomicznych[222] w[66] Krakowie[/] i Wilnie[/]. 
1529 765~Miller J.~Cz³owiek poznaje ¶wiat~NK~1964~26~{brak}
1530 Dokona³ on miêdzy[+] innymi wzglêdnie dok³adnego[221] opisu Polski[/][121] z[62] dziesi±tego[221] wieku[121], z[62] okresu panowania[121] Mieszka[/][121] Pierwszego[/][221]. Inny[211] podró¿nik. Ibrahim[+] ihn[+] Batuta[/], pozostawi³ cenne[242] zapiski[142] z[62] podró¿y[121] po[66] Afryce[/][161] pó³nocnej[261] i Bliskim[/][261] Wschodzie[/]. £±czenie[111] wypraw[122] handlowych[222] z[65] badaniami naukowymi nie by³o u[62] Arabów[122] przypadkowe[211]. Ca³±[241] Europê[/] trawi³y mordercze[212] wojny[112], toczone[212] nawet miêdzy[65] poszczególnymi rodami. 
1531 766~Miller J.~Cz³owiek poznaje ¶wiat~NK~1964~31~{brak}
1532 Ka¿de[241] zjawisko[141] akustyczne[241] mo¿na uznaæ tylko wtedy, kiedy istnieje odbiornik[111]: czy to[8] w[66] postaci[161] radioaparatu, czy po[+] prostu ludzkiego[221] ucha[121]. Je¿eli kto¶ krzyczy, choæby najg³o¶niej, ale nie jest[57] s³yszany[211] przez[64] nikogo[44], nikt nie mo¿e[5] tego[221] wo³ania[121] potwierdziæ i jest tak, jakby go[42] wcale nie by³o. Podobnie siê rzecz[111] ma[501] z[65] odkryciami geograficznymi. 
1533 767~Miller J.~Cz³owiek poznaje ¶wiat~NK~1964~39~{brak}
1534 Organizowane[212] przez[64] Henryka[/][141] ekspedycje[112] dokonywa³y coraz dalszych[222] odkryæ[122]: na[66] Atlantyku[/][161]  Madera[/] i Wyspy[112] Azorskie[/][212] (czyli Jastrzêbie[/][212]), wzd³u¿[62] kontynentu: Przyl±dek[111] Bia³y[/][211] z[65] wysepkami Arquin[/]. Przyl±dek[111] Zielony[/][211] z[65] s±siaduj±cym[251] archipelagiem i ca³e[211] wybrze¿e[111] gwinejskie[211], na[66] którym[261] niedaleko[62] uj¶cia[121] Nigru[/] za³o¿ono port[141], nazwany[241] od[62] portu w[66] po³udniowej[261] Portugalii[/][161], z[62] którego[221] wyp³ywa³y ekspedycje[112] Lagos[/] (dzisiejsza stolica Nigerii[/][121]). 
1535 768~Miller J.~Cz³owiek poznaje ¶wiat~NK~1964~81~{brak}
1536 Wybitny[211] filozof francuski[211] Wolter[/] na[64] wiadomo¶æ[141] o[66] klêsce[161] wyrazi³[501] siê z[65] lekcewa¿eniem, ¿e "Francja[/] straci³a w[66] Kanadzie[/][161] kilka[34] akrów ¶niegu[121]". Gdy dzi¶ patrzymy na[64] bogate[241] i stale[8] rozwijaj±ce[+] siê[241] pañstwo[141] kanadyjskie[241], dziwi nas[44] taka opinia. Trudno, czasem[8] i mêdrzec mo¿e[5] siê bardzo powa¿nie pomyliæ[501]. 
1537 769~Miller J.~Cz³owiek poznaje ¶wiat~NK~1964~89~{brak}
1538 Tores[/] wyruszy³ na[64] zachód[141] i wkrótce wp³yn±³ w[64] cie¶ninê zwan±[241] dzi¶ Cie¶nin±[151] Torresa[/][121]. Oddziela ona Australiê[/] od[62] Nowej[/][221] Gwinei[/][121]. Torres[/] wyl±dowa³ na[66] kontynencie australijskim[261] jako[61] odkrywca  w[66] tym[261] samym[261] miejscu[161], w[66] którym[261] Jansz[/] by³ o[64] rok[141] wcze¶niej  nic[44] oczywi¶cie nie wiedz±c o[66] swoim[261] poprzedniku[161]. 
1539 770~Miller J.~Cz³owiek poznaje ¶wiat~NK~1964~120~{brak}
1540 Dybowski[/] napisa³ te¿ pierwsze[242] s³owniki[142] jêzyków wschodniosyberyjskich[222]. W[66] tysi±c osiemset osiemdziesi±tym[261] czwartym[261] roku[161] osiedli³[501] siê we[66] Lwowie[/] i otrzyma³ Katedrê na[66] tamtejszym[261] uniwersytecie. Po[66] obaleniu[161] caratu Akademia Nauk ZSRR[=] nada³a mu tytu³[141] cz³onka-korespondenta[121]. Uczeñ Dybowskiego[/][121] Jan[/] Czerski[/] dzia³a³ w[66] tych[262] samych[262] rejonach, lecz przeprowadza³ badania[142] geologiczne[242]. 
1541 771~Koszarski W.~Bogactwa mineralne Dolnego ¦l±ska~PZWS~1963~18~{brak}
1542 Wystêpuj±cy[211] tam wêgiel[111] brunatny[211] pochodzi z[62] okresu trzeciorzêdowego[221] (miocen). Zag³êbie[111] ¿ytawskie[211], znajduj±ce[+] siê[211] w[66] obni¿eniu[161] tektonicznym[261], ma kszta³t[141] wyd³u¿ony[241] ku pó³noco-wschodowi, a wiêc w[66] kierunku[161] przeciwnym[261] do[62] linii[121] Sudetów[/]. O¶[111] zag³êbia[121] pó³noc-po³udnie wynosi oko³o[62] szesnastu[32] kilometrów, a o¶[111] poprzeczna  siedem[34] kilometrów. Przez[64] zag³êbie[141] przep³ywa graniczna rzeka Nysa[/] £u¿ycka[/][211], która dzieli je[44] na[64] dwie[34] czê¶ci[142], pozostawiaj±c wiêksz±[241] po[66] stronie[161] polskiej[261]. 
1543 772~Koszarski W.~Bogactwa mineralne Dolnego ¦l±ska~PZWS~1963~52~{brak}
1544 W[66] po³udniowo-zachodnim[261] obramowaniu[161] Gór Sowich[/][222] na[66] obszarze kamienio³omu w[66] S³upcu[/] a¿ do[62] Boszkowa[/][121] wystêpuje diabaz[111]. Spotyka siê[41] tam gruboziarniste[242] i drobnoziarniste[242] odmiany[142] tej[221] ska³y[121] o[66] barwach szarych[262] i ciemnych[262]. Ró¿ne[212] odmiany[112] diabazów buduj± równie¿ czê¶ciowo i Góry[142] Kaczawskie[/][242]. 
1545 773~Koszarski W.~Bogactwa mineralne Dolnego ¦l±ska~PZWS~1963~65~{brak}
1546 W[66] zamierzch³ych[262] czasach granity[112] s³u¿y³y do[62] wytwarzania[121] narzêdzi pracy[121], a w[66] okresie wczesnohistorycznym[261] wyrabiano z[62] granitu kamienie[142] ¿arnowe[242]. Wyroby[112] te[212] nie tylko zaspokaja³y potrzeby[142] okolicznej[221] ludno¶ci[121], ale tak¿e by³y[57] wysy³ane[212] do[62] wielu[32] krajów Europy[/]. Do[62] najbardziej pospolitych[222] i najwa¿niejszych[222] zwi±zków ska³otwórczych[222] nale¿y dwutlenek[111] krzemu [~], czyli krzemionka. 
1547 774~Koszarski W.~Bogactwa mineralne Dolnego ¦l±ska~PZWS~1963~73~{brak}
1548 W[66] niektórych[262] bazaltach spotyka siê[41] charakterystyczne[242] bomby[141] (koncentracje[142] kryszta³ów), zazwyczaj koloru oliwkowego[221], zbudowanych[222] z[62] drobnych[222] ziarenek oliwinu. S± one jednocze¶nie widocznymi wska¼nikami, ¿e w[66] otaczaj±cych[262] je[44] bazaltach wystêpuje zwykle i oliwin[111] w[66] formie[161] prakryszta³ów. Jeszcze przed[65] kilku[35] milionami lat w[66] m³odszym[261] trzeciorzêdzie na[66] ziemiach Dolnego[/][221] ¦l±ska[/][121] czynne[212] by³y[5] liczne[212] wulkany[112], z[62] których[222] kraterów wylewa³a[501] siê ognista, p³ynna masa  lawa. 
1549 775~Koszarski W.~Bogactwa mineralne Dolnego ¦l±ska~PZWS~1963~107~{brak}
1550 Glinki[112] ceramiczne[212] w[66] tym[261] rejonie eksploatuje siê[41] przewa¿nie w[66] podziemnych[262] kopalniach, ale s± tu tak¿e kopalnie[112] odkrywkowe[212]. Do[62] takich[222] kopalñ odkrywkowych[222] nale¿y miêdzy[+] innymi kopalnia glinek[122] po³o¿onych[222] miêdzy[65] Milikowem[/][151] a Nowogrod¼cem[/]. Glinki[112] zalegaj± tu grub±[251] kilkunastometrow±[251] warstw±. S± to[41] ró¿nobarwne[212] glinki[112], najczê¶ciej jasnokremowe[212], miejscami zabarwione[212] tlenkami ¿elaza[121] na[+] ¿ó³to. 
1551 776~£êtocha T.~Angola przemówi³a~KiW~1964~10~{brak}
1552 Obecnie sk³ada[501] siê on g³ównie z[62] sawanny[121] i jest[57] s³abo zaludniony[211]. Niew±tpliwie w[66] przysz³o¶ci[161] jego[42] rozwój[111] bêdzie[56] siê opiera³[521] przede[+] wszystkim na[66] wykorzystaniu[161] miejscowych[222] zasobów wodnych[222]. Zalicza siê[41] do[62] nich[42] górny[241] bieg[141] wielkiej[221] rzeki[121] afrykañskiej[221]  Zambezi[/] do[62] Konga[/], Kuilu[/], Czikapa[/], Cziumbe[/] i Ksai[/]. 
1553 777~£êtocha T.~Angola przemówi³a~KiW~1964~44~{brak}
1554 Kiedy za¶ przynaglany[211] przez[64] Afonsa[/][141], który[211] doskonale zdawa³ sobie[43] sprawê z[62] politycznego[221] znaczenia[121] legacji[121] portugalskiego[221] monarchy, zdecydowa³[501] siê wreszcie wyruszyæ do[62] Mbanzy[/][121], zmar³ w[66] czasie podró¿y[121] przez[64] interior[141]. Wydarzenie[111] to[211] wzmocni³o pozycje[142] miejscowych[222] Portugalczyków[122]. Nie up³yn±³ nawet rok[111], a zmusili oni nastêpcê da[+] Silvy[/][121] do[62] opuszczenia[121] Konga[/]. 
1555 778~£êtocha T.~Angola przemówi³a~KiW~1964~91{?}~{brak}
1556 Jednocze¶nie zawiera³ on specyficzn±[241] klauzulê, przewiduj±c±[241] surowe[242] kary[142] za[64] "w³óczêgostwo[141]", podkre¶laj±c, ¿e kontrakt[111] pracy[121], zawarty[211] pomiêdzy[65] robotnikami i pracodawc±, przynosi obydwóm równe[242] korzy¶ci[142]. Skutki[112] by³y[5] ³atwe[212] do[62] przewidzenia[121]. Wielu[32] w³a¶cicieli[122] zatrzyma³o dawnych[242] niewolników[142] pod[65] pretekstem zawarcia[121] kontraktu. 
1557 779~£êtocha T.~Angola przemówi³a~KiW~1964~99~{brak}
1558 Wydaje ona dekrety[142] z[65] moc±[151] ustaw[122] w[66] sprawach dotycz±cych[262] kolonii[121], zatwierdza porozumienia[142] o[66] zaci±gniêciu[161] po¿yczki[121] czy przyznaniu[161] koncesji[121] przez[64] okre¶lon±[241] posiad³o¶æ[141], mianuje i odwo³uje generalnych[242] gubernatorów[142] oraz sprawuje  za[65] po¶rednictwem szeregu[121] komisji[122] i instytucji[122]  efektywn±[241] kontrolê nad[65] ¿yciem gospodarczym[251] kolonii[122]. Ministerstwo[111] do[62] spraw[122] Zamorskich[222] ponosi natomiast odpowiedzialno¶æ[141] za[64] funkcjonowanie[141] administracji[121] kolonialnej[221]. 
1559 780~£êtocha T.~Angola przemówi³a~KiW~1964~133~{brak}
1560 Traktuj± oni sprawê wyzwolenia[121] swego[221] kraju[121] jako[64] czê¶æ[141] wielkiej[221] kampanii[121], zmierzaj±cej[221] do[62] uwolnienia[121] ca³ego[221] kontynentu od[62] europejskiego[221] panowania[121]. Obie[34] grupy[142] ³±czy[5] wspólne[211] d±¿enie[111] do[62] obalenia[121] re¿imu Salazara[/][121]. Tu te¿ siêgaj± granice[112] ich[42] wspó³pracy[121]. Dzia³aj±cy[211] w[66] Wielkiej[/][221] Brytanii[/][121] tak zwany[211] Komitet[111] Koordynacyjny[211] wydaje miesiêcznik[141] ["]Portuguese[+] and[+] Colonial[+] Bulletin[/]["]. 
1561 781~£êtocha T.~Angola przemówi³a~KiW~1964~187~{brak}
1562 W[66] tym[261] celu[161] ma nast±piæ postêp[111] rolnictwa[121], a przede[+] wszystkim likwidacja jego[42] monokulturowego[221] charakteru, wzrost[111] produkcji[121] rolnej[221] oraz mechanizacja pracy[121] na[66] wsi[161]. Przewiduje siê[41] tak¿e przeprowadzenie[141] reformy[121] rolnej[221], która pozwoli znie¶æ wszelk±[241] niesprawiedliwo¶æ[141] oraz prywatny[241] monopol[141] produkcji[121] artyku³ów rolnych[222] masowego[221] spo¿ycia[121] jak[9] równie¿ urzeczywistniæ zasadê: "Ziemia nale¿y do[62] tych[222], którzy j± uprawiaj±". 
1563 782~Lomban J.~Ujarzmienie Rzeki ¯ó³tej~PZWS~1965~15~{brak}
1564 S³ynny[211] Nil[/][111] ma przecie¿ w[66] jednym[161] metrze sze¶ciennym[261] wody[121] tylko jeden[241] kilogram[141] mu³u. Amerykañskie[211] Kolorado[/]  dziesiêæ[34] kilogramów. Ale owe[212] trzydzie¶ci[31] cztery[31] kilogramy[112] to[41] tylko ¶rednia[111] w[66] okresie niepowodziowym[261]. S± miejsca[112], w[66] których[262] w[66] czasie powodzi[121] zawarto¶æ[111] mu³u w[66] Rzece[/][161] ¯ó³tej[/][261] wynosi piêæset[34] osiemdziesi±t[34] kilogramów na[64] metr[141] sze¶cienny[241]. P³ynie[5] wiêc woda pó³[+] na[+] pó³ wymieszana z[65] ¿ó³tym[251] lessem. 
1565 783~Lomban J.~Ujarzmienie Rzeki ¯ó³tej~PZWS~1965~30~{brak}
1566 I z[62] tych[222] okolic pochodz± mo¿e[8] najpiêkniejsze[212], mo¿e[8] pó³historyczne[212], legendy[112] chiñskie[212]. Jedna z[62] nich[42] omawia dzie³a[142] Wielkiego[/][221] Ju[/]. Ojciec jego[42], Kun[/] by³ ministrem na[66] dworze legendarnego[221] w³adcy[121] Szuna[/][121]. Król poleci³ mu ujarzmiæ wody[142]. Kun[/] dziesiêæ[34] lat walczy³ z[65] powodzi± i nie zdo³a³ jej[42] opanowaæ. Za[64] karê zosta³[57] stracony[211], a zadanie[141] jego[42] powierzono synowi. 
1567 784~Lomban J.~Ujarzmienie Rzeki ¯ó³tej~PZWS~1965~61~{brak}
1568 Po[66] zwyciêstwie nie dotrzymali jednak s³owa[121] i zaczêli walkê z[65] niedawnymi sprzymierzeñcami. Stworzyli oni pañstwo[141] zwane[211] Cin[/] (z³ote[211]). Pañstwo[111] to[211] zada³o wiele[34] klêsk Chinom[/] i wreszcie w[66] dwunastym[261] wieku[161] zajê³o pó³noc[141] kraju[121] wraz[8] ze[65] stolic± Kaifengiem[/][151]. O¶rodki[112] ¿ycia[121] pañstwowego[211] Chin[/] przeniesione[212] zosta³y[57] na[64] po³udnie[141]. Dorzecze[111] Rzeki[/][121] ¯ó³tej[/][221] znalaz³o[501] siê na[64] pewien[241] czas[141] w[66] rêkach ludów stoj±cych[222] du¿o ni¿ej pod[65] wzglêdem[151] kulturalnym[251] ni¿ Chiñczycy. 
1569 785~Lomban J.~Ujarzmienie Rzeki ¯ó³tej~PZWS~1965~75~{brak}
1570 Jednym[251] z[62] najwa¿niejszych[222] zadañ gospodarczych[222], jakie[242] realizuje Chiñska[/] Republika[/] Ludowa[/], jest wieloletni[211] plan[111] ujarzmienia[121] Rzeki[/][121] ¯ó³tej[/][221]. Plan[111] przewiduje zarówno wznoszenie[141] wa³ów ochronnych[222] i uregulowanie[141] rzeki[121], jak[9] i zabezpieczenie[141] zboczy[122] ¶rodkowego[221] biegu[121] rzeki[121] przed[65] erozj± oraz stworzenie[141] wielkich[222] systemów nawadniaj±cych[222] i uzyskanie[141] z[62] rzeki[121] energii[121] wodnej[221], a tak¿e przystosowanie[141] jej[42] do[62] potrzeb komunikacyjnych[222]. 
1571 786~Sosiñski R.~Fizyka wokó³ nas~PZWS~1965~23~{brak}
1572 Wystarczy popchn±æ si³ê lodu ku[63] górze[131] si³± tylko nieco wiêksz±[251] [~] od[62], aby[9] nadaæ jej[43] ruch[141] ku[63] górze[131]. £atwo zauwa¿yæ ¿e si³a [~] jest znacznie mniejsza od[62] ciê¿aru [~]. Jednocze¶nie mo¿na te¿ spostrzec, ¿e gdyby¶my zmieniali[54] k±t[141] nachylenia[121] deski[121], to[9] wówczas bêdzie[56] siê tak¿e zmieniaæ[511] si³a [~], pozostaj±c zawsze mniejsz±[251] od[62] si³y[121][~]. 
1573 787~Sosiñski R.~Fizyka wokó³ nas~PZWS~1965~78~{brak}
1574 O[66] pracy[161] w[66] sensie fizycznym[261] mo¿e[5] byæ mowa tylko wówczas, gdy wysi³kowi towarzyszy[5] ruch[111] przedmiotu, na[64] który[241] ten[211] wysi³ek[111] zosta³[57] skierowany[211], gdy przedmiot[111] ten[211] przebêdzie jak±¶[241] drogê pod[65] wp³ywem dzia³ania[121] si³y[121]. Dopiero gdyby¶my na[64] przyk³ad[141] tê[241] walizkê wnie¶li[54] na[64] piêtro[141], wtedy  z[62] punktu widzenia[121] fizyki[121]  wykonaliby¶my pracê. 
1575 788~Sosiñski R.~Fizyka wokó³ nas~PZWS~1965~36~{brak}
1576 Przyk³adów mo¿na[54] by przytoczyæ mnóstwo[141]: ruszaj±cy[211] samochód[111]  ruch[111] jednostajnie przyspieszony[211], hamuj±cy[211] samochód[111]  ruch[111] jednostajnie opó¼niony[211], poci±g[111] na[66] trasie[161]  ruch[111] jednostajny[211] i tak dalej. (Oczywi¶cie przyk³ady[112] te[212] s±[57] do[62] pewnego[221] stopnia przybli¿one[212].) Znajomo¶æ[111] praw[122] ruchu[121] cia³ jest niezmiernie wa¿na w[66] ¿yciu[161] ludzi[122]. Wszak wiele[31] maszyn, urz±dzeñ, ca³y[211] transport[111] i komunikacja oparte[212] s±[57] na[66] ruchu[161]. 
1577 789~Sosiñski R.~Fizyka wokó³ nas~PZWS~1965~112~{brak}
1578 Zamiana pracy[121] mechanicznej[221] w[64] energiê ciepln±[241] ma wielkie[241] znaczenie[141] w[66] praktyce[161]. Na[66] tej[261] zasadzie[161] opiera[501] siê na[64] przyk³ad[141] hamowanie[111] wszelkich[222] pojazdów. Jad±cy[211] szybko samochód[111] ma znaczn±[241] energiê kinetyczn±[241]. Chc±c zwolniæ jego[42] ruch[141] nale¿y w[64] jaki¶[241] sposób[141] zmniejszyæ ten[241] zasób[141] energii[121]. Ale, jak[9] wiemy, energia jest niezniszczalna. Nie mo¿na jej[42] unicestwiæ, mo¿na j± tylko zmieniæ w[64] inny[241] rodzaj[141] energii[121]. 
1579 790~Sosiñski R.~Fizyka wokó³ nas~PZWS~1965~125{?}~{brak}
1580 Wiadomo na[64] przyk³ad[141], ¿e psy[112] s³ysz± niektóre[242] ultrad¼wiêki[142]. Je¶li gwizdniemy na[64] wyszkolonego[241] psa[141] specjalnym[251] gwizdkiem ultrad¼wiêkowym[251], to[9] ¿aden[211] cz³owiek[111] nie us³yszy tego[42], a pies[111] us³yszy i, je¶li bêdzie[57] nauczony[211], to[9] przybiegnie do[62] nas[42]. Fale[112] d¼wiêkowe[212] rozchodz±[501] siê nie tylko w[66] powietrzu[161]. K±pi±c[501] siê w[66] rzece[161] i nurkuj±c pod[65] wod± mo¿ecie doskonale s³yszeæ ¶miech[141] i krzyki[142] kolegów[122] stoj±cych[222] nad[65] wod±. 
1581 791~Leliwa J.~Irak wczoraj i dzi¶~PZWS~1964~18~{brak}
1582 Dawniej by³o tu morze[111]. Potem mu³[111] wypar³ je[44] i na[66] miejscu[161] dawnej[221] zatoki[121] powsta³y[5] jeziora[112]: Hammar[/], Czanuja[/], Sanija[/]. Brzegi[112] ich[42] s± niskie[212], zabagnione[212], równinne[212], czasem[8] trudno odró¿niæ bagno[141] od[62] jeziora[121]. Nasz[211] samolot[111] mija jeziora[142] leci teraz nad[65] dwoma pasmami niedu¿ych[222], kopulastych[222] pagórków. S± to[41] sto¿ki[112] dawnych[222] wulkanów. 
1583 792~Leliwa J.~Irak wczoraj i dzi¶~PZWS~1964~54~{brak}
1584 Zainteresowano[501] siê tym[45] dlatego, ¿e dopiero w[66] dwudziestym[261] wieku[161] wielki[211] rozwój[111] przemys³u spowodowa³ ogromne[24] zapotrzebowanie[141] paliw. Rozpoczê³y[501] siê na[64] wielk±[241] skalê wiercenia[112], a w[64] ¶lad[141] za[65] nimi powstawa³y szyby[112] naftowe[212] i ruroci±gami pop³ynê³o br±zowe[211] z³oto[111]: Baba[+] Gurgur[/], czyli Ojciec[/][111] Gurgur[/], jak[9] nazywaj± ropê naftow±[241] Arabowie. Baba[$] bowiem w[66] ich[42] jêzyku[161] znaczy co¶[44] zupe³nie przeciwnego[221] ni¿ u[62] nas[42]. 
1585 793~Ogarek-Czoj H.~Korea Pó³nocna - kraj Czholima~KiW~1965~8~{brak}
1586 Korea[/]  kraj[111] w[66] wiêkszej[261] swej[261] czê¶ci[161] górzysty[211] (prawie[8] trzy[34] czwarte[142] powierzchni[121] kraju[121] zajmuj± góry[112])  ma niezwykle urozmaicony[241] krajobraz[141]. Jak[9] okiem siêgn±æ, wszêdzie na[66] horyzoncie widniej± góry[112]. To[9] nagle, w¶ród[62] równiny[121], wyrasta urwista ska³a, jakby rzucona tu przypadkiem[8], to[9] wznosi[501] siê góra o[66] charakterystycznym[261] sto¿kowatym[261] kszta³cie mand¿urskich[222] sopek[122], to[9] w[66] oddali[161], zasnute[212] mg³±, ukazuj±[501] siê lesiste[212] zbocza[112]. 
1587 794~Ogarek-Czoj H.~Korea Pó³nocna - kraj Czholima~KiW~1965~40{?}~{brak}
1588 Sztuka wojenna rozwinê³a[501] siê najlepiej w[66] Kogurio[/]  pañstwie bezpo¶rednio s±siaduj±cym[261] z[65] Chinami[/] i najbardziej nara¿onym[261] na[64] napa¶ci[142] z[+] zewn±trz. Dwie[31] kolejne[212] dynastie[112] Chin[/]  Sui[/] i Tang[/]  próbowa³y podporz±dkowaæ sobie[43] Kogurio[/]. Dynastia Sui[/] dwukrotnie, w[66] latach piêæset dziewiêædziesi±t osiem i sze¶æset dwana¶cie, napada³a z[66] wielkimi armiami na[64] pañstewko[141] koreañskie[241], lecz obie[31] te[212] wyprawy[112] zakoñczy³y[501] siê fiaskiem. 
1589 795~Ogarek-Czoj H.~Korea Pó³nocna - kraj Czholima~KiW~1965~49~{brak}
1590 Oprócz[62] rolnictwa[121] rozwija³o[501] siê tak¿e rzemios³o[111], kwit³ handel[111] wewnêtrzny[211] i zagraniczny[211], zreorganizowano armiê, wzmocniony[211] zosta³[57] system[111] obronny[211] kraju[121]. Na[66] pó³nocnych[262] jego[42] krañcach "uspokojono" D¿urd¿enów[142]; specjalna ekspedycja wyruszy³a daleko na[64] po³udnie[141], aby[9] zniszczyæ bazê piratów[122] japoñskich[222] na[66] wyspie[161] Cuszima[/], ustanowione[212] zosta³y[57] normalne[212], pokojowe[212] stosunki[112] z[65] dynasti± Ming[/] w[66] Chinach[/]. 
1591 796~Ogarek-Czoj H.~Korea Pó³nocna - kraj Czholima~KiW~1965~29~{brak}
1592 Orka, czêsto przy[66] pomocy[161] drewnianej[221] sochy[121] ci±gnionej[221] nawet nie przez[64] wo³y[142], lecz przez[64] ludzi[142], z[62] natury[121] rzeczy[122] nie mog³a byæ zbyt[8] g³êboka. Próby[112] intensyfikacji[121] gospodarki[121] rolnej[221] sz³y przede[+] wszystkim w[66] kierunku[161] zapewnienia[121] dop³ywu wody[121] na[64] pola[142] i regulowania[121] jej[42] poziomu  przy[66] uprawie[161] ry¿u[121] sprawa ta mia³a pierwszorzêdne[241] znaczenie[141]. Ogrodnictwem zajmowali[501] siê raczej przybysze spoza[62] granic Korei[/][121]  g³ównie Chiñczycy. 
1593 797~Ogarek-Czoj H.~Korea Pó³nocna - kraj Czholima~KiW~1965~67~{brak}
1594 Rozpocz±³ przygotowania[142] do[62] wyprawy[121] na[64] Chiny[/][142]. Najprostsza droga[111] wiod³a prze[64] Koreê[/]. Jednak król[111] koreañski[211] odmówi³ zezwolenia[121] na[64] przemarsz[141] wojsk japoñskich[222] przez[64] jego[42] terytorium[141]. W[66] roku[161] tysi±c piêæset dziewiêædziesi±tym[261] drugim[261] Hideyoshi[/] l±duje w[66] Pusanie[/][161]. Armia jego[42] liczy dwie¶cie[34] tysiêcy ¿o³nierzy[122]. 
1595 798~¦liwka-Szczerbic W.~Harmattan i wielki deszcz~KiW~1965~42~{brak}
1596 Nie mo¿na jednak tego[221] dnia postawiæ na[66] stole ¿adnego[221] owocu[121] ani ¿adnej[221] jarzyny[121] z[62] w³asnego[221] ogrodu czy zakupionej[221] za[64] w³asne[242] pieni±dze[142]. Kto by tak post±pi³[54]  da³by dowód, ¿e nie ma przyjació³. A to[41] by by³o[54] bardzo, bardzo ¼le... Tak wiêc nowy[211] Rok[111] w[66] Ghanie[/]  ¶wiêto[111] pe³ne[21] symboliki[121] i tradycyjnych[222] ceremonii[122]  jest szczególnie dobr±[251] okazj± umocnienia[121] wiêzów rodzinnych[222], przyjacielskich[222], spo³ecznych[222]. 
1597 799~¦liwka-Szczerbic W.~Harmattan i wielki deszcz~KiW~1965~50~{brak}
1598 Nadesz³a ona dopiero po[66] sze¶ciu[36] latach, w[66] dniu[161] szóstego[221] marca tysi±c dziewiêæset piêædziesi±tego[221] siódmego[221] roku[121], dok³adnie w[64] sto[34] trzyna¶cie[34] lat od[62] dnia, w[66] którym[261] wodzowie szczepów Po³udnia[/][121] formalnie uznali kolonialn±[241] w³adzê królowej[221] Wiktorii[/]. Wielkim[251] zwyciêstwem ruchu[121] wyzwoleñczego[221] Afryki[/] by³o powstanie[111] tego[221] pierwszego[221] (nie licz±c Liberii[/][121]) niepodleg³ego[221] pañstwa[121] murzyñskiego[221] na[64] po³udnie[141] od[62] Sahary[/], które[211] przyjê³o dumn±[241] staro¿ytn±[241] nazwê[141] Ghany[/]. 
1599 800~¦liwka-Szczerbic W.~Harmattan i wielki deszcz~KiW~1965~186~{brak}
1600 I tak w[64] ka¿dy[241] wtorek[141] i pi±tek[141], w[66] czasie pe³nej[221] muzyki[121] i tañców piêciogodzinnej[221] ceremonii[121] rytualnej[221] (od[62] czwartej[221] trzydzie¶ci do[62] dziewi±tej[221] trzydzie¶ci rano), w[64] kap³ankê wstêpuje duch[111] Nana[+] Akonndei[/][121], który[211] daje konkretne[242] wskazówki[142] dla[62] leczenia[121] poszczególnych[222] bie¿±cych[222] wypadków chorobowych[222]. 
1601 801~¦liwka-Szczerbic W.~Harmattan i wielki deszcz~KiW~1965~195~{brak}
1602 Wiêc jest[57] z[65] ca³ym[251] przepychem urz±dzona sala tronowa, z[65] piêknym[251], kutym[251] w[66] srebrze tronem i kilkoma z³ocistymi ber³ami, ca³a zastawiona misternie rze¼bionymi sto³kami (stool[$]); jest sypialnia, w[66] której[261] podziwiamy miêdzy[+] innymi bogaty[241] zestaw[141] barwnych[222] szat kente; obok[8]  sala muzyki[121], w[66] której[261] mo¿na zobaczyæ wszelkie[242] odmiany[142] afrykañskich[222] bêbnów i innych[222] instrumentów, gitar, lutni[122], grzechotek, ksylofonów, gongonów[122]. 
1603 802~¦liwka-Szczerbic W.~Harmattan i wielki deszcz~KiW~1965~275~{brak}
1604 Mimo[62] pewnych[222] postêpów w[66] latach piêædziesi±tych[262] jeszcze w[66] roku[161] tysi±c dziewiêæset piêædziesi±tym[261] dziewi±tym[261]  by³o nie licz±c górnictwa[121] zaledwie dwie¶cie[31] dwadzie¶cia[31] sze¶æ[31] przedsiêbiorstw zatrudniaj±cych[222] powy¿ej[62] piêciu[32] robotników[122]. Pracowa³o w[66] nich[46] ³±cznie nieca³e[211] dwadzie¶cia[31] jeden[8] tysiêcy osób. Sprawa budowy[121] w³asnego[221] przemys³u zawsze sta³a[5] w[66] centrum[161] uwagi[121] prezydenta[121] Nkrumaha[/][121] i Ludowej[221] Partii[121] Konwentu. 
1605 803~¦liwka-Szczerbic W.~Harmattan i wielki deszcz~KiW~1965~283~{brak}
1606 Ale tamy[121] nie zbudowano. Kolonializm[111] wcale nie by³[57] zainteresowany[211] w[66] industrializacji[161] kraju[121]. A potê¿ne[212] miêdzynarodowe[212] monopole[112] przemys³u aluminiowego[221] wcale nie zamierza³y dopu¶ciæ do[62] powstania[121] konkurentów[122] w[66] Afryce[/][161]. Projekt[111] sta³[501] siê wiêc rzeczywisto¶ci± dopiero w[66] niepodleg³ej[261] Ghanie[/][161]. 
1607 804~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom VI~KiW~1964~26~{brak}
1608 Dalsze[212] odkrycia[112] przypadaj± na[64] okres[141] miêdzywojenny[241]. O[66] wielko¶ci[161] tej[221] kariery[121] niech ¶wiadcz±[55] nastêpuj±ce[212] liczby[112]: w[66] tysi±c dziewiêæset trzydziestym[261] ósmym[261] roku[161] produkcja ropy[121] bliskowschodniej[221] nie przekracza³a sze¶ciu[32] procent[122] ¶wiatowego[221] wydobycia[121]; w[66] roku[161] tysi±c dziewiêæset czterdziestym[261] ósmym[261] wynosi³a ju¿ dwana¶cie[34] procent[122]. 
1609 805~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom VI~KiW~1964~44{?}~{brak}
1610 Je¶li za¶ tak siê dzia³o[501], to[9] przeznaczono je[44] na[64] budowê nowych[222] zak³adów, które[212] powiêksza³y jedynie maj±tek[141] zagranicznych[222] monopoli[122]. Praktycznie rzecz[141] bior±c, prawie[8] ca³a gospodarka, która wykazywa³a jak±[241] tak±[241] dynamikê, by³a[57] nastawiona na[64] eksport[141]. Ta czê¶æ[111], której[221] odbiorc± by³ rynek[111] wewnêtrzny[211], podlega bardzo niewielkim[232] zmianom. 
1611 806~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom VI~KiW~1964~67~{brak}
1612 Jego[42] potrzeby[142] nale¿y widzieæ w[66] kontek¶cie nastêpuj±cych[222] dwóch[32] czynników: po[+] pierwsze, jedn±[251] z[62] bardziej charakterystycznych[222] cech[122] okresu powojennego[221] jest wzrastaj±ca stopa przyrostu naturalnego[221] na[66] ¶wiecie w[+] ogóle, w[66] Azji[/][161] za¶ w[66] szczególno¶ci[11]. W[66] latach tysi±c dziewiêæset czterdziestym[261] ósmym[261]  tysi±c dziewiêæset piêædziesi±tym[261] ósmym[261] wynosi³a dwa[34] procent[142]. 
1613 807~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom VI~KiW~1964~149~{brak}
1614 Europejczycy mieszkaj±cy[212] w[66] Afryce[/][161] pracuj± g³ównie w[66] administracji[161], s± w³a¶cicielami kopalñ i wielkich[222] plantacji[122], pracuj± w[66] handlu[161], transporcie, przedsiêbiorstwach us³ugowych[262], wykonuj± wolne[242] zawody[142], zatrudnieni s±[57] w[66] górnictwie i przemy¶le przetwórczym[261]. W[66] tysi±c dziewiêæset piêædziesi±tym[261] siódmym[261] roku[161] na[64] przyk³ad[141] w[66] Tanganice[/][161] trzydzie¶ci[31] dziewiêæ[31] i trzy[31] dziesi±te[112] procent[122] Europejczyków[122] pracowa³o w[66] handlu[161]. 
1615 808~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom VI~KiW~1964~162~{brak}
1616 Równie¿ i dzi¶ g³ównym[251] ¼ród³em utrzymania[121] w[66] wiêkszo¶ci[161] krajów afrykañskich[222]  zw³aszcza na[64] po³udnie[141] od[62] Sahary[/] pozostaje rolnictwo[111]. Ludno¶æ[141] rolnicz±[241] Afryki[/] szacuje siê[41] na[64] oko³o[8] osiemdziesi±t[34] piêæ[34] procent[122] mieszkañców[122] tego[221] kontynentu. W[66] niektórych[262] krajach procent[111] ten[211] jest znacznie wy¿szy[211]. Na[64] przyk³ad[141] w[66] Tanganice[/][161] a¿ dziewiêædziesi±t[31] siedem[31] procent[122] ludno¶ci[121] zajmuje[501] siê rolnictwem. 
1617 809~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom VI~KiW~1964~184~{brak}
1618 Pod[65] wp³ywem rozwoju[121] gospodarki[121] towarowej[221] pojawi³y[501] siê takie[212] zjawiska[112], jak[9] nierówno¶æ[111] maj±tkowa w¶ród[62] Afrykanów[122] ¿yj±cych[222] we[66] wspólnocie[161] rodowej[261], wyw³aszczenie[111] z[62] ziemi[121] i nap³yw[111] ludno¶ci[121] wiejskiej[221] do[62] miast[122] i tak dalej. Tym[251] samym[45] istnienie[111] rodowej[221], a zw³aszcza plemiennej[221] organizacji[121], zosta³o[57] podwa¿one[211], poczê³y stopniowo zanikaæ tradycyjne[212] instytucje[112] afrykañskie[212], charakterystyczne[212] dla[62] okre¶lonego[221] etapu rozwoju[121] historycznego[221] spo³eczeñstwa[121] afrykañskiego[221]. 
1619 810~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom VI~KiW~1964~251~{brak}
1620 Wystarczy wspomnieæ, ¿e samo[211] dorzecze[111] Amazonki[/][121] powinno, zdaniem uczonych[122]  przy[66] nale¿ytym[261] zagospodarowaniu[161] i pe³nej[261] eksploatacji[161] ukrytych[222] tam[8] darów przyrody[121]  zaspokoiæ potrzeby[142] ¿ywno¶ciowe[242] ca³ej[221] ludzko¶ci[121]. Ale sama[211] tylko szczodro¶æ[111] natury[121] nie przes±dza o[66] dobrobycie spo³eczeñstw. Musz± one umiejêtnie i racjonalnie gospodarowaæ. 
1621 811~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom VI~KiW~1964~265~{brak}
1622 Znaczna czê¶æ[111] ziemi[121] obszarniczej[221] le¿y od³ogiem b±d¼[9] te¿ uprawiana jest[57] nieregularnie metodami zgo³a archaicznymi, powoduje to[41], niedobór[141] ¿ywno¶ci[121] nie tylko dla[62] mieszkañców[122] miast[122], ale i wsi[122]. Prowadzona przez[64] rz±dy[142] wielu[32] krajów Ameryki[/][121] £aciñskiej[/][221] polityka popierania[121] eksportu najbardziej op³acalnych[222] w[66] danym[261] momencie produktów rolnych[222], zwi±zana z[65] monokulturowym[251] charakterem upraw[122], przynosi niejednokrotnie fatalne[242] wyniki[142]. 
1623 812~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom VI~KiW~1964~275~{brak}
1624 Mimo[64] to[44] udzia³[111] przemys³u w[66] dochodzie narodowym[261] brutto Ameryki[/][121] £aciñskiej[/][221] powiêkszy³[501] siê z[62] niespe³na dziewiêtna¶cie procent[122] w[66] roku[161] tysi±c dziewiêæset piêædziesi±tym[261] do[62] dwadzie¶cia trzy i piêæ dziesi±tych[122] procent[122] w[64] dziesiêæ[34] lat pó¼niej. Jednocze¶nie nast±pi³y istotne[212] zmiany[112] strukturalne[212] ogólnie mo¿na stwierdziæ, ¿e charakteryzuje je[44] stopniowe[211] przesuwanie[111] punktu ciê¿ko¶ci[121] z[62] tradycyjnych[222] bran¿ nastawionych[222] na[64] produkcjê artyku³ów bie¿±cej[221] konsumpcji[121] na[64] bran¿e[142] nowe[242]. 
1625 813~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom VI~KiW~1964~355~{brak}
1626 Nie zmieniony[211] udzia³[111] Oceanii[/][121] w[66] produkcji[161] przemys³u ¶wiata wskazuje; ¿e tempo[111] rozwoju[121] przemys³owego[221] nie by³o ni¿sze[211] ni¿ przeciêtne[211] tempo[111] wzrostu na[66] ¶wiecie. Mo¿e[5] to[41] s³u¿yæ jako[61] dowód[111], ¿e Australia[/] i Nowa[/][211] Zelandia[/] nie wyczerpa³y jeszcze swoich[222] mo¿liwo¶ci[122] rozwojowych[222]. Pewne[211] nasilenie[111] tempa[121] wzrostu przypada szczególnie na[64] ostatnie[242] lata[142]. 
1627 814~Sêkowski S.~Elektrochemia domowa~PZWS~1966~21~{brak}
1628 I tak: kwasy[12] nieorganiczne[212] jak[9]: siarkowy[211], azotowy[211] czy solny[211], pod[65] dzia³aniem nawet niewielkiej[221] ilo¶ci[121] wody[121] rozpadaj±[501] siê prawie[8] ca³kowicie na[64] jony[141] (o[66] kwasach takich[262] mówimy, ¿e s± one silnie zdysocjonowane[212]), natomiast kwasy[112] organiczne[212], jak[9] kwas[111] octowy[211], cytrynowy[211] czy mlekowy[211] aby[9] siê w[66] tym[261] samym[261] stopniu rozpad³y[501] na[64] jony[141] co[9] kwasy[112] nieorganiczne[212], wymagaj± wiele[8] wiêkszej[221] ilo¶ci[121] wody[121], [&] 
1629 815~Sêkowski S.~Elektrochemia domowa~PZWS~1966~118~{brak}
1630 Powtarzam, tlenek[111] miedziowy[211] musi mieæ konsystencjê gêstego[221] ciasta[121], chodzi nam bowiem o[64] to[44], aby[9] kleju[121] u¿yæ[5] jak[+] najmniej. Zarobion±[241] masê nak³adaj do[62] p³asko le¿±cej[221] ramki[121] i ubijaj j± jak[+] najmocniej p³askim[251] drewienkiem. Szczególnie silnie staraj[501] siê ubijaæ masê oko³o[62] miejsca[121], w[66] którym[261] przez[64] ramkê przechodzi drut[111] miedziany[211]. 
1631 816~Sêkowski S.~Elektrochemia domowa~PZWS~1966~123~{brak}
1632 Za[+] wysoki pr±d[111] ³adowania[121] i roz³adowywania[121] niszczy je[44] bardzo szybko. Dla[62] akumulatorów o³owiowych[222] najwiêksze[211] dopuszczalne[211] natê¿enie[111] pr±du ³adowania[121] i roz³adowywania[121] wyra¿one[211] w[66] amperach nie mo¿e[5] przekroczyæ jednej[221] dziesi±tej[121] warto¶ci[121] liczbowej[221] pojemno¶ci[121] akumulatora wyra¿onej[221] w[66] amperogodzinach. 
1633 817~Sêkowski S.~Elektrochemia domowa~PZWS~1966~161~{brak}
1634 Wystarczy pozostawiæ go[44] bezczynnie na[64] miesi±c[141], a ju¿ straci blisko[8] po³owê zgromadzonej[221] w[66] nim[46] poprzednio energii[121]. St±d te¿ p³ynie[5] wniosek[111], ¿e akumulator[141] nawet zupe³nie nieu¿ywany[241], trzeba ³adowaæ co[+] najmniej raz[8] na[64] sze¶æ[34] tygodni. A co[41] bêdzie je¶li tego[42] nie wykonasz? Przyczynisz[501] siê do[62] szybszego[221] zniszczenia[121] swego[221] akumulatora. 
1635 818~Sêkowski S.~Elektrochemia domowa~PZWS~1966~170~{brak}
1636 Elektrolitem w[66] akumulatorach zasadowych[262] jest wodny[211] roztwór[111] wodorotlenku[121] potasowego[221] [~], o[66] ciê¿arze w³a¶ciwym[261] oko³o[8] jeden dwadzie¶cia setnych[122] grama na[64] centymetr[141] sze¶cienny[241]. Po[66] wlaniu[161] elektrolitu akumulator[111] zasadowy[211] musi byæ[57] natychmiast zamkniêty[211], gdy¿ dwutlenek[111] wêgla zawarty[211] w[66] powietrzu[161] ³±czy[501] siê z[65] elektrolitem i psuje go[44]. Cele[112] akumulatorów zasadowych[222] montowane[212] s±[57] w[66] stalowych[262] skrzynkach, dlatego te¿ te[212] akumulatory[112] odznaczaj±[501] siê wielk±[251] trwa³o¶ci± mechaniczn±[251]. 
1637 819~Pokorny E.J.~Tropiciele niebieskich szlaków cz.II~KiW~1963~55~{brak}
1638 W¶ród[62] astronomów[122] Al[+] Mamuna[/][121] najwybitniejszy[211] by³ Mohamed[+] ben[+] Ketir[/], znany[211] raczej pod[62] przydomkiem Alfergani[/] (od[62] nazwy[121] jego[42] miasta[121] rodzinnego[221] Fergany[/][121] w[66] prowincji[161] Sogdiana[/]) lub el[+] Hakib[/], co[41] oznacza "rachmistrz". Al Fergani[/] przejrza³ przede[+] wszystkim tablice[142] Ptomeleusza[/][121] i na[66] podstawie[161] otrzymanego[221] materia³u napisa³ dzie³o[141]: ["]Ruchy[/][112] Cia³[/] Niebieskich[/][222] i[/][9] Wiedza[/] o[/][66] Gwiazdach[/]["]. 
1639 820~Pokorny E.J.~Tropiciele niebieskich szlaków cz.II~KiW~1963~63~{brak}
1640 Za[62] panowania[121] Alfonsa[/][121] Dziesi±tego[/][221] najwiêkszym[251] na[66] ¶wiecie o¶rodkiem badañ astronomicznych[222] staje[501] siê Toledo[/][111]. Sam[211] król zajmuje[501] siê nimi i uchodzi za[64] jednego[241] z[62] wybitniejszych[222] znawców[122] przedmiotu. Na[64] jego[42] zaproszenie[141] przybywaj± do[62] Toledo[/][121] najzdolniejsi ówcze¶ni astronomowie. Tutaj pod[65] kierownictwem rabina[121] Izaaka[/][121] Aben[+] Saida[/][121] po[66] d³ugoletnich[262] bardzo dok³adnych[262] obserwacjach i zawi³ych[262] obliczeniach zosta³y[57] opracowane[212] na[+] nowo tablice[112] ptomeleuszowskich[222] epicyklów i deferentów[122]. 
1641 821~Pokorny E.J.~Tropiciele niebieskich szlaków cz.II~KiW~1963~110~{brak}
1642 We[66] W³oszech[162] przebywa³ dziewiêæ[34] lat, z[65] krótk±[251] tylko, kilkumiesiêczn±[251] przerw±[151]. Mianowany[211] bowiem kanonikiem kapitu³y[121] warmiñskej[211] musia³ powróciæ do[62] kraju[121]. Po[66] uzyskaniu[161] zgody[121] na[64] dokoñczenie[141] studiów wyje¿d¿a zaraz ponownie. Pobyt[111] we[66] W³oszech[/][162] da³ mu najwiêcej. Tutaj zetkn±³[501] siê z[65] lud¼mi, którzy cieszyli[501] siê s³aw± wybitnych[222] uczonych[122]. 
1643 822~Pokorny E.J.~Tropiciele niebieskich szlaków cz.II~KiW~1963~145~{brak}
1644 Bruno[/][111] przyj±³ heliocentryzm[141] Kopernika[/][121], usun±³ natomiast z[62] jego[42] nauki[121] sferê ograniczaj±c±[241] ¶wiat[141]. Rozrzuci³ gwiazdy[142] z[62] urojonej[221] powierzchni[121] kryszta³owej[221] kuli[121] na[64] ró¿ne[242] odleg³o¶ci[142] od[62] naszego[221] uk³adu planetarnego[221]. Zak³ada³ wiêc nieskoñczono¶æ[141] ¶wiata w[66] czasie i przestrzeni[161]. To[41] by³o nie mniej rewolucyjne[211] ni¿[9] odkrycie[111] Kopernika[/][121]. 
1645 823~Pokorny E.J.~Tropiciele niebieskich szlaków cz.II~KiW~1963~152~{brak}
1646 Przez[64] kilka[34] miesiêcy mieszka[5] w[66] Pradze[/][161] i wyk³ada na[66] tamtejszym[261] uniwersytecie. Z[62] Czech[/][122] udaje[501] siê do[62] Frankfurtu[/] nad[/][65] Menem[/][151]. Wydaje tu kilka[34] swoich[222] dialogów. Ale Giordano[/][111] têskni do[62] kraju[121]. Zawsze, czy to[8] w[66] Anglii[/][161], we[66] Francji[/][161], czy w[66] Niemczech[/][162], szuka³ okazji[121] do[62] powrotu w[64] rodzinne[242] strony[142], do[62] bliskich[222] i drogich[222] sobie[43] ludzi[122]. 
1647 824~Pokorny E.J.~Tropiciele niebieskich szlaków cz.II~KiW~1963~199{?}~{brak}
1648 Teoia Keplera[/][121] umo¿liwi³a niebawem wybitnemu niemieckiemu matematykowi Godfrydowi[/] Leibnizowi[/] oraz Anglikowi Izaakowi[/] Newtonowi[/] opracowanie[141] nowego[221] dzia³u matematyki[121] rachunku[121] ró¿niczkowego[221] i ca³kowitego[221]. W[66] tym[261] samym[261] czasie kiedy w[66] Pradze[/][161] Tycho[/] Brahe[/] i Jan[/] Kepler[/] tworz± nowe[242] podstawy[142] astronomii[121] teoretycznej[221], we[66] W³oszech[/][162] dzia³a[5] jeden[211] z[62] najwiêkszych[222] uczonych[122] ¶wiata, Galileo[/] Galilei[/][111], powszechnie znany[211] pod[65] nazwiskiem Galileusza[/][121]. 
1649 825~Pokorny E.J.~Tropiciele niebieskich szlaków cz.II~KiW~1963~207~{brak}
1650 Cia³a[112] sk³adaj±ce[+] siê[212] z[62] wody[121] i ziemi[121]  nazywa³ je[44] cia³ami sta³ymi  znajduj±[501] siê na[66] dole[161]; cia³a[112] za¶ z³o¿one[212] z[62] wody[121] i powietrza[121]  lotne[212]  w[66] górze[161]. Jak[9] widzimy, bardzo nieskomplikowana by³a[5] "chemia" nauczyciela[121] Aleksandra[/][121] Wielkiego[/][221]. Arystoteles[/] g³osi³, ¿e je¶li tylko nic[41] nie stoi na[66] przeszkodzie[161], ka¿dy[211] przedmiot[111] d±¿y do[62] wyznaczonego[221] sobie[43] przez[64] przyrodê miejsca[121]. 
1651 826~Krzywob³ocka R.~W krainie krzemu~PZWS~1966~13~{brak}
1652 Ska³a ta nazywa[501] siê bazaltem, jest ciê¿sza od[62] innych[222] ska³, bo oprócz[62] zwi±zków krzemu zawiera znaczne[242] ilo¶ci[142] zwi±zków ¿elaza[121] i magnezu. Na[66] terenie Polski[/][121] bazalty[112] wystêpuj± na[66] Dolnym[/][261] ¦l±sku[/]. Tworz± one pionowe[242] czarne[242] s³upy[142] o[66] znacznej[261] wysoko¶ci[161]. Bazalt[111] dziêki[63] swej[231] du¿ej[231] odporno¶ci[131] na[64] uderzanie[141] i ¶cieranie[141] czêsto jest[57] u¿ywany[211] do[62] budowy[121] dróg i w[66] budownictwie. 
1653 827~Krzywob³ocka R.~W krainie krzemu~PZWS~1966~49~{brak}
1654 No có¿[8] historia jest d³uga i prowadzi do[62] Chin[/], które[212] s± ojczyzn± porcelany[121]. By³a[57] ona tam[8] znana i u¿ywana ju¿ w[66] siódmym[261] wieku[161]. Jednak¿e tajemnicy[121] wyrobu porcelany[121] pilnie strze¿ono i tylko gotowe[212] wyroby[112] mog³y byæ[57] wywo¿one[212] poza[64] granice[142] Pañstwa[/][121] Smoka[/][121]. Do[62] Europy[/] zaczê³y one docieraæ do¶æ pó¼no, bo dopiero w[66] piêtnastym[261] i szesnastym[261] wieku[161]. 
1655 828~Krzywob³ocka R.~W krainie krzemu~PZWS~1966~74~{brak}
1656 W[66] ¶wiecie przyrody[121] tak wielkie[211] podobieñstwo[111] dwóch[32] minera³ów o[66] ró¿nym[261] sk³adzie chemicznym[261] spotyka[501] siê nad[64] wyraz[141] do¶æ rzadko. Nefryt[111] i jadeit[111] s± krzemieniami ale w[66] nefrycie wystêpuj± krzemiany[112] wapnia, magnezu i ¿elaza[121], w[66] jadeicie[161] za¶ sodu i glinu. Budowa jadeitu[121] podobnie jak[9] nefrytu, przypomina "kamienny[241] woj³ok[141]" utworzony[241] ze[62] spl±tanych[222] cienkich[222] prêcików i igie³. 
1657 829~Krzywob³ocka R.~W krainie krzemu~PZWS~1966~81~{brak}
1658 Wszystkie[212] te[212] tworzywa[112] odznaczaj±[501] siê du¿±[251] odporno¶ci± na[64] dzia³anie[141] ¶rodków chemicznych[222], a tak¿e na[64] zmiany[142] temperatury[121]. Ze[62] wzglêdu na[64] te[242] cenne[242] w³a¶ciwo¶ci[142] stanowi± doskona³y[241] materia³[141] izolacyjny[241] i impregnacyjny[241], s±[57] u¿ywane[212] do[62] urz±dzeñ hydraulicznych[222] zamiast zwyk³ych[222] olejów i jako[61] ¶rodki[112] przeciw[63] pienieniu[131] ogrzewanych[222] cieczy[122]. 
1659 830~Perliñski J.~Metale nie¿elazne~PZWS~1966~34~{brak}
1660 Jest to[41] równie¿ korzystne[211] dla[62] oddaj±cego[121], bo sk³adnica p³aci za[64] ka¿dy[241] kilogram[141] z³omu metali[122] nie¿elaznych[222] kilka[34] razy[122] wiêcej ni¿ za[64] z³om[141] ¿elaza[121]. Na[64] z³om[141] przeznacza siê[41] stare[242] naczynia[142] aluminiowe[242], czê¶ci[142] maszyn, kable[142], przewodniki[142] elektryczne[242], druty[142] miedziane[242] i aluminiowe[242], stare[242] akumulatory[142] samochodowe[242] i motocyklowe[242], rynny[142] z[62] blachy[121] cynkowej[221], ca³e[242] silniki[142] i kad³uby[142] samolotowe[242], [&] 
1661 831~Perliñski J.~Metale nie¿elazne~PZWS~1966~66~{brak}
1662 Przez[64] ostudzenie[141] surowego[221] o³owiu[121] w[66] kotle, a pó¼niej przez[64] zmniejszanie[141] p³ynnego[221] metalu[121] z[65] siark± usuwa siê[41] mied¼[141] (siarczek[141] miedziowy[241]). Puszczaj±c na[64] p³ynny[241] metal[141] silny[241] strumieñ[141] powietrza[121] spala siê[41] metale[142]: arsen[141], antymon[141], cynê. Nastêpnie mieszaj±c p³ynny[241] o³ów[141] w[66] kotle z[65] cynkiem, powoduje siê[41] oddzielenie[141] srebra[121], które[211] razem[8] z[65] cynkiem i czê¶ci± o³owiu[121] tworzy na[66] powierzchni[161] o³owiu[121] "pianê srebrono¶n±[241]". 
1663 832~Perliñski J.~Metale nie¿elazne~PZWS~1966~73~{brak}
1664 Czynno¶æ[141] tê wykonujemy w[66] p³omiennych[262] piecach wannowych[262], tak d³ugo, a¿ zanieczyszczenia[112] spal±[501] siê na[64] tlenki[142] i wyp³yn± na[64] powierzchniê metalu[121], sk±d mo¿na je[44] zgarn±æ. Oczyszczon±[241] w[66] piecu wannowym[261] mied¼[141] wypuszczamy do[62] p³askich[222] form i odlewamy w[64] ten[241] sposób[141] grube[242] p³yty[142]. Przystêpujemy teraz do[62] drugiego[221] etapu rafinowania[121] miedzi[121]. Jest nim[45] elektroliza. 
1665 833~Perliñski J.~Metale nie¿elazne~PZWS~1966~89~{brak}
1666 Ubogie[241] w[64] nikiel[141] rudy[142] tlenkowe[242] (krzemianowe[242]) przerabiamy inaczej. Miele siê[41] je[4] w[66] potê¿nych[262] m³ynach-³amaczach, a nastêpnie w[66] m³ynach innych[222] typów i miesza siê[41] z[65] mia³em koksowym[251] i kamieniem wapiennym[251]. Tak±[241] mieszaninê przepuszcza siê[41] przez[64] piec[141] obrotowy[241], podobny[241] do[62] pieca stosowanego[221] przy[66] przeróbce[161] koncentratu tlenku[121] cynkowego[221]. 
1667 834~Machalscy A. i A.~¦wiat d¼wiêków~PZWS~1966~30~{brak}
1668 Wp³ywa to[41] oczywi¶cie dodatnio na[64] drganie[141] s³upa powietrza[121] w[66] [~], które[212] staj±[501] siê jeszcze silniejsze[212], a zatem jeszcze silniej narzucaj± swoj±[241] czêstotliwo¶æ[141] powietrzu[131] w[66] komórce[161]. Dochodzi w[66] koñcu do[62] tego[42], ¿e w[66] komórce[161] [~] pozosta³e[212] "obce[212]" tony zostaj±[5] prawie[8] wytêpione[212], a ca³e[211] powietrze[111] w[66] komórce[161] silnie pulsuje. 
1669 835~Machalscy A. i A.~¦wiat d¼wiêków~PZWS~1966~76~{brak}
1670 Zmys³[111] wzroku[121] nie mo¿e[5] odgrywaæ ¿adnej[221] roli[121], bo po[+] pierwsze nietoperz[111] poluje w[66] nocy[161], nieraz w[66] mgle[161], a po[+] drugie lata[5] nisko, wiêc nie mo¿e[5] widzieæ ryb  w[66] przeciwieñstwie do[62] mewy[121], która lata[5] w[64] dzieñ[141] i to[8] wysoko, sk±d widzi wnêtrze[141] wody[121] jak[9] na[66] d³oni[161]. Jedno[211] tylko mo¿e[5] byæ wyja¶nienie[111]. Ten[211] zrêczny[211] my¶liwy musi pos³ugiwaæ[501] siê nietoperzowym[251] "radarem". 
1671 836~Machalscy A. i A.~¦wiat d¼wiêków~PZWS~1966~78~{brak}
1672 Wytrwa³e[212] badania[112] fizyków[122] nad[65] akustyk± i elektryczno¶ci± doprowadzi³y do[62] tego[42], ¿e obie[31] te[212] dziedziny[112] wiedzy[121] spotka³y[501] siê na[66] pocz±tku[161] dziewiêtnastego[221] wieku[121], tworz±c elektroakustykê. Oczywi¶cie, bardzo wa¿ne[211] by³o, ¿e wynalazcy[112] og³aszali wyniki[142] swoich[222] osi±gniêæ w[66] czasopismach naukowych[262] dziêki[63] czemu[43] ka¿dy[211] nastêpny[211] móg³ korzystaæ z[62] pracy[121] swoich[222] poprzedników[122]. 
1673 837~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom III~KiW~1963(?IV z 1964)~54~{brak}
1674 Dodajmy, ¿e w[66] tysi±c dziewiêæset sze¶ædziesi±tym[261] drugim[261] roku[161] Bu³garia[/] ma wydobyæ[5] dwadzie¶cia[34] jeden[8] i piêæ[34] dziesi±tych[122] miliona ton[122] wêgla (g³ównie wêgiel[111] brunatny[211]), podczas[+] gdy w[66] tysi±c dziewiêæset trzydziestym[261] dziewi±tym[261] roku[161] wydobyto oko³o[8] dwa[34] i trzy[34] dziesi±te[142] milionów ton[122] wêgla. W[66] tysi±c dziewiêæset trzydziestym[261] dziewi±tym[261] roku[161] na[64] g³owê ludno¶ci[121] przypada³o dwie¶cie[31] piêædziesi±t[31] dwa[31] kilogramów wêgla. 
1675 838~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom III~KiW~1963(?IV z 1964)~62~{brak}
1676 Usuwanie[111] skutków tej[221] polityki[121] przynios³o ju¿ pierwsze[242] wyniki[142] od[62] roku[121] tysi±c dziewiêæset sze¶ædziesi±tego[221] nastêpuje wzrost[111] pog³owia[121] zwierz±t gospodarskich[222]. W[66] okresie powojennym[261] nast±pi³a powa¿na zmiana na[+] lepsze je¶li chodzi o[64] jako¶æ[141] i produktywno¶æ[141] zwierz±t. Wzros³a powa¿nie mleczno¶æ[111] krów, wydajno¶æ[111] we³ny[121], przeciêtna waga byd³a[121]. Dzi¶ jedynym[251] czynnikiem hamuj±cym[251] szybszy[241] wzrost[141] produkcji[121] zwierzêcej[221] jest s³abo¶æ[111] bazy[121] paszowej[221]. 
1677 839~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom III~KiW~1963(?IV z 1964)~143~{brak}
1678 Niemniej[9] sama produkcja eksportowa nie jest[57] wyodrêbniona od[62] produkcji[121] na[64] rynek[141] wewnêtrzny[241], chocia¿ ka¿dy[211] orientuje[501] siê, co[41] z[62] produkowanych[222] w³a¶nie wyrobów idzie na[64] eksport[141] a co[41] pozostaje w[66] kraju[161]. Zak³ad[111] otrzymuje od[62] jednego[221] do[62] pó³tora procent[122] wp³ywów dewizowych[222] w[66] produkcji[161] przeznaczonej[261] na[64] eksport[141] bezpo¶redni[241]. 
1679 840~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom III~KiW~1963(?IV z 1964)~151~{brak}
1680 Oczywi¶cie, stan[111] ten[211] nie jest zjawiskiem normalnym[251] i nie mo¿e[5] trwaæ w[64] nieskoñczono¶æ[141]. Sk±d bierze[501] siê to[221] niecodzienne[221] zjawisko[111]? Dlaczego w[66] Niemieckiej[/][261] Republice[/][161] Demokratycznej[/][261] si³ê robocz±[241] ceni siê[41] na[64] wagê z³ota[121]? Przede[+] wszystkim trzeba pamiêtaæ, ¿e od[62] kilku[32] lat do[62] procesu produkcji[121] wchodz± ma³e[212] liczebnie roczniki[112] ostatnich[222] lat wojny[121] i pierwszego[221] okresu powojennego[221]. 
1681 841~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom III~KiW~1963(?IV z 1964)~185~{brak}
1682 To[41] jednak, co[41] najciekawsze[211] co[41] warto obejrzeæ w[66] Bukareszcie[/], to[41] oddane[212] w[66] kwietniu tysi±c dziewiêæset sze¶ædziesi±tego[221] drugiego[221] roku[121] do[62] u¿ytku[21], wybudowane[212] ze[62] szk³a[121] i stali[121] hale[112] przysz³ej[221] sta³ej[221] wystawy[121] dorobku[121] gospodarczego[221] Rumunii[/][121], tu¿ obok[8]  przypominaj±cy[211] nasz[241] Pa³ac[/][141] Kultury[/][121], lecz skromniejszy[211]  kombinat[111] wydawniczy[211] "Scintea[/]", nowoczesny[211] cyrk[111] oraz kilka[31] przebudowanych[222] ju¿ przedmie¶æ[122], [&] 
1683 842~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom III~KiW~1963(?IV z 1964)~198~{brak}
1684 Wyja¶niono mi, ¿e dalej, dok±d jeszcze nie dojecha³em pracuje na[66] pe³nych[262] obrotach rafineria produkuj±ca wysokooktanow±[241] benzynê, nie licz±c pochodnych[222] surowców i pó³produktów. Te[212] dwa[31] wymienione[212] zak³ady[112] stanowi± bazê surowców dla[62]  bêd±cej[221] ju¿ w[66] koñcowej[261] fazie[161] budowy[121]  fabryki[121] kauczuku[121] o[66] wydajno¶ci[161] piêædziesi±t tysiêcy ton[122] rocznie. A wiêc dwukrotnie wiêkszej[261] ni¿ nasz[211] O¶wiêcim[/][111]. 
1685 843~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom III~KiW~1963(?IV z 1964)~232~{brak}
1686 Najbardziej ch³onnym[251] rynkiem dla[62] wêgierskich[222] produktów rolnych[222] jest dotychczas Czechos³owacja[/], Niemiecka[/] Republika[/] Demokratyczna[/] i Zwi±zek[/][111] Radziecki[/][211]. Piêtna¶cie[31] do[62] siedemnastu[32] procent[122] wêgierskiego[221] eksportu artyku³ów rolnych[222] jest[57] kierowane[211] do[62] Czechos³owacji[/][121], szesna¶cie[31] do[62] osiemnastu[32] procent[122] do[62] Niemieckiej[/][221] Republiki[/][121] Demokratycznej[/][221], dziesiêæ[31] do[62] dwunastu[3] procent[122] do[62] Zwi±zku[/][121] Radzieckiego[/][221]. Poza[65] tym[45] znaczne[212] ilo¶ci[112] towarów zakupuj± Polska[/][111] i ostatnio Rumunia[/]. 
1687 844~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom III~KiW~1963(?IV z 1964)~240~{brak}
1688 Jednocze¶nie dwadzie¶cia[31] cztery[31] osiem[31] dziesi±tych[122] procent[122] robotników[122] i pracowników[122] umys³owych[222] zarabia³o od[62] o¶miuset[32] do[62] tysi±ca dwustu[32] forintów, dwadzie¶cia[31] cztery[31] siedem[31] dziesi±tych[122] procent[122]  od[62] tysi±ca dwustu[32] do[62] tysi±ca piêæset forintów, dwadzie¶cia[31] osiem[31] sze¶æ[31] dziesi±tych[122] procent[122]  od[62] tysi±ca piêæset do[62] dwóch[32] tysiêcy forintów oraz osiemna¶cie[31] i cztery[31] dziesi±te[112] procent[122] ponad[8] dwa[34] tysi±ce[142] forintów miesiêcznie. 
1689 845~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom III~KiW~1963(?IV z 1964)~287~{brak}
1690 Tak wiêc, najwy¿szy[241] poziom[141] dochodu narodowego[221] na[64] jednego[241] mieszkañca[141] maj± Czechos³owacja[/] i Niemiecka[/] Republika[/] Demokratyczna[/], w[66] nastêpnej[261] kolejno¶ci[161] Polska[/][111], Wêgry[/][112], Rumunia[/], Bu³garia[/] i Albania[/]. Wysoko¶æ[111] zarobków jest w[66] krajach RWPG[=] zró¿nicowana. Ze[62] wzglêdu na[64] odmienne[242] w[66] poszczególnych[262] krajach systemy[142] cen nie mo¿na zarobków tych[222] porównywaæ bezpo¶rednio. 
1691 846~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom III~KiW~1963(?IV z 1964)~295~{brak}
1692 Co[62] roku[121] wydaje siê[41] w[66] krajach RWPG[=] przeciêtnie piêæ[34] ksi±¿ek na[64] jednego[241] obywatela[141]  jest to[41] du¿o, zw³aszcza je¶li siê[41] zwa¿y, ¿e w[66] krajach tych[262] unika siê[41] wydawania[121] ksi±¿ek bezwarto¶ciowych[222], które[212] stanowi± powa¿ny[241] odsetek[141] w[66] wydawnictwach krajów zachodnich[222]. Ka¿da, a w[66] niektórych[262] tylko krajach co[61] druga rodzina kupuje codziennie gazetê. 
1693 847~zbiorowa~Rozmowy o gospodarce. Tom III~KiW~1963(?IV z 1964)~342~{brak}
1694 Z[62] kolei[121] otrzyma³ on od[62] tych[222] krajów siedem[34] i sze¶æ[34] dziesi±tych[122] tysiêcy tytu³ów dokumentacji[122] oraz wys³a³ na[64] praktyki[142] dwana¶cie[34] tysiêcy specjalistów[122]. Spo¶ród[62] krajów RWPG[=] najwiêksz±[241] ilo¶æ[141] dokumentacji[121] naukowo-technicznej[221] otrzyma³y od[62] Zwi±zku[/][121] Radzieckiego[/][221] Czechos³owacja[/] i Polska[/][111]. Zwi±zek[/][111] Radziecki[/][211] otrzyma³ najwiêksz±[241] ilo¶æ[141] pozycji[122] od[62] Czechos³owacji[/][121], Wêgier[/][122] i Niemiec[/][122]. Podobnie intensywny[211] przep³yw[111] dokumentacji[121] naukowo-technicznej[221] mia³[5] miejsce[141] pomiêdzy[65] krajami demokracji[121] ludowej[221]. 
1695 848~Azembski M.~Inny ¶wiat~NK~1966~78~{brak}
1696 Konserwaty¶ci nasy³ali zbrojne[242] bandy[142] na[64] maj±tki[142] i wsie[142] libera³ów[122], ci[212] za¶ nie pozostawali im[43] d³u¿ni[212]. Morderstwo[111], palenie[111] domostw, gwa³ty[112] tortury[112]  oto haniebny[211] repertuar[111] owych[222] wiolencji[122], przycich³y[211] nieco dopiero w[66] tysi±c dziewiêæset sze¶ædziesi±tym[261] trzecim[261] roku[161]. Kolumbia[/] zyska³a sobie[43] smutn±[241] s³awê najbardziej niespokojnego[221] kraju[121] w[66] Ameryce[/][161] Po³udniowej[/][261]. 
1697 849~Azembski M.~Inny ¶wiat~NK~1966~99~{brak}
1698 Ksi±dz Pedro[+] De[+] La[+] Gasca[/] nie zna³[501] siê na[66] rzemio¶le wojennym[261], ale by³ zrêcznym[251] dyplomat± i zjednywa³ dla[62] siebie[42]  a co[41] za[65] tym[45] idzie i dla[62] króla[121] Hiszpanii[/][121] coraz wiêcej zwolenników[122]. Wierni dot±d Gonzalowi[/][131] ¿o³nierze poczêli opuszczaæ szeregi[142] buntowniczej[221] armii[121] i przechodziæ na[6] stronê ma³ego[221], niezgrabnego[221] ksiêdza[121]. 
1699 850~Azembski M.~Inny ¶wiat~NK~1966~125~{brak}
1700 To[41] nazwy[112] bardzo myl±ce[212]. Powsta³y[5] w[66] okresie hiszpañskiego[221] podboju[121], przypadkowo, bez[62] ¿adnego[221] pokrycia[121] w[66] rzeczywisto¶ci[161]. Wody[112] La[+] Plata[/] nie s± srebrne[212], lecz buromêtne[212], zanieczyszczone[212] mu³em niesionym[251] setkami kilometrów z[62] g³êbi[121] kraju[121]. Buenos[+] Aires[/] nie ma dobrego[221] powietrza[121]; latem temperatura dochodzi tu do[62] trzydziestu[32] siedmiu[32] stopni. 
1701 851~Azembski M.~Inny ¶wiat~NK~1966~133~{brak}
1702 Ale tylko z[62] wielkiej[221] wysoko¶ci[121] pampa wydaje[501] siê pusta, jak[9] przestrzeñ[111] oceanu, na[64] pozór[141] nie tkniêta przez[64] cz³owieka[141]. Podró¿ny[111], który[211] przemierza j± samochodem lub kolej±, widzi wszêdzie ¶lady[142] ludzkiej[221] pracy[121], jakkolwiek sam[211] cz³owiek jest rzeczywi¶cie zjawiskiem rzadkim[251]. Step[111] argentyñski[211] poprzecinany[211] jest[57] gêsto liniami kolejowymi, obszary[142] za¶ pomiêdzy[65] nimi zawarte[242] podzielono z[62] kolei[121] na[64] mniejsze[242] i wiêksze[242] kawa³ki[142] zagrodami z[62] drutu. 
1703 852~Azembski M.~Inny ¶wiat~NK~1966~188~{brak}
1704 Niebawem domy[112] Hiszpanów[122] p³onê³y woko³o[8], a na[66] o¶wietlonych[262] ogniem ulicach rozgorza³y[5] krwawe[212] walki[112]. Spo¶ród[62] piêædziesiêciu[32] pozosta³ych[222] w[66] mie¶cie Hiszpanów[122] tylko niewielu[32] nie odnios³o ciê¿kich[222] ran; obronili[501] siê z[65] trudem dziêki[63] przewadze[131] broni[121] palnej[221]. Gdy Valdivia[/][111] powróci³, zasta³ Santiago[/] w[66] op³akanym[261] stanie[161]. 
1705 853~Azembski M.~Inny ¶wiat~NK~1966~222~{brak}
1706 Rio[/] to[41] po[+] portugalsku rzeka, a tam[8] przecie¿ ¿adnej[221] rzeki[121] nie by³o i nie[+] ma. Coelho[/] widzia³ jedynie dziesi±tki[142] wysp i wysepek na[66] zatoce[161] zalewy[142] i cyple[142], by³ wiêc pewien[211], ¿e znajduje[501] siê w[66] zagmatwanym[261] uj¶ciu[161] jakiej¶[221] rzeki[121] i postanowi³ ochrzciæ j± od[+] razu Rzek±[/][151] Styczniow±[/][251], jako[+] ¿e rozpocz±³[501] siê ju¿ styczeñ[111] tysi±c piêæset drugi[211] rok[111]. 
1707 854~Azembski M.~Inny ¶wiat~NK~1966~230~{brak}
1708 Czasem[8] niektórym[232] przybyszom udaje[501] siê odnale¼æ miejsce[141], obrzêdów makumby[121], urz±dzon±[241] w[66] szopie[161] kaplicê czy co¶[44] w[66] tym[261] rodzaju[161]. W[66] powietrzu[161] unosi[501] siê tam[8] woñ[111] spalonych[222] (korzeni[122] podobno ró¿ni[212] spryciarze zrobili maj±tek[141] na[66] handlu[161] tymi korzeniami), na[66] postumentach stoj± figury[112] takie[212] same[212] jakie[242] spotykamy w[66] naszych[262] ko¶cio³ach. A oto jak[9] siê[41] te[242] sprawy[142] przybyszom wyja¶nia. 
1709 855~Azembski M.~Inny ¶wiat~NK~1966~277~{brak}
1710 Wszystko[41] wiêc zale¿y od[62] tego[42], kto bêdzie szermierzem postêpu w¶ród[62] Indian i w[66] jakiej[261] mierze[161] pozwoli im[43] pó¼niej z[62] tego[221] postêpu korzystaæ. Niema³o plemion  byæ mo¿e[8] w[66] przesz³o¶ci[161] nauczonych[222] smutnych[251] do¶wiadczeniem  w[+] ogóle unika kontaktów z[65] bia³ymi[152]. Zdarza[501] siê, ¿e samolot[111] SPI[=], l±duj±cy[211] gdzie¶ na[66] wolnym[261] od[62] zaro¶li[122] skrawku[161] ziemi[121], zasypywany[211] bywa[57] strza³ami z[62] ³uków. 
1711 856~Azembski M.~Inny ¶wiat~NK~1966~285~{brak}
1712 W³a¶nie kubañska tera¼niejszo¶æ[111], wydarzenia[112] ostatnich[222] lat sprawi³y, i¿ nie[+] sposób dzi¶ mówiæ o[66] Ameryce[/][161] Po³udniowej[/][261] pomijaj±c sprawy[142] tej[221] wyspy[12]. Kto chce zrozumieæ kierunek[141] przemian[122], które[212] zachodz± w[66] krajach po³o¿onych[262] na[64] po³udnie[141] od[62] Panamy[/][121], ten[211] musi wiedzieæ, w[66] jakich[262] okoliczno¶ciach i dlaczego wybuch³a[5] na[66] Kubie[/][161] rewolucja ludowa pod[65] wodz±[151] Fidela[+] Castro[/][121] oraz jaki[211] by³ jej[42] przebieg[111]. 
1713 857~Gaj M.~¦wiat³o~PZWS~1964~20~{brak}
1714 Kiedy¶ przyjmowano je[44] bez[62] ¿adnych[222] uwarunkowañ, dzi¶ za¶ wiemy, ¿e pozwalaj± one na[64] prawid³owe[241] rozwi±zywanie[141] zagadnieñ tylko w[66] tych[262] wypadkach, kiedy nie mamy[5] do[62] czynienia[121] z[65] bardzo du¿ymi szybko¶ciami, porównywalnymi z[65] prêdko¶ci± rozchodzenia[+] siê[121] promieniowania[121] (oko³o[8] trzysta[31] tysiêcy kilometrów na[64] sekundê w[66] pró¿ni[161]). Nowe[212] odkrycia[112] nie podwa¿y³y tych[222] praw[122], zakre¶li³y jednak¿e granice[142] ich[42] stosowalno¶ci[121]. 
1715 858~Gaj M.~¦wiat³o~PZWS~1964~62~{brak}
1716 Gwiazd nie widzimy w[64] dzieñ[141] dlatego, ¿e jednocze¶nie z[65] ich[42] ¶wiat³em wpada do[62] naszego[221] oka[121] ¶wiat³o[111] pochodz±ce[211] od[62] S³oñca[121]; wystarczy jednak w[64] dzieñ[141] wej¶æ[5] do[62] g³êbokiej[221] studni[121], gdzie promienie[112] S³oñca[121] nie docieraj±, aby[9] gwiazdy[112] sta³y[501] siê widoczne[212]. Dlatego widzimy gwiazdy[142] w[64] pogodne[241] niebo[141] zaraz po[66] zmroku[161], je¿eli znajdujemy[501] siê w[66] dolinie[161] miêdzy[65] górami [&] 
1717 859~Gaj M.~¦wiat³o~PZWS~1964~109{?}~{brak}
1718 Otrzymamy pewien[241] rozk³ad[141] o¶wietlenia[121] przedmiotów znajduj±cych[+] siê[222] w[66] pokoju[161]. Zapalmy nastêpnie drug±[241] ¿arówkê i zaobserwujmy, czy w[66] jakim¶[261] punkcie  przy[66] tym[261] o¶wietleniu[161]  ¶wiat³o[111] uleg³o os³abieniu[131], czy nast±pi³a mo¿e[8] jaka¶ zmiana barwy[121]. Wynik[111] do¶wiadczenia[121] bêdzie negatywny[211]. Widaæ wiêc, ¿e promienie[112] pochodz±ce[212] z[62] dwu[32] ró¿nych[222] ¼róde³ (dwie[31] lampy[112]) nie interferuj± ze[65] sob±. 
1719 860~Gaj M.~¦wiat³o~PZWS~1964~117~{brak}
1720 Je¿eli szeroko¶æ[111] szczeliny[121] jest do¶æ du¿a, to[9] za[65] ekranem otrzymamy prostok±tny[241] ¶lad[141], odpowiadaj±cy[241] rzutowi geometrycznemu. W[64] miarê zmniejszania[121] szeroko¶ci[121] szczeliny[121] obraz[111] staje[501] siê ciemniejszy[211] i mniej wyra¼ny[211]. Co[41] siê dzieje[501] w[66] takim[261] razie ze[65] ¶wiat³em, które[211] ju¿ nie pada na[64] ¶rodkow±[241] czê¶æ[141] ekranu? 
1721 861~Momatiuk Cz.~Szwajcaria~WP~1967~17~{brak}
1722 Najwy¿szym[251] szczytem Alp[/] Glaryjskich[/][222] jest pokryty[211] wiecznym[251] ¶niegiem Todi[/] (trzy[31] tysi±ce[112] sze¶æset[31] dwadzie¶cia[31] metrów). Prealpy[/][112] Glaryjskie[/][212] przeciête[212] s±[57] dolin± rzeki[121] Linth[/], w[66] której[261] le¿± jeziora[112] Wallen[/], i Zurychskie[/]. Dolina Linth[/] oddzielona jest[57] od[62] doliny[121] Renu[/] bardzo niskim[251] dzia³em wodnym[51] o[66] wysoko¶ci[161] zaledwie piêtna¶cie metrów. 
1723 862~Momatiuk Cz.~Szwajcaria~WP~1967~64~{brak}
1724 W[66] wielu[36] miejscowo¶ciach znajduj±[501] siê tory[112] saneczkowe[212] i bobslejowe[212], lodowiska[112] naturalne[212] i sztuczne[212], rozsiane[212] s±[57] po[66] ca³ej[261] Szwajcarii[/][161]. Wspomnieæ nale¿y jeszcze o[66] znakomitych[262] terenach alpinistycznych[262] w[66] Szwajcarii[/][161], zw³aszcza w[66] Alpach[/] Berneñskich[/][262] i Walijskich[/][262]. Urwiska[112] Eigeru[/][121], Monchu[/][121], Finsteraarhornu[/][121] czy Matterhornu[/][121] s± magnesem dla[62] najlepszych[222] alpinistów[122] ¶wiata. 
1725 863~Momatiuk Cz.~Szwajcaria~WP~1967~153~{brak}
1726 Szosa biegn±ca z[62] Aigle[/] na[64] pó³nocny[241] wschód[141] przechodzi przez[64] prze³êcz[141] des[+] Mosses[/] (tysi±c[111] czterysta[31] czterdzie¶ci[31] osiem[31] metrów) i przebija[501] siê przez[64] góry[142] do[62] doliny[121] Sariny[/][121] dop³ywu Aaru[/][121], ju¿ po[66] pó³nocnej[261] stronie[161] Alp[/]. Kanton[111] Wallis[/] (Valais[/]) o[66] powierzchni[161] piêæ tysiêcy dwie¶cie trzydzie¶ci jeden kilometrów kwadratowych[222] jest po[66] Gryzonii[/][161] i Bernie[/][161] trzecim[251] w[66] Szwajcarii[/][161] pod[65] wzglêdem wielko¶ci[121]. 
1727 864~Momatiuk Cz.~Szwajcaria~WP~1967~161~{brak}
1728 Potem droga[111] przestaje ju¿ siê wznosiæ[501], a kamienisty[211] stok[111] ust±pi miejsca[121] dolinie[131] opadaj±cej[231] ju¿ na[64] w³osk±[241] stronê. Znaczenie[111] prze³êczy[121] sprawi³o, ¿e w[66] roku[161] tysi±c czterdziestym[261] dziewi±tym[261] ¶wiêty[211] Bernard[/] z[/][62] Menthony[/][121] za³o¿y³ tu schronisko[141] hospicjum[141] dla[62] znu¿onych[222] drog±[151] wêdrowców[122]. W[66] roku[161] tysi±c sto dwudziestym[261] pi±tym[261] wzniesiono klasztor[141] i ko¶ció³[141], które[212] jednak sp³onê³y w[66] tysi±c piêæset piêædziesi±tym[261] roku[161]. 
1729 865~Momatiuk Cz.~Szwajcaria~WP~1967~208~{brak}
1730 Po[66] za³o¿eniu[161] miasta[121] Fryburg[/] przez[64] ksiêcia[141] Berchtolda[/][141] Czwartego[/][241] w[66] roku[161] tysi±c sto piêædziesi±tym[261] siódmym[261], które[211] wtedy pe³ni³o funkcjê stra¿nicy[121] na[66] szlaku[161] wzd³u¿[62] rzeki[121], okolica przesz³a[5] kolejno pod[64] panowanie[141] rodów Zahring[/], Kyburg[/], Habsbugów[/][122] i Sawojów[/][122]. W[66] roku[161] tysi±c czterysta osiemdziesi±tym[261] pierwszym[261] kanton[111] przyst±pi³ do[62] Zwi±zku[/][121]. Fryburg[/] jest kantonem dwujêzycznym[251], choæ zdecydowana wiêkszo¶æ[111] z[62] jego[42] stu[32] siedemdziesiêciu[32] tysiêcy mieszkañców[122] pos³uguje[501] siê jêzykiem francuskim[251]. 
1731 866~Momatiuk Cz.~Szwajcaria~WP~1967~250~{brak}
1732 Schillerstein[/] to[41] pomnik[111] wykuty[211] w[66] skale[161] stercz±cej[261] z[62] toni[121] jeziora[121] ku[63] czci[131] Fryderyka[/][121] Schillera[/][121], autora[121] poematu ["]Wilhelm[/] Tell[/]["]. £±czka Rutli[/], wed³ug[62] starego[221] podania[121], by³a[5] miejscem nocnego[221] spotkania[121] przedstawicieli[122] trzech[32] kantonów Uri[/], Schwyz[/] i Unterwalden[/], zakoñczonego[221] utworzeniem ["]Wiecznego[221] Zwi±zku[121]["]. Pierwszy[241] dzieñ[141] sierpnia, rocznicê spotkania[121], obchodzi siê[41] w[66] Szwajcarii[/][161] jako[64] ¶wiêto[141] narodowe[241]. 
1733 867~Sêkowski S.~Na wszystko jest rada~PZWS~1965~9~{brak}
1734 W[66] handlu[161], a wiêc w[66] sklepach chemicznych[262], a nawet w[66] wielu[36] mydlarniach, mo¿na go[44] nabyæ[5] w[66] postaci[161] twardych[222], prostok±tnych[222] tabliczek, kuleczek lub drobnych[222] cienkich[222] ³usek. W[66] tym[261] stanie[161] klej[111] stolarski[211] jest bardzo trwa³y[211], to[41] znaczy przydatny[211] do[62] przechowywania[121], ale za[64] to[44] zupe³nie nieprzydatny[211] do[62] klejenia[121]. 
1735 868~Sêkowski S.~Na wszystko jest rada~PZWS~1965~51~{brak}
1736 W[66] jednym[261], wiêkszym[261] otworze osad¼[5] pionowo ch³odnicê zwrotn±[241], w[66] drugim[261] za¶ otworze umie¶æ termometr[141] tak, aby[9] jego[42] zbiorniczek[111] z[65] rtêci± znajdowa³[501] siê w[66] ¶rodku[161] warstwy[121] roztworu. Po[66] up³ywie[161] trzech[32] minut od[62] chwili[121] rozpoczêcia[121] ogrzewania[121] mocznik[111] rozpu¶ci[501] siê ca³kowicie, a po[66] dalszych[262] dziesiêciu[36] piêtnastu[36] minutach rozpocznie[501] siê wrzenie[111] roztworu. 
1737 869~Sêkowski S.~Na wszystko jest rada~PZWS~1965~99~{brak}
1738 Z[62] mleka[121] otrzymaæ mo¿na o[66] czym[46] wie ka¿de[211] dziecko[111] ¶mietankê, mas³o[141], kefir[141], a równie¿ i kazeinê. Kazeina jest to[41] krótko mówi±c, ¶ciête[211] i wyosobnione[211] bia³ko[111] zawarte[211] w[66] mleku[161]. Istotna ró¿nica pomiêdzy[65] smacznym[251] twaro¿kiem, a dobr±[251] kazein± polega na[66] tym[46], i¿ dobry[211] twaro¿ek[111] musi byæ t³usty[211] i nie ca³kowicie oddzielony[211] od[62] serwatki[121], za¶ dobra kazeina nie mo¿e[5] zupe³nie zawieraæ t³uszczu[121]. 
1739 870~Meder E.~¯ó³ty kamieñ~PZWS~1965~8~{brak}
1740 Nadaj± oni alchemii[131] podstawy[142] ju¿ prawie[8] naukowe[242]. Jednym[251] z[62] takich[222] w³a¶nie uczonych[122], który[211] przez[64] ca³e[242] stulecia[142] by³ wzorem dla[62] wszystkich[222] alchemików[122], a sam[211] zaliczany[211] jest[57] do[62] najs³awniejszych[222] z[62] nich[42], by³ Geber[/]. Kilkaset[34] lat pó¼niej pisa³ o[66] nim[46] przyrodnik angielski[211] Roger[/] Bacon[/], ¿e by³ to[41] "mistrz[111] mistrzów[122]". 
1741 871~Meder E.~¯ó³ty kamieñ~PZWS~1965~43~{brak}
1742 Siarka jest surowcem kopalnym[251] i jest[57] wydobywana z[62] ziemi[121]. Wydobywanie[111] z[62] ziemi[121] u¿ytecznych[222] minera³ów kopalnych[222], które[212] zalegaj± ska³y[142] w[66] skorupie[161] ziemskiej[261], nazywamy górnictwem. Surowce[142], które[242] wydobywamy z[62] ziemi[121], dzielimy na[64] trzy[34] grupy[142]: energetyczne[242], rudne[242], mineralne[242]. Do[62] surowców energetycznych[222] zaliczamy te[242], które[212] s³u¿± nam do[62] uzyskiwania[121] energii[121], jak[9] na[64] przyk³ad[141] wêgiel[111] kamienny[211] i brunatny[211], torf[111], ropa naftowa i gaz[111] ziemny[211]. 
1743 872~Meder E.~¯ó³ty kamieñ~PZWS~1965~61~{brak}
1744 Równie¿ przez[64] dzia³anie[141] na[64] stopion±[241] siarkê kwasami, ¶rodkami utleniaj±cymi oraz zasadami mo¿na uzyskaæ pewien[241] stopieñ[141] oczyszczenia[121]. Przy[66] oczyszczaniu[161] zasadami stosuje siê[41] rozcieñczony[241] roztwór[141] alkaliczny[241] pod[65] ci¶nieniem. Do[62] oczyszczania[121] stosowane[212] s±[57] równie¿ gor±ca woda i para wodna. Organiczne[242] zanieczyszczenia[142] usuwa siê[41] równie¿ metod± frakcjonowego[221] ³ugowania[121] w[66] przeciwpr±dzie przy[66] pomocy[161] [~], w[66] którym[261] rozpuszcza[501] siê siarka, b±d¼[9] przez[64] dzia³anie[141] chlorkami etylu[121], metylu[121] lub chloroformem. 
1745 873~Kotañski Z.~Z plecakiem i m³otkiem w Góry ¦wiêtokrzyskie~WG~1967~46{?}~{brak}
1746 Pêkniêcie[111] by³o tak g³êbokie[211], ¿e wzd³u¿[62] niego[42] wydosta³y[501] siê z[62] g³êbi[121] ziemi[121] gor±ce[212] roztwory[112], które[212] przyczyni³y[501] siê do[62] powstania[121] z³o¿a[121] pirytu w[66] Rudkach[/] ko³o[62] Nowej[/][221] S³upi[/][121]. Jeszcze g³êbsze[211] pêkniêcie[111] powsta³o w[66] Psarach[/] miêdzy[65] ¦wiêt±[/][251] Katarzyn±[/] a Bodzentynem[/], gdzie w[64] utworzon±[241] w[66] skorupie[161] ziemskiej[261] szczelinê wdar³a[501] siê z[62] g³êbi[121] ziemi[121] magma (ognisto-p³ynna masa) i zastyg³a[5] w[66] postaci[161] ¿y³[122] ska³y[121] zwanej[221] diabazem[151]. 
1747 874~Kotañski Z.~Z plecakiem i m³otkiem w Góry ¦wiêtokrzyskie~WG~1967~132~{brak}
1748 Na[66] pó³nocnym[261] zboczu[161] Hutny[/][121] wystêpuj± prócz[62] tego[42] wapienie[112] margliste[212] z[65] Myophoria[+] costata[$] form± przewodni±[251] dla[62] górnego[221] pstrego[221] piaskowca. Jak[9] wynika z[62] zebranych[222] przez[64] nas[44] obserwacji[122] ko³o[62] Polichna[/][121] wapienie[112] dewonskie[212] Pasma[/][121] Chêciñskiego[/][221] zosta³y[57] prawie[8] zupe³nie ¶ciête[212] przez[64] erozjê, a ich[42] rolê w[66] morfologii[161] przej±³ wapieñ[111] muszlowy[211], tworz±cy[211] do¶æ znaczne[242] wzniesienia[142]. Tylko u[62] podnó¿a[121] Grabówki[/][121] zachowa³[501] siê pstry[211] piaskowiec[111] i cechsztyn[111]. 
1749 875~Kotañski Z.~Z plecakiem i m³otkiem w Góry ¦wiêtokrzyskie~WG~1967~221~{brak}
1750 ³upki[111] te[212] s± na[66] ¶wie¿ym[261] prze³amie[161] ciemnoszare[212], a na[66] nadwietrza³ych[262] powierzchniach i w[66] szczelinkach s±[57] pokryte[212] delikatnym[251] br±zowym[251] lub ¿ó³tym[251] nalotem. Te[212] naloty[112] s± to[41] a³uny[112] (te[212] same[212], których[222] u¿ywa siê[41] po[66] goleniu[161]). Z[62] tego[221] powodu ³upki[112] te[212] otrzyma³y nazwê[141] ³upków a³unowych[222]. Fauna jest w[66] nich[46] bardzo rzadka. 
1751 876~P³ochocki Z.~Rozwój pogl±dów na naturê ¶wiat³a~PZWS~1966~25~{brak}
1752 Znacznie wcze¶niej, bo w[66] tysi±c sze¶æset trzydziestym[261] siódmym[261] roku[161] prawo[141] za³amania[121] (ju¿ w[66] obecnie znanej[261] nam wersji[161], ale te¿ bez[62] interpretacji[121] wspó³czynnika za³amania[121] jako[62] stosunku[121] prêdko¶ci[121] ¶wiat³a[121] w[66] obu[36] o¶rodkach) opublikowa³ Francuz Rene[+] Descartes[/], zwany[211] tak¿e Kartezjuszem[/]. Kartezjusz[/] nic[44] nie wspomnia³ o[66] wynikach i osi±gniêciach Snelle[/], choæ podobno jak[9] pó¼niej utrzymywa³ Huygens[/]  by³y[57] mu one znane[212]. 
1753 877~P³ochocki Z.~Rozwój pogl±dów na naturê ¶wiat³a~PZWS~1966~114~{brak}
1754 Z[62] falowego[221] bowiem punktu widzenia[121] "próg[141]" wystêpowania[121] efektu powinno okre¶laæ natê¿enie[111]  gdyby ¶wiat³o[111] by³o za[+] s³abe[211], to[9] nie by³oby w[66] stanie[161] "wyrzuciæ" elektronów z[62] p³ytki[121] cynkowej[221]; ale pocz±wszy od[62] pewnej[221] warto¶ci[121] natê¿enia[121] efekt[111] powinien wyst±piæ zupe³nie niezale¿nie od[62] d³ugo¶ci[121] fali[121] padaj±cego[221] promieniowania[121], byleby tylko by³o[54] ono wystarczaj±co silne[211]. 
1755 878~P³ochocki Z.~Rozwój pogl±dów na naturê ¶wiat³a~PZWS~1966~122~{brak}
1756 Fotony[142] mo¿emy wiêc sobie[43] wyobra¿aæ jak[9] swego[21] rodzaju[121] pakiety[142] falowe[242], które[242] w[66] zale¿no¶ci[161] od[62] warunków zachowuj±[501] siê jak[9] zwyk³e[212] cz±stki[112] albo jak[9] "czyste[212]" fale[112]. Fotonom[132] trzeba zatem przypisaæ te[242] wszystkie[242] cechy[142], które[242] maj± fale[112], i te[242] wszystkie[242] cechy[142], które[242] maj± cz±stki[112], to[41] znaczy  prêdko¶æ[141] ruchu[121], d³ugo¶æ[141] fali[121] (albo czêsto¶æ[141] drgañ), pewien[241] stan[141] polaryzacji[121], energiê i pêd[141] (albo masê). 
1757 879~P³ochocki Z.~Rozwój pogl±dów na naturê ¶wiat³a~PZWS~1966~156~{brak}
1758 Przypomnijmy krótko zasadnicze[242] cechy[142] promieniowania[121] emitowanego[221] przez[64] laser[141]. Po[+] pierwsze, jest to[41] promieniowanie[111] wyj±tkowo monochromatyczne[211], wyj±tkowo "czyste[211]"; po[+] drugie promieniowanie[111] to[211] jest[57] skupione[211] w[64] tak ostr±[241] wi±zkê (bez[62] stosowania[121] ¿adnych[222] soczewek ogniskuj±cych[222]), jakiej[221] nie mo¿na by³oby uzyskaæ z[62] tradycyjnych[222] ¼róde³ ¶wiat³a[121] przy[66] zastosowaniu[161] najlepszych[222] uk³adów ogniskuj±cych[222]; po[+] trzecie, promieniowanie[111] to[211] jest spójne[211]. 
1759 880~Kulik C.~Renesans miedzi~PWE~1967~12~{brak}
1760 St±d dwa[31] skrzy¿owane[212] m³otki[112] i s³owa[112]: mente[+] et[+] malleo[$]  umys³em i m³otkiem, s± tradycyjnym[251] god³em geologów[122]; ale to[41] by³o dawno, obecnie geologia i geofizyka dysponuj± wysok±[251] technik±. Szczegó³owe[211] roztrz±sanie[111] tych[22] spraw[122] przekracza jednak ramy[142] zakre¶lone[242] tematem. Nie w[66] ka¿dym[261] kraju[161], w[66] którym[261] jest mied¼[111], jest ona niemal na[66] powierzchni[161], jak[9] na[64] przyk³ad[141] s³ynna Miedziana[/][211] Góra[/] w[66] Zwi±zku[/][161] Radzieckim[/][261]. 
1761 881~Kulik C.~Renesans miedzi~PWE~1967~59~{brak}
1762 Pamiêtaæ nale¿y, ¿e dla[62] efektywnego[221] zaopatrzenia[121] gospodarki[121] narodowej[221] w[64] mied¼[141], a raczej pó³wyroby[142] i wyroby[142] z[62] miedzi[121] i jej[42] stopów, konieczne[211] jest zgranie[111] trzech[32] partnerów[122] górnictwa[121], hutnictwa[121], przetwórstwa[121] tego[221] metalu[121]. Hutniczej[231] jedynaczce[131] miedziowej[231] nale¿y[501] siê chwila uwagi[121]. Ulokowana zosta³a[57] znakomicie, w[66] centrum[161] terenów miedziono¶nych[222], jakby projektanci, jak±¶[251] cudown±[251] intuicj± wiedzeni, przewidzieli odkrycie[141] w[66] zasiêgu[161] dwudziestu[32] kilometrów od[62] huty[121] wielkich[222] z³ó¿[122] miedzi[121]. 
1763 882~Marks A.~Cel - Ksiê¿yc~KiW~1966~8~{brak}
1764 Nale¿y przy[66] tym[46] dodaæ, ¿e zbocza[112] wa³ów kraterów, wbrew[63] temu[43], co[44] siê[41] na[+] ogó³ mniema, s±[57] bardzo ³agodnie nachylone[212] a wiêc nie stanowi± "niebotycznych[222] i strzelistych[222]" turni[122]. Kratery[112] ksiê¿ycowe[212] ju¿ od[62] przesz³o[8] stu[32] lat s± przedmiotem sporu naukowego[221]. Czê¶æ[111] badaczy[122] przypuszcza bowiem, ¿e powsta³y[5] one w[66] wyniku[61] uderzeñ w[64] powierzchniê ksiê¿yca olbrzymich[222] meteorów...[&] 
1765 883~Marks A.~Cel - Ksiê¿yc~KiW~1966~44~{brak}
1766 Powszechnie stosowaæ[51] siê[41] bêdzie[56] w[66] tym[261] celu[161] spektroskopy[142], to[41] jest urz±dzenia[112], w[66] których[262] badane[212] próbki[112] zamieniane[212] s±[57] w[64] roz¿arzon±[241] parê[141], a nastêpnie wysy³ane[212] przez[64] nie[44] ¶wiat³o[111] rozszczepiane[211] jest[57] w[66] pryzmatach i z[62] charakteru jego[42] widma[121] wyznacza siê[41] sk³ad[141] chemiczny[241] próbki[121]. Pobrane[212] próbki[112] prze¶wietlane[212] tak¿e bêd±[57] promieniami Roentgena[/][121]... [&] 
1767 884~Marks A.~Cel - Ksiê¿yc~KiW~1966~60~{brak}
1768 A wiêc przez[64] odpowiedni±[241] konstrukcjê skafandra mo¿na bêdzie uzyskaæ to[44], i¿ w[66] jego[42] wnêtrz[161] istnieæ[51] bêdzie[56] najodpowiedniejsza dla[62] selenonauty temperatura. Je¿eli mimo[64] wszystko[44] skafander[111] bêdzie[57] zbyt[8] mocno nagrzany[211] przez[64] S³oñce[141], to[9] z[65] ³atwo¶ci± bêdzie mo¿na temu[43] zaradziæ zas³aniaj±c[501] siê od[62] promieni[122] s³onecznych[222] przy[66] pomocy[161] parasola. W[66] czasie nocy[121] ksiê¿ycowej[221] temperatura we[66] wnêtrzu[161] skafandra uzale¿niona bêdzie[57] od[62] ilo¶ci[121] ciep³a[121] wytwarzanego[221] w[66] jego[42] wnêtrzu[161]. 
1769 885~Milewski B.~Elektryczno¶æ rozszyfrowana~PZWS~1964~9~{brak}
1770 Namagnesowa³ on kulê stalow±[241], któr±[241] nazwa³ terrell±[151][$], to[41] jest maleñk±[251] ziemi± i za[65] pomoc± swobodnie zawieszonej[221] igie³ki[121] magnetycznej[221] bada³ si³y[142] magnetyczne[242] wystêpuj±ce[242] wokó³[62] terrelli[121][$]. Na[66] tej[261] podstawie[161] wyg³osi³ twierdzenie[141], ¿e Ziemia jest wielkim[251] magnesem. Jest ona ¼ród³em otaczaj±cego[221] ca³±[241] kulê ziemsk±[241] pola[121] magnetycznego[221], którego[221] si³y[112] dzia³aj± na[64] ig³ê magnetyczn±[241]. 
1771 886~Milewski B.~Elektryczno¶æ rozszyfrowana~PZWS~1964~43~{brak}
1772 Zjawiskiem elektrycznym[251], z[65] którym[251] najczê¶ciej mamy[5] do[62] czynienia[121] w[66] ¿yciu[161] jest pr±d[111] elektryczny[211]. Dotychczas nie u¿ywali¶my wyra¼nie tego[221] okre¶lenia[121], ale wszystkie[212] zjawiska[112], w[66] których[262] wystêpowa³ ruch[111] ³adunków b±d¼[9] ruch[111] cz±stek obdarzonych[222] ³adunkiem elektrycznym[251], by³y[5] w³a¶nie pr±dem elektrycznym[251]. Pr±dem unoszenia[121] albo pr±dem konwekcyjnym[251] by³ ruch[111] na³adowanych[222] pasków metalowych[222] w[66] do¶wiadczeniu[161] Rowlanda[/][121]. 
1773 887~Milewski B.~Elektryczno¶æ rozszyfrowana~PZWS~1964~106~{brak}
1774 Obliczenia[112] te[212] dostarczaj± ¶cis³ego[221] dowodu na[64] to[44], ¿e warto¶ciowo¶æ[111] pierwiastka[121] jest równa liczbie[131] elektronów, które[212] odrywaj±[501] siê od[62] atomu przy[66] tworzeniu[+] siê[161] jonów dodatnich[222] lub te¿ do³±czaj±[501] siê do[62] atomu przy[66] tworzeniu[+] siê[161] jonów ujemnych[222]. Na[66] zjawisku[161] elektrolizy[121] oparta jest[57] metoda pomiaru natê¿enia[121] pr±du za[65] pomoc± przyrz±du zwanego[221] woltametrem. 
1775 888~Milewski B.~Elektryczno¶æ rozszyfrowana~PZWS~1964~132~{brak}
1776 Metal[111] po¶redni[211] ³±cz±cy[211] dwa[34] metale[142] termoelementu, czyli jego[42] elektrody[142], nie ma wp³ywu na[64] napiêcie[141] ogniwa[121]. Moc[111] pr±du jak±[241] mo¿na uzyskaæ za[65] pomoc± termoelementu zale¿y od[62] materia³ów elektrod[122] i od[62] ró¿nicy[121] temperatur miêdzy[65] spoin±[151] gor±c±[251] a wolnymi koñcami. Przewodnictwo[111] cieplne[211] metali[122] jest przeszkod± w[66] utrzymaniu[161] tej[221] ró¿nicy[121] temperatur. 
1777 889~Twarowska B.~W g³êbinach mórz~PZWS~{1969który66}~17~{brak}
1778 Najwa¿niejsz±[251] czê¶ci± aparatu jest zawór[111] zapotrzebowania[121], którego[221] rolê za[64] chwilê zrozumiecie. Z[62] butli[121] powietrze[111] wchodzi poprzez[64] zawór[141] do[62] ma³ej[221] puszki[121] z[62] jednej[221] strony[121] otwartej[221] i zaopatrzonej[221] w[64] siatkê. W[66] ¶rodku[161] puszki[121] znajduje[501] siê sprê¿ysta blacha, membrana, po³±czona z[65] zaworem. Gdy woda morska ci¶nie na[64] membranê, sprzê¿ony[211] z[65] membran± zawór[111] wypuszcza z[62] butli[121] powietrze[111] o[66] takim[261] ci¶nieniu[161], jakie[211] panuje w[66] morzu[161] na[66] tej[261] g³êboko¶ci[161]. 
1779 890~Twarowska B.~W g³êbinach mórz~PZWS~{1969który66}~98{?}~{brak}
1780 Bardzo wysokie[241] ci¶nienie[141] mo¿e[5] wywieraæ sprê¿ony[211] gaz[111]  zacz±³ znów Jacek[/].  Znane[212] s±[57] dobrze zastosowania[112] sprê¿onego[221] powietrza[121]... W[66] dêtce[161] rowerowej[261], w[66] pi³ce[161] no¿nej[261], w[66] syfonie[65] wod± sodow±[251], w[66] oponach samochodowych[262], odezwa³y[501] siê liczne[212] g³osy[112]. W[66] silniku[161] spalinowym[261] samolotu lub samochodu gaz[111] powsta³y[211] przy[66] wybuchu[161] wywiera ci¶nienie[141] trzydzie¶ci piêæ do[62] sze¶ædziesi±t atmosfer. Para[111] w[66] kotle maszyny[121] parowej[221]  do[62] stu[32] dwudziestu[32] piêciu[32] atmosfer. 
1781 891~M:uller J.~Szukamy wielkiej ropy~WG~1966~8~{brak}
1782 Nastêpne[212] wiercenia[112] powstaæ mog± stosunkowo ma³ym[251] kosztem i w[66] ci±gu[161] kilku[32] tygodni, najdalej miesiêcy. Potem prace[112] eksploatacyjne[212] ograniczaj±[501] siê ju¿ tylko do[62] utrzymywania[121] optymalnego[221] wyp³ywu ropy[121] lub gazu, samoczynnie wydobywaj±cych[+] siê[222] z[62] g³êbi[121], lub równomiernego[221] wypompowywania[221] ich[42], gdy niskie[211] ci¶nienie[111] z³o¿owe[211] nie umo¿liwia samowyp³ywu. 
1783 892~Kwiatkowski S.~Z³o¿a siarki~WG~1966~41~{brak}
1784 Ta zbie¿no¶æ[111] nie jest przypadkiem  wydaje[501] siê, ¿e wapienie[112] osiarkowane[212], tworz±c[501] siê z[62] gipsów, zachowa³y ich[42] pierwotn±[241] objêto¶æ[141] i tym[251] samym[45] ich ciê¿ar[141] objêto¶ciowy[241]. Trzecim[251] i bardzo wa¿nym[251] dowodem epigenetycznego[221] pochodzenia[121] siarki[121] jest zale¿no¶æ[111] wystêpowania[121] siarki[121] rodzimej[221] od tektoniki[121]. Zale¿no¶æ[111] ta wynika z[62] faktu, ¿e do[62] redukcji[121] gipsu konieczny[211] jest wêgiel[111]. Pierwiastek[111] ten[211], pospolity[211] w[66] ska³ach skorupy[121] ziemskiej[221], jest najruchliwszy[211] w[66] swych[262] zwi±zkach z[65] wodorem  zw³aszcza w[66] gazie[161] ziemnym[261] i w[66] ropie[161] naftowej[261]. 
1785 893~Narêbski W.~Na dalekiej pó³nocy~WG~1966~32~{brak}
1786 Bardzo cenne[212] by³y[5] równie¿ wyniki[112] pionierskich[222] w[66] naszej[261] nauce[161] badañ [~] Jahna[/][121] nad[65] struktur± gleb i spêkaniami ska³ na[66] terenach opuszczonych[262] przez[64] l±dolód[141]. Przedmiotem prac geologiczno-petrograficznych[222] [~] Gaw³a[/][121] by³y[5] badania[112] prastarych[222] ska³ krystalicznych [222], buduj±cych[222] tê czê¶æ[141] Grenlandii[/][121]. Zaobserwowane[212] tu bardzo wyra¼ne[212] przejawy[112] przechodzenia[121] innych[222] ska³ w[64] granity[142] (granityzacji[121]) sta³y[501] siê pó¼niej podstaw± do[62] zupe³nie nowego[221] ujêcia[121] przez[64] tego[241] badacza[141] problemu powstania[121] granitu tatrzañskiego[221]. 
1787 894~Kwiatkowski S.~Klimat siê zmienia~WG~1967~30~{brak}
1788 W[66] Polsce[/][161]w[66] Ordowiku[161] panowa³ raczej klimat[111] niezbyt gor±cy[211]. Wielkie[212] ruchy[112] górotwórcze[212] na[66] pograniczu[161] syluru i dewonu wypiêtrza³y[5] w[66] Europie[/][161] potê¿ne[242] pasma[142] gór kaledoñskich[222], panowa³ klimat[111] pustynny[211], osadza³y[501] siê piaskowce[112] z[65] szczelinami spêkañ, z[65] gipsami, solami i wykwitami wapiennymi. U[62] ryb dewoñskich[222] z[62] gatunku[121] Bothriolepis[$] stwierdzono wystêpowanie[141] p³uc. 
1789 895~Wójcik Z.~Wapienne pustynie~WG~1967~21~{brak}
1790 Taki[211] jest wiêc krajobraz[111] krasowy[211]. Nieliczne rzeki[112] na[64] pozór[141] zreszt± nie podporz±dkowane[212] prawid³om natury[121]. Kopiaste[212] wzgórza[112], niekiedy [o[66] stromo podciêtych[262] ¶cianach, nie posiadaj±ce[212] powierzchniowego[221] odp³ywu kotliny[112]  polja[112], leje[112] i uwa³y[112] i wreszcie jaskinie[112], których[222] urzekaj±ca szata naciekowa oraz ci±gn±ce[+] siê[221] niekiedy na[64] kilkana¶cie kilometrów podziemne[212] labirynty[112] by³y[5] przedmiotem zainteresowania[121] cz³owieka[121] ju¿ od[62] kilku[32] tysiêcy lat. 
1791 896~Wójcik Z.~Wapienne pustynie~WG~1967~64~{brak}
1792 Guano[111] jest jednym[251] z[62] najbardziej pospolitych[222] bogactw naturalnych[222] zwi±zanych[222] bezpo¶rednio z[65] jaskiniami. Ale s± przecie¿ jeszcze inne[212] bardzo cenne[212] surowce[112] naturalne[212]. Tak na[64] przyk³ad[141] na[66] terenie Azji[/][121], w[66] miejscowo¶ci[161] Tjungun[/], ju¿ od[62] dziewiêtnastego[221] wieku[121] wydobywano rudy[142] uranu. Wody[112] krasowe[212] kr±¿±ce[212] szczelinami osadzi³y w[66] jaskini[161] minera³y[142] uranu nadaj±ce[+] siê[242] do[62] eksploatacji[121]. 
1793 897~Hurwic J.~Maria Sk³odowska-Curie~Polonia~1967~30~{brak}
1794 Pozwoli³o to[41] zbadaæ podstawowe[242] w³a¶ciwo¶ci[142] tego[221] pierwiastka[121]. Interesuj±ce[242] badania[142] przeprowadzono nad[65] powstawaniem helu[121] w[66] wyniku[161] promieniotwórczego[221] rozpadu polonu (w[66] przemianie[161] alfa). Maria[/] Sk³odowska-Curie[/] szczególn± wagê przywi±zywa³a do[62] precyzyjnych[222] pomiarów, które[212] jak[9] stwierdzili¶my, odegra³y istotn±[241] rolê we[66] wszystkich[262] jej[42] odkryciach. Opracowa³a wiêc metodê wyznaczania[121] ilo¶ci[121] na[66] podstawie[161] emitowanego[221] przezeñ promieniowania[121] gamma. 
1795 898~Stupnicka E.~Tajemnice bia³ego kontynentu~WG~1967~44~{brak}
1796 Niektóre[212] z[62] dzisiaj czynnych[222] wulkanów wystêpuj±cych[222] w[66] rejonie Morza[/][121] Rossa[/] powsta³y[5] ju¿ w[66] trzeciorzêdzie. Znajduj±ce[+] siê[212] tam[8], wygas³e[212] ju¿, sto¿ki[112] wulkaniczne[212] s± ¶wiadkami niepokoju[121] w[66] czasach wcze¶niejszych[212]. W czasie orogenezy[121] alpejskiej[221], w[66] trzeciorzêdzie dosz³o do[62] ostatnich[222] wielkich[222] ruchów górotwórczych[222] na[66] Antarktydzie[/][161]. Powsta³y[5] wtedy pasma[112] górskie[212] Ziemi[/][121] Grahama[/][121], zosta³y[57] wypiêtrzone[212] Góry[/] Ellswortha[/][121]. 
1797 899~Blaim K.~Swoiste substancje~PWRiL~1965~52~{brak}
1798 Dwie[31] czêsteczki[112] acetylokoenzymu A[/] w[66] wyniku[161] kondensacji[121] daj± acetoacetylokoenzym[141] A[/], do[62] którego[221] do³±cza[501] siê trzecia cz±steczka acetylokoezymu A[/] z[64] sposób[141] podobny[241] do[62] sposobu powstawania[121] kwasu cytrynowego[221] w[66] cyklu[161] kwasów trójkarboksylowych[222]. W[66] wyniku[161] tych[222] reakcji[122] z[62] trzech[32] cz±steczek acetylokoenzymu A[/] powstaje sze¶ciowêglowy[211] zwi±zek[111] o[66] ³añcuchu[161] rozga³êzionym[261] to[41] jest beta-hydroksy-betametyloglutarylokoenzym[111] A[/] [~], który[211] w[66] reakcji[161] nieodwracalnej[261] z[65] [~] ulega z[62] kolei[121] redukcji[131] do[62] kwasu mewalonowego[221]. 
1799 900~Janowski W.~Elementy rachunku prawdopodobieñstwa~PZWS~1963~40~{brak}
1800 Nale¿y zwróciæ uwagê na[64] to[44], ¿e wzór[111] Bayes'a[/][121] bywa[57] czêsto nadu¿ywany[211]: w[66] wielu[36] zagadnieniach liczby[112] [~] nie s±[57] dane[212] i wówczas czêsto przyjmuje siê[41], ¿e w[66] takim[261] razie s± one równe[212], to[41] znaczy przyczynny[112] [~] s± jednakowo prawdopodobne[212]. Rozumowanie[111] takie[211] jest oczywi¶cie blêdne[211] i w[66] konsekwencji[161] istnieje istotna rozbiezno¶æ[111] miêdzy[65] wynikami obliczeñ i rezultatami przeprowadzanych[222] do¶wiadczeñ. 
1801 901~Gleichgewicht B.~Elementy algebry abstrakcyjnej~PZWS~1966~7~{brak}
1802 Podstawowym[251] pojêciem teorii[121] mnogo¶ci[121] jest pojêcie[111] nale¿enia[121] elementu do[62] zbioru. Tak wiêc na[64] przyk³ad[141] liczba dwa nale¿y do[62] zbioru liczb naturalnych[222], liczba [~] do[62] zbioru liczb rzeczywistych[222] i tym[232] podobnie. Zamiast mówiæ, ¿e obiekt[111] [~] nale¿y do[62] zbioru [~], mówimy równie¿, ¿e [~] jest elementem zbioru [~]. 
1803 902~Gleichgewicht B.~Elementy algebry abstrakcyjnej~PZWS~1966~62~{brak}
1804