Sztuka utraciła swoją moc pobudzającą : przykrym widowiskiem staje się koncert wybitnej niegdyś śpiewaczki i nie uświetnią go nawet nigdy dotąd nie wykonywane utwory genialnego kompozytora . Słuchacze myślą o czym innym , rozmawiają o czym innym i śpiewaczka , postarzawszy się , głos straciła . Nie było dotąd takich koncertów u Iwaszkiewicza .

Stosunek tych dwóch rodzajów mieszczan układa się tak , że solidny obywatel uważa egzystencję poety czy malarza za mocno wątpliwą , podejrzaną : ten zaś rewanżuje się pogardą i krytycznym stanowiskiem wobec " nieartystycznego " przedstawiciela klasy , z której sam wyszedł ( ta wzajemna nieufność i niechęć zaznacza się już zresztą w " Buddenbrookach " porównaj postać Gerdy ) .

Wzrasta w stosunku do całej puli eksportowej eksport drewna najwyższych gatunków i przetworów ( meble , płyty pilśniowe ) , maleje eksport drewna surowca , natomiast rośnie import gatunków tanich , a w Polsce deficytowych . Tendencja zdrowa . Inwestycje w przemyśle towarzyszącym gospodarce leśnej są poważne .

Pisze się o literaturze jako kolekcji nazwisk albo prądów artystycznych . Bywa to wszystko słuszne , piękne , ale jest zawsze " tradycjonalne " albo " idylliczne " . Książka Szewczyka pomija pokusy przejrzystego wykładu akademickiego . Ale jest pierwsza , jaką dziś czytam , o politycznym dramacie literatury . Oglądanym nie poprzez przypadki wyjątkowe i kliniczne , ale w jej sytuacji powszedniej .

Przecież pamiętam tę twarz widzianą na tle zamierzonych sukcesów w walce z biurokracją , lenistwem , niechęcią , znieczulicą . Przewodniczący robił odprawy , gromił , sam rozprowadzał petentów po różnych wydziałach i pokojach , najeżdżał terenowe ogniwa , wydawał okólniki , korygował , pouczał - po każdej takiej fali natchnienia jego twarz wydawała mi się wzniosła i oczyszczona .

To chyba wtedy , kiedy niejeden działacz bał się występować przeciw krzywdzie indywidualnej , żeby nie spotkać się jeśli nie z zarzutem łamania generalnej linii , zresztą źle pojętej , to przynajmniej z szyderstwem . Rzeczywistość unosiła się na wzburzonych falach milczenia i tłumionych napięć , pośród których dźwigała się coraz wyżej i wyżej wyspa koralowa pod nazwą " władza " .

Ale ktoś kto zdany jest na telewizję krakowską , rzeszowską , białostocką czy lubelską , ten ma swoje telewizyjne przygody . Raz " wysiada " wizja , innym razem dźwięk , jeszcze innym jedno i drugie . A połowa Polski traci humor dowiadując się , że coś będzie transmitowane z Łodzi . Z góry wiadomo : potrwa kilka minut nim się obraz ustabilizuje , a i potem jeszcze niespodzianki nie są wykluczone .

Obraz rozwoju społeczeństwa , jaki daje Chałasiński , można chyba określić jako ewolucję od społeczeństwa dżentelmenów , przez społeczeństwo plebejskiego egalitaryzmu pionierów do społeczeństwa businessmanów , przekształcającego się w społeczeństwo o coraz bardziej wyodrębniającej się " elicie władzy " . Po czym dostajemy obraz " nowego feudalizmu " i jego stosunku do różnych warstw i klas społecznych .

Taka praca może zniweczyć nawet najwybitniejsze talenty . A potem mówi się długo o " niknięciu " absolwentów na okres paru lat , o " czasie dojrzewania " , " zrzucania balastu Akademii " : cóż znowu , po prostu młody plastyk musi się urządzić , zahaczyć , ułożyć sobie choćby tylko prowizoryczne warunki bytu .

Oklasków było dużo , gwizdów ( niestety ) prawie wcale , kto się miał obrazić już się obraził , nagrody też już raczej przepito . No i mieliśmy kolejną okazję , żeby stwierdzić , że polski film krótkometrażowy miewa się dobrze . W ogóle i w szczególe . Zwłaszcza że rzucono go na barwne tło trzydziestu najlepszych zagranicznych filmów tegoż metrażu , wyświetlanych poza konkursem .

Inaczej Rudolf Augstein , znany wydawca " Spiegla " , który także wystąpił w roli krytyka literackiego : jego zdaniem Boll wziął przywódców CDU na muszkę , ale ich nie trafił . Augstein zresztą zgadza się z wieloma uwagami krytycznymi Ranickiego i - dodajmy - na łamach " Spiegla " opublikował wcześniej już dość wstrzemięźliwą , raczej polemiczną recenzję " Poglądów Klauna " .

Polacy , jako zawsze czujni krytycy swoich współziomków , wszystko to wnet wyszperali i gorliwie podawali dalej . Cudzoziemcy jednak , a przede wszystkim nasi brytyjscy gospodarze , naiwniejsi czy wyrozumialsi w tych rzeczach , widzieli w Sikorskim rycerskiego wyraziciela właściwości , przymiotów i pragnień narodu mało sobie znanego .

Tradycyjny patriotyzm , wyhodowany na byłym pograniczu polsko-niemieckim , przeszkadzał zrazu w przyjmowaniu nowych tradycji patriotycznych . Zresztą nawet świadomi internacjonaliści okazywali się wówczas na Śląsku w drobnych sprawach porządkowych , w dziedzinie zagadnień społecznych , czupurnymi nacjonalistami . Nic dziwnego , że wśród konfliktów tego rodzaju zaczęła się rodzić przede wszystkim publicystyka .

W " Nocy i mgle " napięcie emocjonalne budziły nie tylko przerażające archiwalia oświęcimskie , ale i ich kontrast z idyllicznymi widokami dzisiejszych okolic Oświęcimia ( wyodrębnionymi dodatkowo użyciem barwy ) . Wydaje się , że zasada podziału jest jasna : z opisywanym gatunkiem mamy do czynienia , gdy dokrętki są tylko uzupełnieniem .

Dopadłem go oczywiście , aby przy okazji dowiedzieć się od niego , co ostatnio robi i jakie ma projekty na najbliższą przyszłość . Jak zwykle śpieszył się , miał jeszcze w planie Pragę , ale ciągnęło go już do Jędrzejowa , jako że w swoim muzeum - o , przepraszam , w państwowym muzeum zegarów , ponieważ swe bezcenne zbiory ofiarował państwu - buduje nowy pawilon .

Czy jest aż tak źle w Krakowie , Kłaju , Karolewie , że tylko Warszawa jest w stanie uratować skrzywdzonych ? czy aby Warszawa to nie takie małe świeckie niebo dla obywatela , dalekie , idealne i magiczne : napisze się - załatwi się . W stolicy dalekiej żyją inni ludzie , obcy , nie znają wad skarżącego się , odczytają zatem - mniema on - jego skargę in plus .

" Skamander to nie tylko styl poetycki , to pogląd na życie . W skrócie powiedzieć można , że życie to jest sobiepańskie , poeta dochodzi z nim do porozumienia na podstawie etyki wypracowanej w wierszu , ot , aby było ładnie " . " groteskowy jest - dodawał Trzebiński - ten skamandrytowski szyldzik witalizmu w zestawieniu z ich piekielnie antytwórczo , antyżyciowo wprost zautomatyzowaną rzeczywistością codzienną " .

Po pierwszej wojnie światowej Bolesław Strzelewicz zerwał z socjaldemokracją przechodząc w szeregi Komunistycznej Partii Niemiec . Do dziś wspomina się w Niemczech jego " Paradę Książąt " , demaskującą zdradę socjaldemokracji . Już jako starzec przeżył nadejście Trzeciej Rzeszy . Ale i wtedy , jak o tym mówią w Niemczech , nie zrezygnował z działalności pomagając licznym na początku tamtych lat grupom konspiracyjnym .

Na naradzie partyjnej w Lublinie w listopadzie tysiąc dziewięćset czterdziestego czwartego roku Wiesław Gomułka mówił między innymi : Myśmy w latach okupacji umieli uchwycić za najważniejsze ogniwo , jakim była i pozostała po dzień dzisiejszy siła zbrojna narodu . I nagle w nowych warunkach , w warunkach niepodległości , wypuściliśmy to ogniwo z ręki , przestaliśmy organizować Wojsko Polskie " .

O co szło w tych sporach ? najogólniej o humanizm . Czy socjalistyczny ? - czy chrześcijański ? chodziło też o nurt postępowy , w przeciwieństwie do wstecznego , reakcyjnego , a ten nurt miał się przejawiać nie tylko w zjawiskach kultury , ale przede wszystkim w życiu ekonomicznym i politycznym . W odniesieniu do literatury postulowano wówczas tylko realizm bez żadnego przymiotnika .

I jeszcze jedno . Profilaktyka . Jak dotąd przeciwstawiamy alkoholowi albo lekceważone słowa - albo ostateczność więzienia . Tymczasem formy walki z alkoholizmem , jeśli mają być skuteczne , powinny przejść radykalną ewolucję w kierunku specjalizacji i humanizacji leczenia i postępowania . Alkoholizm , który jest nałogiem , a więc rodzajem choroby , przy znanych trudnościach terapii , nie powinien być traktowany jak wina osobista , przedsionek więzienia .

Przedsiębiorca płacił za czas rzeczywiście przepracowany . Według jego wyliczeń wypadło , że na osiem godzin spędzonych przez robotnika na budowie było tego czasu godzin cztery czy pięć . Dla wyjaśnienia dodajmy że przedsiębiorca prowadził budowę na zlecenie pewnego przedstawicielstwa zagranicznego mającego siedzibę w Polsce . To co wyżej - komentarza nie wymaga .

Na Zachodzie brak ideologii oprócz tej , którą oferuje Kościół . Katolicyzm winien wziąć za punkt wyjścia konieczność obrony świata przed nawałą materialistyczną . Może to uczynić na dwóch gigantycznych frontach walki : w Europie i USA przechowując najlepsze to znaczy " zachodnie " tradycje ludzkości : w Afryce i w Azji skupiając wokół siebie islam i buddyzm jako potężne siły antymaterialistyczne i antykomunistyczne .

Bo przecież - odtwórzmy ich rozumowania - partia wzięła na siebie odpowiedzialność za kraj . Za jego rozwój . Za społeczność . Za losy każdego jej członka - także . A stąd każde niepowodzenie - niezależnie od tego , co jest jego przyczyną - staje się porażką partii . Tak rozumował ten działacz , i dlatego brał na swoje - swoje ? - barki nie swoje winy .

Za trumnami w milczeniu posuwał się na cmentarz rakowicki cały robotniczy i postępowy Kraków . Głęboką żałobą spowita klasa robotnicza chyliła czoła przed ofiarami powstania krakowskiego . Nad wspólną mogiłą wygłosił przemówienie poseł Zygmunt Marek , składając hołd poległym i przyrzeczenie , że co roku nad mogiłą przywodzić będą na pamięć wydarzenia z szóstego listopada tysiąc dziewięćset dwudziestego trzeciego roku .

Kościół katolicki znalazł się u początków bardzo długiej drogi . Naturalnie nikt nie mówi o bardzo radykalnych zmianach już teraz , w czasie i zaraz po Vaticanum Secundum . Trudno jednak nie uznać za znamienną oznakę czasów takiego na przykład wystąpienia - w soborowej auli zakrawającego w porównaniu z Vaticanum Primum - na jawną herezję .

Aktom brutalnym towarzyszą akty wielkoduszności : kto dysponuje mocą , władny jest nie tylko krzywdzić , ale i świadczyć dobro . Okrucieństwo zbójnickie też umie być najzupełniej bezinteresowne : ot , poszumieć sobie , pohasać , niech ludzie wiedzą , że nie z byle kim mają do czynienia . Eksces - to jakby realizacja pełni osobowej , całopalenie wolności .

Oprócz pisarskich klęsk i sukcesów jednoznacznych zdarzają się różne hybrydy , między innymi sukcesy oparte na nieporozumieniu ; o jednym z nich - o własnym - chciałbym mówić . Z mego punktu widzenia przypomina on raczej klęskę . Nieporozumienie , o którym rzecz ( to dodatkowo , aby nie było nieporozumienia ) , przypisuję samemu sobie . Innymi słowy , żywiłem przekonania , które , jak teraz myślę , były fałszywe .

Scenopisarstwo Mrożka rozpoczęło się od dostarczania tekstów teatrzykom studenckim . Wiele znaków wskazuje na to , że autor pozostał wierny wykształconemu tam typowi wyobraźni , także formie - skeczowi , parodii , grotesce . Poświadczają to najnowsze utwory ; " Zabawa " , " Śmierć porucznika " , drukowane w " Dialogu " , a wystawione ostatnio na początek sezonu w Starym Teatrze w Krakowie .

Za mało było w nich owej niezgody na zastane , na obowiązujące . Moja cicha nadzieja , że zostanę zaatakowany jako przedstawiciel pokolenia ponoszącego wreszcie jakąś cząstkę odpowiedzialności za to , że nie wszystko na naszych uczelniach dzieje się zgodnie z programowymi założeniami , że luka między teorią społeczną a praktyką jest spora - ta nadzieja okazała się płonna .

Z góry było wiadome , iż w danym roku będzie niemożliwe wykonanie dziesięć do piętnaście procent przyjętych zamówień budowlanych , ponieważ maksymalna moc przerobowa przedsiębiorstw jest o takiż procent niższa . Podobnie , chociaż w dużo mniejszym stopniu , zaznaczyły się różnice między możliwościami produkcyjnymi i nadziejami planowników czy dyktatem biurkowych polityków także na kilku innych odcinkach naszej gospodarki narodowej - przemysłowej .

Ambicja Siatkowskiego była bowiem podwójna . Powiedzieć o Broniewskim coś istotnego w sposób odmienny od powszechnych dotąd ogólników interpretatorskich oraz postawić dalszy krok naprzód na drodze interesującej tylu literaturoznawców : na drodze integracji badań literackich od opisu poprzez interpretację i wnioski przydatne dl syntezy ideowej aż po wartościowanie i uzasadnienie określonego wyboru ideowo-kulturalnego .

Otóż macie . Warto by doradzić redaktorom jako naukowcom z Instytutu Sztuki zastanowienie się nad odpowiedzią na pytanie : z jakiej pozycji opracowali ten monograficzny zeszyt . Warto by wiedzieć także , czy Komitet Nauk o Sztuce PAN lub inne sesje naukowe , posługujące się metodologią marksistowską tak poważne zagadnienie jak " Teatr polski podczas wojny " dyskutowały , względnie opiniowały .

W jednym oku wydział kultury miał około trzystu wyjazdów terenowych ; z nich sto pochłonęła Warszawa , drugą niemal setkę kursy , szkolenia i wyprawy wydziału po doświadczenia innych województw , kilkadziesiąt wyjazdów - powiatowe uroczystości Na krzepiące zaś teren wyjazdy w gromady zostało trzynaście delegacji . Tysiąc świetlic województwa czeka na : " Witajcie nam , instruktorze " ! ale komu to mają powiedzieć , skoro instruktor w drodze do Warszawy ?

Troska obywatelska Żeromskiego i historiozofia Norwida - to wyznaczniki , które można traktować jako narzędzia pomocnicze - i to z największą ostrożnością , aby nie zniekształcić tego , co w powojennym dwudziestoleciu specyficzne i całkowicie odrębne od wcześniejszego dorobku literatury narodowej . Na usprawiedliwienie referenta trzeba jednak powiedzieć , że rola jego była wyjątkowo trudna .

Tę ironiczną , pośredniczącą postawę przyjął Mann świadomie , nie z impetu żywiołowej twórczości fabularnej , ale z przemyśleń mitotwórczych w okresie pisania " Józefa " . Mianowicie : żywym nagle stał się jego stosunek do religii , żywym wszelako w bardzo osobliwy sposób . Czytamy w liście do Karola Kereny'iego z dnia siódmego października tysiąc dziewięćset trzydziestego szóstego roku .

Wróciłem do domu ze spotkania w pewnej czytelni bibliotecznej , przeważała dorosła młodzież , którą zaanonsowano mi przez telefon jako robotniczą , a okazała się wykształcona i manifestująca zainteresowania zgoła nierobotnicze . Nauczyliśmy się bowiem zbyt generalnie ekonomizować i materializować zainteresowania młodzieży zdobywającej coraz wyższy szczebel wiedzy i z tego wynikają nieporozumienia .

Spróbujmy zastanowić się , jak na tle wszystkich tych przemian zarysowuje się dziś przedwojenna poezja Iwaszkiewicza : czy , w jakim stopniu i w jakim znaczeniu ( in plus czy in minus ) , dotyczą jej zasygnalizowane powyżej przewartościowania . Będzie nam potem łatwiej spojrzeć i na jego poezję ściśle współczesną .

O ile bowiem w nowych programach wyodrębniono wychowanie plastyczne i muzyczne , o tyle teatr nie zajął w nich należnego miejsca . A przecież teatr nie tylko kształtuje wrażliwość i smak na piękno , lecz jest także trybuną wychowania społecznego , politycznego i moralnego . Przejrzałam dokładnie programy szkoły ośmioklasowej .

Wyobraźmy sobie pisarza partyjnego , stosującego dotąd w twórczości zasadę " kochajmy się " , który w chwili obecnej , zniecierpliwiony jałowymi treściami polskiej prozy i narzekaniami na " upadek polskiej kultury " ( podnoszonymi przez ludzi , którzy nie uczynili jej świetną ) , dochodzi do przekonania , że trzeba postawić na twórczość ideową . Byłby on , jak się łatwo domyślić , w sytuacji trudnej .

My , dla których dzielenie to problem , patrzymy na tę prostą w hierarchii maszyn elektrycznych konstrukcję wrocławską z nieco zabobonnym podziwem świadomi przepaści , jaka - coraz pełniejsza , coraz głębsza - zaczyna dzielić ludzi wszelkich specjalności od perwersji i komplikacji współczesnej techniki , osobliwie w jej najbardziej wyrafinowanych , najdojrzalszych konstrukcjach .

Takie społeczeństwo zawodzi w chwilach ostrego kryzysu : albo patrzy nań obojętnie ( bo i tak " nic się nie zmieni " ) , albo wtedy wybucha cała , tłumiona długo , pasja szukania winnych , ze wszystkimi następstwami pasji , zaślepienia , uderzenia na ślepo , nie w to co jest w istocie przyczyną zła , ale w to co jest trwałą i pozytywną wartością .

Przed wyjazdem oświadczył on , że boi się prześladowań ze strony byłych przywódców hitlerowskich . Nie pierwszy to pisarz opuszcza NRF . Pamiętamy , jak - po dłuższym pobycie na emigracji - rozczarował się do NRF Alfred Döblin , emigrując ponownie do Paryża . Wyjechał z NRF na ponowną emigrację Fritz von Unruh , czołowy dramaturg okresu ekspresjonistycznego .

Na południowym krańcu Warszawy zbudowano ogromny nowoczesny , zmechanizowany zakład przetwórczy , w którym to zakładzie zaraz niemal po rozruchu zorganizowała się wytrawna grupa przestępcza , w której skład weszli : dyrektor techniczny , niektórzy kierownicy działów , majstrowie , wagowi , konwojenci , szoferzy . Powstaje pytanie : jak kradli ? otóż w zakładach mięsnych istnieją normy dla tak zwanych ubytków , czyli przewiduje się , że w procesie przerobu mięsa część z niego odpada .

Oboje są rozentuzjazmowani , podobnie jak reszta publiczności , która odnajduje z zachwytem na scenie swój świat , swoje marzenia i swoich bohaterów . Ale jest w Berlinie Zachodnim także inny teatr , który należy na pewno do najlepszych w Europie i liczy się poważnie we współczesnej kulturze teatralnej . W nowo zbudowanej , szeroko i z rozmachem zaplanowanej dzielnicy piętrzą się olbrzymie konstrukcje ze szkła .

O sieci szkół była już mowa . Liczba nauczycieli z wykształceniem wyższym od średniego - studia uniwersyteckie , ukończone Studia Nauczycielskie - która w szkolnictwie podstawowym sięga trzydziestu czterech procent , a więc liczby bardzo wysokiej , nie daje pojęcia o sytuacji szkoły w ogóle . Poziom wykształcenia nauczycieli spada wprost proporcjonalnie z odległością dzielącą szkołę od miasta wojewódzkiego czy - nawet - powiatowego .

Matka pracuje w jednej z central handlu zagranicznego w Warszawie . Zarabia tysiąc dziewięćset złotych brutto . Słowo " brutto " podkreśla , w tym domu ważny jest każdy grosz . Oprócz dwóch synów pani owa ma jeszcze na utrzymaniu matkę , chorą staruszkę , pobierającą trzysta sześćdziesiąt złotych renty wdowiej .

Maciąg co do jednego ma niewątpliwie rację . Co do tego , że droga rzeczywistych i trwałych literackich sukcesów nie leży dziś zapewne na linii najszerzej nawet pojętej obywatelskiej publicystyki , a tym bardziej działania , które jest jej naturalnym przedłużeniem . Co do tego , że sytuacja pisarza polskiego z doby niewoli była sytuacją szczególną , narzucającą mu funkcje dodatkowe , z realizacją jego czysto pisarskich ambicji nie zawsze zbieżne .

Wprawdzie nie pretenduję do rangi pełnokwalifikowanego piosenkologa , chciałbym jednak do ogródka piosenki w Polsce dorzucić i moje trzy kamyczki , zwłaszcza iż jako jeden z pierwszych - waśnie tu na łamach " Życia Literackiego " - dobierałem się do skóry polskim piosenkarzom i twórcom piosenki .

Partoląc w tym streszczeniu klarowny wykład ( w którym słychać echa dobrej szkoły Brzozowskiego ) , myślę jednak , że do wyjaśnienia ostatecznej konkluzji Maciąga przydałoby się jakieś tło porównawcze . Indywidualiści Witkacego , Zegadłowicza również żyli obok historii , w nieustannym z nią sporze . Również bronili się przed nią estetyzując jej dramaty . Podobnie też rozwijali się poprzez chwile metafizycznych przeżyć , od etapu do etapu .

Uważam , że światopogląd może być materialistyczny lub idealistyczny ( w prymitywnych cywilizacjach nawet magiczny ) , ale nie morski , lotniczy , rolny czy leśny . Nie znaczy to , że nie podzielam niektórych poglądów niektórych współautorów tego dzieła . Ale to nie oni i nie doktor Borowik są odpowiedzialni za moje " opętanie " morzem .

Wbrew modnemu choć nie tylko dzisiejszemu skazywaniu się pisarza na samotność , każdemu zależy na kontaktach społecznie i ideowo najbardziej pożytecznych . Przywódcy partii otrzymali świadectwo sytuacji wśród pisarzy , że tak powiem bez pośrednictwa , z pierwszej ręki i jednocześnie niedyplomatyczna bezpośredniość dyskusji " kuluarowych " pozwalała odzyskiwać wiarę w owocność rozmów tym , którzy w kiedysiejszych oficjalnych sformułowaniach widzieli tylko beznadziejność dla siebie .

Wewnętrzne perypetie Związku zwykliśmy byli podsumowywać i oceniać na dorocznych zjazdach . Przypomnienie sobie dziejów tych zjazdów ułatwi nam może w tej chwili trudne spojrzenie wstecz . Trudne - powiadam - bo nie doceniamy naszego dorobku , tego jak wiele przeszliśmy i dokonaliśmy , a także jak zawiłymi drogami dochodziliśmy do punktu , w którym się dzisiaj znajdujemy

Nasze postulaty i wymagania nie uderzają w wolność twórczą pisarza . Dowodzi tego fakt , że ukazuje się u nas wiele książek polskich i obcych , których treść nie budzi u nas żadnego powinowactwa ideowego , lecz posiadających określone walory artystyczne , psychologiczne i poznawcze . Sprzeciwiamy się publikacji tylko takich utworów , które czerpią swe natchnienie z reakcyjnej i antykomunistycznej inspiracji

Czy to wystarczy by na przykład , proboszcz polski zaczął nauczać swoich wiernych , że Żydzi bynajmniej nie odpowiadają za śmierć Chrystusa , że człowiek , który nie wziął ślubu katolickiego i nie ochrzcił swych dzieci nie jest bynajmniej dlatego człowiekiem niżej moralnie stojącym niż praktykujący katolik a może nieraz stać od niego wyżej ,

Tylko , że przed dwustu laty prostytucja krzewiła się na nędzy , miała podłoże społeczne , jakie dziś już pewno nie istnieje . Tylko że porównanie fikcyjnych wydarzeń sprzed dwustu laty z podobno rzeczywistymi wydarzeniami sprzed roku wypada niekorzystnie dla tych ostatnich . W jakim dobrym tonie utrzymane są sceny ( plenerowe i w domu publicznym ) , które dziś określiłoby się po prostu jako zbiorową orgię .

Bo jaka była koncepcja autorów wspomnianego dokumentu ? można ją nazwać krótko : pójście po linii najmniejszego oporu . Bowiem do nowej " siatki " godzin zaprojektowanej dla języka polskiego , autorzy ci dopasowali poszczególne okresy literackie , przesuwając tylko gdzieniegdzie dotychczasowy rozkład , z nieco więcej w dziale " nauki o języku " , po drodze dorzucając tu i tam trochę nowych lektur .

Reprezentantem tego kierunku interpretacyjnego jest współczesna polska ekipa . W swym dążeniu do maksymalnej prostoty , do unikania przesadnego rubata , do unikania zbytniego zwalniania lub przyśpieszania tempa pedagodzy zdają się niekiedy hamować indywidualne porywy młodych pianistów nie dostrzegając , że ten sposób nauczania prowadzi do upodobnienia gry u wszystkich pianistów polskich , a tym samym do przeciętności .

Bywały wypadki , że młodzież , zwłaszcza nerwowa , mimo sprzyjającego i życzliwego do niej stosunku w czasie egzaminu ulegała temu co się nazywa atmosferą egzaminu i nie mogła wydobyć ze siebie słowa . Znam takie fakty , że na limit przyjęć o klasy pierwszej osiemdziesięciu uczennic zgłaszało się blisko trzysta . Niejedna z tych , co nie miała " szczęścia " , dostawała szoku nerwowego i odchodziła z urazem do szkoły i życia .

W stosowanych przez socjologię kultury wyróżnieniach typów konfiguracji czy dziedzin kultury nie spotkałem jako kryterium wyróżniającego sposobu przekazywania treści . Ma to chyba pewne logiczne usprawiedliwienia . Zastosowanie takiego kryterium funkcjonuje tylko przy przyłożeniu go do zjawisk współczesnych . Przy porządkowaniu i analizie zjawisk kultury w minionych epokach wydaje się tracić swą użyteczność .

Historyczne oraz ideowe założenia spotkania znalazły potwierdzenie w licznych rozmowach dyskusyjnych , we wspomnianej manifestacji w sali teatru weimarskiego , wreszcie podczas uroczystości składania wieńców i kwiatów na patetycznie obudowanym , pomnikowym zboczu buchenwaldzkim . Pisarze przybyli tutaj z pięćdziesięciu dwu krajów zrozumieli , iż celem spotkania nie jest jedynie nowy towarzyski kontakt - mimo iż organizatorzy ułatwiali to , konstruując dość nieobowiązujący program pobytu .

Pierwszy nie pasuje do tradycyjnego nurtu realistycznego do Morcinka i Gojawiczyńskiej . Drugi wprowadza do narracji nowoczesne udziwnienia ( nota bene nie zawsze funkcjonalne ) eksperymenty z czasem i tak dalej . Mocnym atutem obu jest odkrywczość tematyczna . Wantuła penetruje współczesne środowiska małego miasteczka górniczego Siekierski odważnie wskazuje złożone problemy wsi autochtonicznej dawnego Śląska .

Pisarz ten był szczególnie uwrażliwiony na wszelkie objawy ucisku narodowego wynikającego z państwowej przewagi określonego narodu . Wspomnijmy na przykład , co pisał o narodzie słowackim poddawanym madziaryzacji przed rokiem tysiąc dziewięćset czternastym . Jego ostre wystąpienia w " Róży " przeciwko temu , by mające się odrodzić państwo polskie miało stosować takie metody , mają bezpośredniego adresata .

Wspomniane nawroty dyskusji niczym trwalszym nie zaznaczył się w życiu literackim ; z reguły kończyło je uznanie , że tematyka też może być podstawą systematyzacji literackiej i że marynistyka to podręczne określenie dla zbioru prac pisarskich , plastycznych i innych opartych o rozmaite motywy morza , życia portów i marynarzy . Ewentualnie także nadbrzeżnej ludności .

Zakład przebadał czternaście zespołów naukowych , katedr i instytutów , szukając odpowiedzi na pytanie , jakie okoliczności sprzyjają rozwojowi twórczości naukowej , jakie hamują . Mikrogrupa społeczna , jaką jest przecież małe środowisko naukowe , złożone z profesorów , docentów , młodszych pracowników nauki , została przebadana i zanalizowana w sposób chyba gruntowniejszy i głębiej idący niż w innych krajach .

Fakt , iż bandera polska gości dziś w portach całego globu , sprawia , iż obce obyczaje , wierzenia , kultury interesy i problemy wciskają się do świadomości marynarzy , zaś poprzez nich trafiają w obręb stałego zainteresowania tych , co mieszkają stale w kraju . Wykroczyć zatem musi poza Bałtyk i marynistyka .

W ocenie i charakterystyce tych zjawisk literackich zarysowały się wśród dyskutujących pewne różnice , zgodnie jednak stwierdzono , że te dwa kierunki w latach tysiąc dziewięćset czterdzieści pięć do tysiąc dziewięćset czterdzieści dziewięć nie były tylko kontynuacją tego , co istniało w literaturze słowackiej przedtem , lecz że dokonywały się w nich w tym czasie drogą naturalnych procesów głębokie zmiany , uwarunkowane nową sytuacją historyczną narodu słowackiego .

Pracowałem wówczas w gebetnerowskim " Tygodniku Ilustrowanym " , którego redaktorem oficjalnie był Wacław Gebethner , a redaktorem rzeczywistym doktor Stanisław Rogoż . Prowadziłem w " Tygodniku Ilustrowanym " dział " z zagadnień życia umysłowego " , który przynosił co pewien czas wywiady-rozmowy z uczonymi , pisarzami , krytykami literackimi i artystami polskimi i zagranicznymi .

Coraz wyraźniej widać było , że Kruczkowski śpieszy się dokądś , i chciałby skrócić to spotkanie . Ale ambicje dziennikarskie nie pozwalały mi na grzeczność , nie mogłem wypuścić z rąk takiej sposobności . A poza tym byłem wielbicielem tej młodej twórczości i sympatykiem idei , której Kruczkowski - jak było powszechnie wiadomo - był żarliwym wyznawcą .

Upadek drugiej Rzeczypospolitej stał się nie tylko klęską pewnego modelu państwa jego polityki i jego armii . To stało się oczywiste wkrótce po kapitulacji ostatnich oddziałów wojskowych w październiku tegoż roku . W miarę upływu lat i dalszego rozwoju wypadków nabierały znaczenia fakty i procesy które wrzesień przygotował i rozpoczął - data finałowa zmieniła się w datę początku .

Człowiek wierzący - powiązał tę analizę uczonego z wiarą że przekształcenie człowieka przez miłość będzie i może być tylko dziełem bóstwa ale przecież przeniósł to dzieło z zaświatów w doczesność - i sam swym życiem usiłował je tworzyć . " o złotym sercu " ale przecież " Bismarck " w metodach postępowania z Murzynami ?

Program skonstruowano dla wydziałów uniwersyteckich z myślą o studentach którzy nie tylko z konieczności ocierają się o pokrewne zagadnienia ale odbyli wcześniej kurs filozofii marksistowskiej i kurs ekonomii politycznej . Nawiązanie teoretyczne do tamtych przedmiotów leży więc u podstawy przedmiotu o polityce . I program ten ma wówczas sens .

Jedno stało się w każdym razie oczywiste , o czym zresztą goście nasi mówili : że organizowana przez nas propaganda książki polskiej za granicą pozostawia jeszcze wiele do życzenia . Brakuje zaktualizowanych broszur informacyjnych , brakuje bieżącej bibliografii , słowników , szybko przekazywanych opinii , brakuje dobrze , starannie prowadzonych prac , które z punktu widzenia pisarza mają sens handlowy .

Nie myślę , żeby dzisiaj jakakolwiek poważna literatura mogła istnieć w izolacji od refleksji , zdenerwowań , niepokojów i wyobrażeń ogólnie władających tym ścieśnionym światem , a także od jego wynalazków , technik , form - czy jeśli idzie o sztukę - tak zwanych środków wyrazu . Jak pan widzi , nie umiem mówić osobno o " problemach " , a osobno o sposobach ich wyrażania .

Człowiek , który na nic nigdy w życiu nie miał wpływu , na nic mieć go faktycznie nie próbował , ale może , jeśli tylko zechce podjąć wysiłek , może się dowiedzieć z książki Adama Schaffa , że jest chamem , który stracił złoty róg , i to z winy ciemnych potęg socjalizmu .

Od pewnego czasu podnoszona jest także sprawa powołania nowego miesięcznika literackiego poświęconego ideologicznym problemom polityki kulturalnej . Zadania tego nie spełniają , a być może też nie mogą spełniać z racji swych założeń " profilowych " ukazujące się dotychczas miesięczniki literackie i humanistyczne . Z innych względów roli tej nie mogą spełniać tygodniki centralne i regionalne , przeznaczone w gruncie rzeczy dla masowego odbiorcy .

Bo przecież w końcowej części swych wywodów ojciec Lebret stwierdza wręcz , że Soborowi i w ogóle schematowi trzynastemu chodzi o " nowy typ społeczności solidarystycznej " . Jedyny wypadek , w którym , jego zdaniem , byłaby dozwolona " inna interwencja " ( w rezultacie walki klas ) to ekspropriacja wielkich latyfundiów ziemskich w Ameryce Łacińskiej .

Gdyby byli niezadowoleni tylko na przykład z sposobu realizacji uchwał partii w pralni miejskiej w Zgierzu , czy nawet w fabryce sukna w Bielsku - byłoby to im wybaczone . Ale oni są niezadowoleni z elementów wchodzących w skład centralnej polityki państwa ( to grzech ciężki ) , a czasem i z ludzi realizujących na szczeblu centralnym tę politykę ( to grzech śmiertelny ) .

Ankieta " Życia Literackiego " dała około tysiąca odpowiedzi . To ułamek , ale to przecież coś mówi . Sądzę , że nie można zapominać o momencie , kiedy ten program powstał : rok tysiąc dziewięćset pięćdziesiąty pierwszy , sześć lat przed polskim październikiem . To chyba tłumaczy , jak program postawiono i daje odpowiedź na pytanie , dlaczego o pewnych rzeczach mówiono , o innych nie mówiono .

Te odpowiedzi pokazują , że poezja jest w wysokim stopniu dla człowieka , który otrzymał wykształcenie ścisłe , pewnego rodzaju relaksem intelektualnym , pewnego rodzaju ucieczką do innej krainy i że teza o tym , jakoby w masie społeczeństwa nastąpiło rozdwojenie na kulturę humanistyczną i kulturę ścisłą , przyrodniczą , jest tezą może ścisłą co do niektórych naukowców , ale chyba niesłuszną co do masy praktyków , techników .

Myślę , że gdyby przyjąć na wiarę to , co pisze Nawrocki , należałoby stwierdzić , że Czałczyńska po prostu nie umie pisać . Na wiarę - powiadam - bowiem Nawrocki tych swoich tez nie udowadnia , ale podaje do wierzeni , a zatem nie skłania Czałczyńskiej do przemyśleń , ale co najwyżej do płaczu . Zostawmy jednak w spokoju tę zacną parę .

W tym roku Towarzystwo zamierza dokonać podsumowania rezultatów badań archeologicznych prowadzonych na obszarze województwa , świadczących o bogatej sieci osadniczej Słowian we wczesnym średniowieczu , o wcale wysokiej kulturze i rozwiniętym handlu . Inna sesja ma być poświęcona dziejom polskiego szkolnictwa w okresie międzywojennym na Krajnie i innych obszarach nad Bałtykiem i Odrą .

Równocześnie zaś krytyka ta budzi opór części pisarzy związanych z ideologią partii , pojawiają się głosy ostrzegające przed zbyt daleko sięgającymi uproszczeniami krytyków , czyli - jak to zaczęto określać - przed rewizją ideologii socjalistycznej . Literatura stała się wtedy bezpośrednim narzędziem wyrazu nastrojów ideowo-politycznych . Pełni ona tę funkcję zawsze , jednakże w okresach stabilizacji życia społecznego związek ten ma szereg ogniw pośrednich .

Sprawa ta była niedawno przedmiotem dyskusji Egzekutywy Komitetu Wojewódzkiego zakończonej podjęciem kilku doniosłych wniosków zmierzających do radykalnej sanacji , z których część skierowana jest do władz centralnych . I tak zamierza się wprowadzić między innymi specjalizację produkcyjną zapewniającą lepsze wykorzystanie maszyn ( Drukarnia Wydawnicza : typografia i rotograwiura , Narodowa : typografia i offset ) .

Nauka współczesna która w swym rozwoju poszła dalej niż przewidywali najwięksi optymiści w ubiegłym stuleciu służy dla wielu za argument potwierdzający regres wpływów ideologii nauka operująca tylko sądami opisującymi i sprawdzalnymi a zatem wolna od ocen i imperatywów jest dla nich dzisiaj nie tylko techniką działania ma być jedynym obrazem świata stojącym ponad przeciwieństwami społecznymi i ponad konfliktami interesów

Jesteśmy jak sądzę w sprawie egzaminów w ślepej uliczce . Uczymy przez długie miesiące nie mamy na ocenę wiążącą i przesądzającą o wyniku nauczania więcej czasu niż pięć najwyżej dziesięć minut na osobę . Mówimy wiele o dydaktyce i psychologii człowieka . Zorganizowaliśmy egzaminy w sposób urągający podstawowym wymaganiom dydaktyki i lekceważący wszelkie indywidualne cechy grającego z nami w egzaminacyjnego pokera

Ostatecznie każde odkrycie przybierające postać sądu intelektualnego twierdzenia polega nie tylko na stwierdzeniu że coś jest ale i na określeniu czym to jest . Różne są relacje między każdą z ideologii a rzeczywistością która je rodzi i której ona dotyczy .

Był więc popularny już w kraju festiwal piosenki radzieckiej . Nie rozreklamowany on tak jak Opole . I ani mu w głowie naśladownictwo . Ale w tym roku impreza artystycznie była sprawnie poprowadzona . Recenzenci rozindyczyli się - słusznie zresztą - na towarzyszące jej acz niezaplanowane igraszki gastronomii . Więc z zapiekłości nie dość wdzięk i sensowność imprezy zaakcentowali , przy okazji opinię jej szargając cudzymi grzechami .

Podobnie : rażące błędy , złe wykonanie robót , niedotrzymywanie terminów , marnotrawstwo materiałów leżą u podstaw zamierzeń mających na celu zbliżenie ludzi o pełnych kwalifikacjach do miejsca budowy z " uszczerbkiem " dla planujących , zarządzających i projektujących biur i urzędów .

Nauczyliśmy się szukać wszędzie i we wszystkim przyczyn obiektywnych , nie dostrzegając iż każda najczęściej , z czasem obiektywna , ma swoje przyczyny w subiektywnych ? i coś w tym chyba jest z prawdy . A jeżeli jest , to problem właściwego rozstawienia kadr , ich doskonalenia , wymian , problem właściwego człowieka na właściwym miejscu nie jest problemem organizacyjnym .

O obliczu polskiej współczesnej kultury a więc również o społecznej skuteczności wszystkiego co robimy dla jej upowszechnienia decydują i decydować będą przede wszystkim wartości ideowo-społeczne i artystyczne twórczości kulturalnej . A to jakie będą dzieła które powstaną jutro o ile wzbogacą swą artystyczną prawdę i pięknem życia duchowe ludzi pracy czy trafią one do wyobraźni i uczuć zależy tylko od was .

Jeśli więc organizuje się konkurs na widowisko polityczne należałoby określić co się przez takowe rozumie a przede wszystkim powołać takie jury które by w tym względzie miało ustalony i w miarę jednolity pogląd . W przeciwnym bowiem razie impreza ma charakter fasadowy co kogoś bliżej niezorientowanego może zadowolić natomiast zainteresowanych zniechęci do tego rodzaju poszukiwań .

Sporo uwagi i miejsca poświęcono sprawom właściwej organizacji wypoczynku w ogóle a wypoczynku świątecznego w szczególności . Padło w tej sprawie wiele interesujących wniosków i spostrzeżeń . Podkreślono przy tym zasadniczą odmienność tych problemów w naszym ustroju . Domagano się ścisłego łączenia zagadnień ochrony zabytków i krajoznawstwa z problemami turystyki jak również podniesienia turystyki jej rozwoju do rangi problemu ekonomicznego .

Potem na plan pierwszy wysunięto problem państwowości ( profesor Bogusław Leśnodorski ) , dziejów struktury społecznej ( docent Feliks Tych ) , rozwoju myśli technicznej i nauk ścisłych ( profesor Ignacy Malecki ) , rozwoju kultury ( Konstanty Grzybowski ) , rozwoju gospodarczego ( profesor Witold Kula ) , roli polskich sił zbrojnych jako obrońcy państwa , społeczeństwa , gospodarki , kultury ( generał Bronisław Bednarz ) .

Młodzi ludzie mogą być spokojni : ani rok tysiąc dziewięćset siedemnasty wszystkiego nie załatwił , ani wojna ani partyzantka , ani polskie wiosny , ani nasz świat to w najlepszym wypadku baza umożliwiająca start do dalekich jeszcze , chociaż z grubsza określanych celów . Na tym miejscu startowym jest dość miejsca dla poszukiwaczy wielkiej przygody życia , dla inżynierów , nauczycieli , lekarzy , agronomów , pisarzy .

Wszystko , lub prawie wszystko wskazuje na to , że założony wzrost wpływów dewizowych z łowiectwa do jednego dolara z jednego hektara jest osiągalny bez uciekania się do odbierania terenów kołom , przynajmniej w takim rozmiarze , jak to zakłada projekt resortu . Przykład z przegapionymi zyskami z eksportu łownego ptactwa jest bardzo wymowny i przekonywający .

Analogicznie - stawia się placówkom kulturalno-oświatowym określone zadania i oczekuje realizacji . Kto je stawia ? tutaj , obok dyrekcji zakładu , pojawia się drugi partner : rada zakładowa . To ona właśnie okazuje się w praktyce jedynie zainteresowana kierunkami działalności domu kultury , klubu i świetlicy . Ona zatwierdza plan pracy i budżet a zatem i podział pieniędzy do różnych szufladek ) .

" przede wszystkim jak rozumiemy współczesność w literaturze ? Aragon , pisząc " Wielki Tydzień " , tworzył obrazy historyczne , a mimo to książka okazała się nad podziw współczesna . Odzwierciedliły się w niej wątpliwości i nadzieje współczesnego człowieka , które tylko dlatego uzyskały perspektywę epicką , że były ukazane w odległej epoce .

Gdzież jakiekolwiek rozliczenie z tego , co się tutaj dzieje . Wobec instruktora zarządu okręgu , człowieczka obijającego się z kąta w kąt województwa w poszukiwaniu zakładów jego branży , tak jakby inna była kultura w związku budowlanych , a inna w gospodarce komunalnej . Wobec wydziału kultury ? bywały wypadki niewpuszczania jego pracowników do klubów przyzakładowych .

Trzeba było nadzwyczajnej ingerencji wpływowego organu opinii publicznej aby załatwiono rzecz zagwarantowaną , wydawałoby się , w ustawodawstwie państwa . Górka nie jest wyjątkiem . Na podobny pomysł wpadły Zakłady Wyrobów Azbestowo-Cementowych w Wierzbicy ( audycja z piętnastego grudnia ubiegłego roku ) i sprawa właśnie się toczy . Toczy się jako plon jednego felietonu , jako jedna , pierwsza z brzegu sprawa .

Formuły bezpośrednio przyporządkowujące aktualne zjawiska na przykład do kultury szlacheckiej , drobnomieszczańskiej , proletariackiej brzmią równie pusto jak zaliczenia do tradycyjnych stref wpływów z - zagranicy francuskiej , niemieckiej , rosyjskiej . Następnie - konsekwencja druga - polityka kulturalna ma poczucie znacznego stopnia swobody , niezależności od tradycji w kształtowaniu takich czy innych modeli kultury .

Skromna i przyjazna słuchaczom " Fala pięćdziesiąt sześć " stała się audycją przede wszystkim chłopów ( pięćdziesiąt procent wszystkich listów ) i robotników ( czterdzieści procent ) . Zaledwie dziesięć procent przypada tu na rzemiosło , młodzież , inteligencję . W ten sposób program zmienił się w trybunę najbardziej narażonych na jednostkowe nadużycia , sojusznikiem najmniej zręcznych w obronie , nie zorientowanych w skomplikowanym ustawodawstwie .

Czytelni gazet nie dowiaduje się , dlaczego na takim czy innym eksponowanym stanowisku pojawia się nowa postać na miejsce kogoś , kto ustępuje . Czy ludzie ci reprezentowali różne , na przykład na temat działalności resortu , poglądy i jakie . Wreszcie nie dowiaduje się z reguły nigdy kto powziął taką a nie inną decyzję , której następstwem jest fakt . Wydarzenie . Zjawisko . Proces .

Rzecz się nawet sprawdza . Kupują . I bilety , i książki , i wyplatane kosze . Prasa - nie tylko polonijna - zamieszcza uprzejme recenzyjki . Jakżeby nie ? tydzień wcześniej w tej samej sali był zespół eskimoski , jutro będą murzyni z Kenii . Wszyscy dostaną oklaski - to przecież oryginalne o wszystkich będą wzmianki . Może nawet ktoś powie z uznaniem , że Polacy pokazali dobre rzemiosło .

A wiadomo jak to z uczuciami : miłość przez ocean okazuje się niezbyt odporna na działanie czasu , potrzeba jej odświeżania , nowych podniet . Taką rolę może odegrać właśnie polska kultura , ale tylko ta nowoczesna , autentyczna , zdolna w mniemaniu ludzi tam zakorzenionych konkurować swoją powagą i żywotnością z dorobkiem społeczeństw zachodnich .

Znakomity tłumacz , dyrektor wydawnictwa \v Ceskoslovensky Spisovatel , doktor Jan Pilarz wygłosił referat wprowadzający , gdzie wśród żartobliwych zwrotów i układnych fraz przeprowadził szczegółową analizę obustronnych osiągnięć w tym zakresie - analizę mocno dla nas niemiłą . I to , oczywiście , nie z winy autora , ale dla obiektywnej wymowy cyfr , nakładów tłumaczeń .

Gdy bowiem Czesi i Słowacy przygotowani byli d rozmów w należny sposób , wysyłając do Brna najmocniejsze przedstawicielstwo , zarówno kręgu redaktorów jak polonistów i tłumaczy - strona polska reprezentowana była nader skromnie . Naprzeciw dwudziestu czterech czeskich i słowackich partnerów reprezentujących wszystkie najpoważniejsze pisma literackie i wydawnictwa , a także własny niejednokrotnie bardzo poważny dorobek literacki i translatorski , siedziało nas tylko czterech .

Fundacja , w której partycypować będą wszystkie " wielkości " austriacki , łącznie z kardynałem Koenigiem i Żydowską Gminą Wyznaniową , nosić ma imię siostry Marii Stromberger , austriackiej pielęgniarki w szpitalu SS w obozie oświęcimskim , która poznawszy nasze cierpienia , ale także podziemną walkę , nie zawahała się z narażeniem życia pomagać więźniom , przenosić konspiracyjną pocztę i przesyłki .

W tym wypadku trudności powstają głównie przez fakt codziennej konfrontacji i współistnienie dwóch niejako światów : " starego " , historycznego Krakowa - z wielkoprzemysłowym kombinatem . Struktura ludności dzisiejszego Krakowa przypomina dość fantastyczną mieszaninę z której wytapia się - jak w ogniach hutniczych - jakaś nowa , bardzo dynamiczna formacja ludzka .

Weryfikowanie dziś byłoby tylko czynnością formalną , biurokratyczną , tym zaś szczególnie niebezpieczną , iż upoważniałoby do utrwalania tych programów w ich niezmienionej postaci i wdrażania nauczycieli w ich wykonywanie na dłuższe lata . W istocie chodzi o coś zgoła innego o podjęcie nowej próby ujęcia reformy programowej całego systemu szkolnego , pozwalającej na uniknięcie tych groźnych wypaczeń .

Jest to nieuniknione wobec narastania ogólnych liczb absolwentów szkół średnich , które dla potrzeb kultury i gospodarki jest niezbędne . Obecna prawie stabilizacja w przyjęciach do szkół wyższych budzi więc wątpliwości . Opóźnione też zostało podjęcie na szerszą skalę powoływania do życia szkół pomaturalnych i początkowej przewagi tych szkół w zakresie zawodów obejmowanych głównie przez dziewczęta .

Ten w końcu czas wydaje się absolutnie wystarczający do przygotowania tak ilościowo , jak jakościowo odpowiedniego zestawu prac weryfikacyjnych , tych , na podstawie których dokonane być może urzeczywistnienie kandydata . Z tym , iż weryfikacja winna rzecz jasna objąć nie tylko nowowstępujących kandydatów , lecz wszystkich , często już wiekowych członków nadzwyczajnych .

Obecnie bowiem , z racji niewielkiej ilości przyjętych , student , który przebrnął szczęśliwie przez pierwszy rok uczelni , brnie już siłą rozpędu do uzyskiwanego w końcu dyplomu . Usunąć w zasadzie już go nie można , jako iż odsiew na latach wyższych zawiesiłby - z racji braku słuchaczy - cały rozbudowany aparat uczelni niejako w próżni .

Ale , u licha , nie mogę uznać przekornego kryterium Gawlika , że niepowodzenie kasowe teatru jest dowodem jego ambicji i wartości . No i , chcąc być sprawiedliwym , nie mogę razem z Gawlikiem mieć urazy do urzędników , że ciągle się dopytują o stan kasy a pana , panie Janie , żona nie pyta o zawartość portfelu ?